Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे ऋषिवंशवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः // ८// ऋषय ऊचुः कथं द्विवारावुत्पन्ना भवानी प्राक्सती तु या / आसीद्दाक्षायणी पूर्वमुमा कथमजायत

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో (వాయుప్రోక్త) మధ్యభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ‘ఋషివంశవర్ణనం’ అనే అష్టమ అధ్యాయం. ఋషులు పలికిరి— పూర్వం సతీగా ఉన్న భవానీ రెండు సార్లు ఎలా జన్మించింది? ముందుగా దాక్షాయణిగా ఉన్న ఆమె ఉమగా ఎలా అవతరించింది?

Verse 2

मेनायां पितृकन्यायां जनयञ्छैलराट् स्वयम् / के वै ते पितरो नाम येषां मेना तु मानसी

పితృకన్య అయిన మేనాలో స్వయంగా శైలరాజు సంతానాన్ని జన్మింపజేశాడు. ఎవరి మానసిక కుమార్తె మేనా అనబడుతుందో ఆ పితరులు ఎవరు, వారి నామమేమి?

Verse 3

मैनाकश्चैव दोहित्रो दौहित्री च तथा ह्युमा / एकपर्णा तथा चैव तथा चैवैकपाटला

మైణాకుడు దౌహిత్రుడు, అలాగే దౌహిత్రి ఉమ; ఇంకా ఏకపర్ణా, అలాగే ఏకపాటలా కూడా.

Verse 4

गङ्गा चापि सरिच्छ्रेष्ठा सर्वासां पूर्वजा तथा / सर्वमेतत्वयोद्दिष्टं निर्देशं तस्य नो वद

గంగ కూడా—నదుల్లో శ్రేష్ఠ—అన్నిటికీ పూర్వజ. ఇవన్నీ నీవు తెలిపావు; ఇప్పుడు దాని స్పష్టమైన వివరాన్ని మాకు చెప్పు.

Verse 5

श्रोतुमिच्छामि भद्रं ते श्राद्धस्य च विधिं परम् / पुत्राश्च के स्मृतास्तेषां कथं च पितरस्तु ते

నీకు మంగళం కలుగుగాక; శ్రాద్ధ యొక్క పరమ విధిని నేను వినదలిచాను. వారి కుమారులు ఎవరు అని స్మృతులు చెబుతాయి, వారు పితరులుగా ఎలా ఉన్నారు?

Verse 6

कथं वा ते समुत्पन्नाः किंना मानः किमात्मकाः / स्वर्गे वै पितरो ह्येते देवानामपि देवताः

వారు ఎలా ఉద్భవించారు, వారి గౌరవం ఏమిటి, వారి స్వరూపం ఏమిటి? స్వర్గంలో ఈ పితరులు దేవతలకూ దేవతలే.

Verse 7

एवं वेदितुमिच्छामि पितॄणां सर्गमुत्तममा / यथा च दत्तमस्माभिः सार्द्धं प्रीणाति वै पितॄन्

నేను పితృదేవతల ఉత్తమ సృష్టిని ఈ విధంగా తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను; అలాగే మనం శ్రద్ధతో సమర్పించిన దానం పితృలను ఎలా తృప్తిపరుస్తుందో కూడా తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను.

Verse 8

यदर्थं ते न दृश्यन्ते तत्र किं कारणं स्मृतम् / स्वर्गे तु के च वर्त्तन्ते पितरो नरके व के

వారు ఎందుకు కనిపించరు—దానికి ఏ కారణం చెప్పబడింది? అలాగే పితృలలో ఎవరు స్వర్గంలో ఉంటారు, ఎవరు నరకంలో ఉంటారు?

Verse 9

अभिसंभाष्य पितरं पितुश्च पितरं तथा / प्रतितामहं तथा चैव त्रिषु पिण्डेषु नामतः

తండ్రి, పితామహుడు, ప్రపితామహుడు—ఈ ముగ్గురిని మూడు పిండాలలో పేరుపేరున సంభాషించి (ఆహ్వానించి) అర్పిస్తారు.

Verse 10

नाम्ना दत्तानि श्राद्धानि कथं गच्छन्ति वै पितॄन् / कथं च शक्तास्ते दातुं नरकस्थाः फलं पुनः

పేరుపేరున చేసిన శ్రాద్ధాలు పితృల వరకు ఎలా చేరుతాయి? అలాగే నరకంలో ఉన్న వారు మళ్లీ ఫలాన్ని ఇవ్వడానికి ఎలా సమర్థులు అవుతారు?

Verse 11

के च ते पितरो नाम कान्यजामो वयं पुनः / देवा अपि पितॄन् स्वर्गे यजन्तीति हि नः श्रुतम्

ఆ పితృలు అనగా ఎవరు? మరి మేము మళ్లీ ఎవరిని పూజించాలి? దేవతలు కూడా స్వర్గంలో పితృలను యజిస్తారని మేము విన్నాము.

Verse 12

एतदिच्छामि वै श्रोतुं विस्तरेण बहुश्रुतम् / स्पष्टाभिधान मपि वै तद्भवान्वक्तुमर्हसि

నేను దీనిని విస్తారంగా, బహుశ్రుతంగా వినదలచుకున్నాను; మీరు దయచేసి స్పష్టంగా చెప్పవలసినవారు।

Verse 13

सूत उवाच अत्र वो कीर्तयिष्यामि यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् / मन्वन्तरेषु जायन्ते पितरो देवसूनवः

సూతుడు అన్నాడు—ఇక్కడ నేను మీకు నా బుద్ధి మేరకు, విన్న ప్రకారం కీర్తిస్తాను; మన్వంతరాలలో పితరులు దేవసంతానంగా జన్మిస్తారు।

Verse 14

अतीतानागताः श्रेष्ठाः कनिष्ठाः क्रमशस्तु वै / देवैः सार्द्धं पुरातीताः पितरो ऽन्येन्तरेषु वै

గతమూ రాబోయే కాలములలో శ్రేష్ఠులు, కనిష్ఠులు క్రమంగా ఉంటారు; ఇతర ఇతర అంతరాలలో వారు దేవులతో కలిసి ప్రాచీనకాలం నుంచే ఉన్నారు।

Verse 15

वर्तन्ते सांप्रतं चे तु तान्वै पक्ष्यामि निश्चयात् / श्राद्धक्रियां मनुश्चैषां श्राद्धदेवः प्रवर्त्तयेत्

ప్రస్తుతం ఉన్న పితరులను నేను నిశ్చయంగా వివరిస్తాను; వీరి శ్రాద్ధక్రియను శ్రాద్ధదేవుడు మనువు ప్రవర్తింపజేయును।

Verse 16

देवान्सृजत ब्रह्मा मां यक्ष्यन्तीति च प्रभुः / तमुत्सृज्य तदात्मानमयजंस्ते फलार्थिनः

బ్రహ్మ దేవులను సృష్టించాడు; ప్రభువు ‘వారు నన్ను యజ్ఞంతో పూజిస్తారు’ అని భావించాడు. కానీ ఫలాపేక్షగల వారు ఆ ఆత్మస్వరూప ప్రభువును విడిచి ఇతరులను యజించారు।

Verse 17

ते शप्ता ब्रह्मणा मूढा नष्टसंज्ञा भविष्यथ / तस्मात्किञ्चिन्न जानीत ततो लोकेषु मुह्यत

మీరు బ్రహ్ముని శాపంతో మూర్ఖులై, సంజ్ఞ కోల్పోయినవారవుతారు; అందుచేత ఏదీ తెలియదు, లోకాలలో మోహపడతారు।

Verse 18

ते भूयः प्रणताः सर्वे याचन्ति स्म पितामहम् / अनुग्रहाय लोकानां पुनस्तानब्रवीत्प्रभुः

వారందరూ మళ్లీ నమస్కరించి పితామహ బ్రహ్ముని వేడుకున్నారు; లోకాలపై అనుగ్రహార్థం ప్రభువు వారితో మళ్లీ పలికెను।

Verse 19

प्रायश्चित्तं चरध्वं वै व्यभिचारो हि वः कृतः / पुत्रान्स्वान्परिपृच्छध्वं ततो ज्ञानमवाप्स्यथ

నిశ్చయంగా ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించండి; మీచేత ధర్మభ్రంశం జరిగింది. మీ కుమారులను అడగండి; అప్పుడు జ్ఞానం పొందుతారు।

Verse 20

ततस्त स्वसुतांश्चैव प्रयश्चित्तजि घृक्षवः / अपृच्छन्संयतात्मानो विधिवच्च मिथो मिथः

అప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తం చేయదలచిన, సంయమితాత్ములైన వారు తమ తమ కుమారులను విధివిధానంగా, పరస్పరం అడిగారు।

Verse 21

तेभ्यस्ते नियतात्मानः पुत्राः शंसुरनेकधा / प्रयश्चित्तानि धर्मज्ञावाङ्मनः कर्मजानि च

వారికి సంయమితాత్ములైన, ధర్మజ్ఞ కుమారులు అనేక విధాల ప్రాయశ్చిత్తాలను చెప్పారు—వాక్కు, మనస్సు, కర్మల వల్ల కలిగిన దోషాలకు।

Verse 22

ते पुत्रानब्रुवन्प्रीता लब्धसंज्ञा दिवौकसः / यूयं वै पितरो ऽस्माकं यैर्वयं प्रतिबोधिताः

దివ్యలోకవాసులు సంజ్ఞ పొందిన ఆనందంతో కుమారులతో అన్నారు—మీరే మా పితరులు; మీ వల్లనే మేము జాగృతులమయ్యాము।

Verse 23

धर्मं ज्ञानं च वैराग्यं को वरो वः प्रदीयताम् / पुस्तानब्रवीद्ब्रह्मा यूयं वै सत्यवादिनः

ధర్మం, జ్ఞానం, వైరాగ్యం—మీకు ఏ వరం ఇవ్వాలి? అని అడిగినప్పుడు బ్రహ్మ అన్నాడు—మీరు సత్యవాదులు।

Verse 24

तस्माद्यदुक्तं युष्माभिस्तत्तथा न तदन्यथा / उक्तं च पितरो ऽस्माकं चेति वै तनयाः स्वकाः

కాబట్టి మీరు చెప్పినది అలాగే సత్యం, వేరేలా కాదు; తమ కుమారులే ‘మీరు మా పితరులు’ అని అన్నారు।

Verse 25

पितरस्ते भविष्यन्ति तेभ्यो ऽयं दीयतां वरः / तेनैव वचसा ते वै ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

వారు పితరులవుతారు; కాబట్టి వారికి ఈ వరం ఇవ్వబడాలి—అని పరమేష్ఠి బ్రహ్మ అదే వచనంతో చెప్పాడు।

Verse 26

पुत्राः पितृत्वमाजग्मुः पुत्रत्वं पितरः पुनः / तस्मात्ते पितरः पुत्राः पितृत्वं तेषु तत्स्मृतम्

కుమారులు పితృత్వాన్ని పొందారు, పితరులు మళ్లీ కుమారత్వాన్ని; అందువల్ల వారు పితరులూ, కుమారులూ—వారిలోనే ఆ పితృత్వం స్మరించబడుతుంది।

Verse 27

एवं स्मृत्वा पितॄन्पुत्राः पुत्रांश्चैव पितॄंस्तथा / व्याजहार पुनर्ब्रह्मा वितॄनात्मविवृद्धये

ఇలా పితృులను, పుత్రులను స్మరించి బ్రహ్మదేవుడు ఆత్మవృద్ధి కొరకు మళ్లీ పితృవిధానాన్ని ప్రకటించాడు.

Verse 28

यो ह्य निष्टान्पितॄञ्श्राद्धि क्रियां काञ्चितकरिष्यति / राक्षसा दानवाश्बैव फलं प्राप्स्यन्ति तस्य तत्

ఎవడు అపవిత్ర భావంతో పితృులకై ఏదైనా శ్రాద్ధక్రియ చేస్తాడో, దాని ఫలాన్ని రాక్షసులు దానవులే పొందుతారు.

Verse 29

श्राद्धैराप्यायिताश्चैव पितरः सोममव्ययम् / आप्यायमाना युष्माभिर्वर्द्धयिष्यन्ति नित्यशः

శ్రాద్ధాలతో తృప్తి చెందిన పితృులు అవ్యయ సోమాన్ని పొందుతారు; మీచేత పోషింపబడి వారు నిత్యం మీ వృద్ధిని కలిగిస్తారు.

Verse 30

श्राद्धैराप्यायितः सोमो लोकानाप्याययिष्यति / कृत्स्नं सपर्वतवनं जङ्गमाजङ्गमैर्वृतम्

శ్రాద్ధాలతో పోషింపబడిన సోముడు సమస్త లోకాలను తృప్తిపరచును—పర్వత వనాలతో కూడి, చరాచర జీవులతో నిండిన ఈ సమస్తాన్ని.

Verse 31

श्राद्धानि पुष्टिकामाश्च ये करिष्यन्ति मानवाः / तेभ्यः पुष्टिं प्रजाश्चैव दास्यन्ति पितरः सदा

పుష్టిని కోరుతూ ఎవరు శ్రాద్ధాలు చేస్తారో, వారికి పితృులు ఎల్లప్పుడూ పుష్టిని మరియు సంతానసంపదను ప్రసాదిస్తారు.

Verse 32

श्राद्धे येभ्यः प्रदास्यन्ति त्रीन्पिण्डान्नामगोत्रतः / सर्वत्र वर्तमानास्ते पितरः प्रपितामहाः

శ్రాద్ధంలో ఎవరి నామగోత్రాల ప్రకారం మూడు పిండాలు సమర్పించబడతాయో, ఆ పితృదేవతలు మరియు ప్రపితామహులు సర్వత్రా వ్యాపించి ఉంటారు।

Verse 33

तेषामाप्याययिष्यन्ति श्राद्धदानेन वै प्रजाः / एवमाज्ञा कृता पूर्वं ब्रह्मणा परमेष्ठिना

శ్రాద్ధదానంతో ప్రజలు ఆ పితృదేవతలను పుష్టిపరచుదురు—ఇలా పరమేష్ఠి బ్రహ్మ ముందే ఆజ్ఞాపించాడు।

Verse 34

तेनैतत्सर्वथा सिद्धं दानमध्ययनं तपः / ते तु ज्ञानप्रदातारः पितरो वो न संशयः

అందువల్ల ఇది సర్వథా సిద్ధం—దానం, అధ్యయనం, తపస్సు; పితరులే జ్ఞానప్రదాతలు, సందేహం లేదు।

Verse 35

इत्येते पितरो देवा देवाश्च पितरः पुनः / अन्योन्यपितरो ह्येते देवाश्च पितरश्च ह

ఇలా పితరులే దేవులు, దేవులే మళ్లీ పితరులు; వీరు పరస్పరం ఒకరికి ఒకరు పితరులు—దేవులూ పితరులూ.

Verse 36

एतद्ब्रह्मवचः श्रुत्वा सूतस्य विदितात्मनः / पप्रच्छुर्मुनयो भूयः सूतं तस्माद्यदुत्तरम्

ఆత్మజ్ఞానముగల సూతుని నుండి ఈ బ్రహ్మవచనాన్ని విని, మునులు మళ్లీ సూతుని అడిగారు—దానికి తదుపరి ఉత్తరం ఏమిటని।

Verse 37

ऋषय ऊचुः कियन्तो वै मुनिगणाः कस्मिन्काले च ते गणाः / पूर्वे तु देवप्रवरा देवानां सोमवर्द्धनाः

ఋషులు పలికిరి—ఆ మునిగణములు ఎంతమంది? ఏ కాలమున వారు ఉన్నారు? పూర్వకాలమున వారు దేవశ్రేష్ఠులు, దేవతల సోమమును వర్ధింపజేసినవారు.

Verse 38

सूत उवाच एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि पितृसर्गमनुत्तमम् / शंयुः पप्रच्छ यत्पूर्वं पितरं वै बृहस्पतिम्

సూతుడు పలికెను—మీకు పితృసర్గమనే అనుత్తమ విషయాన్ని నేను వివరిస్తాను. పూర్వం శంయువు తన తండ్రి బృహస్పతిని ఈ ప్రశ్న అడిగెను.

Verse 39

बृहस्पतिमुपासीनं सर्वज्ञानार्थकोविदम् / पुत्रः शंयुरिमं प्रश्नं पप्रच्छ विनयान्वितः

సర్వజ్ఞానార్థకోవిదుడైన బృహస్పతి ఆసీనుడై ఉండెను. ఆయన కుమారుడు శంయువు వినయంతో ఈ ప్రశ్నను అడిగెను.

Verse 40

क एते पितरो नाम कियन्तः के च नामतः / समुद्भूताः कथं चैते पितृत्वं समुपागताः

ఈ పితరులు ఎవరు, వారి సంఖ్య ఎంత, పేర్లతో వారు ఎవరు? వారు ఎలా ఉద్భవించారు, మరియు ఎలా పితృత్వాన్ని పొందారు?

Verse 41

कस्माच्च पितरः पूर्वं यज्ञं पुष्णन्ति नित्यशः / क्रियाश्च सर्वा वर्त्तन्ते श्राद्धपूर्वा महात्मनाम्

మరియు ఏ కారణముచేత పితరులు నిత్యము ముందుగా యజ్ఞమును పోషిస్తారు? మహాత్ముల సమస్త క్రియలు శ్రాద్ధమును ముందుగా ఉంచుకొని సాగుతాయి.

Verse 42

कस्मै श्राद्धानि देयानि किं च दत्ते महाफलम् / केषु चाप्यक्षयं श्राद्धं तीर्थेषु च नदीषु च

శ్రాద్ధాన్ని ఎవరికీ ఇవ్వాలి, ఏ దానం మహాఫలాన్ని ఇస్తుంది? ఏ ఏ స్థలాల్లో—తీర్థాల్లో, నదుల్లో—శ్రాద్ధం అక్షయ ఫలదాయకమవుతుంది?

Verse 43

केषु वै सर्वमाप्तोति श्राद्धं कृत्वा द्विजोत्तमः / कश्च कालो भवेच्छ्राद्धे विधिः कश्चानुवर्त्तते

ఎవరికి శ్రాద్ధం చేసినప్పుడు శ్రేష్ఠ ద్విజుడు సమస్తాన్ని పొందుతాడు? శ్రాద్ధానికి తగిన కాలం ఏది, మరియు ఏ విధి అనుసరించబడుతుంది?

Verse 44

एतदिच्छामि भगवन्विस्तरेण यथा तथा / व्याख्यातमानुपूर्व्येण यत्र चोदाहृतं मया

భగవన్, నేను కోరేది ఇదే—నేను ప్రస్తావించినట్లే, దీనిని యథాతథంగా విస్తారంగా, క్రమంగా వివరించండి।

Verse 45

बृहस्पतिरिदं सम्यगेवं पृष्टो महामतिः / व्याजहारानुपूर्व्येण प्रश्नं प्रश्नविदां वरः

ఇలా ప్రశ్నించబడిన మహామతి బృహస్పతి, ప్రశ్నవిదులలో శ్రేష్ఠుడై, ఈ ప్రశ్నలకు సమ్యకంగా క్రమంగా సమాధానం చెప్పాడు।

Verse 46

बृहस्पतिरुवाच कथ यिष्यामि ते तात यन्मां त्वं परिपृच्छसि / विनयेन यथान्यायं गम्भीरं प्रश्नमुत्तमम्

బృహస్పతి పలికెను—తాతా, నీవు వినయంతో న్యాయానుసారంగా నన్ను అడిగిన ఈ గంభీరమైన ఉత్తమ ప్రశ్నను నేను నీకు వివరిస్తాను।

Verse 47

द्यौरंरिक्षं पृथिवी नक्षत्राणि दिशस्त था / सूर्याचन्द्रमसौ चैव तथाहोरात्रमेव च

అప్పుడు ద్యౌలోకం, అంతరిక్షం, భూమి, నక్షత్రాలు, దిక్కులు; అలాగే సూర్యచంద్రులు మరియు పగలు-రాత్రి కూడా ప్రదర్శితమయ్యాయి।

Verse 48

न बभूवुस्तदा तात तमोभूतमभूज्जगत् / ब्रह्मैको दुश्चरं तत्र तताप परमं तपः

అప్పుడు, ఓ తాత, ఏదీ లేదు; జగత్తు అంధకారమయమైంది। అక్కడ ఏకైక బ్రహ్మదేవుడు దురాచరమైన పరమ తపస్సు చేశాడు।

Verse 49

शंयुस्तमब्रवीद्भूयः पितरं ब्रह्मवित्तमम् / सर्ववेदव्रतस्नातः सर्वज्ञानविदां वरः / कीदृशं सर्वभूतेशस्तपस्तेपे प्रजा पतिः

మళ్లీ శంయు తన తండ్రిని—బ్రహ్మవిద్యలో పరమ నిపుణుడు, సమస్త వేదవ్రతాలలో స్నాతుడు, జ్ఞానులలో శ్రేష్ఠుడు—అడిగాడు: ‘హే సర్వభూతేశా, ప్రజాపతి ఎలాంటి తపస్సు చేశాడు?’

Verse 50

बृहस्पतिरुवाच सर्वेषां तपसां यत्तत्तपो योगमनुत्तमम् / ध्यायंस्तदा स भगवांस्तेन लोकानवासृजत्

బృహస్పతి పలికెను— ‘సర్వ తపస్సులలో శ్రేష్ఠమైనది అనుత్తమ యోగతపస్సు. ఆ యోగాన్ని ధ్యానిస్తూ భగవంతుడు అప్పుడు లోకాలను సృష్టించాడు।’

Verse 51

ज्ञानानि भूतभव्यानि लोका वेदाश्च सर्वशः / योगामृतास्तदा सृष्टा ब्रह्मणा लोकचक्षुषा

భూత-భవిష్య జ్ఞానాలు, సమస్త లోకాలు మరియు అన్ని విధాల వేదాలు; అలాగే యోగామృతం కూడా—ఇవి అన్నీ అప్పుడు లోకచక్షువైన బ్రహ్మదేవునిచే సృష్టించబడ్డాయి।

Verse 53

लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / वैराजा इति विख्याता देवानां दिवि देवता/ // ५२// योगेन तपसा युक्तः पूर्वमेव तदा प्रभुः / देवानसृजत ब्रह्मा योगयुक्तान्सनातनान्

‘సంతానక’ అనే లోకంలో ప్రకాశించే సత్త్వాలు నివసిస్తాయి; వారు ‘వైరాజ’ అని ప్రసిద్ధులు—దేవలోకంలో దేవతలకూ దేవతలు. అప్పుడు యోగతపస్సులతో యుక్తుడైన ప్రభువు బ్రహ్మ ముందుగానే యోగయుక్త సనాతన దేవులను సృష్టించాడు।

Verse 54

आदिदेवा इति ख्याता महासत्त्वा महौजसः / सर्वकामप्रदाः पूज्या देवादानवमानवैः

వారు ‘ఆదిదేవులు’ అని ఖ్యాతి పొందిన మహాసత్త్వులు, మహాతేజస్సులు. వారు సర్వకామప్రదులు; దేవులు, దానవులు, మానవులు అందరిచేత పూజ్యులు।

Verse 55

तेषां सप्त समाख्याता गणास्त्रैलोक्यपूजिताः / अमूर्त्तयस्त्रयस्तेषां चत्वारस्तु समूर्त्तयः

వారిలో ఏడు గణాలు చెప్పబడ్డాయి; అవి త్రిలోకమంతటా పూజింపబడతాయి. వాటిలో మూడు అమూర్తాలు, నాలుగు సమూర్తాలు (సాకారాలు)।

Verse 56

उपरिष्टात् त्रयस्तेषां वर्त्तन्ते भावमूर्त्तयः / तेषामधस्ताद्वर्त्तन्ते चत्वारः सूक्ष्ममूर्त्तयः

వారిలో పైభాగంలో మూడు ‘భావమూర్తులు’గా వ్యవహరిస్తారు; వారి కింద నాలుగు ‘సూక్ష్మమూర్తులు’గా వ్యవహరిస్తారు।

Verse 57

ततो देवास्ततो भूमिरेषा लोकपरंपरा / लोके वर्षन्ति ते ह्यस्मिंस्तेभ्यः पर्जन्यसंभवः

ఆ తరువాత దేవులు, ఆ తరువాత ఈ భూమి—ఇదే లోకపరంపర. వారు ఈ లోకంలో వర్షాన్ని కురిపిస్తారు; వారినుంచే పర్జన్యుడు (వర్షదేవుడు) ఉద్భవిస్తాడు।

Verse 58

अन्नं भवति वै वृष्ट्या लोकानां संभवस्ततः / आप्याययन्ति ते यस्मात्सोमं चान्नं च योगतः

వర్షం వల్లనే అన్నం పుడుతుంది; దానివల్ల లోకాలకు జీవనం కలుగుతుంది. యోగబలంతో సోమమును, అన్నమును పోషించువారు అందరినీ తృప్తిపరచుదురు.

Verse 59

ऊचुस्तान्वै पितॄंस्त स्माल्लोकानां लोकसत्तमाः / मनोजवाः स्वधाभक्ष्यः सर्वकामपरिष्कृताः

అప్పుడు లోకశ్రేష్ఠులు, మనోవేగులు, స్వధాభోజులు, సమస్త కామనలతో అలంకృతులు అయిన వారు ఆ పితృదేవతలను ఇలా పలికిరి.

Verse 60

लोभमोहभयोपेता निश्चिन्ताः शोक वर्जिताः / एते योगं परित्यज्य प्राप्ता लोकान्सुदर्शनान्

లోభం, మోహం, భయం కలిగినవారైనా వారు నిశ్చింతలు, శోకరహితులు. వీరు యోగాన్ని విడిచి సుదర్శనమైన లోకాలను పొందిరి.

Verse 61

दिव्याः पुण्या विपाप्मानो महात्मानो भवन्त्युत / ततो युगसहस्रान्ते जायन्ते ब्रह्मवादिनः

వారు దివ్యులు, పుణ్యులు, పాపరహితులు, మహాత్ములు అవుతారు. ఆపై సహస్ర యుగాల అంత్యంలో వారు బ్రహ్మవాదులు (బ్రహ్మజ్ఞులు)గా జన్మిస్తారు.

Verse 62

प्रतिलभ्य पुनर्योगं मोक्षं गच्छन्त्यमूर्त्तयः / व्यक्ताव्यक्तं परित्यज्य महायोगबलेन च

మళ్లీ యోగాన్ని పొందిన తరువాత వారు అమూర్తులు (సూక్ష్ములు)గా మోక్షాన్ని చేరుతారు. మహాయోగబలంతో వ్యక్తమూ అవ్యక్తమూ రెండింటినీ విడిచిపెడతారు.

Verse 63

नश्यन्त्युल्केव गगने क्षणद्विद्युत्प्रभेव च / उत्सृज्य देहजालानि महायोगबलेन च

వారు ఆకాశంలోని ఉల్కలా, క్షణిక విద్యుత్తు కాంతిలా నశిస్తారు; మహాయోగబలంతో దేహబంధాలను విడిచిపెడతారు.

Verse 64

निराख्योपास्यता यान्ति सरितं सागरं यथा / क्रियया गुरुपूजाभिर्यागं कुर्वन्ति यत्नतः

నది సముద్రాన్ని చేరినట్లే వారు నిరాఖ్య ఉపాస్య తత్త్వాన్ని చేరుతారు; క్రియతోను గురుపూజలతోను యత్నపూర్వకంగా యాగం చేస్తారు.

Verse 65

श्राद्धे प्रीतास्ततः सोमं पितरो योगमास्थिताः / आप्याययन्ति योगेन त्रैलोक्यं येन जीवति

శ్రాద్ధంలో సంతోషించిన యోగస్థ పితృదేవతలు సోమాన్ని స్వీకరిస్తారు; ఆ యోగంతోనే వారు త్రిలోకాన్ని పోషిస్తారు, దానివల్ల లోకం జీవిస్తుంది.

Verse 66

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगानां यत्नतः सदा / पितॄणां हि बलं योगो योगात्सोमः प्रवर्त्तते

కాబట్టి యోగులకు ఎల్లప్పుడూ యత్నపూర్వకంగా శ్రాద్ధాలు ఇవ్వవలెను; పితృదేవతల బలం యోగమే, యోగం నుంచే సోమ ప్రవహిస్తుంది.

Verse 67

सहस्रशतविप्रान्वै भोजयेद्यावदागतान् / एकस्तानपि मन्त्रज्ञः सर्वानर्हति तच्छृणु

వచ్చిన వేలాది వందలాది బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టవచ్చు; కానీ ఒక్క మంత్రజ్ఞుడే వారందరికీ సమానంగా అర్హుడు—ఇది విను.

Verse 68

एतानेव च मन्त्रज्ञान्भोजयेद्यः समागतान् / एकस्तान्स्नातकः प्रितः सर्वानर्हति तच्छृणु

సమాగతమైన ఈ మంత్రజ్ఞులను ఎవడు భోజింపజేస్తాడో, ప్రీతితో ఉన్న ఒక స్నాతకుడే వారందరి సమాన ఫలానికి అర్హుడు—ఇది వినుము।

Verse 69

मन्त्रज्ञानां सहस्रेण स्नातकानां शतेन च / योगाचार्येण यद्भुक्तं त्रायते महातो भयात्

వెయ్యి మంత్రజ్ఞులు, వంద స్నాతకులు సమానంగా—యోగాచార్యుడు స్వీకరించిన భోజనం మహాభయమునుండి రక్షిస్తుంది।

Verse 70

गृहस्थानां सहस्रेण वानप्रस्थशतेन च / ब्रह्मचारिसहस्रेण योग एव विशिष्यते

వెయ్యి గృహస్థులు, వంద వానప్రస్థులు, వెయ్యి బ్రహ్మచారులు—ఇవన్నిటికన్నా యోగమే విశిష్టమైంది।

Verse 71

नास्तिको वाप्यधर्मो वा संकीर्मस्तस्करो ऽपि वा / नान्यत्र तारणं दानं योगेष्वाह प्रजापतिः

నాస్తికుడైనా, అధర్ముడైనా, కలగలిసిన ఆచారుడైనా, దొంగైనా సరే—ప్రజాపతి చెప్పినట్లు, యోగులకు ఇచ్చే దానమే రక్షణ; ఇతరత్ర కాదు।

Verse 72

पितरस्तस्य तुष्यन्ति सुवृष्टेनैव कर्षकाः / पुत्रो वाप्यथ वा पौत्रो ध्यानिनं भोजयिष्यति

మంచి వర్షంతో రైతులు తృప్తిపడినట్లే అతని పితృదేవతలు తృప్తిపడతారు; అతని కుమారుడు గానీ మనవడు గానీ ధ్యానిని భోజింపజేస్తాడు।

Verse 73

अलाभे ध्याननिष्ठानां भोजयेद्ब्रह्मचारिणम् / तदलाभे उदसीनं गूहस्थमपि भोजयेत्

ధ్యాననిష్ఠుడైన బ్రహ్మచారి లభించకపోతే బ్రహ్మచారిని భోజనమిచ్చాలి; అది కూడా లభించకపోతే ఉదాసీనుడైన గృహస్థునికైనా భోజనమిచ్చాలి।

Verse 74

यस्तिष्ठेदेकपादेन वायुभक्षः शतं समाः / ध्यानयोगी परस्तस्मादिति ब्रह्मानुशासनम्

శత సంవత్సరాలు ఒక కాళ్లపై నిలిచి వాయువే ఆహారంగా చేసుకునేవాడికన్నా ధ్యానయోగి శ్రేష్ఠుడు—ఇది బ్రహ్మ ఆజ్ఞ.

Verse 75

आद्य एष गणः प्रोक्तः पितॄणाममितौजसाम् / भावयन्सर्वलोकान्वै स्थित एष गणः सदा

అమిత తేజస్సుగల పితృగణాలలో ఇది ఆద్య గణమని చెప్పబడింది; ఈ గణం సదా స్థితమై సమస్త లోకాలను భావింపజేస్తూ నిలిచివుంటుంది।

Verse 76

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्वानपि गणान्पुनः / संततिं संस्थितिं चैव भावनां च यथाक्रमम्

ఇకపై నేను అన్ని గణాలను మళ్లీ వివరిస్తాను—వారి పరంపరను, స్థితిని, అలాగే భావనను క్రమంగా।