Shloka 30
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
श्राद्धैराप्यायितः सोमो लोकानाप्याययिष्यति / कृत्स्नं सपर्वतवनं जङ्गमाजङ्गमैर्वृतम्
Transliteration
śrāddhairāpyāyitaḥ somo lokānāpyāyayiṣyati / kṛtsnaṃ saparvatavanaṃ jaṅgamājaṅgamairvṛtam
Translation
శ్రాద్ధాలతో పోషింపబడిన సోముడు సమస్త లోకాలను తృప్తిపరచును—పర్వత వనాలతో కూడి, చరాచర జీవులతో నిండిన ఈ సమస్తాన్ని.
Word by Word
श्राद्धैःby śrāddha offerings
श्राद्धैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (करण), बहुवचन
आप्यायितःnourished
आप्यायितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootआ-√प्या (धातु)
Formक्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘सोमः’ इत्यस्य विशेषणम्
सोमःSoma
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता), एकवचन
लोकान्worlds
लोकान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), बहुवचन
आप्याययिष्यतिwill nourish/sustain
आप्याययिष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√प्या (धातु)
Formणिच्-प्रयोजक (causative: आप्यायय-); लृट् (Future); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कृत्स्नम्the entire (all)
कृत्स्नम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘(जगत्/लोकम्)’ इत्यर्थे समस्तवस्तुनि विशेषणम्
स-पर्वत-वनम्with mountains and forests
स-पर्वत-वनम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + पर्वत + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; सहार्थक तत्पुरुष (‘पर्वतैः वनैश्च सहितम्’)
जङ्गम-अजङ्गमैःby moving and unmoving beings
जङ्गम-अजङ्गमैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootजङ्गम + अजङ्गम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व); तृतीया (करण), बहुवचन
वृतम्covered/surrounded
वृतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootवृ (धातु)
Formक्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; ‘कृत्स्नम्…’ इत्यस्य विशेषणम्