Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
राज्याभिषेक-विभागः
Distribution of Sovereignties / Appointments of Cosmic Lords
Devanagari script
सत्त्वबुद्धिजितैर्चङ्क्षरा असैरेव रावणः / विसर्गदारुणः क्रूरो रावणो द्रावणस्तु सः
Transliteration
sattvabuddhijitaircaṅkṣarā asaireva rāvaṇaḥ / visargadāruṇaḥ krūro rāvaṇo drāvaṇastu saḥ
Translation
సత్త్వబుద్ధులను జయించిన చంక్షర అనే అసురులతో కూడినవాడే రావణుడు; అతడు విసర్గంలో దారుణుడు, స్వభావంలో క్రూరుడు—రావణుడు, నిజంగా ద్రావణుడు (భయంకరుడు) అయ్యాడు.
Word by Word
सत्त्व-बुद्धि-जितैःby (those) victorious through courage and intellect
सत्त्व-बुद्धि-जितैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + बुद्धि (प्रातिपदिक) + जि (धातु) → जित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः; ‘by those who have conquered (him) with sattva and intellect’/‘by sattva-and-intellect-conquerors’ (instrumental plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
अङ्क्षराः(a class/name) Aṅkṣaras (uncertain)
अङ्क्षराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअङ्क्षर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; पाठ/शब्द अनिश्चित (rare/unclear)
असैःwith swords
असैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअसि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphatic)
रावणःRāvaṇa
रावणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
विसर्ग-दारुणःterrible in discharge/attack (lit. ‘terrible in emission’)
विसर्ग-दारुणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविसर्ग (प्रातिपदिक) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (विसर्गे दारुणः/विसर्गस्य दारुणः)
क्रूरःcruel
क्रूरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootक्रूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
रावणःRāvaṇa
रावणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (पुनरुक्ति/epithet)
द्रावणःone who makes (others) run away
द्रावणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootद्रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘causing to flee/melt’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण निपात (particle: but/indeed)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम