Adhyaya 60

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते तृतीय उपोद्धातपादे वैवस्वतोत्पत्तिर्नामैकोनषष्टितमोध्यायः // ५९// सूत उवाच ततो मन्वन्तरे ऽतीते चाक्षुषे दैवतैः सह / वैवस्वताय महते पृथिवीराज्यमादिशत्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో, వాయుప్రోక్త తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని ‘వైవస్వతోత్పత్తి’ అనే ఏకోనషష్టితమ అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—చాక్షుష మన్వంతరం గడిచిన తరువాత దేవతలతో కలిసి మహానుభావుడైన వైవస్వతునికి భూమి రాజ్యాన్ని ఆజ్ఞాపించారు.

Verse 2

तस्माद्वैवस्वतात्पुत्रा जज्ञिरे दश तत्समाः / इक्ष्वाकुश्च नृगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेवच

ఆ వైవస్వతుని నుండి సమాన గుణములైన పది మంది కుమారులు జన్మించారు—ఇక్ష్వాకు, నృగ, ధృష్టుడు, శర్యాతి కూడా.

Verse 3

नरिष्यन्तस्तथा प्रांशुर्नाभागो दिष्ट एव च / करूषश्च पृषध्रश्च नवैते मानवाः स्मृताः

నరిష్యంతుడు, ప్రాంశు, నాభాగుడు, దిష్టుడు, కరూషుడు, పృషధ్రుడు—ఇవే తొమ్మిది మంది ‘మానవులు’ అని స్మరించబడుతారు.

Verse 4

ब्रह्मणा तु मनुः पूर्वं चोदितस्तु प्रबोधितम् / यष्टुं प्रजक्रमे कामं हयमेधेन भूपतिः

బ్రహ్మదేవునిచే ముందుగా ప్రేరేపింపబడి జాగృతుడైన మనువు—ఆ భూపతి—కోరికనుబట్టి అశ్వమేధ యజ్ఞం చేయుటకు ప్రారంభించాడు.

Verse 5

अथाकरोत्पुत्रकामः परामिष्टिं प्रजापतिः / मित्रावरुणयोरंशे अनलाहुतिमेव यत्

అప్పుడు పుత్రకాముడైన ప్రజాపతి పరమ ఇష్టిని నిర్వహించాడు; అది మిత్ర-వరుణుల అంసార్థంగా అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించుటయే.

Verse 6

तत्र दिव्यांबरधरा दिव्याभरणभूषिता / दिव्यासंहनना चैव इला जज्ञ इति श्रुतम्

అక్కడ దివ్యవస్త్రధారిణి, దివ్యాభరణాలతో భూషిత, దివ్యదేహసౌష్టవముగల ఇళా జన్మించింది అని శ్రుతి చెబుతుంది.

Verse 7

तामिलेत्यथ होवाच मनुर्दण्डधरस्ततः / अनुगच्छस्व भद्रं ते तमिला प्रत्युवाच ह

అప్పుడు దండధారి మనువు ఆమెను ‘ఇళా’ అని పిలిచి—“నన్ను అనుసరించు; నీకు మంగళం కలుగుగాక” అని అన్నాడు. అప్పుడు తమిళా ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చింది.

Verse 8

धर्मयुक्तमिदं वाक्यं पुत्रकामं प्रजापतिम् / मित्रावरुणयोरंशे जातास्मि वदतां वर

ఈ మాట ధర్మసమ్మతమైనది. పుత్రకాముడైన ప్రజాపతిని ఉద్దేశించి—వాక్యాలలో శ్రేష్ఠుడా—నేను మిత్ర-వరుణుల అంసమున జన్మించాను.

Verse 9

तयोः सकाशं यास्यामि मातो धर्मो हतो वधीत् / एवमुक्त्वा पुनर्देवी तयोरन्तिकमागमत्

“అమ్మా, నేను ఆ ఇద్దరి సమీపానికి వెళ్తాను; ధర్మం హతమైపోకూడదు” అని చెప్పి దేవి మళ్లీ వారి దగ్గరకు చేరింది.

Verse 10

गत्वान्तिकं वरारोहा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् / अंशे ऽस्मिन्युवयोर्जाता देवौ किं करवाणि वाम्

వారి సమీపానికి వెళ్లి, సుందరాంగి అంజలి పెట్టి ఇలా పలికింది—“ఓ దేవులారా, నేను మీ ఇద్దరి అంసమున జన్మించాను; మీకోసం ఏమి చేయగలను?”

Verse 11

मनुनैवाहमुक्तास्मि अनुगच्छस्व मामिति / तथा तु ब्रुवतीं साध्वीमिडामाश्रित्य तावुभौ

మనువు నన్ను ఇలా అన్నాడు— ‘నన్ను అనుసరించి రా.’ అలా పలుకుతున్న సాధ్వి ఇడను ఆశ్రయించి వారు ఇద్దరూ నిలిచారు.

Verse 12

देवौ च मित्रावरुणाविदं वचनमूचतुः / अनेन तव धर्मज्ञे प्रश्रयोण दमेन च

అప్పుడు దేవులు మిత్రుడు, వరుణుడు ఈ వాక్యాన్ని పలికారు— ‘ధర్మజ్ఞా, నీ వినయం మరియు దమనంతో.’

Verse 13

सत्येन चैव सुश्रोणि प्रीतौ स्वौ वरवर्णिनि / आवयोस्त्वं महाभागे ख्यातिं कन्ये प्रयास्यसि

హే సుశ్రోణి, హే శ్రేష్ఠవర్ణిని! నీ సత్యం వల్ల మేమిద్దరం సంతోషించాము. హే మహాభాగ్య కన్యా, మా ద్వారా నీవు ఖ్యాతిని పొందుతావు.

Verse 14

सुद्युम्न इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु पूजितः / जगत्प्रियो धर्मशीलो मनोर्वंशविवर्द्धनः

అతడు ‘సుద్యుమ్న’ అని ప్రసిద్ధుడై, మూడు లోకాలలో పూజింపబడతాడు; జగత్ప్రియుడు, ధర్మశీలుడు, మనువంశాన్ని వృద్ధి చేసేవాడు అవుతాడు.

Verse 15

मानवः स तु सुद्युम्नः स्त्रीभावमगमत्प्रभुः / सा तु देवी वरं लब्ध्वा निवृत्ता पितरं प्रति

ఆ ప్రభువు అయిన మానవుడు సుద్యుమ్నుడు స్త్రీభావాన్ని పొందాడు. ఆ దేవి వరాన్ని పొందిన తరువాత తన తండ్రి వైపు తిరిగి వెళ్లింది.

Verse 16

बुधेनोत्तरमासाद्य मैथुनायोपमन्त्रिता / सोमपुत्राद्बुधाच्चास्यामैलो जज्ञे पुरूखाः

బుధుని వద్దకు ఉత్తరదిశగా చేరి ఆమె సంయోగానికి ఆహ్వానింపబడింది. సోమపుత్రుడైన బుధునివలన ఆమె గర్భంలో ‘ఐల’ పురూరవుడు జన్మించాడు.

Verse 17

बुधात्सा जनयित्वा तु सुद्युम्नत्वं पुनर्गताः / सुद्युम्नस्य तु दायादास्त्रयः परमधार्मिकाः

బుధునివలన సంతానాన్ని కనిన తరువాత ఆమె మళ్లీ సుద్యుమ్నత్వాన్ని పొందింది. సుద్యుమ్నునికి ముగ్గురు పరమధార్మిక వారసులు కలిగారు.

Verse 18

उत्कलश्च गयश्चैव विनतश्च तथैव च / उत्कलस्योत्कलं राष्ट्रं विनतस्यापि पश्चिमम्

ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతుడు—ఈ ముగ్గురు. ఉత్కలుని రాజ్యం ‘ఉత్కల’మని ప్రసిద్ధి చెందింది; వినతునిది పశ్చిమ దేశం.

Verse 19

दिक्पूर्वा तस्य राजर्षेर्गयस्य तु गया पुरी / प्रविष्टेतु मनौ तस्मिन्प्रजाः सृष्ट्वा दिवाकरम्

ఆ రాజర్షి గయుని తూర్పు దిశలో ‘గయా’ అనే నగరం ఉండేది. అతడు మనువులో ప్రవేశించినప్పుడు, ప్రజలను సృష్టించి దివాకరుడైన సూర్యుని స్థాపించాడు.

Verse 20

दशधा तदधात्क्षत्त्रमकरोत्पृथिवीमिमाम् / इक्ष्वाकुरेव दायादो भागं दशममाप्तवान्

అతడు ఈ భూమిపై క్షత్రాధికారాన్ని పది భాగాలుగా విభజించాడు. ఇక్ష్వాకువంశజుడే పదవ భాగాన్ని పొందాడు.

Verse 21

कन्याभावत्तु सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् / वसिष्ठवचनाच्चासीत्प्रतिष्ठाने महाद्युतिः

కన్యాభావం కలిగినందున సుద్యుమ్నుడు ఏ భాగమును పొందలేదు; వసిష్ఠుని వచనముచే అతడు ప్రతిష్ఠానంలో మహాతేజస్సుతో స్థిరపడ్డాడు।

Verse 22

प्रतिष्ठां धर्मराजस्य सुद्युम्नस्य महात्मनः / एतच्छ्रुत्वा तु ऋषयः पप्रच्छुः सूतजं प्रति / मानवः स तु सुद्यम्नः स्त्रीभावमगमत्कथम्

ధర్మరాజుడైన మహాత్మ సుద్యుమ్నుని ప్రతిష్ఠాన విషయమును విని ఋషులు సూతపుత్రుని అడిగారు—ఆ మనవుడు సుద్యుమ్నుడు స్త్రీభావమును ఎలా పొందెను?

Verse 23

सूत उवाच पुरा महेश्वरं द्रष्टुं कुमारास्सनकादयः / इलावृतं समाजग्मुर्ददृशुर्वृषभध्वजम्

సూతుడు చెప్పెను—పూర్వకాలంలో సనకాదికుమారులు మహేశ్వరుని దర్శించుటకు ఇలావృతమునకు వెళ్లి వృషభధ్వజుడైన శివుని దర్శించారు।

Verse 24

उमया रममाणं तं विलोक्य पिहितेस्थले / प्रतिजग्मुस्ततः सर्वे व्रीडिताभूच्छिवाप्यथ

ఉమతో కలిసి విహరిస్తున్న శివుని ఆ గుప్తస్థలములో చూచి వారు అందరూ తిరిగి వెళ్లిరి; అప్పుడు శివుడుకూడా లజ్జితుడయ్యెను।

Verse 25

प्रोवाच वचनं देवी प्रियहेतोः प्रियं प्रिया / इमं ममाश्रमं देव यः पुमान्सं प्रवेक्ष्यति

ప్రియహేతువలన ప్రియమైన వచనమును దేవి పలికెను—హే దేవా! నా ఈ ఆశ్రమములో ఏ పురుషుడు ప్రవేశించునో…

Verse 26

भविष्यति ध्रुवं नारी स तुल्याप्सरसां शुभा / तत्र सर्वाणि भूतानि पिशाचाः पशवश्च ये

ఆ స్త్రీ నిశ్చయంగా శుభమయి, అప్సరసలతో సమాన సౌందర్యముగలదై ఉంటుంది. అక్కడ ఉన్న సమస్త భూతాలు, పిశాచాలు, పశువులన్నీ కూడ ఉంటాయి.

Verse 27

स्त्रीभूताः सहरुद्रेण क्रोडन्त्यप्सरसो यथा / उमावनं प्रविष्टस्तु स राजा मृगयां गतः

రుద్రునితో కలిసి వారు స్త్రీరూపమై అప్సరసలవలె క్రీడించసాగారు. ఆ రాజు వేటకు వెళ్లి ఉమావనంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 28

पिशाचैः सह भूतैस्तु रुद्रे स्त्रीभावमास्थिते / तस्मात्सराजा सुद्युम्नः स्त्रीभावं लब्धवान्पुनः / महादेवप्रसादाच्च मानवत्वमवाप्तवान्

రుద్రుడు స్త్రీభావంలో ఉండగా భూతాలు, పిశాచాలతో కలిసి ఉన్నందున, ఆ కారణంగా రాజు సుద్యుమ్నుడు మళ్లీ స్త్రీభావాన్ని పొందాడు; మహాదేవుని ప్రసాదంతో తిరిగి మానవత్వాన్ని కూడా పొందాడు.