Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 15
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
मानवः स तु सुद्युम्नः स्त्रीभावमगमत्प्रभुः / सा तु देवी वरं लब्ध्वा निवृत्ता पितरं प्रति
Transliteration
mānavaḥ sa tu sudyumnaḥ strībhāvamagamatprabhuḥ / sā tu devī varaṃ labdhvā nivṛttā pitaraṃ prati
Translation
ఆ ప్రభువు అయిన మానవుడు సుద్యుమ్నుడు స్త్రీభావాన్ని పొందాడు. ఆ దేవి వరాన్ని పొందిన తరువాత తన తండ్రి వైపు తిరిగి వెళ్లింది.
Word by Word
मानवःthe man/human
मानवः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अनुवाद-निपात (particle)
सुद्युम्नःSudyumna
सुद्युम्नः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य अप्पोजिशन्
स्त्रीभावम्womanhood/female state
स्त्रीभावम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (स्त्रियाः भावः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अगमत्went/attained
अगमत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रभुःthe lord/master
प्रभुः:
कर्ता (Subject-qualifier)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
देवीthe goddess
देवी:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वरम्a boon
वरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
निवृत्ताreturned/turned back
निवृत्ता:
कर्ता (Subject-qualifier)
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
पितरम्to (her) father
पितरम्:
कर्म (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
दिशा/सम्प्रदानार्थ (Directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्यय/पूर्वपद (preposition-like indeclinable: towards)