
कौशल्याविलापः — Kausalya’s Lament and the Vision of Rama’s Return
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டம் 43ஆம் சர்க்கத்தில் துயரால் தளர்ந்த கௌசல்யை, உடலும் உள்ளமும் சோர்ந்த தசரதனை நோக்கி அழுதுரைத்து பேசுகிறாள். கைகேயியின் நடத்தையைப் பாம்பு உருவகத்தால் விளக்குகிறாள்—வளைந்த நடை, வெளியிட்ட விஷம், இல்லத்திற்குள் பகைவர் இருப்பதன் அபாயம்—என்று அரச அநீதியை அறநெறி‑சின்னார்த்த அச்சமாக மாற்றிக் காட்டுகிறாள். பின்னர் குற்றச்சாட்டிலிருந்து விலகி, வருங்காலக் கவலையுடன் ராமன்‑சீதா‑லக்ஷ்மணன் வனத்தில் நுழைவதை நினைக்கிறாள்; அரண்மனைச் சுகங்களுக்கு பழகிய அவர்கள், அரச வசதிகள் இன்றி கிழங்கு‑கனி உண்டு கடினங்களைத் தாங்க வேண்டுமென அஞ்சுகிறாள். அதன் பின் “எப்போது…?” என்ற தொடர்ச்சியான வினாவால் ராமன் மீள்வருவதை கற்பனை செய்கிறாள்—கொடிகள் உயர்ந்த மகிழ்ச்சி நிறைந்த அயோத்தி, அரசவீதியில் மக்கள் லாஜா தூவி வரவேற்பது, சகோதரர்கள் ஆயுதங்களும் மங்கள ஆபரணங்களும் அணிந்து நகரில் நுழைவது. தாய்மையின் உச்ச ஏக்கம்—ராமன் சிறு குழந்தை போல விளையாடிக்கொண்டே திரும்பி வர வேண்டும்—என்பது அவளின் தற்போதைய நம்பிக்கையின்மைக்கு எதிராக ஒளிர்கிறது. இறுதியில் அவள் கர்மப் பழியைத் தன்னமேல் ஏற்றுக் கொண்டு, முன்ஜென்மத்தில் பசு‑கன்றுகளுக்கு செய்த குற்றத்தை நினைவுகூர்கிறாள்; ஒரே மகனின் தரிசனம் இன்றி வாழ்வு தாங்காது என முடிவுறச் சொல்கிறாள். அவளின் துயரம் எரியும் தீ போல, கோடைச் சூரியன் பூமியைச் சுட்டெரிப்பதுபோல் உள்ளத்தைச் சுடுகிறது.
Verse 1
ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम्।कौशल्या पुत्रशोकार्ता तमुवाच महीपतिम्।।।।
பின்னர் மகன் துயரால் வாடிய கௌசல்யை, துயரால் சோர்ந்து படுக்கையில் கிடந்த அரசனை நோக்கி, அந்த பூமிபதியிடம் இவ்வாறு கூறினாள்.
Verse 2
राघवे नरशार्दूले विषमुप्त्वाहिजिह्मगा।विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी।।।।
மனிதர்களில் புலி போன்ற ராகவ ராமன் மீது பாம்புபோல் வளைந்த கைகேயி விஷத்தைச் சிந்தினாள்; இப்போது தோல் கழித்த நாகினிபோல் கட்டுப்பாடின்றி அலைவாள்.
Verse 3
विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता।त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिरिव वेश्मनि।।।।
ராமனை வனவாசத்திற்கு அனுப்பி, ஆசை நிறைவேறி திருப்தியடைந்த அந்தத் தீயவள், வீட்டுக்குள் இருக்கும் கொடிய பாம்புபோல் என்னை மீண்டும் மீண்டும் அச்சுறுத்துவாள்.
Verse 4
अथ स्म नगरे रामश्चरन् भैक्षं गृहे वसेत्।कामकारो वरं दातुमपि दासं ममात्मजम्।।।।
அவளின் விருப்பத்திற்கேற்ப வரம் அளிக்க என் மகனை அடிமையாகக் கூட கொடுக்க வேண்டியிருந்தாலும் அது நன்றே—அப்படியிருந்தால் ராமன் நகரிலேயே இருந்து, பிச்சையால் வாழ்ந்து, தன் தர்மக் கடமைகளை நிறைவேற்றியிருப்பான்.
Verse 5
पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद्यथेष्टतः।प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना।।।।
கைகேயி தன் விருப்பப்படி ராமனை அவன் உரிய நிலையிலிருந்து தள்ளிவிட்டாள்; பர்வண யாகநாளில் தேவர்க்குரிய பங்கினை ராக்ஷசர்க்கு ஒதுக்கும் யஜமானன் போல, அவள் ராக்ஷசர்க்குப் பங்கினை அளித்தாள்।
Verse 6
गजराजगतिर्वीरो महाबाहुर्धनुर्धरः।वनमाविशते नूनं सभार्य स्सह लक्ष्मणः।।।।
யானை அரசன் போல் நடையுடைய என் வீரப் புதல்வன்—மகாபாகு, தனுர்தரன்—இப்போது நிச்சயமாக மனைவி சீதையுடனும் லக்ஷ்மணனுடனும் வனத்தில் நுழைந்திருப்பான்।
Verse 7
वने त्वदृष्टदुःखानां केकय्यानुमते त्वया।त्यक्तानां वनवासाय कान्ववस्था भविष्यति।।।।
கைகேயியின் ஆணையால், துன்பம் அறியாத அவர்களை நீ வனவாசத்திற்காகத் துறந்தாய். காட்டில் அவர்கள் என்ன நிலைக்கு ஆளாவார்கள்?
Verse 8
ते रत्नहीनास्तरुणाः फलकाले विवासिताः।कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः।।।।
செல்வமும் ரத்தினங்களும் இன்றி, இளமை எனும் இன்பக் காலத்திலேயே நாடு கடத்தப்பட்ட அந்த ஏழைகள், பழமும் வேரும் மட்டுமே உணவாகக் கொண்டு எவ்வாறு வாழ்வார்கள்?
Verse 9
अपीदानीं स कालस्स्यान्मम शोकक्षय श्शिवः।सभार्यं यत्सह भ्रात्रा पश्येयमिह राघवम्।।।।
என் துயரை அழிக்கும் அந்த மங்களமான காலம் எப்போதாவது வருமா—இங்கே ராகவனை அவன் மனைவியுடனும் சகோதரனுடனும் சேர்ந்து நான் காணும் நாளாக?
Verse 10
श्रृत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति।यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी।।।।
அயோத்தி மீண்டும் யசஸ்வினியாக விளங்கும் நாள் எப்போது? அந்த இரு வீரர்கள் திரும்பிவந்தனர் என்ற செய்தியை கேட்ட மாத்திரமே மக்கள் மகிழ்ந்து களிகூர, உயர்த்தப்பட்ட கொடிமாலைகளால் நகரம் அலங்கரித்து ஒளிரும் நாள் எப்போது?
Verse 11
कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्रावरण्यात्पुनरागतौ।नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि।।।।
காட்டிலிருந்து மீண்டு வந்த அந்த நரப்புலிகளைப் பார்த்து மகிழ்ந்த நகரம் எப்போது களிகூரும்—பௌர்ணமி அலைப்பெருக்கில் கடல் பொங்குவது போல?
Verse 12
कदाऽयोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति।पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूमिव।।।।
அந்த மகாபாகு வீரன் எப்போது அயோத்தி நகரில் நுழைவான்—ரதத்தில் சீதையை முன்னிறுத்தி, பசுவின் பின்னே காளை தொடர்வது போல?
Verse 13
कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ।लाजैरवकिरिष्यन्ति प्रविशन्तावरिन्दमौ।।।।
என் இரு புதல்வர்கள்—பகைஅடக்கிகள்—நகரில் நுழையும்போது, அரசவீதியில் ஆயிரக்கணக்கான மக்கள் எப்போது அவர்கள்மேல் லாஜம் (வறுத்த நெல்) தூவி வரவேற்பார்கள்?
Verse 14
प्रविशन्तौ कदाऽयोध्यां द्रक्ष्यामि शुभकुण्डलौ।उदग्रायुधनिस्त्रिंशौ सश्रृङ्गाविव पर्वतौ।।।।
அயோத்தியில் நுழையும் அந்த இருவரையும் நான் எப்போது காண்பேன்—மங்கலக் குண்டலங்களை அணிந்து, உயர்த்திய ஆயுதங்களும் நிஸ்த்ரிம்ஷமும் (வாள்) தாங்கி—உயர்ந்த சிகரங்களுள்ள இரு மலைகள் போல?
Verse 15
कदासुमनसः कन्याद्विजातीनां फलानि च।प्रदिशन्तः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम्।।।।
அவர்கள் மகிழ்ச்சியுடன் எப்போது நகரத்தைச் சுபமாகப் பிரதட்சிணம் செய்வார்கள்? அப்போது கன்னியரும் த்விஜர்களும் (பிராமணரும்) அவர்களுக்கு மலரும் கனியும் அர்ப்பணிப்பார்கள்.
Verse 16
कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः।अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस्त्रिवर्ष इव मां ललन्।।।।
தர்மத்தை அறிந்த ராமன், தெய்வ ஒளியால் பிரகாசித்து, அறிவிலும் வயதிலும் முதிர்ந்து—மூன்று வயது குழந்தைபோல் என்னை அன்புடன் விளையாடி அணைத்துக் கொண்டு—எப்போது என்னிடம் திரும்பி வருவான்?
Verse 17
निस्संशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया।पातुकामेषु वत्सेषु मातृ़णां शातितास्स्तनाः।।।।
வீரனே, நிச்சயமாக நான் எண்ணுகிறேன்—முன்னொரு காலத்தில் கஞ்சத்தனமும் கொடுமையும் கொண்டு, பால் குடிக்கத் துடித்த கன்றுகளின் முன்னே தாய்மாடுகளின் முலைகளை வெட்டினேன்; அந்தக் கர்மத்தின் பலனாகவே இத்துயரம் எனக்கு வந்தது।
Verse 18
साहं गौरिव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता।कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर्बलात्।।।।
மனிதப் புலியே, நான் கன்றின்மேல் அன்புடைய பசுவைப் போலிருந்தேன்; ஆனால் கைகேயி வலியால் என்னை கன்றற்றவளாக்கினாள்—சிங்கம் தாயிடமிருந்து இளங்கன்றை பறித்துச் செல்லும் போல।
Verse 19
न हि तावद्गुणैर्जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम्।एकपुत्रा विना पुत्रमहं जीवितुमुत्सहे।।।।
நான் ஒரே மகனை உடையவள்; எல்லா நற்குணங்களும் நிறைந்தும், எல்லா சாஸ்திரங்களிலும் தேர்ந்தும் உள்ள அந்த மகனை இன்றி நான் வாழத் துணியேன்।
Verse 20
न हि मे जीविते किञ्चित्सामर्थ्यमिह कल्प्यते।अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम्।।।।
என் அன்புப் புதல்வன்—மகாபாகு, மகாபலன்—எனக்குக் கண்ணில் படாவிட்டால், இந்த வாழ்வில் தொடர்வதற்கான எந்த வலிமையும் எனக்கில்லை.
Verse 21
अयं हि मां दीपयते समुत्थितःतनूजशोकप्रभवो हुताशनः।महीमिमां रश्मिभिरुद्धतप्रभःयथा निदाघे भगवान् दिवाकरः।।।।
மகன் துயரிலிருந்து எழுந்த இந்த அக்னி எரிந்து என்னைச் சுடுகிறது; கோடைக் கால நிதாகத்தில் பகவான் திவாகரன் தன் கடும் கதிர்களால் பூமியைச் சுட்டெரிப்பதுபோல்.
The sarga dramatizes the aftermath of exile as an ethical rupture: Kauśalyā challenges the legitimacy of Kaikeyī’s maneuvering while confronting Daśaratha’s vow-bound decisions that have displaced Rāma from his rightful station.
The dialogue illustrates how grief reshapes moral perception—moving from blame to karmic introspection—while also preserving a dharmic horizon through hope, civic order, and the imagined restoration of rightful presence.
Ayodhyā is depicted through civic-ritual markers: the rājāmārga (royal road), raised flags and banners, public rejoicing, and welcome offerings (lाज/parched grain, flowers, fruits), alongside the contrasting landmark of the forest as the exile-space.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.