Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनम्
Ikṣvāku Lineage Proclamation; Nimi–Mithilā/Videha Genealogy
Devanagari script
किमर्थं वाकृषद्राजा क्षेत्रं यस्मिन् बभूव ह / सूत उवाच अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः
Transliteration
kimarthaṃ vākṛṣadrājā kṣetraṃ yasmin babhūva ha / sūta uvāca agnikṣetre kṛṣyamāṇe aśvamedhe mahātmanaḥ
Translation
ఆమె వెలిసిన ఆ క్షేత్రాన్ని రాజు ఎందుకు దున్నాడు? సూతుడు అన్నాడు—మహాత్ముని అశ్వమేధ యజ్ఞంలో అగ్నిక్షేత్రం దున్నబడుతోంది.
Word by Word
किमर्थम्for what reason
किमर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक-तत्पुरुषसमासः (किम् अर्थम् = for what reason)
वाor/indeed
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
अकृषत्ploughed
अकृषत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘अकृषत्’ = ploughed
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षेत्रम्field
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; पदपूरण/स्मरणार्थक-निपात (emphatic particle)
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अग्निक्षेत्रेin the fire-altar field
अग्निक्षेत्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अग्नेः क्षेत्रे)
कृष्यमाणेwhile being ploughed
कृष्यमाणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृष् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (Present Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रे)
अश्वमेधेat the Aśvamedha (sacrifice)
अश्वमेधे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + मेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (अश्वस्य मेधः)
महात्मनःof the great-souled (king)
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)