Adhyaya 64

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धात पादे भार्गवचरिते इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः // ६३// सूत उवाच अनुजस्य विकुक्षेस्तु निमेर्वंशं निबोघत / यो ऽसौ निवेशयामास पुरं देवपुरोपमम्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగంలోని తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలో, భార్గవచరితంలో ‘ఇక్ష్వాకువంశకీర్తనం’ అనే త్రిషష్టితమ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—వికుక్షి అనుజుని నిమివంశాన్ని వినుడి; అతడే దేవపురసమానమైన పురాన్ని స్థాపించాడు.

Verse 2

जयन्तमिति विख्यातं गौतमस्याश्रमान्तिकम् / यस्यान्ववाये जज्ञे वै जनको नृपसत्तमः

గౌతముని ఆశ్రమ సమీపంలో ‘జయంత’ అని ప్రసిద్ధమైన స్థలం; దాని వంశంలోనే నృపశ్రేష్ఠుడు జనకుడు జన్మించాడు.

Verse 3

निमिर्नाम सुधर्मात्मा सर्वसत्त्वनमस्कृतः / आसीत्पुत्रो महाराज चैक्ष्वाकोर्भूरितेजसः

మహారాజా, ‘నిమి’ అనే సుధర్మాత్ముడు, సమస్త జీవులచే నమస్కరింపబడినవాడు, మహాతేజస్సుగల ఇక్ష్వాకుని కుమారుడై ఉన్నాడు.

Verse 4

स शापेन वसिष्ठस्यविदेहः समपद्यत / तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनितः पर्वभिस्त्रिभिः

వసిష్ఠుని శాపంతో అతడు ‘విదేహుడు’ అయ్యాడు; అతని కుమారుడు ‘మిథి’ అనే పేరుతో జన్మించాడు, మూడు పర్వములచే జనితుడని చెప్పబడెను.

Verse 5

अरण्यां मथ्यमानाया प्रादुर्भूतो महायशाः / नाम्ना मिथिरिति ख्यातो जननाज्जनको ऽभवत्

అరణ్యంలో మథించబడుతున్న భూమి నుండి మహాయశస్సుగలవాడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు; అతడు ‘మిథి’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు, జనన కారణంగా ‘జనకుడు’ అయ్యాడు।

Verse 6

मिथिर्नाम महावीर्यो येनासौ मिथिलाभवत् / राजासौ नाम जनको जनकाच्चा प्युदावसुः

‘మిథి’ అనే మహావీర్యుడు కారణంగా ఆ దేశం ‘మిథిలా’ అయ్యింది; ఆ రాజు ‘జనక’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి, జనకుని నుండి ‘ఉదావసు’ జన్మించాడు।

Verse 7

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो ऽसौ नन्दिवर्द्धनः / नन्दिवर्धनतः शूरः सुकेतुर्नाम धार्मिकः

ఉదావసుని నుండి ధర్మాత్ముడైన నందివర్ధనుడు జన్మించాడు; నందివర్ధనుని నుండి శూరుడూ ధార్మికుడైన ‘సుకేతు’ పుట్టాడు।

Verse 8

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः / देवरातस्य धर्मात्मा बृहदुक्थ इति श्रुतः

సుకేతుని నుండి ధర్మాత్ముడూ మహాబలవంతుడైన దేవరాతుడు జన్మించాడు; దేవరాతుని ధర్మాత్మ కుమారుడు ‘బృహదుక్థ’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 9

बृहदुक्थस्य तनयो महावीर्यः प्रतापवान् / महावीर्यस्य धृतिमान् सुधृति स्तस्य चात्मजः

బృహదుక్థుని కుమారుడు మహావీర్యుడు, ప్రతాపవంతుడు; మహావీర్యుని ధైర్యశాలీ కుమారుడు ‘సుధృతి’ అతని ఆత్మజుడు.

Verse 10

सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः परन्तपः / धृष्टकेतुसुतश्चापि हर्यश्वो नाम विश्रुतः

సుధృతి వంశంలో ధర్మాత్ముడైన, శత్రుదమనుడు ధృష్టకేతువు జన్మించాడు. ధృష్టకేతువు కుమారుడు కూడా ‘హర్యశ్వ’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడు.

Verse 11

हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतिंबकः / प्रतिंबकस्य धर्मात्मा राजा कीर्त्तिरथः स्मृतः

హర్యశ్వుని కుమారుడు మరువు; మరువు కుమారుడు ప్రతింబకుడు. ప్రతింబకుని ధర్మాత్ముడైన కుమారుడు రాజు కీర్త్తిరథుడని చెప్పబడెను.

Verse 12

पुत्रः कीर्त्तिरथस्यापि देवमीढ इति श्रुतः / देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महाधृतिः

కీర్త్తిరథుని కుమారుడు ‘దేవమీఢ’ అని ప్రసిద్ధుడు. దేవమీఢుని కుమారుడు విబుధుడు; విబుధుని కుమారుడు మహాధృతి.

Verse 13

महाधृतिसुतो राजा कीर्त्तिरातः प्रतापवान् / कीर्तिरातात्मजो विद्वान् महारोमेति विश्रुतः

మహాధృతికి కుమారుడు ప్రతాపవంతుడైన రాజు కీర్త్తిరాతుడు. కీర్త్తిరాతుని విద్యావంతుడైన కుమారుడు ‘మహారోమ’ అని ప్రసిద్ధుడు.

Verse 14

महारोम्णस्तु विख्यातः स्वर्णरोमा व्यजायत / स्वर्णरोमात्मजश्चापि ह्रस्वरोमाभवन्नृपः

మహారోముని నుండి ప్రసిద్ధుడైన స్వర్ణరోముడు జన్మించాడు. స్వర్ణరోముని కుమారుడు కూడా ‘హ్రస్వరొమ’ అనే రాజుగా అయ్యాడు.

Verse 15

ह्रस्वरोमान्मजो विद्वान् सरिद्ध्वज इति श्रुतः / उद्भिन्ना कर्षता येन सीता राज्ञा यशस्विनी

హ్రస్వరొమాన్ అనే పండితుడు జనకుని కుమారుడు; అతడు ‘సరిద్ధ్వజ’ అని ప్రసిద్ధి. ఆ యశస్వి రాజు దున్నుతుండగా భూమి చీలి సీత వెలిసింది.

Verse 16

रामस्य महिधी साध्वी सुव्रता नियतव्रता / वैशंपायन उवाच कथं सीता समुत्पन्न कृष्यमाण यशस्विनी

రాముని పవిత్ర భార్య, సువ్రతా నియతవ్రతా అయిన సాధ్వి మహిధీ. వైశంపాయనుడు అన్నాడు—దున్నుతుండగా యశస్విని సీత ఎలా జన్మించింది?

Verse 17

किमर्थं वाकृषद्राजा क्षेत्रं यस्मिन् बभूव ह / सूत उवाच अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः

ఆమె వెలిసిన ఆ క్షేత్రాన్ని రాజు ఎందుకు దున్నాడు? సూతుడు అన్నాడు—మహాత్ముని అశ్వమేధ యజ్ఞంలో అగ్నిక్షేత్రం దున్నబడుతోంది.

Verse 18

विधिना सुप्रयत्नेन तस्मात्सा तु समुत्थिता / सीरध्वजानुजातस्तु भानुमान्नाम मैथिलः

విధి ప్రకారం మహా ప్రయత్నంతో అక్కడినుంచే ఆమె (సీత) ఉద్భవించింది. సీరధ్వజుని తరువాత మిథిలలో ‘భానుమాన్’ అనే రాజు జన్మించాడు.

Verse 19

भ्राता कुशध्वजस्तस्य स काश्यधिपतिर्नृपः / तस्य भानुमतः पुत्रः प्रद्युम्नश्च पतापवान्

అతని సోదరుడు కుశధ్వజుడు; అతడు కాశీకి అధిపతి రాజు. ఆ భానుమానుని ప్రతాపవంతుడైన కుమారుడు ప్రద్యుమ్నుడు.

Verse 20

मुनिस्तस्य सुतश्चापि तस्मादूर्जवहः स्मृतः / ऊर्जवहात्सनद्वाजः शकुनिस्तस्य चात्मजः

అతనికి ముని అనే కుమారుడు, అతనినుండి ఊర్జవహుడు ప్రసిద్ధుడయ్యాడు. ఊర్జవహుని నుండి సనద్వాజుడు, అతని కుమారుడు శకుని జన్మించాడు.

Verse 21

स्वागतः शकुनेः पुत्रः सुवर्चास्तत्सुतः स्मृतः / सुतोपस्तस्य दायादः सुश्रुतस्तस्य चात्मजः

శకుని కుమారుడు స్వాగతుడు; అతని కుమారుడిగా సువర్చుడు ప్రసిద్ధుడు. సువర్చుని వారసుడు సుతోపుడు, అతని కుమారుడు సుశ్రుతుడు.

Verse 22

सुश्रुतस्य जयः पुत्रो जयस्य विजयः सुतः / विजयस्य क्रतुः पुत्र- क्रतोश्च सुनयः स्मतः

సుశ్రుతుని కుమారుడు జయుడు; జయుని కుమారుడు విజయుడు. విజయుని కుమారుడు క్రతువు; క్రతువుని కుమారుడు సునయుడు అని స్మరించబడెను.

Verse 23

सुनयाद्वीतहव्यस्तु वीतहव्यात्मजो धृतिः / धृतेस्तु बहुलाश्वो ऽभूद्बहुलाश्वसुतः कृतिः

సునయుని నుండి వీతహవ్యుడు; వీతహవ్యుని కుమారుడు ధృతి. ధృతినుండి బహులాశ్వుడు జన్మించాడు; బహులాశ్వుని కుమారుడు కృతి.

Verse 24

तस्मिन्संतिष्ठते वंशो चनकानां महात्मनाम् / इत्येते मैथिलाः प्रोक्ताः सोमस्यापि निबोधत

ఈ వంశంలోనే మహాత్ములైన జనకుల వంశం నిలిచియున్నది. వీరే మైథిలులు అని చెప్పబడినారు; ఇప్పుడు సోముని విషయమును కూడా వినుడి.