Adhyaya 39

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यम भागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते अष्टात्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३८// वसिष्ठ उवाच मत्स्यराजे निपतिते राजा युद्धविशारदः / राजेन्द्रान्प्रेरयामास कार्त्तवीर्यो महाबलः

ఈ విధంగా శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణంలో... 38వ అధ్యాయం సమాప్తం. వసిష్ఠుడు పలికెను: మత్స్యరాజు నేలకూలగా, యుద్ధనిపుణుడైన మహాబలుడు కార్తవీర్యుడు ఇతర రాజశ్రేష్ఠులను పంపించాడు.

Verse 2

बृहद्बलः सोमदत्तो विदर्भो मिथिलेश्वरः / निषधाधिपतिश्चैव मगधाधिपतिस्तथा

బృహద్బలుడు, సోమదత్తుడు, విదర్భుడు, మిథిలాధీశుడు, నిషధాధిపతి మరియు మగధాధిపతి.

Verse 3

आययुः समरे योद्धं भार्गवेद्रेण भूपते / वर्षन्तः शरजालानि नानायुद्धविशारदाः

ఓ భూపతే! భార్గవశ్రేష్ఠునితో సమరానికి నానా యుద్ధాలలో నిపుణులైన యోధులు వచ్చి, బాణజాలాన్ని వర్షంలా కురిపించారు.

Verse 4

वीराभिमानिनः सर्वे हैहयस्याज्ञया तदा / पिनाकहस्तः स भृगुर्ज्वलदग्निशिखोपमः

అప్పుడు హైహయుని ఆజ్ఞతో వీరాభిమానులు అందరూ సమకూరారు. పినాకాన్ని చేతబట్టి ఉన్న ఆ భృగువు జ్వలించే అగ్నిశిఖలా ప్రకాశించాడు.

Verse 5

चिक्षेप नागपाशं च आभिमन्त्र्य शरोत्तमम् / तदस्त्रं भार्गवे द्रेण क्षिप्तं संग्राममूर्द्धनि

అతడు శ్రేష్ఠమైన బాణాన్ని మంత్రించి నాగపాశాస్త్రాన్ని విసిరాడు. ఆ అస్త్రం సంగ్రామ శిఖరంలో భార్గవశ్రేష్ఠునిచే ప్రయోగించబడింది.

Verse 6

चकर्त्त गारुडास्त्रेण सोमदत्तो महाबलः / ततः क्रुद्धो महाभागो रामः शत्रुविदारणः

మహాబలుడైన సోమదత్తుడు గారుడాస్త్రంతో దానిని ఛేదించాడు. అప్పుడు శత్రువులను చీల్చివేసే మహాభాగుడు రాముడు క్రోధంతో ఉప్పొంగాడు.

Verse 7

रुद्रदत्तेन शूलेन सोमदत्तं जघान ह / बृहद्बलं च गदया विदर्भं मुष्टिना तथा

రుద్రదత్త శూలంతో సోమదత్తుణ్ని అతడు సంహరించాడు. అలాగే బృహద్బలుణ్ని గదతో, విదర్భుణ్ని ముష్టిప్రహారంతో కొట్టివేశాడు.

Verse 8

मैथिलं मुद्गरेणैव शक्त्या च निषधाधिपम् / मागधञ्चरणाघातैरस्त्रजालेन सैनिकान्

అతడు మైథిలుని గదతో, నిషధాధిపతిని శక్తితో, మగధుని పాదాఘాతాలతో, సైన్యాన్ని అస్త్రజాలంతో సంహరించాడు.

Verse 9

निहत्य निखिलां सेनां संहाराग्निसमीरणे / दुद्राव कार्त्तवीर्यं च जामदग्न्यो महाबलः

సంహారాగ్ని సమీరంలా ఉగ్రుడై సమస్త సేనను సంహరించి, మహాబలుడు జామదగ్న్యుడు కార్త్తవీర్యుని వైపు దూసుకెళ్లాడు.

Verse 10

दृष्ट्वा तं योद्धुमायान्तं राजानो ऽन्ये महारथाः / कार्य्याकार्यविधानज्ञाः पृष्टे कृत्वा च हैहयम्

అతడు యుద్ధానికి వస్తున్నాడని చూసి, కార్యాకార్య విధానజ్ఞులైన ఇతర మహారథ రాజులు హైహయుని వెనుక ఉంచి ముందుకు వచ్చారు.

Verse 11

रामेण युयुधुश्चैव दर्शयन्तश्च सौहृदम् / कान्यकुब्जाश्च शतशः सौराष्ट्रावन्तयस्तथा

వారు రామునితో యుద్ధం చేస్తూనే సౌహార్దాన్ని కూడా చూపించారు; కన్యకుబ్జులూ శతశః, అలాగే సౌరాష్ట్ర-అవంతి రాజులూ ఉన్నారు.

Verse 12

चक्रुश्च शरजालानि रामस्य च समन्ततः / शरजालावृतस्तेषां रामः संग्राममूर्द्धनि

వారు రాముని చుట్టూ బాణజాలాలను సృష్టించారు; ఆ బాణజాలంతో ఆవరించబడిన రాముడు సంగ్రామ శిఖరంలో అచలంగా నిలిచాడు.

Verse 13

न चादृश्यत राजेन्द्र तदा स त्वकृतव्रणः / सस्मार रामचरितं यदुक्तं हरिणेन वै

హే రాజేంద్రా! అప్పుడు గాయం లేని వాడు కనబడలేదు. హరి చెప్పిన రామచరితాన్ని అతడు స్మరించాడు.

Verse 14

कुशलं भार्गवेन्द्रस्य याचमानो हरिं मुनिः / एतस्मिन्नेव काले तु रामः शस्त्रास्त्रकोविदः

ముని హరిని ప్రార్థిస్తూ భార్గవేంద్రుని క్షేమాన్ని అడిగాడు. అదే సమయంలో శస్త్రాస్త్రాలలో నిపుణుడైన రాముడు ఉన్నాడు.

Verse 15

विधूय शरजालानि वायव्यास्त्रेण मन्त्रवित् / उदतिष्ठद्रणाकाङ्क्षी नीहारादिव भास्करः

మంత్రవేత్త రాముడు వాయవ్యాస్త్రంతో బాణజాలాలను తొలగించి, యుద్ధాకాంక్షతో మబ్బులలోనుండి ఉదయించే సూర్యునిలా లేచాడు.

Verse 16

त्रिरात्रं समरे रामस्तैः सार्द्धं युयुधे बली / द्वादशाक्षौहिणीस्तत्र चिच्छेद लघुविक्रमः

బలవంతుడైన రాముడు సమరంలో వారితో మూడు రాత్రులు యుద్ధం చేశాడు. అక్కడ శీఘ్రవిక్రముడు పన్నెండు అక్షౌహిణీ సేనలను ఛేదించాడు.

Verse 17

रम्भास्तम्भवनं यद्वत् परश्वधवरायुधः / सर्वांस्तान्भूपवर्गांश्च तदीयश्च महाचमूः

శ్రేష్ఠ పరశ్వధాయుధధారి అతడు, రంభాస్తంభ వనాన్ని నరికినట్లే, ఆ రాజసమూహాలన్నిటినీ మరియు వారి మహాసేనను సంహరించాడు.

Verse 18

दृष्ट्वा विनिहतां तेन रामेण सुमहात्मना / आजगाम महावीर्यः सुचन्द्रः सूर्यवंशजः

ఆ మహాత్ముడు రాముడు అతనిని సంహరించినదాన్ని చూచి, సూర్యవంశజుడు మహావీర్యుడు సుచంద్రుడు అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 19

लक्षराजन्यसंयुक्तः सप्ताक्षौहिणिसंयुतः / तत्रानेकमहावीरा गर्जन्तस्तोयदा इव

లక్షల రాజన్యులతో, ఏడు అక్షౌహిణీ సేనలతో కూడి, అక్కడ అనేక మహావీరులు మేఘాలవలె గర్జించిరి।

Verse 20

कंपयन्तो भुवं राजन् युयुधुर्भार्गवेण च / तेः प्रयुक्तानि शस्त्राणि महास्त्राणि च भूपते

ఓ రాజా, భూమిని కంపింపజేస్తూ వారు భార్గవునితో యుద్ధమాడిరి; ఓ భూపతే, వారు శస్త్రాలు మరియు మహాస్త్రాలు ప్రయోగించిరి।

Verse 21

क्षणेन नाशयामास भार्गवेन्द्रः प्रतापवान् / गृहीत्वा परशुं दिव्यं कालातकयमोपमम्

ప్రతాపవంతుడైన భార్గవేంద్రుడు క్షణములోనే నాశనం చేసెను; కాలాంతక యముని సమానమైన దివ్య పరశువును గ్రహించి।

Verse 22

कालयन्सकला सेनां चिच्छेद भुगुनन्दनः / कर्षकस्तु यथा क्षेत्रे पक्वं धान्यं तथा तृणम्

సమస్త సేనను సంహరిస్తూ భృగునందనుడు చీల్చి నరికెను; రైతు పొలంలో పండిన ధాన్యాన్ని, గడ్డిని కోయునట్లు।

Verse 23

निशेषयति दात्रेण तथा रामेण तत्कृतम् / लक्षराजन्यसैन्यं तददृष्ट्वा रामेण दारितम्

రాముడు దాత్రము (కుఠారము) చేత అలాగే సమస్తాన్ని నిశేషం చేశాడు; లక్షల రాజన్యసేన అతనిని చూడకముందే రామునిచే చీల్చబడింది।

Verse 24

सुचन्द्रः पृथिवीपालो युयुधे संगरे नृप / तावुभौ तत्र संक्षुब्धौ नानाशस्त्रास्त्रकोविदौ

ఓ నృపా! భూపాలుడు సుచంద్రుడు సంగ్రామంలో యుద్ధం చేశాడు. అక్కడ ఆ ఇద్దరూ ఉగ్రులై, నానా శస్త్రాస్త్రాలలో నిపుణులై పరస్పరం ఢీకొన్నారు।

Verse 25

युयुधाते महावीरौ मुनीशनृपतीश्वरौ / रामो ऽस्मै यानि शस्त्राणि चिक्षेपास्त्राणि चापि हि

ఆ ఇద్దరు మహావీరులు—మునీశుడూ, నృపతీశ్వరుడూ—యుద్ధం చేశారు. రాముడు అతనిపై ఏ ఏ శస్త్రాలు, అస్త్రాలు విసిరాడో అవన్నీ కూడా।

Verse 26

तानि सर्वाणि चिच्छेद सुचन्द्रो युद्ध पण्डितः / ततः क्रुद्धो रणे रामः सुचन्द्रं पृथिवीश्वरम्

యుద్ధపండితుడైన సుచంద్రుడు అవన్నీ కోసివేశాడు. అప్పుడు రణంలో క్రోధించిన రాముడు భూపతియైన సుచంద్రుని (ఎదుర్కొన్నాడు)।

Verse 27

कृतप्रतिकृताभिज्ञं ज्ञात्वोपस्पृश्य वार्यथ / नारायणास्त्रं विशिखे संदधे चानिवारितम्

ప్రతికారంలో నిపుణుడని తెలిసి రాముడు జలాన్ని స్పృశించి ఆచమనం చేసి; ఆపై అడ్డుకోలేనట్లు బాణంపై నారాయణాస్త్రాన్ని సంధించాడు।

Verse 28

तदस्त्रं शतसूर्याभं क्षिप्तं रामेण धीमता / हृष्टोत्तीर्य रथात्सद्यः सुचन्द्रः प्रणनाम ह

అప్పుడు ధీమంతుడైన రాముడు శతసూర్యసమాన తేజస్సు గల ఆ అస్త్రాన్ని విసిరాడు. సుచంద్రుడు హర్షంతో వెంటనే రథం దిగి నమస్కరించాడు.

Verse 29

सर्वास्त्रपूज्यं तच्चापि नारायणविनिर्मितम् / तमेवं प्रणतं त्यक्त्वा यथौ नारायमन्तिकम्

అది కూడా సమస్త అస్త్రాలకు పూజ్యమైనది, నారాయణుని చేత నిర్మితమైనది. అతడు ఇలా నమస్కరించగా, అతన్ని విడిచి యథావిధిగా నారాయణుని సమీపానికి వెళ్లింది.

Verse 30

विस्मितो ऽभूत्तदा रामः समरे शत्रसूदनः / दृष्ट्वा व्यर्थं महास्त्रं तद्भूपं स्वस्थं विलोक्य च

అప్పుడు సమరంలో శత్రుసూదనుడైన రాముడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు. ఆ మహాస్త్రం వ్యర్థమైపోయినదాన్ని చూసి, రాజు క్షేమంగా ఉన్నదాన్ని గమనించి విస్మయానికి లోనయ్యాడు.

Verse 31

रामः शक्तिं च मुसलं तोमरं पट्टिशं तथा / गदां च परशुं कोपाच्छिक्षेप नृपमूर्द्धनि

కోపంతో రాముడు శక్తి, ముసలం, తోమరం, పట్టిశం, గద, పరశువు—ఇవన్నీ రాజు శిరస్సుపై విసిరాడు.

Verse 32

जग्राह तानि सर्वाणि सुचन्द्रो लीलयैव हि / चिक्षेप शिवशूलं च रामो नृपतये यदा

అవి అన్నింటినీ సుచంద్రుడు ఆటలాగానే పట్టుకున్నాడు. రాముడు రాజుపై శివశూలాన్ని కూడా విసిరినప్పుడు కూడా అలాగే జరిగింది.

Verse 33

बभूव पुष्पमालां च तच्छूलं नृपतेर्गले / ददर्श च पुरस्तस्य भद्रकालीं जगत्प्रसूम्

ఆ శూలమే రాజు మెడలో పుష్పమాలగా మారింది; అతడు తన ముందర జగత్ప్రసూ భద్రకాళిని దర్శించాడు.

Verse 34

वहन्तीं मुण्डमालां च विकटास्यां भयङ्करीम् / सिंहस्थां च त्रिनेत्रां च त्रिशूलवरधारिणीम्

ఆమె ముండమాలను ధరించి వికటముఖి, భయంకరి; సింహాసీన, త్రినేత్ర, త్రిశూలమూ వరముద్రనూ ధరించినది.

Verse 35

दृष्ट्वा विहाय शस्त्रास्त्रं नमस्कृत्य समैडत / राम उवाच नमोस्तु ते शङ्करवल्लभायै जगत्सवित्र्यै समलङ्कृतायै

ఇది చూచి రాముడు ఆయుధాలను విడిచి నమస్కరించి స్తుతించాడు: ‘శంకరప్రియే, జగత్సావిత్రీ, సుసంస్కృత దేవీ! నీకు నమస్కారం.’

Verse 36

नानाविभूषाभिरिभारिगायै प्रपन्नरक्षाविहितोद्यमायै / दक्षप्रसूत्यै हिमवद्भवायै महेश्वरार्द्धङ्गसमास्थितायै

నానావిభూషణాలతో విరాజిల్లే, గజశత్రువు (సింహం) పై ఆసీన; శరణాగత రక్షణకు సన్నద్ధ; దక్షప్రసూతి, హిమవద్భవ, మహేశ్వరార్ధాంగస్థిత దేవీకి నమస్కారం.

Verse 37

काल्यै कलानाथकलाधरायै भक्तप्रियायै भुवनाधिपायै / ताराभिधायै शिवतत्परायै गणेश्वराराधितपादुकायै

కాళీ, కలానాథుని కళను ధరించినది; భక్తప్రియ, భువనాధిపతి; ‘తారా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధ, శివతత్పర; గణేశ్వరారాధిత పాదుకలుగల దేవీకి నమస్కారం.

Verse 38

परात्परायै परमेष्ठिदायै तापत्रयोन्मूलनचिन्तनायै / जगद्धितायास्तपुरत्रयायै बालादिकायै त्रिपुराभिधायै

పరాత్పరా, పరమేష్ఠిని ప్రసాదించునది, త్రితాపములను నిర్మూలించునది; జగద్ధితకారిణి, త్రిపురనాశిని, బాలాది రూపిణి ‘త్రిపురా’కు నమస్కారం।

Verse 39

समस्तविद्यासुविलासदायै जगज्जनन्यै निहिताहितायै / बकाननायै बहुसाख्यदायै विध्वस्तनानासुरदान्वायै

సమస్త విద్యల సువిలాసాన్ని ప్రసాదించునది, జగజ్జనని, హితాన్ని నిలుపుకొనునది; బకముఖి, అనేక శాఖలు/మార్గాలు దయచేయునది, నానా అసుర-దానవులను ధ్వంసించునదికి నమస్కారం।

Verse 40

वराभयालङ्कृतदोर्लतायै समस्तगीर्वाणनमस्कृतायै / पीतांबरायै पवनाशुगायै शुभप्रदायै शिवसंस्तुतायै

వరాభయాలతో అలంకృతమైన భుజలతలు కలది, సమస్త దేవతలచే నమస్కృత; పీతాంబరధారిణి, పవనవేగముతో ద్రుతగామిని, శుభప్రదాయిని, శివసంస్తుతకు నమస్కారం।

Verse 41

नागारिगायै नवखण्डपायै नीलाचलाभां गलसत्प्रभायै / लघुक्रमायै ललिताभिधायै लेखाधिपायै लवणाकरायै

నాగశత్రువు (గరుడ) పై ఆరూఢ, నవఖండములను పాలించునది; నీలాచలసమ కాంతి కలది, కంఠంలో ప్రకాశం ధరించునది; లఘుక్రమిణి, ‘లలితా’ నామధారిణి, లేఖాధిపతి, లవణాకర (సముద్ర) స్వరూపిణికి నమస్కారం।

Verse 42

लोलेक्षणायै लयवर्जितायै लाक्षारसालङ्कृतपङ्कजायै / रमाभिधायै रतिसुप्रियायै रोगापहायै रचिताखिलायै

చంచల నేత్రాలు కలది, లయరహిత (అవినాశిని); లాక్షారసంతో అలంకృత పద్మసమ, ‘రమా’ నామధారిణి, రతికి అత్యంత ప్రియ; రోగాపహారిణి, సమస్తాన్ని సృష్టించినదికి నమస్కారం।

Verse 43

राज्यप्रदायै रमणोत्सुकायै रत्नप्रभायै रुचिरांबरायै / नमो नमस्ते परतः पुरस्तात् पार्श्वाधरोर्ध्वं च नमो नमस्ते

రాజ్యాన్ని ప్రసాదించువాడవు, రమణంలో ఉత్సుకురాలవు, రత్నప్రభతో దీప్తమై, రుచిరాంబరధారిణివైన దేవీ! నీకు పునఃపునః నమస్కారం; వెనుక, ముందు, పక్క, క్రింద, పై—సర్వత్రా నమస్కారం।

Verse 44

सदा च सर्वत्र नमो नमस्ते नमो नमस्ते ऽखिलविग्रहायै / प्रसीद देवेशि मम प्रतिज्ञां पुरा कृतां पालय भद्रकालि

సదా సర్వత్రా నీకు నమస్కారం; సమస్తరూపిణీ నీకు నమస్కారం। ఓ దేవేశీ భద్రకాళీ, ప్రసన్నమవు; పూర్వం చేసిన నా ప్రతిజ్ఞను కాపాడు।

Verse 45

त्वमेव माता च पिता त्वमेव जगत्त्रयस्यापि नमो नमस्ते / वसिष्ठ उवाच एवं स्तुता तदा देवी भद्रकाली तरस्विनी

నీవే తల్లి, నీవే తండ్రి; త్రిలోకాధిష్ఠాత్రీ నీకు నమస్కారం। వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇలా స్తుతింపబడినపుడు అప్పుడు పరాక్రమవతీ దేవి భద్రకాళీ ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 46

उवाच भार्गवं प्रीता वरदानकृतोत्सवा / भद्रकाल्युवाच वत्स राम महाभाग प्रीतास्मि तव सांप्रतम्

వరదానం ఇవ్వుటలో ఉత్సవసంతోషంతో ప్రీతురాలైన దేవి భార్గవునితో పలికింది. భద్రకాళీ చెప్పింది—వత్స రామ మహాభాగ, ఈ సమయమున నేను నీపై ప్రసన్నురాలిని।

Verse 47

वरं वरय मत्तो यस्त्वया चाभ्यर्थिता हृदि / राम उवाच मातर्यदि वरो देयस्त्वया मे भक्तव त्सले

నన్ను నుండి నీవు హృదయంలో కోరుకున్న వరాన్ని కోరుకో. రాముడు పలికెను—మాతా, నీవు నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, ఓ భక్తవత్సలే!

Verse 48

तत्सुचन्द्रं जये युद्धे तवानुग्रहभाजनम् / इति मे ऽभिहितं देवि कुरु प्रीतेन चेतसा

దేవీ, యుద్ధంలో విజయార్థం ఆ సుచంద్రుడు నీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడు—ఇది నేను చెప్పాను; ప్రసన్నచిత్తంతో నీవు అది చేయుము.

Verse 49

येन केनाप्युपायेन जगन्मातर्नमो ऽस्तु ते / भद्रकाल्युवाच आग्नेयास्त्रेण राजेन्द्रं सुचन्द्रं नय मद्गृहम्

జగన్మాతా, ఏ ఉపాయమైనా సరే నీకు నమస్కారం. భద్రకాళి పలికింది—ఆగ్నేయాస్త్రంతో రాజేంద్ర సుచంద్రుని నా గృహానికి తీసుకురా.

Verse 50

ममातिप्रियमद्यैव पार्षदो मे भवत्वयम् / वसिष्ठ उवाच इत्युक्तमाकर्ण्य स भार्गवेन्द्रो देव्याः प्रियं कर्तुमथोद्यतो ऽभूत्

ఇదే నేడు నాకు అత్యంత ప్రియమైనది—ఇతడు నా పార్షదుడవుగాక. వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇలా విని ఆ భార్గవశ్రేష్ఠుడు దేవికి ప్రీతికరమైనది చేయుటకు సిద్ధమయ్యెను.

Verse 51

प्राणान्नियम्याचमनं च कृत्वा सुचन्द्रमुद्दिश्य च तत्समादधे / अस्त्रं प्रयुक्तं नृपतेर्वधाय रामेण राजन् प्रसभं तदा तत्

ప్రాణాలను నియమించి ఆచమనం చేసి, సుచంద్రుని లక్ష్యంగా చేసుకొని అతడు ఆ అస్త్రాన్ని సంధించాడు; ఓ రాజా, అప్పుడు రాముడు నృపతి వధార్థం దానిని బలంగా ప్రయోగించాడు.

Verse 52

दग्ध्वा वपुर्भूतमयं तदीयं निनाय लोकं परदेवतायाः / ततस्तु रामेण कृतप्रणामा सा भद्रकालो जगदादिकर्त्री

అతని భూతమయ శరీరాన్ని దహించి, ఆమె అతనిని పరదేవత లోకానికి తీసుకెళ్లింది. అనంతరం రాముడు నమస్కరించాడు—ఆ భద్రకాళియే జగదాది కర్త్రి.

Verse 53

अन्तर्हिताभूदथ जामदग्न्यस्तस्थौ रणेभूपवधाभिकाङ्क्षी

అప్పుడు జామదగ్న్యుడు (పరశురాముడు) అంతర్హితుడై, యుద్ధంలో భూపవధాభిలాషతో నిలిచెను।