Shloka 74
पितृसर्ग-श्राद्धप्रश्नाः
Pitri-Origins and Shraddha Queries
Devanagari script
यस्तिष्ठेदेकपादेन वायुभक्षः शतं समाः / ध्यानयोगी परस्तस्मादिति ब्रह्मानुशासनम्
Transliteration
yastiṣṭhedekapādena vāyubhakṣaḥ śataṃ samāḥ / dhyānayogī parastasmāditi brahmānuśāsanam
Translation
శత సంవత్సరాలు ఒక కాళ్లపై నిలిచి వాయువే ఆహారంగా చేసుకునేవాడికన్నా ధ్యానయోగి శ్రేష్ఠుడు—ఇది బ్రహ్మ ఆజ్ఞ.
Word by Word
यःwho
यः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तिष्ठेत्should stand
तिष्ठेत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
एक-पादेनwith one foot
एक-पादेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
वायु-भक्षःone who feeds on air (air-eater)
वायु-भक्षः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) + भक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
शतम्a hundred
शतम्:
कालाधिकरण (Time-extent/Accusative of duration)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
समाःyears
समाः:
काल (Kāla/Time)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
ध्यान-योगीa meditational yogin
ध्यान-योगी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootध्यान (प्रातिपदिक) + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
परःsuperior
परः:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
तस्मात्than that; from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine/Neuter), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
वाक्यसमाप्ति/उद्धरण (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
ब्रह्म-अनुशासनम्Brahmā’s instruction
ब्रह्म-अनुशासनम्:
कर्ता/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + अनुशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)