Shloka 42
Kārttavīrya’s Allied Kings Confront Jāmadagnya Rāma
Bhārgava-Charita
Devanagari script
लोलेक्षणायै लयवर्जितायै लाक्षारसालङ्कृतपङ्कजायै / रमाभिधायै रतिसुप्रियायै रोगापहायै रचिताखिलायै
Transliteration
lolekṣaṇāyai layavarjitāyai lākṣārasālaṅkṛtapaṅkajāyai / ramābhidhāyai ratisupriyāyai rogāpahāyai racitākhilāyai
Translation
చంచల నేత్రాలు కలది, లయరహిత (అవినాశిని); లాక్షారసంతో అలంకృత పద్మసమ, ‘రమా’ నామధారిణి, రతికి అత్యంత ప్రియ; రోగాపహారిణి, సమస్తాన్ని సృష్టించినదికి నమస్కారం।
Word by Word
लोल-ईक्षणायैto her with playful eyes
लोल-ईक्षणायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootलोल + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘लोले ईक्षणे यस्याः’— having playful/rolling eyes
लय-वर्जितायैto her free from dissolution
लय-वर्जितायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootलय + वर्जित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘लयेन वर्जिता’— devoid of dissolution/decay
लाक्षा-रस-अलङ्कृत-पङ्कजायैto her whose lotus(-like limbs) are adorned with lac-dye
लाक्षा-रस-अलङ्कृत-पङ्कजायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootलाक्षा + रस + अलङ्कृत + पङ्कज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘लाक्षारस’ (lac-dye/vermillion juice) ‘अलङ्कृत’ (adorned) ‘पङ्कज’ (lotus; here lotus-like feet/hands—epithet)
रमा-अभिधायैto her who is called Ramā
रमा-अभिधायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootरमा + अभिधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘रमा’ (name) + ‘अभिधा’ (designation)
रति-सु-प्रियायैto her who is very dear to love (or to Rati)
रति-सु-प्रियायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootरति + सु + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘रतेः’ (of love/pleasure or of Rati) ‘सु-प्रिय’— very dear
रोग-अपहायैto the remover of disease
रोग-अपहायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootरोग + अपह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘रोगम् अपहन्ति’— remover of disease
रचित-अखिलायैto her who has fashioned all
रचित-अखिलायै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootरचित + अखिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; ‘रचितम् अखिलम् (जगत्) यस्याः’— she by whom all is created/arranged