Adhyaya 8

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे काश्यपेयवर्णनं नाम सप्तमो ऽध्यायः सूत उवाच एवं प्रजासु सृष्टासु कश्यपेन महात्मना / प्रतिष्ठितासु सर्वासु चरासु स्थावरासु च

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయువు ప్రోక్తమైన మధ్యభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో ‘కాశ్యపేయవర్ణనం’ అనే ఏడవ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—మహాత్ముడైన కశ్యపుడు ప్రజలను సృష్టించిన తరువాత, చరాచరమైన సమస్త జీవుల్లో అవి స్థిరపడిన తరువాత.

Verse 2

अभिषिच्याधिपत्येषु तेषां मुख्यान्प्रजापतिः / ततः क्रमेण राज्यानि आदेष्टुमुपचक्रमे

ప్రజాపతి వారి ముఖ్యులను వారి వారి అధిపత్యాలలో అభిషేకించాడు; ఆపై క్రమంగా రాజ్యాలను నియమించుటకు ప్రారంభించాడు.

Verse 3

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्राणां ग्रहैः सह / यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

ద్విజులకూ, వృక్షలతాదులకు, గ్రహాలతో కూడిన నక్షత్రాలకు, అలాగే యజ్ఞాలు మరియు తపస్సులకు అధిపతిగా సోముని ప్రజాపతి రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.

Verse 4

बृहस्पतिं तु विश्वेषां ददावङ्गिरसां पतिम् / भृगूणामधिपं चैव काव्यं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

అతడు విశ్వదేవులందరికీ అంగిరసుల పతి బృహస్పతిని నియమించాడు; అలాగే భృగువుల అధిపతి కావ్యుడు (శుక్రాచార్యుడు)ను రాజ్యంలో అభిషేకించాడు।

Verse 5

आदित्यानां पुनर्विष्णुं वसूनामथ पावकम् / प्रजापतीनां दक्षं च मरुतामथ वासवम्

ఆదిత్యులకు విష్ణువును, వసువులకు పావకుడు (అగ్ని)ను, ప్రజాపతులకు దక్షుణ్ని, మరుతులకు వాసవుడు (ఇంద్రుడు)ను అధిపతులుగా నియమించాడు।

Verse 6

दैत्यानामथ राजानं प्रह्रादं दितिनन्दनम् / नारायणं तु साध्यानां रुद्रणां च वृषध्वजम्

దైత్యులకు రాజుగా దితి-నందనుడు ప్రహ్లాదుని నియమించాడు; సాధ్యులకు నారాయణుని, రుద్రులకు వృషధ్వజుడు (శివుడు)ను అధిపతులుగా చేశాడు।

Verse 7

विप्रचित्तिं च राजानं दानवानामथादिशत् / अपां च वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं तथा

దానవులకు రాజుగా విప్రచిత్తిని నియమించాడు; జలరాజ్యంలో వరుణుని, రాజులపై అధిపతిగా వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు)ను కూడా నియమించాడు।

Verse 8

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां धनस्य च / वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्ये ऽभ्यषेचयत्

యక్షులు రాక్షసులకూ, అలాగే పార్థివులకూ ధనానికీ అధిపతిని నియమించాడు; పితృలకు వైవస్వతుడు యముని రాజ్యంలో అభిషేకించాడు।

Verse 9

सर्वभूतपिशाचाना गिरिशं शूलपाणिनम् / शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम्

సర్వ భూత-పిశాచులకు శూలపాణి గిరీశుడు (శివుడు)ను, పర్వతాలలో హిమవంతుని, నదులలో సముద్రాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 10

गन्धर्वाणामधिपतिं चक्रे चित्ररथं तथा / उच्चैःश्रवसमश्वानां राजानं चाभ्यषेचयत्

గంధర్వుల అధిపతిగా చిత్రరథుని నియమించాడు; అలాగే అశ్వాలలో ఉచ్చైశ్రవసుని రాజుగా అభిషేకించాడు।

Verse 11

मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं च ककुद्मिनाम् / पक्षिणामथ सर्वेषां गरुडं पततां वरम्

మృగాలలో శార్దూలం (వ్యాఘ్రం)ను, కొమ్ముగల జంతువులలో గోవృషభాన్ని; అలాగే సమస్త పక్షులలో ఎగిరేవారిలో శ్రేష్ఠుడైన గరుడుని నియమించాడు।

Verse 12

गन्धानां मरुतां चैव भूतानामशरीरिणाम् / समकालबलानां च वायुं बलवतां वरम्

గంధాలలో, మరుతులలో, శరీరరహిత భూతాలలో, అలాగే సమకాలబలమున్నవారిలో—బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన వాయువును నియమించాడు।

Verse 13

सर्वेषां दंष्ट्रिणां शेषं नागानामथ वासुकिम् / सरीसृपाणां सर्पाणां पन्नगानां च तक्षकम्

దంష్ట్రధారులందరిలో శేషుని, నాగాలలో వాసుకిని; అలాగే సరిసృపాలు, సర్పాలు, పన్నగాలలో తక్షకుని స్థాపించాడు।

Verse 14

सागराणां नदीनां च मेघानां वर्षितस्य च / आदित्यानामन्यतमं पर्जन्यमभिषिक्तवान्

అతడు సముద్రాలు, నదులు, మేఘవర్షానికి అధిపతి అయిన ఆదిత్యుల్లో ఒకడైన పర్జన్యుని అభిషేకించాడు.

Verse 15

सर्वाप्सरोगणानां च कामदेवं तथा प्रभुम् / ऋतूनामथ मासानामार्त्तवानां तथैव च

అతడు సమస్త అప్సరాగణాలకు ప్రభువైన కామదేవుని, అలాగే ఋతువులు, నెలలు మరియు ఋతుచక్రం (ఆర్త్తవాన్) కు అధిపతిగా నియమించాడు.

Verse 16

यक्षाणां च विपक्षाणां मुहूर्त्तानां च पर्वणाम् / कलाकाष्ठाप्रमाणानां गतेरयनयोस्तथा

అతడు యక్షులు మరియు వారి ప్రతిపక్షులు, ముహూర్తాలు మరియు పర్వాలు, కళా-కాష్ఠా వంటి కాలమానాలు, అలాగే గతి మరియు అయనాలను కూడా నియమించాడు.

Verse 17

गणितस्याथ योगस्य चक्रे संवत्सरं प्रभुम् / प्रजापतेर्विरजसः पूर्वस्यां दिशि विश्रुतम्

తరువాత అతడు గణితం మరియు యోగానికి అధిపతిగా ‘సంవత్సర-ప్రభువు’ను స్థాపించాడు; అతడు విరజసు ప్రజాపతికి చెందినవాడై తూర్పు దిశలో ప్రసిద్ధుడు.

Verse 18

पुत्रं नाम्ना सुधन्वानं राजानं सो ऽभ्यषेचयत् / दक्षिणास्यां दिशि तथा कर्दमस्य प्रजापतेः

అతడు కర్దమ ప్రజాపతి కుమారుడైన ‘సుధన్వా’ అనే రాజును దక్షిణ దిశలో అభిషేకించాడు.

Verse 19

पुत्रां शङ्खपदं नाम राजानं सोभ्यषेचयत् / पस्चिमस्यां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम्

అతడు శంఖపద అనే తన కుమారుని రాజుగా అభిషేకించాడు; అలాగే పశ్చిమ దిశలో రజసుని కుమారుడు అచ్యుతుని కూడా నియమించాడు।

Verse 20

केतुमन्तं महात्मानं राजानं चाभ्यषेचयत् / तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः

అతడు మహాత్ముడైన కేతుమంతుని కూడా రాజుగా అభిషేకించాడు; అలాగే ప్రజాపతి పర్జన్యుని కుమారుడు హిరణ్యరోముని కూడా।

Verse 21

उदीच्यां दिशि दुर्द्धर्षपुत्रं राज्ये ऽभ्यषेचयत् / मनुष्याणामधिपतिं चक्रे वैवस्वतं मनुम्

ఉత్తర దిశలో దుర్ధర్షుని కుమారుని రాజ్యానికి అభిషేకించాడు; మరియు వైవస్వత మనువును మనుష్యుల అధిపతిగా నియమించాడు।

Verse 22

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण परिपाल्यते

వారిచేత ఈ సమస్త భూమి—సప్తద్వీపములతో, నగరములతో కూడి—ఇప్పటికీ యథాప్రదేశంగా ధర్మముతో పరిపాలించబడుతోంది।

Verse 23

स्वायंभुवेन्तरे पूर्वं ब्रह्मणा ते ऽभिषेचिताः / नृपाश्चैते ऽभिषिच्यन्ते मनवो ये भवन्ति वै

స్వాయంభువ మన్వంతరంలో పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు వారిని అభిషేకించాడు; మరియు ఎవరు ఎవరు మనువులుగా అవుతారో, వారి చేతనే ఈ రాజులు అభిషిక్తులవుతారు।

Verse 24

मन्वन्तरेष्वतीतेषु गता ह्येतेषु पार्थिवाः / एवमन्ये ऽभिषिच्यन्ते प्राप्ते मन्वन्तरे पुनः

గతించిన మన్వంతరాలలో ఈ భూపతులు గతించారు; అలాగే మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు ఇతర రాజులూ మళ్లీ అభిషిక్తులవుతారు।

Verse 25

अतीतानागताः सर्वे स्मृता मन्वन्तरेश्वराः / राजसूये ऽभिषिक्तश्च पृथु रेभिर्नरोत्तमः

గతమూ రానున్నదీ అయిన సమస్త మన్వంతరేశ్వరులు స్మరించబడ్డారు; రాజసూయంలో నరోత్తముడు పృథువు రేభి ఋషులచే అభిషిక్తుడయ్యాడు।

Verse 26

वेददृष्टेन विधिना ह्यधिराजः प्रतापवान् / एतानुत्पाद्य पुत्रांस्तु प्रजासन्तानकारणात्

వేదదృష్ట విధానంతో ప్రతాపవంతుడైన అధిరాజుడు, ప్రజాసంతాన కారణార్థం ఆ కుమారులను ఉత్పత్తి చేశాడు।

Verse 27

पुनरेव महा भागः प्रजानां पतिरीश्वरः / कश्यपो गोत्रकामस्तु चचार परमं तपः

మళ్లీ మహాభాగుడు, ప్రజల పతి అయిన ఈశ్వరస్వరూప కశ్యపుడు, గోత్రాభిలాషతో పరమ తపస్సు చేశాడు।

Verse 28

पुत्रौ गोत्रकरौ मह्यं भवेतामिति चिन्तयन् / तस्यप्रध्यायमानस्य कश्यपस्य महात्मनः

‘నాకు గోత్రాన్ని స్థాపించే ఇద్దరు కుమారులు కలగాలి’ అని ఆలోచిస్తూ, మహాత్ముడు కశ్యపుడు ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు।

Verse 29

ब्रह्मणोंऽशौ सुतौ पश्चात्प्रादुर्भूतौ महौजसौ / वत्सारश्चासितश्चैव तावुभौ ब्रह्म वादना

బ్రహ్ముని అంసమునుండి తరువాత మహాతేజస్సుగల ఇద్దరు కుమారులు ప్రాదుర్భవించారు—వత్సారుడు మరియు అసితుడు; ఆ ఇద్దరూ బ్రహ్మవిద్యను పలికేవారు।

Verse 30

वत्सारान्निध्रुवो जज्ञे रेभ्यश्च सुहमायशाः / रेभ्यस्य रैभ्यो विज्ञेयो निध्रुवस्य निबोधत

వత్సారుని నుండి నిధ్రువుడు జన్మించాడు; రెభ్యుని నుండి సుహమా-యశస్సుగల కుమారుడు పుట్టాడు; రెభ్యుని కుమారుడు ‘రైభ్యుడు’ అని తెలిసికొనుడి—నిధ్రువ వంశాన్ని వినుడి।

Verse 31

च्यवनस्य सुकन्याया सुमेधाः समपद्यत / निध्रुवस्य तु या पत्नी माता वै कुण्डपायिराम्

చ్యవనుని భార్య సుకన్య నుండి సుమేధుడు జన్మించాడు; నిధ్రువుని భార్యయే కుండపాయిరామ్‌కు తల్లి అయింది।

Verse 32

असितस्यैकपर्णायां ब्रह्मिष्ठः समपद्यत / शाण्डिल्यानां वरः श्रीमान् देवलः सुमहायशाः

అసితుని భార్య ఏకపర్ణ నుండి బ్రహ్మిష్ఠుడు జన్మించాడు; శాండిల్యులలో శ్రేష్ఠుడైన శ్రీమంతుడు, మహాయశస్సుగల దేవలుడు (ప్రసిద్ధుడయ్యాడు)।

Verse 33

निध्रुवाः शाण्डिला रैभ्यास्त्रयः पक्षास्तु काश्यपाः / वज्रिप्रभृतयो देवा देवास्तस्य प्रजा स्विमाः

నిధ్రువులు, శాండిలులు, రైభ్యులు—ఈ మూడు కాశ్యప గోత్రపు శాఖలు; వజ్రి మొదలైన దేవతలు అతని ప్రజలుగా స్మరించబడుతారు।

Verse 34

चतुर्युगे त्वतिक्रान्ते मनोर्ह्येकादशे प्रभोः / अथावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रर्त्तिते

చతుర్యుగాలు గడిచిపోయి ప్రభువు మనువు యొక్క పదకొండవ కాలం వచ్చినప్పుడు, మిగిలిన ఆ ద్వాపరయుగంలో ఈ క్రమం ప్రారంభమైంది.

Verse 35

मरुत्तस्य नरिष्यं तस्तस्य पुत्रो दमः किल / राज्यवर्द्धनकस्तस्य सुधृतिस्तत्सुतो नरः

మరుత్తుని కుమారుడు నరిష్యంతుడు; అతని కుమారుడు దముడు అని ప్రసిద్ధి. దముని కుమారుడు రాజ్యవర్ధనకుడు, అతని కుమారుడు నరుడు సుధృతి.

Verse 36

केवलश्च ततस्तस्य बन्धुमान्वेगवांस्ततः / बुधस्तस्या भवद्यस्या तृणबिन्दुर्महीपतिः

ఆ తరువాత అతని కుమారుడు కేవలుడు; తరువాత బంధుమాన్, తరువాత వేగవాన్. అతని కుమారుడు బుధుడు; అతని కుమారుడు భూపతి తృణబిందు.

Verse 37

त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये स बभूव ह / तस्य चेलविला कन्यालंबुषागर्भसंभवा

త్రేతాయుగ ఆరంభంలో, మూడవ మన్వంతరంలో అతడు రాజుగా అయ్యాడు. అతని కుమార్తె చెలవిలా, అప్సర లంబుషా గర్భసంభవం.

Verse 38

तस्यां जातो विश्रवास्तु वौलस्त्यकुलवर्द्धनः / बृहस्पतिबृर्हत्कीर्तिर्देवाचार्यस्तु कीर्त्तितः

ఆమె నుండి విశ్రవుడు జన్మించాడు; అతడు వౌలస్త్య వంశాన్ని వృద్ధి చేసినవాడు. అలాగే బృహస్పతి మహాకీర్తిమంతుడు, దేవగురువు అని కీర్తించబడాడు.

Verse 39

कन्यां तस्योपयेमे स नाम्ना वै देववर्णिनीम् / पुष्पोत्कटां च वाकां च सुते माल्यवतस्तथा

అతడు దేవవర్ణినీ అనే ఆ కన్యను వివాహం చేసెను; మాల్యవతుని కుమార్తెలు పుష్పోత్కటా మరియు వాకా కూడా ఉన్నారు।

Verse 40

कैकसीं मालिनः कन्यां तासां तु शृणुत प्रजाः / ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे देववर्णिनी

ప్రజలారా, వినుడి—మాలినుని కుమార్తె కైకసీ; దేవవర్ణినీ అతనికి జ్యేష్ఠుడైన వైశ్రవణుని ప్రసవించింది।

Verse 41

दिव्येन विधिना युक्तमार्षेण च श्रुतेन च / राक्षसेन च रूपेण आसुरेण बलेन च

అది దివ్య విధానంతో యుక్తమై, ఋషి-శ్రుతితో కూడి; రాక్షస రూపంతోను, ఆసుర బలంతోను సమృద్ధమై ఉంది।

Verse 42

त्रिपादं सुमहा कायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् / अष्टदंष्ट्रं हरिछ्मश्रुं शङ्कुकर्णं विलोहितम्

అతడు త్రిపాదుడు, మహాకాయుడు, స్థూలశిరస్సు మరియు మహాహనువు కలవాడు; అష్టదంష్ట్రుడు, హరితశ్మశ్రువు, శంకుకర్ణుడు, రక్తవర్ణుడు।

Verse 43

ह्रस्वबाहुं प्रबाहुं च पिगलं सुद्विभीषणम् / वैवर्त्तज्ञानसंपन्नं संबुद्धं चैव संभवात्

అతనికి హ్రస్వబాహువులు మరియు దీర్ఘబాహువులు ఉండెను; పింగలవర్ణుడు, అత్యంత భయంకరుడు; వైవర్త్తజ్ఞానసంపన్నుడు, జన్మతః ప్రబుద్ధుడు।

Verse 44

पिता दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरो ऽयमिति स्वयम् / कुत्सायां क्विति शब्दो ऽयं शरीरं बेरमुच्यते

తండ్రి అతనిని చూచి స్వయంగా పలికెను—“ఇతడే కుబేరుడు.” నిందార్థంలో ‘క్వి’ అనే శబ్దము, శరీరమును ‘బేర’ అని అంటారు.

Verse 45

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना वै तेन सोंऽकितः / यस्माद्विश्रवसो ऽपत्यं सादृश्याद्विश्रवा इव

కుశరీరత్వము (వికృత దేహము) కారణంగా అతడు ఆ పేరుతోనే ‘కుబేరుడు’ అని ప్రసిద్ధుడయ్యెను. అతడు విశ్రవసుని సంతానం; సాదృశ్యముచేత విశ్రవుడే అన్నట్లు.

Verse 46

तस्माद्वैश्रवणो नाम नाम्ना तेन भविष्यति / ऋद्रयां कुबेरो ऽजनयद्विश्रुतं नलकूबरम्

అందువల్ల అతడు ‘వైశ్రవణుడు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందును. ఋద్రా ద్వారా కుబేరుడు విశ్రుతుడైన నలకూబరుని జన్మింపజేసెను.

Verse 47

रावणं कुम्भकर्णं च कन्यां शूर्पणखीं तथा / विभीषणचतुर्थांस्तु कैकस्यजनयत्सुतान्

కైకసి రావణుడు, కుంభకర్ణుడు, కన్య శూర్పణఖ, మరియు నాలుగవవాడైన విభీషణుడు—ఇవన్నీ సంతానముగా జన్మింపజేసెను.

Verse 48

शङ्कुकर्णो दशग्रीवः पिङ्गलो रक्तमूर्द्धजः / चतुष्पाद्विंशतिभुजो महाकायो महाबलः

అతడు శఙ్కుకర్ణుడు, దశగ్రీవుడు, పింగళవర్ణుడు, రక్తకేశుడు; చతుష్పాదుడు, ఇరవై భుజములు గలవాడు, మహాకాయుడు, మహాబలుడు.

Verse 49

जात्यञ्ज ननिभो दंष्ट्री लोहितग्रीव एव च / राक्षसेनौजसा युक्तो रूपेण च बलेन च

అతడు జాత్యంజ, ననిభులవలె దంష్ట్రధారి, లోహితగ్రీవుడు; రాక్షససేనౌజస్సుతో యుక్తుడై, రూపబలాలలో పరాక్రమశాలి.

Verse 50

सत्त्वबुद्धिजितैर्चङ्क्षरा असैरेव रावणः / विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः

సత్త్వబుద్ధులను జయించిన చంక్షర అనే అసురులతో కూడినవాడే రావణుడు; అతడు విసర్గంలో దారుణుడు, స్వభావంలో క్రూరుడు—రావణుడు, నిజంగా ద్రావణుడు (భయంకరుడు) అయ్యాడు.

Verse 51

हिरण्यकशिपुर्ह्यासीद्रावणः पूर्वजन्मनि / चतुर्युगानि राजाभूत् त्रयोदश स राक्षसः

పూర్వజన్మలో రావణుడే హిరణ్యకశిపుడు; ఆ రాక్షసుడు పదమూడు చతుర్యుగాల పాటు రాజుగా ఉన్నాడు.

Verse 52

ताः पञ्चकोट्यो वर्षाणां संख्याताः संख्यया द्विजाः / नियुतान्येकषष्टिं च शरदां गणितानि वै

హే ద్విజులారా, ఆ సంవత్సరాల సంఖ్య ఐదు కోట్లు; అలాగే శరదృతువుల లెక్క ఒకటికి అరవై నియుతులు అని గణించబడింది.

Verse 53

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां वै स रावणः / देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

ఆ రావణుడు అరవై వేల సంవత్సరాలు దేవతలకూ ఋషులకూ ఘోరమైన ప్రజాగరం (నిరంతర కలత/ఉత్పాతం) కలిగించాడు.

Verse 54

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् / रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमीयिवान्

త్రేతాయుగంలోని ఇరవై నాలుగవ కాలంలో తపస్సు క్షయమవగా, దాశరథి శ్రీరాముని పొందిన రావణుడు తన గణములతో కూడ నాశనమునకు చేరెను।

Verse 55

महोदरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा / पुष्पोत्कटायाः पुत्रास्ते कन्या कुम्भीनसी तथा

మహోదరుడు, ప్రహస్తుడు, మహాపార్శ్వుడు, ఖరుడు—ఇవరు పుష్పోత్కటా కుమారులు; అలాగే కుంభీనసీ అనే కుమార్తె కూడా (ఆమెదే) అని చెప్పబడింది।

Verse 56

त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वः सराक्षसः / कन्यानुपालिका चैव वाकायाः प्रसवः स्मृतः

త్రిశిరుడు, దూషణుడు, రాక్షసుడు విద్యుజ్జిహ్వుడు—ఇవీ; అలాగే కన్యానుపాలికా—ఇది వాకా యొక్క సంతానమని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 57

इत्येते क्रूर कर्माणः पौलस्त्या राक्षसा दश / दारुणाभिजनाः सर्वे देवैरपि दुरासदाः

ఇట్లు పౌలస్త్య వంశానికి చెందిన ఈ పది రాక్షసులు క్రూరకర్ములు; అందరూ భయంకర వంశజులు, దేవులకైనా దురాసదులు।

Verse 58

सर्वे लब्धवराः शूराः पुत्रपौत्रैः समन्विताः / यक्षाणां चैव सर्वेषां पौलस्त्या चे च राक्षसाः

వారందరూ వరప్రాప్తులైన శూరులు, కుమార-మనుమలతో సమన్వితులు; మరియు సమస్త యక్షులలోను, పౌలస్త్య రాక్షసులలోను (ప్రఖ్యాతులు) అయ్యారు।

Verse 59

आगस्त्यवैश्वामित्राणां क्रूराणां ब्रह्मरक्षसाम् / वेदाध्ययनशीलानां तपोव्रतनिषेविणाम्

ఆగస్త్య, వైశ్వామిత్ర వంశాలకు చెందిన ఆ క్రూర బ్రహ్మరాక్షసులు—వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నులై, తపోవ్రతాలను ఆచరించువారు.

Verse 60

तेषामैडविडो राजा पौलस्त्यः सव्यपिङ्गलः / इतरे ये यज्ञजुषस्ते वै रक्षोगणास्त्रयः

వారిలో ఐడవిడ వంశపు రాజు పౌలస్త్యుడు ‘సవ్యపింగళ’ అని ప్రసిద్ధుడు; మిగిలిన యజ్ఞభాగాన్ని స్వీకరించువారు మూడు రాక్షసగణములు అని చెప్పబడెను.

Verse 61

यातुधाना ब्रह्मधाना वार्त्ताश्चैव दिवाचराः / निशाचरगणास्तेषां चत्वारः कविभिः स्मृताः

యాతుధాన, బ్రహ్మధాన, వార్త్త మరియు దివాచర—వీరి నిశాచరగణములు నాలుగు అని కవులు స్మరించారు.

Verse 62

पौलस्त्या नैरृताश्चैव आगस्त्याः कौशिकास्तथा / इत्येताः सप्त तेषां वै जातयो राक्षसाः स्मृताः

పౌలస్త్య, నైరృత, ఆగస్త్య, కౌశిక—ఇలా వారి ఏడు జాతులు రాక్షసులుగా స్మరించబడినవి.

Verse 63

तेषां रुपं प्रवक्ष्यामि स्वाभाव्येन व्यवस्थितम् / वृत्ताक्षाः पिङ्गलाश्चैव महाकाया महोदराः

ఇప్పుడు వారి స్వభావసిద్ధమైన రూపాన్ని చెప్పుదును—వారి కన్నులు గుండ్రంగా, వర్ణం పింగళంగా; వారు మహాకాయులు, మహోదరులు.

Verse 64

अष्टदंष्ट्राः शङ्कुकार्णा ऊर्द्ध्वरोमाण एव च / आकर्णा हारितस्याश्च मुञ्जधूम्रोर्ध्वमूर्धजाः

వారికి ఎనిమిది కోరలు, శంకువుల వంటి చెవులు మరియు నిటారుగా ఉన్న రోమములు ఉన్నాయి. వారి నోరు చెవుల వరకు విస్తరించి ఉంది మరియు జుట్టు ముంజ గడ్డి వలె పొగ రంగులో నిటారుగా ఉంది.

Verse 65

स्थूलशीर्षाः सिताभाश्च ह्रस्वसक्थिप्रबाहवः / ताम्रास्या लंबजिह्वोष्ठा लंबभ्रूस्थूलनासिकाः

వారి తలలు పెద్దవిగా, శరీర ఛాయ తెల్లగా, తొడలు మరియు చేతులు పొట్టిగా ఉన్నాయి. వారి ముఖాలు రాగి రంగులో, నాలుక మరియు పెదవులు వేలాడుతూ, కనుబొమ్మలు పొడవుగా మరియు ముక్కు లావుగా ఉన్నాయి.

Verse 66

नीलाङ्गा लोहितग्रीवा गंभीराक्षा विभीषणाः / महाघोरस्वराश्चैव विकटोद्बद्धपिण्डिकाः

వారి అవయవాలు నీలం రంగులో, మెడ ఎరుపు రంగులో, కళ్ళు లోతుగా మరియు భయంకరంగా ఉన్నాయి. వారి స్వరాలు మహా ఘోరంగా ఉంటాయి మరియు పిక్కలు వికృతంగా ముడిపడి ఉన్నాయి.

Verse 67

स्थूलाश्च तुङ्गनासाश्च शिलासंहनना दृढाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः प्रायशः क्लिष्टकर्मिणः

వారు స్థూలకాయులు, ఎత్తైన ముక్కు గలవారు, రాతి వంటి కఠినమైన శరీరం కలవారు మరియు దృఢమైనవారు. వారు భయంకరమైన వంశానికి చెందినవారు, క్రూరులు మరియు తరచుగా కష్టమైన పనులు చేసేవారు.

Verse 68

सकुण्डलाङ्गदापीडा मुकुटोष्णीषधारिणः / विचित्राभरणाश्चित्रमाल्यगन्धानुलेपनाः

వారు కుండలాలు, భుజకీర్తులు, కిరీటాలు మరియు తలపాగా ధరిస్తారు. వారు విచిత్రమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, రంగురంగుల దండలు మరియు సుగంధ లేపనాలను కలిగి ఉంటారు.

Verse 69

अन्नादाः पिशितादाश्च पुरुषादाश्च ते स्मृताः / इत्येतद्रूपसाधर्म्यं राक्षसानां स्मृतं बुधैः

వారు అన్నభక్షకులు, మాంసభక్షకులు, మనుష్యభక్షకులు అని స్మృతిలో చెప్పబడారు; ఇదే రాక్షసుల రూపసామ్యమని పండితులు పేర్కొన్నారు.

Verse 70

न समास्ते बले बुद्धौ युद्धे माया कृते तदा / पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः

అప్పుడు బలం, బుద్ధి, యుద్ధంలో—మాయ చేసినా—సమానుడు ఎవరూ ఉండడు; పులహుని కుమారులైన మృగాలు, అన్ని వ్యాళాలు దంష్ట్రధారులై ఉండేవి.

Verse 71

भूताः सर्प्पाः पिशाचाश्च सृमरा हस्तिनस्तथा / वानराः किन्नराश्चेव मायुः किंपुरुषास्तथा

భూతాలు, సర్పాలు, పిశాచాలు, సృమరాలు, అలాగే ఏనుగులు; వానరాలు, కిన్నరాలు, మాయు మరియు కింపురుషులు కూడా (ఉద్భవించారు).

Verse 72

प्रागप्येते परिक्रान्ता मया क्रोधवशान्वयाः / अनपत्यः क्रतुर्ह्यस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंऽतरे

క్రోధవశాన్వితుడనై నేను ముందే వీరిని అధిగమించాను; ఈ వైవస్వత మన్వంతరంలో క్రతువు సంతానరహితుడని స్మృతిలో చెప్పబడింది.

Verse 73

न तस्य पत्न्यः पुत्रा वा तेजः संक्षिव्य च स्थितः / अत्रेर्वशं प्रवक्ष्यामि तृतीयस्य प्रजापतेः

అతనికి భార్యలూ లేరు, కుమారులూ లేరు; తన తేజస్సును సంకోచింపజేసి స్థితుడయ్యాడు. ఇప్పుడు మూడవ ప్రజాపతి అత్రి వంశాన్ని నేను వివరిస్తాను.

Verse 74

तस्य पत्न्यस्तु सुन्दर्यों दशैवासन्पतिव्रताः / बद्राश्वस्य घृताच्यां वै दशाप्सरसि सूनवः

అతనికి పదిమంది సుందరీమణులు, పతివ్రతలైన భార్యలు ఉండిరి. బద్రాశ్వునకు ఘృతాచీ అప్సరసి ద్వారా పది కుమారులు జన్మించిరి.

Verse 75

भद्रा शूद्रा च मद्रा च शालभा मलदा तथा / बला हला च सप्तैता या च गोचपलाः स्मृताः

భద్రా, శూద్రా, మద్రా, శాలభా, మలదా, బలా, హలా—ఇవి ఏడు; అలాగే ‘గోచపలా’ అని కూడా ఒకరు స్మరించబడుతుంది.

Verse 76

तथा तामरसा चैव रत्नकूटा च तादृशः / तत्र यो वंशकृच्चासौ तस्य नाम प्रभाकरः

అలాగే తామరసా మరియు రత్నకూటా కూడా అటువంటివే. అక్కడ వంశాన్ని స్థాపించినవాని పేరు ప్రభాకరుడు.

Verse 77

मद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् / स्वर्भानुना हते सूर्ये पतमाने दिवो महीम्

మద్రా ద్వారా అతడు యశస్సుగల కుమారుడు సోముని కనెను. స్వర్భానువు సూర్యుని హతమార్చగా, సూర్యుడు ఆకాశం నుండి భూమివైపు పడసాగెను.

Verse 78

तमो ऽभिभूते लोके ऽस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता / स्वस्ति तेस्त्विति चौक्तो वै पतन्निह दिवाकरः

ఈ లోకం తమస్సుతో కమ్ముకొనినప్పుడు, ఎవరు ప్రకాశాన్ని ప్రవర్తింపజేసిరో, పడుచున్న దివాకరుడు అతనితో—“నీకు స్వస్తి కలుగుగాక” అని పలికెను.

Verse 79

ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात दिवो महीम् / अत्रिश्रेष्ठानि गोत्राणि यश्चकार महातपाः

ఆ బ్రహ్మర్షి వచనమువలన ఆ భూమి దివి నుండి పడలేదు. మహాతపస్వి అత్రిశ్రేష్ఠ గోత్రాలను స్థాపించాడు.

Verse 80

यज्ञेष्वनिधनं चैव सुरैर्यस्य प्रवर्तितम् / स तासु जनयामास पुत्रानात्मसमानकान्

యజ్ఞాలలో ఎవరి ‘అనిధన’ (అవినాశి) విధానాన్ని దేవతలు ప్రవర్తింపజేసారో, అతడు వారిలో తనతో సమానమైన కుమారులను జన్మింపజేశాడు.

Verse 81

दश तान्वै सुमहता तपसा भावितः प्रभुः / स्वस्त्यात्रेया इति ख्याता ऋषयो वेदपारगाः

ప్రభువు ఆ పదిమందిని అత్యంత మహత్తర తపస్సుతో పరిపక్వుల్ని చేశాడు. వారు ‘స్వస్త్యాత్రేయ’ అని ప్రసిద్ధి, వేదపారంగత ఋషులు.

Verse 82

तेषां द्वौ ख्यातयशसौ ब्रह्मिष्ठौ सुमहौजसौ / दत्तो ह्यनुमतो ज्येष्ठो दुर्वासास्तस्य चानुजः

వారిలో ఇద్దరు అత్యంత ఖ్యాతి-యశస్సులతో, బ్రహ్మనిష్ఠతో, మహాబలంతో ప్రసిద్ధులు—జ్యేష్ఠుడు దత్తుడు (అనుమతుడు) మరియు అతని అనుజుడు దుర్వాసుడు.

Verse 83

यवीयसी सुता तेषामबला ब्रह्मवादिनी / अत्राप्युदाहरन्तीमं श्लोकं पौराणिकाः पुरा

వారి కనిష్ఠ కుమార్తె అబలా బ్రహ్మవాదిని. ఇక్కడ కూడా పురాణికులు పూర్వకాలంలో ఈ శ్లోకాన్ని ఉదాహరిస్తారు.

Verse 84

अत्रेः पुत्रं महात्मानं शान्तात्मानमकल्मषम् / दत्तात्रेयं तनुं विषणोः पुराणज्ञाः प्रजक्षते

అత్రి మహర్షి పుత్రుడు, మహాత్ముడు, శాంతాత్ముడు, కల్మషరహితుడు అయిన దత్తాత్రేయుని పురాణజ్ఞులు విష్ణువు యొక్క తనువుగా (అవతారంగా) చెబుతారు.

Verse 85

तस्य गोत्रान्वयज्जाताश्चत्वारः प्रथिता भुवि / श्यावाश्वा मुद्गलाश्चैव वाग्भूतकगवि स्थिराः

ఆయన గోత్రాన్వయంలో జన్మించిన నాలుగు వంశాలు భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందాయి—శ్యావాశ్వ, ముద్గల, వాగ్భూతక మరియు గవిస్థిర।

Verse 86

एते ऽत्रीणां तु चत्वारः स्मृताः पक्षा महौजसः / काश्यपो नारदश्चैव पर्वतो ऽरुन्धती तथा

ఇవే అత్రివంశానికి చెందిన నాలుగు మహౌజస్వి ‘పక్షాలు’గా స్మరించబడుతాయి—కాశ్యపుడు, నారదుడు, పర్వతుడు మరియు అరుంధతి।

Verse 87

जज्ञिरे मानसा ह्येते ऽरुधत्यास्तन्निबोधत / नारदस्तु वसिष्ठायारुन्धती प्रत्यपादयत्

ఇవన్నీ అరుంధతి నుండి మానసికంగా జన్మించాయి—ఇది గ్రహించండి. నారదుడు అరుంధతిని వసిష్ఠునికి సమర్పించి ఇచ్చాడు.

Verse 88

ऊर्द्ध्वरेता महातेजा दक्षशापात्तु नारदः / पुरा देवासुरे तस्मिन्संग्रामे तारकामये

దక్షుని శాపం వల్ల నారదుడు ఊర్ధ్వరేతస్సు (బ్రహ్మచారి) మరియు మహాతేజస్సు గలవాడయ్యాడు; పూర్వం జరిగిన ఆ దేవాసుర సంగ్రామమైన తారకామయ యుద్ధంలో.

Verse 89

अनावृष्ट्या हते लोके व्यग्रे शस्ते सुरैः सह / वसिष्ठस्तपसा धीमाञ्जीवयामास वै प्रजाः

వర్షాభావంతో లోకం నశించిపోతుండగా, దేవతలతో కూడ అందరూ వ్యాకులులై ఉండగా, ధీమంతుడైన వసిష్ఠుడు తన తపస్సు బలంతో ప్రజలను మళ్లీ జీవింపజేశాడు.

Verse 90

अनेकफलमूलिन्य औषधीश्च प्रवर्तयन् / तास्तेन जीवयामास कारुण्यादौषधेन सः

అనేక ఫలమూలాలు ఇచ్చే ఔషధులను ఆయన ప్రవర్తింపజేశాడు; కరుణతో ప్రేరితుడై ఆ ఔషధబలంతోనే అందరినీ జీవింపజేశాడు.

Verse 91

अरुन्धत्यां वसिष्टस्तु शक्तिमुत्पादय त्सुतम् / स्वाङ्गज जनयच्छक्तिरदृश्यन्त्यां पराशरम्

అరుంధతిలో వసిష్ఠుడు శక్తి అనే కుమారుని ఉత్పత్తి చేశాడు; శక్తి మాత్రం అదృశ్యంతిలో తన అంగజుడైన పరాశరుని జన్మింపజేశాడు.

Verse 92

काल्यां पराशराज्जज्ञे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायनादरण्यां वै शुको जज्ञे गुणान्वितः

కాళీలో పరాశరుని నుండి ప్రభువు కృష్ణద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) జన్మించాడు; ద్వైపాయనుని నుండి అరణ్యాలో గుణసంపన్నుడైన శుకుడు జన్మించాడు.

Verse 93

उदपद्यन्त षडिमे पीवर्यां शुकसूनवः / भूरिश्रवाः प्रभुः शंभुः कृष्णो गौरश्च पञ्चमः

పీవరీలో శుకుని ఈ ఆరు కుమారులు జన్మించారు—భూరిశ్రవా, ప్రభు, శంభు, కృష్ణ, మరియు ఐదవవాడు గౌరుడు; (మరొకడు కూడా).

Verse 94

कन्या कीर्तिमती चैव योगमाता धृतव्रता / जननी ब्रह्मदत्तस्य पत्नी सा त्वणुहस्य च

కీర్తిమతి అనే కన్య యోగమాత, ధృతవ్రత. ఆమె బ్రహ్మదత్తుని జనని, అణుహుని భార్య కూడా.

Verse 95

श्वेताः कृष्णाश्च पौराश्च श्यामधूम्राश्च चण्डिनः / ऊष्मादा दारिकाश्चैव नीलाश्चैव पराशराः

పరాశరులలో శ్వేతులు, కృష్ణులు, పౌరులు, శ్యామధూమ్రులు, చండినులు; అలాగే ఊష్మాదులు, దారికులు, నీలులు కూడా ఉన్నారు.

Verse 96

पराशराणामष्टौ ते पक्षाः प्रोक्ता महात्मनाम् / अत ऊर्द्ध्व निबोध त्वमिन्द्रप्रमति संभवम्

మహాత్ములైన పరాశరుల ఎనిమిది పక్షాలు ఇలా చెప్పబడ్డాయి. ఇకపై ఇంద్రప్రమతి యొక్క సంభవాన్ని వినుము.

Verse 97

वसिष्ठस्य कपिञ्जल्यां घृताच्यामुदपद्यत / कुणीति यः समाख्यात इन्द्रप्रमतिरुच्यते

వసిష్ఠుని ద్వారా కపింజలాలో ఘృతాచీ గర్భమున జన్మించినవాడు ‘కుణి’ అని ప్రసిద్ధుడు; అతడే ఇంద్రప్రమతి అని చెప్పబడును.

Verse 98

पृथोः सुतायां संभूतः पुत्रस्तस्याभवद्वसुः / उपमन्युः सुतस्तस्य यस्येमे ह्यौपमन्यवः

పృథువు కుమార్తె ద్వారా అతనికి వసు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు ఉపమన్యు; వీరే ఔపమన్యవులు అని పిలువబడుతారు.

Verse 99

मित्रावरुणयोश्चैव कुण्डिनेयाः परिश्रुताः / एकार्षेयास्तथा चान्ये वसिष्ठा नाम विश्रुताः

మిత్ర-వరుణుల వంశంలో కుండినేయులు ప్రసిద్ధులు; అలాగే ఏకఋషి-పరంపరలోని ఇతరులూ ‘వసిష్ఠ’ అనే నామంతో ఖ్యాతి పొందారు.

Verse 100

एते पक्षा वसिष्ठानां स्मृता ह्येकादशैव तु / इत्येते ब्रह्मणः पुत्रा मानसा अष्ट विश्रुताः

వసిష్ఠుల ఈ శాఖలు పదకొండే అని స్మరించబడుతున్నాయి; ఈ విధంగా బ్రహ్ముని ఎనిమిది మానసపుత్రులు ప్రసిద్ధులు.

Verse 101

भ्रातरः सुमहाभागा येषां वंशाः प्रतिष्ठिताः / त्रींल्लोकान्धारयन्तीमान्देवर्षिगणसंकुलान्

వారు మహాభాగ్యశాలి సహోదరులు; వారి వంశాలు స్థిరంగా ప్రతిష్ఠితమై, దేవర్షిగణాలతో నిండిన ఈ త్రిలోకాన్ని వారు ధరిస్తారు.

Verse 102

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशो ऽथ सहस्रशः / व्याप्ता येस्तु त्रयो लोकाः सूर्यस्येव गभस्तिभिः

వారి కుమారులు, మనవళ్లు వందలుగా, వేలలుగా ఉన్నారు; వారి వల్ల సూర్యకిరణాలవలె త్రిలోకమంతా వ్యాపించింది.