Shloka 59
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
ऊचुस्तान्वै पितॄंस्त स्माल्लोकानां लोकसत्तमाः / मनोजवाः स्वधाभक्ष्यः सर्वकामपरिष्कृताः
Transliteration
ūcustānvai pitṝṃsta smāllokānāṃ lokasattamāḥ / manojavāḥ svadhābhakṣyaḥ sarvakāmapariṣkṛtāḥ
Translation
అప్పుడు లోకశ్రేష్ఠులు, మనోవేగులు, స్వధాభోజులు, సమస్త కామనలతో అలంకృతులు అయిన వారు ఆ పితృదేవతలను ఇలా పలికిరి.
Word by Word
ऊचुःthey said
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
पितॄन्the fathers/manes
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन
तthen/indeed (particle)
त:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootत (अव्यय)
Formनिपात (particle; metrical filler)
स्मात्(particle)
स्मात्:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्मात् (अव्यय)
Formनिपात (particle; often with त)
लोकानाम्of the worlds/of people
लोकानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
लोकसत्तमाःthe best among the worlds (i.e., eminent ones)
लोकसत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (among the worlds + best)
मनोजवाःswift as thought
मनोजवाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनस् + जव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (mind-speed)
स्वधाभक्ष्याःfeeding on svadhā (funeral offering)
स्वधाभक्ष्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वधा + भक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (whose food is svadhā / svadhā-eaters)
सर्वकामपरिष्कृताःendowed with all desired enjoyments
सर्वकामपरिष्कृताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + काम + परिष्कृत (प्रातिपदिक; from √कृ with pari-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (adorned/fulfilled with all desires)