Adhyaya 35

Verse 1

और्ध्वदेहिकादिनिरूपणं नाम चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः तर्क्ष्य उवाच / अपरं मम सन्देहं कथयस्व जनार्दन / पुरुषस्य च कस्यापि मता पञ्चत्वमागता

‘ఔర్ధ్వదేహికాది నిరూపణ’ అనే ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయం. తర్క్ష్యుడు (గరుడుడు) పలికెను—ఓ జనార్దన, నా మరో సందేహాన్ని చెప్పుము: ఎవరో పురుషుడు పంచత్వాన్ని పొందాడని చెప్పినప్పుడు దాని అర్థం ఏమిటి?

Verse 2

पितामही जीवति च तथा च प्रपितामही / वृद्धप्रपितामही तद्वन्मातृसक्तः पिता तथा

పితామహి జీవించి ఉంటే, అలాగే ప్రపితామహి కూడా, ఇంకా వృద్ధ-ప్రపితామహి కూడా జీవించి ఉంటే—అదేవిధంగా తల్లి పట్ల ఆసక్తి/ఆధీనత కలిగిన తండ్రిని కూడా వారి జీవనసన్నిధిలో శ్రాద్ధక్రమంలో తగినట్లుగా గణించాలి।

Verse 3

प्रमातामहश्च तथा वृद्धप्रमातामहस्तथा / केन सा मेल्यते माता एतत् कथय मे प्रभो

మీరు మాతామహుడిని, అలాగే వృద్ధ మాతామహుడినీ చెప్పారు. తల్లి వంశం సరియైన విధంగా ఎవరి ద్వారా కలుపబడుతుంది (లెక్కించబడుతుంది)? ప్రభూ, ఇది నాకు చెప్పండి।

Verse 4

श्रीकृष्ण उवाच / पुनरुक्तं प्रवक्ष्यामि सपिण्डीकरणं खग / उमा लक्ष्मीश्च सावित्रीत्यताभिर्मेलयेद्ध्रुवम्

శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—ఓ ఖగ (గరుడా), సపిండీకరణ విధిని నేను మళ్లీ వివరిస్తాను. ఉమా, లక్ష్మీ, సావిత్రీ అనే నామోచ్చారణలతో నిశ్చయంగా విధివిధానంగా మేళనం చేయాలి।

Verse 5

त्रयः पिण्डभुजो ज्ञेयास्त्यजाकाश्च त्रयः स्मृताः / त्रयः पिण्डानुलेपाश्च दशमः पङ्क्तिसंन्निधः

మూడు మంది పిండభోజులు అని తెలుసుకోవాలి; మూడు మంది త్యాజ్యులు (అయోగ్యులు) అని స్మృతిలో చెప్పబడింది; మూడు మంది పిండానులేపకులు; పదవ వాడు పంక్తిలో సమీపంగా కూర్చునేవాడు।

Verse 6

इत्येते पुरुषाः ख्याताः पितृमातृकुलेषु च / तारयेद्यजमानस्तु दश पूर्वान् दशावरान्

ఇలా ఈ పురుషులు పితృకులంలోనూ మాతృకులంలోనూ ప్రసిద్ధులుగా గుర్తించబడతారు. యజమాని (కర్త) తనకు ముందు ఉన్న పది పితరులను, తరువాతి పది సంతతిని తరింపజేస్తాడు।

Verse 7

सपिण्डः स भवेदादौ सपिण्डीकरणे कृते / अन्त्यस्तु त्याजको ज्ञेयो यो वृद्धप्रपितामहः

సపిండీకరణ కర్మ పూర్తైన వెంటనే మరణించినవాడు అప్పటినుంచి సపిండుడు (పిండభాగానికి అర్హుడు) అవుతాడు. అయితే చివరన త్యాజ్యుడిగా తెలిసికొనవలసినవాడు అత్యంత వృద్ధ ప్రపితామహుడు.

Verse 8

अन्तिमस्त्याजको ज्ञेयो लेपकः प्रथमो भवेत् / लेपकस्त्वन्तिमो यस्तु स भवेत् पङ्क्तिसन्निधः

త్యాజ్యుడు (త్యాజకుడు) చివరన ఉండాలి; లేపకుడు (గ్రహణీయుడు) మొదట ఉండాలి. లేపకుడు చివరన కూర్చుంటే, అతడిని పంక్తి సన్నిధిలో, అంటే సరైన వరుసకు దగ్గరగా కూర్చోబెట్టాలి.

Verse 9

यजमानो भवेदेको दश पृर्त्वे दशावरे / इत्येते पितरो ज्ञेया एकविंशति संख्यकाः

యజమాని ఒక్కరే; భూమి పక్షంలో పది, పై పక్షంలో పది. ఈ విధంగా పితృదేవతలు మొత్తం ఇరవై ఒకరు అని తెలుసుకోవాలి.

Verse 10

विधिना कुरुते यस्तु संसारे श्राद्धमुत्तमम् / जायते ऽत्र न सन्देहः शृणु तस्यापि यत् फलम्

ఈ లోకంలో జీవిస్తూ విధివిధానాలతో ఉత్తమ శ్రాద్ధం చేసే వాడికి—ఇందులో సందేహం లేదు—దాని ఫలితాన్ని కూడా వినుము.

Verse 11

पिता ददाति पुत्त्रान् वै विच्छिन्नसन्ततिः खग / होमदाता भवेत्सोपि यस्तस्य प्रपितामहः

ఓ ఖగ (గరుడా), వంశపరంపర తెగిపోయినప్పుడు తండ్రియే కుమారులను ప్రసాదించి సంతతిని నిలుపుతాడు. అలాగే హోమదానం చేసే వాడూ అతనికి ప్రపితామహుడైనట్లుగా పితృసంబంధాన్ని స్థాపిస్తాడు.

Verse 12

कृते श्राद्धे गुणा ह्येते पितॄणां तपेणे स्मृताः / दद्याद्विपुलमन्नाद्यं वृद्धस्तु प्रपितामहः

విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసినప్పుడు పితృదేవతలకు తపస్సుతో సమానమైన పుణ్యఫలం కలుగుతుందని స్మృతి చెబుతుంది. కాబట్టి విరివిగా అన్నాద్యాన్ని సమర్పించాలి; పితృగణంలో జ్యేష్ఠ గ్రాహకుడు ప్రపితామహుడు.

Verse 13

यस्य पुंसश्च मर्त्ये वै विच्छिन्ना सन्ततिः खग / स वसेन्नरके घोरे पङ्के मग्नः करी यथा

హే ఖగ (గరుడా)! మానవలోకంలో ఎవరి సంతతి తెగిపోతుందో, అతడు ఘోర నరకంలో నివసిస్తాడు; బురదలో చిక్కిన ఏనుగులా మునిగిపోతాడు.

Verse 14

योन्यन्तरेषु जायते यत्र वृक्षसरीसृपाः / न सन्ततिं विना सो ऽत्र मुच्यते नरकाद्ध्रुवम्

అతడు ఇతర యోనుల్లో జన్మిస్తాడు—చెట్లు, సర్పాదులు ఉన్న లోకాలలో. ఇక్కడ సంతానం లేకపోతే (క్రియలు చేయువారు లేక) అతడు నిశ్చయంగా నరకం నుండి విముక్తి పొందడు.

Verse 15

आचार्यस्तस्य शिष्यो वा यो दूरे ऽपि हि गात्रेजः / नारायणबलिं कुर्यात् तस्याद्देशेन भक्तितः

ఆ మృతుని ఆచార్యుడు గానీ, అతని శిష్యుడు గానీ, లేదా దూరంలో ఉన్నా సన్నిహిత బంధువు గానీ—అతని ఆదేశం/అనుమతితో భక్తితో నారాయణ-బలిని చేయవచ్చు.

Verse 16

विशुद्धः सर्वपापेभ्यो मुक्तः स नरकाद्ध्रुवम् / निवसेन्नाकलोके च नात्र कार्या विचारणा

అతడు సమస్త పాపాల నుండి విశుద్ధుడై నిశ్చయంగా నరకం నుండి విముక్తుడవుతాడు. తరువాత స్వర్గలోకంలో నివసిస్తాడు; ఇందులో సందేహం గానీ విచారణ గానీ అవసరం లేదు.

Verse 17

आदौ कृत्वा धनिष्ठाञ्च एतन्नक्षत्रपञ्चकम् / रेवत्यन्तं सदा दूष्यमशुभं सर्वदा भवेत्

ధనిష్ఠతో ప్రారంభమై రేవతీ వరకు ఉన్న ఈ నక్షత్రపంచకం సదా దూషితమని చెప్పబడింది; కర్మారంభానికి ఎల్లప్పుడూ అశుభఫలదాయకం అవుతుంది।

Verse 18

दाह (बलि) स्तत्र न कर्तव्यो विप्रदिसर्वजातिषु / दीयते न जलं तत्र अशुभं जायते ध्रुवम् / लोकयात्रा न कर्तव्या दुः खार्तः स्वजनो यदि

అటువంటి సందర్భంలో బ్రాహ్మణాది ఏ జాతికైనా దాహక్రియ, బలి చేయకూడదు. అక్కడ జలదానం కూడా ఇవ్వకూడదు; ఎందుకంటే నిశ్చయంగా అశుభం కలుగుతుంది. స్వజనుడు దుఃఖార్తుడైతే లోకయాత్ర/సామాజిక ప్రయాణం చేయకూడదు।

Verse 19

पञ्चकानन्तरं तस्य कर्तव्यं सर्वमन्यथा / पुत्राणां गोत्रिणां तस्य सन्तापो ऽप्युपजायते

పంచకం ముగిసిన తరువాత మిగిలిన అన్ని కర్మలను నియతమైన ప్రత్యామ్నాయ విధానంలో చేయాలి; లేకపోతే అతని కుమారులకు, గోత్రజనులకు కూడా సంతాపం కలుగుతుంది।

Verse 20

गृहे हानिर्भवेत्तस्य ऋक्षेष्वेषु मृतश्च यः / अथवा ऋक्षमध्ये ऽपि दाहस्तस्य विधीयते

ఈ నక్షత్రాలలో ఎవరు మరణిస్తారో వారి గృహానికి హాని కలుగుతుంది; లేదా నక్షత్రకాల మధ్యలో మరణమైతే, అదే నక్షత్రకాలంలోనే దాహక్రియ చేయాలని విధి చెబుతుంది।

Verse 21

क्रियते मानुषाणान्तु सद्य आहुतिकारणात् / सद्याहुतिकरं पुण्यं तीर्थे तद्दाह उत्तमः

మనుష్యుల విషయంలో తక్షణ ఆహుతుల అవసరంతో క్రియ వెంటనే చేయబడుతుంది. తక్షణ ఆహుతులు సమర్పించడం వల్ల కలిగే పుణ్యం పవిత్రం; తీర్థస్థలంలో చేసే దాహక్రియ ఉత్తమమని చెప్పబడింది।

Verse 22

विप्रैर्नियमतः कार्यः समन्त्रो विधिपूर्वकः / शवस्य च समीपे तु क्षिप्यन्ते पुत्तलास्ततः

బ్రాహ్మణులు నియమశీలతతో, మంత్రసహితంగా విధిపూర్వకంగా కర్మను చేయవలెను; తదనంతరం శవ సమీపంలో పుత్తలాలను స్థాపించెదరు।

Verse 23

दर्भमयाश्च चत्वारो विप्रा मन्त्राभिमन्त्रिताः / ततो दाहः प्रकर्तव्यः तैश्च पुत्तलकैः सह

దర్భతో తయారైన నలుగురు విప్ర-ప్రతిమలను మంత్రాభిమంత్రితులుగా నియమించవలెను; ఆపై ఆ పుత్తలాలతో కూడ దహనక్రియ చేయవలెను।

Verse 24

सूतकान्ते ततः पुत्रः कुर्याच्छान्तिकमुत्तमम्

సూతకకాలం ముగిసిన తరువాత కుమారుడు అతి ఉత్తమమైన శాంతికర్మను చేయవలెను।

Verse 25

पञ्चकेषु मृतो यो ऽसौ न गतिं लभते नरः / तिलान् गाश्च सुवर्णं च तमुद्दिश्य घृतं ददेत्

‘పంచక’లో మరణించిన మనిషి సముచిత గతిని పొందడు; అతనిని ఉద్దేశించి నువ్వులు, ఆవులు, బంగారం మరియు నెయ్యి దానం చేయవలెను।

Verse 26

विप्राणां दीयते दानं सर्वोपद्रवनाशनम् / सूतकान्ते च सत्पुत्रैः स प्रेतो लभते गतिम्

బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చే దానం సమస్త ఉపద్రవాలను నశింపజేస్తుంది; సూతకాంతంలో సత్పుత్రులు విధివిధానంగా కర్మలు చేసినచో ఆ ప్రేతుడు శుభగతిని పొందును।

Verse 27

भाजनोपानहौ च्छत्रं हेममुद्राच वाससी / दक्षिणा दीयते विप्र सर्वपातकमोचनी

హే విప్రా! పాత్రము, పాదుకలు, ఛత్రం, స్వర్ణముద్ర, వస్త్రాలు కలిపి దక్షిణ ఇచ్చినచో అది సమస్త పాపముల నుండి విమోచనకారిణి అవుతుంది।

Verse 28

बालवृद्धातुराणाञ्च मृतानां पञ्चकेषु हि / विधानं यो न कुर्वीत विघ्नस्तस्य प्रजायते

బాలుడు, వృద్ధుడు లేదా వ్యాధిగ్రస్తుడు మరణించినప్పుడు కలిగే పంచకంలో విధివిధానాలు చేయని వానికి విఘ్నాలు కలుగుతాయి।

Verse 29

अष्टादशैव वस्तूनि प्रेतश्राद्धे विवर्जयेत् / आशिषो द्विगुणान् दर्भान् प्रणवान् नैकपिण्डताम्

ప్రేతశ్రాద్ధంలో పద్దెనిమిది విషయాలను వర్జించాలి. ఆశీర్వచనాలు చేయకూడదు, దర్భలను రెండింతలు వాడకూడదు, ప్రణవం ‘ఓం’ ఉచ్చరించకూడదు, ఇతర కర్మలవలె అనేక పిండాలు చేయకూడదు।

Verse 30

अग्नौकरणमुच्छिष्टं श्राद्धं वै वैश्वदैविकम् / विकिरं च स्वधाकारं पितृशब्दं न चोच्चरेत्

అగ్నికర్మతో సంబంధమైన వైశ్వదేవ అర్పణం శ్రాద్ధానికి ‘ఉచ్ఛిష్టం’గా భావించబడుతుంది; కాబట్టి వికిరంలోను ‘స్వధా’ ఉచ్చారణలోను ‘పితృ’ శబ్దాన్ని పలకకూడదు।

Verse 31

अनुशब्दं न कुर्वीत नावाहनमथोल्मुकम् / आसीमान्तं न कुर्वीत प्रदक्षिणविसर्जनम्

పునఃపునః అనుశబ్దం చేయకూడదు, ఆవాహనం చేయకూడదు, ఉల్ముకకర్మ (అంగారక్రియ) చేయకూడదు. సీమాంతం కూడా చేయకూడదు; ప్రదక్షిణ చేసి విసర్జనం చేయాలి।

Verse 32

न कुर्यात् तिलहोमञ्च द्विजः पूर्णाहुतिं तथा / न कुर्याद्वैश्वदेवं चेत्कर्ता गच्छत्यधोगतिम्

ద్విజుడు తిలహోమం, పూర్ణాహుతిని చేయక, వైశ్వదేవ యాగాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తే, అటువంటి కర్త అధోగతికి చేరుతాడు।

Verse 33

मलिनश्राद्धसंज्ञानं पूर्वषोडशकं तथा / स्थाने द्वारे चार्धमार्गे चितायां शवहस्तके

‘మలిన శ్రాద్ధ’గా చెప్పబడే పూర్వ షోడశక కర్మలు తగిన స్థలంలో చేయవలెను—ద్వారమున, మార్గమధ్యమున, చితయందు, శవాన్ని చేతబట్టి కూడా।

Verse 34

श्मशानवासिभूतेभ्यः पञ्चमं प्रतिवेश्यकम् / षष्ठं सञ्चयने प्रोक्तं दश पिण्डा दशाहिकाः / श्राद्धषोडषकञ्चैतत् प्रथमं परिकीर्तितम्

ఐదవ అర్పణం (ప్రతివేశ్యక) శ్మశానవాసి భూతులకు విధించబడింది; ఆరవది అస్తి-సంచయన సమయంలో చెప్పబడింది. దశాహిక కర్మలో పది పిండాలు. ఈ శ్రాద్ధ షోడశకాన్ని మొదటిదిగా కీర్తిస్తారు।

Verse 35

अन्यच्च षोडशं मध्ये द्वितीयं तार्क्ष्य मे शृणु / कर्तव्यानीह विधिना श्राद्धान्येकादशैव तु

ఇంకా, ఓ తార్క్ష్య (గరుడా), షోడశమధ్యంలోని రెండవ విధానాన్ని నా నుండి విను; ఇక్కడ విధివిధానంగా పదకొండు శ్రాద్ధాలు తప్పక చేయవలెను।

Verse 36

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यञ्च तथान्यच्छ्राद्धपञ्चकम् / एवं षोडशकं प्राहुरेतत् तत्त्वविदो जनाः

బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ మొదలైనవారికి చేసే శ్రాద్ధాలు మరియు ఇతర పంచక శ్రాద్ధాలు—ఇలా ఇదే షోడశకం అని తత్త్వవిదులు ప్రకటిస్తారు।

Verse 37

द्वादश प्रतिमास्यानि श्राद्धमेकादशे तथा / त्रिपक्षसम्भवञ्चैव द्वे रिक्ते खग षोडश

పన్నెండు మాసిక శ్రాద్ధాలు ఉన్నాయి; అలాగే ఏకాదశాహం (పదకొండవ రోజు) శ్రాద్ధమూ ఉంది. మూడు పక్షాలకు సంబంధించిన కర్మలూ ఉన్నాయి. కాబట్టి, ఓ ఖగ (గరుడా)! మొత్తం పదహారు విధులు; వాటిలో నియమప్రకారం రెండు ‘రిక్త’ (అర్పణరహిత)మని చెప్పబడినవి.

Verse 38

आद्यं शवविशुद्ध्यर्थं कृत्वान्यच्च त्रिषोडशम् / पितृपाङ्क्तिविशुद्ध्यर्थं शताद्धैंन तु योजयेत्

మొదటి కర్మను శవశుద్ధి కోసం చేసి, తరువాత ఇతర త్రిషోడశ (పదహారు విధాల) కర్మలనూ ఆచరించాలి. కానీ కేవలం పితృపంక్తి శుద్ధి కోసం ‘శతాద్ధ’ (శత-శ్రాద్ధ)ను కలపకూడదు.

Verse 39

शतार्धेन विहीनो यो मिलितः पङ्क्तिभाङ्न हि / चत्वारिंशत् तथैवाष्टश्राद्धं प्रेतत्वनाशनम्

శతార్ధం (యాభై) కూడా పూర్తికాని వాడు పంక్తిలో కలిసికూర్చున్నా పంక్తిభాగి కాడు. అలాగే నలభై ఎనిమిదవ శ్రాద్ధం ప్రేతత్వాన్ని నశింపజేసే కర్మమని చెప్పబడింది.

Verse 40

सकृदूनशतार्धेन सम्भवेत् पङ्क्तिसन्निधः / मेलनीयः शतार्धेन सन्धिः श्राद्धेन तत्त्वतः

ఒక్కసారి చేసిన కర్మతో శతార్ధం (యాభై) కంటే తక్కువైనా పంక్తిసన్నిధి ఫలం కలగవచ్చు. కానీ తత్త్వంగా నిజమైన ‘మేళం’ (సంధి) శతార్ధ ప్రమాణంతో చేసే శ్రాద్ధం ద్వారానే కలుగుతుంది.

Verse 41

(अथ शवाविधिः) / शवस्य शिबिकायां करचरणबन्धनं तत्र कर्तव्यम् / एवं चेन्न विधानं विधीयते तत्पिशाचपरिभवनम्

ఇప్పుడు శవవిధి: శవాన్ని శిబిక (అర్థి)పై ఉంచిన తరువాత అక్కడే చేతులు, కాళ్లు బంధించాలి. ఈ విధానం అలా చేయకపోతే పిశాచుల పరిభవం (వేధింపు/అవమానం) కలుగుతుంది.

Verse 42

ताम्बूलं दन्तकाष्ठञ्च भोजनं ऋतुसेवनम् / ग्राममध्ये स्थिते प्रेते वर्जयेत् पिण्डपातनम्

గ్రామమధ్యంలో ప్రేతుడు ఉన్నప్పుడు తాంబూలసేవనం, దంతకాష్ఠం, భోజనం, ఋతుసేవనం వర్జించాలి; అలాగే గ్రామమధ్యంలో పిండపాతనం చేయకూడదు।

Verse 43

(३५।४४) स्नानं दानं जपो होमस्तर्पणं सुरपूजनम् / ग्राममध्ये स्थिते प्रेते शुद्ध्यर्थं ज्ञातिधर्मतः

గ్రామమధ్యంలో ప్రేతుడు ఉన్నప్పుడు శుద్ధి కోసం, బంధువుల ధర్మానుసారం స్నానం, దానం, జపం, హోమం, తర్పణం మరియు దేవపూజ చేయాలి।

Verse 44

(३५।४५) ज्ञातिसम्बन्धिनामेवं व्यवहारः खगेश्वर / विलुप्य ज्ञातिधर्मञ्च प्रेतपापेन लिप्यते

ఓ ఖగేశ్వర గరుడా! బంధువులలో ఇలాగే వ్యవహారం జరుగుతుంది; జ్ఞాతిధర్మాన్ని నాశనం చేసినవాడు ప్రేతపాపంతో లిప్తుడవుతాడు।