Adhyaya 382

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यमगीता नामैकाशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ द्व्यशीत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः आग्नेयपुराणमाहात्म्यं अग्निर् उवाच आग्नेयं ब्रह्मरूपन्ते पुराणं कथतं मया सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं विद्याद्वयमयं महत्

ఇట్లు ఆగ్నేయ మహాపురాణములో ‘యమగీత’ అను 381వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది. ఇక 382వ అధ్యాయము—‘ఆగ్నేయపురాణ మహాత్మ్యం’ ప్రారంభము. అగ్ని పలికెను—నేను నీకు బ్రహ్మస్వరూపమైన ఆగ్నేయపురాణాన్ని వివరించితిని; అది మహత్తరము, సప్రపంచ–నిష్ప్రపంచ అనే ద్వివిధ విద్యామయము.

Verse 2

ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या विद्या विष्णुर्जगज्जनिः छन्दः शिक्षा व्याकरणं निघण्टुज्योतिराख्यकाः

ఋగ్, యజుః, సామ, అథర్వ అని పిలువబడే వేదవిద్యలు; విష్ణువు జగత్తు జనకుడు. అలాగే ఛందస్సు, శిక్ష, వ్యాకరణం, నిఘంటువు మరియు జ్యోతిషం అనే శాస్త్రాలు కూడా (ఉన్నవి).

Verse 3

निरुक्तधर्मशास्त्रादि मीमांसान्यायविस्तराः आयुर्वेदपुराणाख्या धनुर्गन्धर्वविस्तराः

నిరుక్తము, ధర్మశాస్త్రములు మొదలైనవి; మీమాంసా, న్యాయముల విస్తృత వివరణలు; ఆయుర్వేదము మరియు పురాణవిద్య; అలాగే ధనుర్వేదము, గాంధర్వవేదము యొక్క సవివర ప్రతిపాదనలు కూడా (ఉన్నవి).

Verse 4

विद्या सैवार्थशास्त्राख्या देवान्तान्या हरिर्महान् इत्येषा चापरा विद्या परिविद्याक्षरं परं

అర్థశాస్త్రమని పిలువబడే విద్య కూడా విద్యయే; దేవాంతముగా నిలిచే మరొక విద్య ‘హరి మహానుడు (పరముడు)’ అని ప్రకటించును. ఇట్లు ఇది అపరా విద్య; కాని పరమ అక్షరాన్ని సమ్యక్‌గా తెలిసికొనుటవలన పరావిద్యా సాక్షాత్కారం కలుగును.

Verse 5

यस्य भावो ऽखिलं विष्णुस्तस्य नो बाधते कलिः अनिष्ट्वा तु महायज्ञानकृत्वापि पितृस्वधां

యwhose అంతఃభావమంతా విష్ణువులో స్థిరమై ఉంటే, అతనిని కలి బాధించదు. మహాయజ్ఞాలు చేయకపోయినా, పితృలకు స్వధా అర్పించకపోయినా, కలి ప్రభావం అతనిపై పడదు.

Verse 6

कृष्णमभ्यर्चयन्भक्त्या नैनसो भाजनं भवेत् सर्वकारणमत्यन्तं विष्णुं ध्यायन्न सीदति

భక్తితో కృష్ణుని అర్చించే వాడు పాపానికి పాత్రుడు కాడు. సమస్త కారణాలకు పరమ కారణమైన విష్ణువును ధ్యానించే వాడు దుఃఖం గాని పతనం గాని పొందడు.

Verse 7

अन्यतन्त्रादिदोषोत्थो विषयाकृष्टमानसः कृत्वापि पापं गोविन्दं ध्यायन्पापैः प्रमुच्यते

ఇతర తంత్ర-మతాదుల వల్ల కలిగిన దోషాలతో కూడి, విషయాలవైపు లాగబడిన మనస్సు కలవాడు పాపం చేసినా, గోవిందుని ధ్యానిస్తే పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 8

तद्ध्यानं यत्र गोविन्दः स कथा यत्र केशवः तत् कर्म यत्तदर्थीयं किमन्यैर् बहुभाषितैः

గోవిందుడే విషయమై ఉన్న ధ్యానమే నిజమైన ధ్యానం; కేశవుడే ప్రతిపాద్యమైన కథే పవిత్ర కథ. ఆయన కోసమే చేయబడిన కర్మే కర్మ—ఇతర అనేక మాటలెందుకు?

Verse 9

न तत् पिता तु पुत्राय न शिष्याय गुरुर्द्विज परमार्थं परं ब्रूयाद्यदेतत्ते मयोदितं

హే ద్విజా! తండ్రి కుమారునికి, గురువు శిష్యునికి కూడా—ఇదిని చెప్పకూడదు. నేను నీకు చెప్పిన ఈ పరమ పరమార్థాన్ని అనవసరంగా ప్రకటించరాదు.

Verse 10

संसारे भ्रमता लभ्यं पुत्रदारधनं वसु सुहृदश् च तथैवान्ये नोपदेशो द्विजेदृशः

సంసారంలో తిరుగాడే మనిషికి కుమారులు, భార్య, ధనం, సంపద, స్నేహితులు మొదలైనవి లభిస్తాయి; కానీ ద్విజదృష్టి గల ధర్మజ్ఞ మహర్షి ఉపదేశం దుర్లభం।

Verse 11

किं पुत्रदारैर् मित्रैर् वा किं मित्रक्षेत्रवान्धवैः उपदेशः परो वन्धुरीदृशो यो विमुक्तये

కుమారులు, భార్య లేదా స్నేహితులు—వీటితో ఏమి ప్రయోజనం? స్నేహితులు, భూమి, బంధువులు—ఇవన్నీ ఎందుకు? విముక్తికి దోహదపడే ఇలాంటి ఉపదేశమే పరమ బంధువు।

Verse 12

द्विविधो भूतमार्गीयं दैव आसुर एव च विष्णुभक्तिपरो दैवो विपरीतस् तथासुरः

సంసారమార్గాన్ని అనుసరించే జీవులు రెండు విధాలు—దైవం, ఆసురం. విష్ణుభక్తికి పరాయణులు దైవులు; దానికి విరుద్ధులు ఆసురులు।

Verse 13

एतत् पवित्रमारोग्यं धन्यं दुःस्वप्ननाशनं सुखप्रीतिकरं नॄणां मोक्षकृद्यत्तवेरितं

ఈ ఉపదేశం పవిత్రం, ఆరోగ్యకరం, మంగళకరం, దుష్స్వప్ననాశకం, మనుష్యులకు సుఖప్రతిని కలిగించేది; మీరు పలికిన ఈ వాక్యం మోక్షప్రదం।

Verse 14

येषां गृहेषु लिखितमाग्नेयं हि पुराणकं पुस्तकं स्थास्यति सदा तत्र नेशुरुपद्रवाः

ఎవరి ఇళ్లలో వ్రాయబడిన ‘ఆగ్నేయ పురాణ’ గ్రంథం ఎల్లప్పుడూ నిలిచి ఉంటుందో, అక్కడ ఉపద్రవాలు మరియు విపత్తులు కలుగవు।

Verse 15

किं तीर्थैर् गोप्रदानैर् वा किं यज्ञैः किमुपोषितैः आग्नेयं ये हि शृण्वन्ति अहन्यहनि मानवाः

తీర్థయాత్రలతో గానీ గోదానంతో గానీ ఏమి అవసరం? యజ్ఞాలు లేదా ఉపవాసాలు ఎందుకు? ప్రతిరోజూ అగ్నిపురాణాన్ని శ్రవణం చేసే మనుష్యులకు మరే ఆచరణలు అవసరమవు.

Verse 16

ये ददाति तिलप्रस्थं सुवर्णस्य च माषकं शृणोति श्लोकमेकञ्च आग्नेयस्य तदाप्नुयात्

తిలాల ఒక ప్రస్థం, బంగారపు ఒక మాషకం దానం చేసి, అగ్నిపురాణంలోని ఒక్క శ్లోకమైనా శ్రవణం చేసినవాడు—అదే పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 17

अध्यायपठनञ्चास्य गोप्रदानाद् विशिष्यते अहोरात्रकृतं पापं श्रोतुमिच्छोः प्रणश्यति

ఈ అధ్యాయ పఠనం గోదానంకన్నా కూడా విశిష్టమైనది; ఎందుకంటే దీనిని వినాలని కోరుకునే వాడి పగలు-రాత్రి చేసిన పాపం నశిస్తుంది.

Verse 18

कपिलानां शते दत्ते यद् भवेज्ज्येष्ठपुष्करे तदाग्नेयं पुराणं हि पठित्वा फलमाप्नुयात्

జ్యేష్ఠ-పుష్కరంలో వంద కపిల (తామ్రవర్ణ) గోవులను దానం చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలాన్ని అగ్నిపురాణం పఠించడం ద్వారా నిశ్చయంగా పొందుతాడు.

Verse 19

प्रवृत्तञ्च निवृत्तञ्च धर्मं विद्याद्वयात्मकं आग्नेयस्य पुराणस्य शास्त्रस्यास्य समं न हि

ధర్మం ద్విరూపమని—ప్రవృత్తి మరియు నివృత్తి—అని తెలుసుకోవాలి. నిజంగా, ఈ ఆగ్నేయ పురాణ శాస్త్రానికి సమానమైనది మరొకటి లేదు.

Verse 20

पठन्नाग्नेयकं नित्यं शृण्वन् वापि पुराणकं भक्तो वशिष्ठ मनुजः सर्वपापैः प्रमुच्यते

హే వసిష్ఠా! భక్తుడు నిత్యం ఆగ్నేయ (అగ్ని) పురాణాన్ని పఠించినా, లేదా వినినప్పటికీ, అతడు సమస్త పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడవుతాడు।

Verse 21

नोपसर्गा न चानर्था न चौरारिभयं गृहे तस्मन् स्याद् यत्र चाग्नेयपुराणस्य हि पुस्तकं

ఏ ఇంటిలో ఆగ్నేయ పురాణ గ్రంథం ఉంటుందో, ఆ ఇంటిలో ఉపద్రవాలు ఉండవు, అనర్థాలు ఉండవు, దొంగల లేదా శత్రువుల భయం కూడా ఉండదు।

Verse 22

न गर्भहारिणीभीतिर्न च बालग्रहा गृहे यत्राग्नेयं पुराणं स्यान्न पिशाचादिकं भयं

ఏ ఇంటిలో ఆగ్నేయ పురాణం ఉంటుందో, ఆ ఇంటిలో గర్భహారిణీ భయం ఉండదు, బాలగ్రహాల బాధ ఉండదు, పిశాచాది భయం కూడా ఉండదు।

Verse 23

शृण्वन्विप्रो वेदवित् स्यात् क्षत्रियः पृथिवीपतिः ऋद्धिं प्राप्नोति वैश्यश् च शूद्रश्चारोग्यमृच्छति

ఇది శ్రవణం చేయడం వల్ల బ్రాహ్మణుడు వేదవేత్త అవుతాడు, క్షత్రియుడు భూపతి అవుతాడు, వైశ్యుడు ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు, శూద్రుడు ఆరోగ్యాన్ని (రోగరహితత్వాన్ని) పొందుతాడు।

Verse 24

यः पठेत्शृणुयान्नित्यं समदृग्विष्णुमानसः ब्रह्माग्नेयं पुराणं सत्तत्र नश्यन्त्युपद्रवाः

సమదృష్టితో ఉండి, విష్ణువుపై మనస్సు నిలిపి, ఈ పవిత్ర బ్రహ్మాగ్నేయ పురాణాన్ని నిత్యం పఠించినా లేదా శ్రవణ చేసినా, అక్కడ అన్ని ఉపద్రవాలు మరియు ఆపదలు నశిస్తాయి।

Verse 25

दिव्यान्तरीक्षभौमाद्या दुःस्वप्नाद्यभिचारकाः यच्चान्यद्दुरितं किञ्चित्तत्सर्वं हन्ति केशवः

దివ్యలోక, అంతరిక్ష, భూమి నుండి కలిగే దుఃస్వప్నాలు, అభిచారాలు మొదలైనవి, ఇంకా ఏ ఇతర పాపమో అనిష్టమో ఉన్నా—అవి అన్నిటినీ కేశవుడు నశింపజేస్తాడు।

Verse 26

पठतः शृण्वतः पुंसः पुस्तकं यजतो महत् आग्नेयं श्रीपुराणं हि हेमन्ते यः शृणोति वै

ఇదిని పఠించే లేదా శ్రవణం చేసే పురుషుడు, గ్రంథానికి మహాపూజ నిర్వహిస్తే—హేమంత ఋతువులో శ్రద్ధతో శ్రీమదాగ్నేయ పురాణాన్ని వినేవాడు మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 27

प्रपूज्य गन्धपुष्पाध्यैर् अग्निष्टोमफलं लभेत् शिशिरे पुण्डरीकस्य वसन्ते चाश्वमेधजम्

సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పాలు సమృద్ధిగా సమర్పించి విధిగా పూజిస్తే అగ్నిష్టోమ యాగఫలం లభిస్తుంది; శిశిర ఋతువులో పుండరీక విధి ఫలం, వసంతంలో అశ్వమేధజ ఫలం పొందుతాడు।

Verse 28

ग्रीष्मे तु वाजपेयस्य राजसूयस्य वर्षति गोसहस्रस्य शरदि फलं तत्पठतो ह्य् ऋतौ

గ్రీష్మంలో వాజపేయ యాగఫలం, వర్షాకాలంలో రాజసూయ ఫలం, శరదృతువులో సహస్ర గోదాన సమాన ఫలం లభిస్తుంది—సరైన ఋతువులో పఠించేవాడికి ఆ ఋతుఫలం దక్కుతుంది।

Verse 29

आग्नेयं हि पुराणं यो भक्त्याग्रे पठेते हरेः सो ऽर्चयेच्च वसिष्ठेह ज्ञानयज्ञेन केशवम्

ఓ వసిష్ఠా! ఎవడు భక్తితో ముందుగా హరి యొక్క ఆగ్నేయ పురాణాన్ని పఠిస్తాడో, వాడు ఈ లోకంలో జ్ఞానయజ్ఞం ద్వారా కేశవుని ఆరాధిస్తున్నవాడే।

Verse 30

यस्याग्नेयपुराणस्य पुस्तकं तस्य वै जयः लिखितं पूजितं गेहे भुक्तिर्मुक्तिः करे ऽस्ति हि

ఆగ్నేయపురాణ గ్రంథం ఎవరి వద్ద ఉంటే వారికి నిశ్చయంగా జయం కలుగుతుంది. దానిని వ్రాసి ఇంటిలో పూజిస్తే భోగమూ మోక్షమూ నిజంగా చేతిలో ఉన్నట్లే అవుతాయి.

Verse 31

इति कालाग्निरूपेण गीतं मे हरिणा पुरा आग्नेयं हि पुराणं वै ब्रह्मविद्याद्वयास्पदम् विद्याद्वयं वसिष्ठेदं भक्तेभ्यः कथयिष्यसि

ఇలా కాలాగ్ని రూపంలో పూర్వకాలంలో హరి నాకు దీనిని గానంచేశాడు. ఆగ్నేయపురాణం బ్రహ్మవిద్య యొక్క ద్వివిధ జ్ఞానానికి నిజమైన ఆశ్రయం. ఓ వసిష్ఠా, ఈ ద్వివిధ విద్యను నీవు భక్తులకు వివరించుదువు.

Verse 32

वसिष्ठ उवाच व्यासाग्नेयपुराणं ते रूपं विद्याद्वयात्मकं कथितं ब्रह्मणो विष्णोरग्निना कथितं यथा

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఓ వ్యాసా, నీవు చెప్పిన ఆగ్నేయపురాణం యొక్క స్వరూపం ద్వివిధ విద్యాత్మకమని తెలుసుకో. ఇది బ్రహ్మా మరియు విష్ణువుల నుండి ఉద్భవించినదిగా చెప్పబడింది; అగ్ని బోధించిన విధంగా.

Verse 33

सार्धं देवैश् च मुनिभिर्मह्यं सर्वाथदर्शकं पुराणमग्निना गौतमाग्नेयं ब्रह्मसन्मितं

దేవులు, మునులతో కలిసి అగ్ని నాకు గౌతమ-ఆగ్నేయ పురాణాన్ని ప్రసాదించాడు—ఇది సమస్త ప్రయోజనాలు, విషయాలను ప్రకాశింపజేసేది; బ్రహ్మసమ్మతమైన పురాణంగా గౌరవింపబడింది.

Verse 34

यः पठेच्छृणुयाद्ध्यास लिखेद्वा लेखयेदपि श्रावयेत्पाठयेद्वापि पूजयेद्धारयेदपि

ఎవడు దీనిని పఠిస్తాడో, లేదా వింటాడో, లేదా ధ్యానపూర్వకంగా అధ్యయనం చేస్తాడో; లేదా వ్రాస్తాడో, వ్రాయింపజేస్తాడో; లేదా వినిపిస్తాడో, పఠింపజేస్తాడో; లేదా పూజిస్తాడో, లేదా ధరించుకొనునో—

Verse 35

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्रकामो दिवं व्रजेत् लेखयित्वा पुराणं यो दद्याद्विप्रेभ्य उत्तमं

సర్వపాపముల నుండి విముక్తుడై తన అభీష్టములను సాధించినవాడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు—పురాణాన్ని వ్రాయింపజేసి (లేదా తానే వ్రాసి) ఆ ఉత్తమ గ్రంథాన్ని బ్రాహ్మణ ఋషులకు దానం చేసే వాడు.

Verse 36

स ब्रह्मलोकमाप्नोति कुलानां शतमुद्धरेत् एकं श्लोकं पठेद्यस्तु पापपङ्काद्विमुच्यते

అతడు బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు మరియు తన వంశంలోని వంద తరాలను उद्धరిస్తాడు. కానీ ఎవడు ఒక్క శ్లోకమైనా పఠిస్తాడో, అతడు పాపమనే మట్టికూపం నుండి విముక్తుడవుతాడు.

Verse 37

तस्माद्व्यास सदा श्राव्यं शिष्येभ्यः सर्वदर्शनं शुकाद्यैर् मुनिभिः सर्धं श्रोतुकामैः पुराणकं

కాబట్టి, ఓ వ్యాసా! సమస్త దర్శనాలను సమన్వయంగా తెలిపే ఈ పురాణాన్ని శిష్యులకు ఎల్లప్పుడూ శ్రవణం చేయించాలి; అలాగే శుకాది మునులతో కలిసి, వినాలని కోరుకునే ఋషులతో కూడి.

Verse 38

आग्नेयं पठितं ध्यातं शुभं स्याद् भुक्तिमुक्तिदं अग्नये तु नमस्तस्मै येन गीतं पुरानकं

ఆగ్నేయ పురాణాన్ని పఠించి ధ్యానిస్తే శుభఫలము కలుగుతుంది; అది భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ ప్రసాదిస్తుంది. ఈ ప్రాచీన పురాణాన్ని గానం చేసిన ఆ అగ్నిదేవునికి నమస్కారం.

Verse 39

व्यास उवाच वसिष्ठेन पुरा गीतं सूतैतत्ते मयोदितं पराविद्यापराविद्यास्वरूपं परमं पदम्

వ్యాసుడు పలికెను—ఓ సూతా! వసిష్ఠుడు పూర్వం గానం చేసినదానినే నేను నీకు తెలిపాను—పరావిద్య, అపరావిద్యల స్వరూపమును మరియు పరమపదమును (అత్యున్నత గమ్యాన్ని).

Verse 40

आग्नेयं दुर्लभं रूपं प्राप्यते भाग्यसंयुतैः ध्यायन्तो ब्रह्म चाग्नेयं पुराणं हरिमागताः

దుర్లభమైన ఆగ్నేయ రూపం భాగ్యసంపన్నులకే లభిస్తుంది. బ్రహ్మను మరియు ఆగ్నేయ పురాణాన్ని ధ్యానిస్తూ వారు హరి (విష్ణు)ను చేరుతారు.

Verse 41

विद्यार्थिनस् तथा विद्यां राज्यं राज्यार्थिनो गताः अपुत्राः पुत्रिणः सन्ति नाश्रया आश्रयं गताः

విద్య కోరువారు విద్యను పొందుతారు; రాజ్యాన్ని కోరువారు రాజ్యాన్ని పొందుతారు. సంతానం లేనివారు సంతానవంతులవుతారు; ఆశ్రయం లేనివారు ఆశ్రయాన్ని పొందుతారు.

Verse 42

सौभाग्यार्थी च सौभाग्यं मोक्षं मोक्षार्थिनो गताः लिखन्तो लेखयन्तश् च निष्पापश् च श्रियं गताः

సౌభాగ్యాన్ని కోరువారు సౌభాగ్యాన్ని పొందుతారు; మోక్షాన్ని కోరువారు మోక్షాన్ని పొందుతారు. దీనిని వ్రాసేవారు మరియు వ్రాయించేవారు పాపరహితులై శ్రీ-సంపదను పొందుతారు.

Verse 43

शुकपैलमुखैः सूत आग्नेयन्तु पुराणकं रूपं चिन्तय यातासि भुक्तिं मुक्तिं न संशयः

ఓ సూతా! శుకుడు, పైలుడు వారి ముఖాల ద్వారా ఉపదేశించబడిన ఈ ఆగ్నేయ పురాణ స్వరూపాన్ని చింతించు. నీవు భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ పొందుతావు; సందేహం లేదు.

Verse 44

श्रावय त्वञ्च शिष्येभ्यो भक्तेभ्यश् च पुराणकम् सूत उवाच व्यास प्रसादादाग्नेयं पुराणं श्रुतमादरात्

నీవు కూడా శిష్యులకు మరియు భక్తులకు ఈ పురాణాన్ని పఠింపజేసి వినిపించు. సూతుడు అన్నాడు—వ్యాసుని ప్రసాదంతో నేను శ్రద్ధా-ఆదరాలతో ఆగ్నేయ పురాణాన్ని శ్రవణం చేశాను.

Verse 45

आग्नेयं ब्रह्मरूपं हि मुनयः शौनकादयः भवन्तो नैमिषारण्ये यजन्तो हरिमीश्वरं

ఓ మునులారా—శౌనకాది మహర్షులారా—మీరు నైమిషారణ్యంలో యజ్ఞం చేస్తూ, అగ్నితత్త్వసంబంధమైన బ్రహ్మస్వరూపుడైన ఈశ్వర హరిని ఆరాధిస్తున్నారు।

Verse 46

तिष्ठन्तः श्रद्धया युक्तास्तस्माद्वः समुदीरितम् अग्निना प्रोक्तमाग्नेयं पुराणं वेदसम्मितं

కాబట్టి శ్రద్ధతో యుక్తులై స్థిరంగా నిలువండి; అందుకే నేను మీకు ప్రకటించాను—అగ్ని చెప్పిన ఆగ్నేయ పురాణం, అది వేదసమ్మతమైనది।

Verse 47

ब्रह्मविद्याद्वयोपेतं भुक्तिदं मुक्तिदं महत् नास्मात्परतरः सारो नास्मात्परतरः सुहृत्

ఇది ద్వివిధ బ్రహ్మవిద్యతో సమన్వితమై మహత్తరమైనది—భోగమును, మోక్షమును ప్రసాదించేది। దీనికంటే ఉన్నతమైన సారం లేదు; దీనికంటే గొప్ప హితైషి లేదు।

Verse 48

नास्मात्परतरो ग्रन्थो नास्मात्परतरो गतिः नास्मात्परतरं शास्त्रं नास्मात्परतरा श्रुतिः

దీనికంటే శ్రేష్ఠమైన గ్రంథం లేదు; దీనికంటే ఉన్నతమైన గతి/ఆశ్రయం లేదు. దీనికంటే గొప్ప శాస్త్రం లేదు; దీనికంటే ఉన్నతమైన శ్రుతి లేదు।

Verse 49

नास्मात्परतरं ज्ञानं नास्मात्परतरा स्मृतिः नास्मात्परो ह्य् आगमो ऽस्ति नास्माद्विद्या परास्ति हि

దీనికంటే ఉన్నతమైన జ్ఞానం లేదు; దీనికంటే శ్రేష్ఠమైన స్మృతి లేదు. దీనికంటే గొప్ప ఆగమం లేదు; దీనికంటే గొప్ప విద్య కూడా లేదు।

Verse 50

नास्मात्परः स्यात्सिद्धन्तो नास्मात्परममङ्गलम् नास्मात्परो ऽस्ति वेदान्तः पुराणं परमन्त्विदं

ఇదికన్నా ఉన్నతమైన సిద్ధాంతం లేదు, ఇదికన్నా గొప్ప మంగళం లేదు. దీనిని మించిన వేదాంతం లేదు; ఈ పురాణమే పరమము.

Verse 51

नास्मात्परतरं भूमौ विद्यते वस्तु दुर्लभम् आग्नेये हि पुराणे ऽस्मिन् सर्वविद्याः प्रदर्शिताः

భూమిపై దీనికన్నా అరుదైన వస్తువు లేదు; ఎందుకంటే ఈ ఆగ్నేయ పురాణంలో సమస్త విద్యలు స్పష్టంగా ప్రతిపాదించబడ్డాయి.

Verse 52

सर्वे मत्स्यावताराद्या गीता रामायणन्त्विह हरिवंशो भारतञ्च नव सर्गाः प्रदर्शिताः

ఇక్కడ మత్స్యావతారాది సమస్త కథనాలు, అలాగే గీత, రామాయణం, హరివంశం, భారతం మరియు నవసర్గాలు—అన్నీ వివరించబడ్డాయి.

Verse 53

आगमो वैष्णवो गीतः पूजादीक्षाप्रतिष्ठया पवित्रारोहणादीनि प्रतिमालक्षणादिकं

వైష్ణవ ఆగమం ఉపదేశించబడింది—పూజ, దీక్ష, ప్రతిష్ఠతో పాటు పవిత్రారోహణాది కర్మలు, అలాగే ప్రతిమా-లక్షణాది వివరాలు కూడా.

Verse 54

प्रासादलक्षणाद्यञ्च मन्त्रा वै भुक्तिमुक्तिदाः शैवागमस्तदर्थश् च शाक्तेयः सौर एव च

ప్రాసాద-లక్షణాది నుండి ప్రారంభమయ్యే మంత్రాలు భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేవి. వాటి తాత్పర్యం శైవ ఆగమంలో, అలాగే శాక్త మరియు సౌర ఆగమాల్లో కూడా ఉపదేశించబడింది.

Verse 55

मण्डलानि च वास्तुश् च मन्ताणि विविधानि च प्रतिसर्गश्चानुगीतो ब्रह्माण्डपरिमण्डलं

మండలములు, వాస్తుశాస్త్రము, నానావిధ మంత్రములు మరియు ప్రతిసర్గ సిద్ధాంతము వర్ణించబడెను; అలాగే బ్రహ్మాండరూప అండమునకు పరిమాణము, విస్తారమును కూడా చెప్పెను.

Verse 56

गीतो भुवनकोषश् च द्वीपवर्षादिनिम्नगाः गयागङ्गाप्रयागादि तीर्थमाहात्म्यमीरितं

భువనకోశము, ద్వీప-వర్షములు, నదులు మొదలైనవి వర్ణించబడినవి; అలాగే గయా, గంగా, ప్రయాగాది తీర్థముల మహాత్మ్యము కూడా ప్రకటించబడెను.

Verse 57

ज्योतिश् चक्रं ज्योतिषादि गीतो युद्धजयार्णवः मन्वन्तरादयो गीताः धर्मा वर्णादिकस्य च

జ్యోతిషచక్రము మరియు జ్యోతిషాది విద్యలు గీతమయ్యెను; ‘యుద్ధజయార్ణవము’ కూడా గీతమయ్యెను; మన్వంతరాది విషయములు, వర్ణాదిక ధర్మనియమములు కూడ వర్ణింపబడెను.

Verse 58

अशौचं द्रव्यशुद्धिश् च प्रायश्चित्तं प्रदर्शितं राजधर्मा दानधर्मा व्रतानि विविधानि च

అశౌచము, ద్రవ్యశుద్ధి, ప్రాయశ్చిత్తములు వివరింపబడెను; అలాగే రాజధర్మము, దానధర్మము మరియు నానావిధ వ్రతములు కూడా చెప్పబడెను.

Verse 59

व्यवहाराः शान्तयश् च ऋग्वेदादिविधानकं सूर्यवंशः सोमवंशो धनुर्वेदश् च वैद्यकं

వ్యవహారన్యాయములు, శాంతికర్మములు, ఋగ్వేదాది విధానములు, సూర్యవంశము మరియు సోమవంశము, అలాగే ధనుర్వేదము, వైద్యకము కూడా వర్ణింపబడెను.

Verse 60

गान्धर्ववेदो ऽर्थशास्त्रं मीमांसा न्यायविस्तरः पुराणसंख्यामाहत्म्यं छन्दो व्यकरणं स्मृतं

గాంధర్వవేదము, అర్థశాస్త్రము, మీమాంస, న్యాయవిస్తారము, పురాణముల సంఖ్యా-మాహాత్మ్యము, ఛందస్సు మరియు వ్యాకరణము—ఇవికూడా విద్యాంగములుగా స్మరించబడినవి।

Verse 61

अलङ्कारो विघण्डुश् च शिक्षाकल्प इहोदितः स्मृतः नैमित्तिकः प्राकृतिको लय आत्यन्तिकः

ఇక్కడ అలంకారము, విఘండువు మరియు శిక్షా-కల్పము చెప్పబడినవి. లయము (ప్రళయము) మూడు విధములని స్మృతం—నైమిత్తిక, ప్రాకృతిక, ఆత్యంతిక।

Verse 62

वेदान्तं ब्रह्मविज्ञानं योगो ह्य् अष्टाङ्ग ईरितः स्तोत्रं पुराणमाहात्म्यं विद्या ह्य् अष्टादश स्मृताः

వేదాంతము, బ్రహ్మవిజ్ఞానము, అష్టాంగయోగము; అలాగే స్తోత్రము మరియు పురాణమాహాత్మ్యము—ఇవి అష్టాదశ విద్యలలో స్మృతమైనవి।

Verse 63

ऋग्वेदाद्याः परा ह्य् अत्र पराविद्याक्षरं परं सप्रपञ्चं निष्प्रपञ्चं ब्रह्मणो रूपमीरितं

ఇక్కడ ఋగ్వేదాది వేదములు ‘పరా’ (ఉన్నత) విద్యగా చెప్పబడినవి; అయితే పరమ అక్షరమైన పరావిద్య బ్రహ్మ స్వరూపమని ప్రకటించబడింది—సప్రపంచముగా కూడా, నిష్ప్రపంచముగా కూడా।

Verse 64

इदं पञ्चदशसोहस्रं शतकोटिप्रविस्तरं देवलोके दैवतैश् च पुराणं पठ्यते सदा

ఈ పురాణము పదిహేను వేల శ్లోకములతో కూడినది; విస్తారములో శతకోటుల వరకు (వివరణతో) విస్తరించినది. దేవలోకములో దేవతలచే ఇది సదా పఠింపబడుతుంది।

Verse 65

लोकानां हितकामेन संक्षिप्योद्गीतमग्निना सर्वं ब्रह्मेति जानीध्वं मुनयः शौनकादयः

లోకాల హితాన్ని కోరుతూ అగ్ని సంక్షేపంగా ఈ ఉపదేశాన్ని గానంచేశాడు— “సర్వమూ బ్రహ్మమే,” ఓ శౌనకాది మునులారా, ఇలా తెలుసుకోండి।

Verse 66

शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि यः पठेत्पाठयेदपि लिखेल्लेखापयेद्वापि युजयेत्कीर्तयेदपि

ఎవడు వింటాడో లేదా వినిపిస్తాడో; చదువుతాడో లేదా చదివిస్తాడో; వ్రాస్తాడో లేదా వ్రాయింపజేస్తాడో; ఆచరణలో పెట్టాడో లేదా ఘోషించి కీర్తిస్తాడో— అతడు చెప్పబడిన పుణ్యఫలానికి పాత్రుడు అవుతాడు।

Verse 67

पुराणपाठकञ्चैव पूजयेत् प्रयतो नृपः गोभूहिरण्यदानाद्यैर् वस्त्रालङ्कारतर्पणैः

రాజు నియమంతో పురాణపాఠకుణ్ని పూజించాలి— గోవులు, భూమి, స్వర్ణం మొదలైన దానాలతో, అలాగే వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, తర్పణాదులతో।

Verse 68

तं संपूज्य लभेच्चैव पुराणश्रवणात् फलं पुराणान्ते च वै कुर्यादवश्यं द्विजभोजनं

అతనిని విధివిధానంగా సత్కరించినవాడు పురాణశ్రవణ ఫలాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతాడు; అలాగే పురాణాంతంలో తప్పక ద్విజభోజనం చేయించాలి।

Verse 69

निर्मलः प्राप्तसर्वार्थः सकुलः स्वर्गमाप्नुयात् शरयन्त्रं पुस्तकाय सूत्रं वै पत्रसञ्चयं

అతడు నిర్మలుడై, సమస్త ప్రయోజనాలను పొందీ, తన కుటుంబంతో సహా స్వర్గాన్ని చేరుతాడు। అలాగే పుస్తకానికి శరయంత్రం (బంధన పరికరం), దారం, మరియు పత్రసంచయాన్ని సిద్ధం చేయాలి।

Verse 70

पट्टिकाबन्धवस्त्रादि दद्याद् यः स्वर्गमाप्नुयात् यो दद्याद्ब्रह्मलोकी स्यात् पुस्तकं यस्य वै गृहे

పట్టికా-బంధముతో కూడిన వస్త్రాది దానం చేసేవాడు స్వర్గాన్ని పొందును. పుస్తకాన్ని దానం చేసేవాడు బ్రహ్మలోకవాసి అవును; ఎవరి ఇంట పవిత్ర గ్రంథం నిలిచియుండునో వారు ధన్యులు.

Verse 71

तस्योत्पातभयं नास्ति भुक्तिमुक्तिमवाप्नुयात् यूयं समरत चाग्नेयं पुराणं रूपमैश्वरं सूतो गतः पुजितस्तैः शौनकाद्या हरिं यायः

అతనికి అపశకునాల భయం ఉండదు; భోగమూ మోక్షమూ రెండింటినీ పొందును. మీరు అగ్నేయ పురాణాన్ని స్మరించండి; అది ప్రభువు ఐశ్వర్య స్వరూపమే. అనంతరం సూతుడు వారి చేత పూజింపబడి వెళ్లిపోయెను; శౌనకాది హరిని చేరిరి.