
अयोध्याकाण्डे षड्विंशः सर्गः — Rama’s Departure and Sita’s Questions; Disclosure of Exile and Counsel on Courtly Conduct
अयोध्याकाण्ड
இந்த சர்க்கத்தில் மங்கள நிச்சயத்திலிருந்து திடீரென தர்ம அதிர்ச்சியும் துயரமும் நோக்கி நிகழ்வு மாறுகிறது. கௌசல்யா ஸ்வஸ்த்யயன முதலான மங்களச் சடங்குகளைச் செய்து ராமனை ஆசீர்வதிக்கிறாள். ராமன் தாயை வணங்கி, ‘தர்மிஷ்ட பாதை’யில் நிலைத்து, தன் குணங்களால் கலங்கிய மக்கள் கூட்டத்தின் நடுவே அரசவீதியால் வனவாசத்திற்குப் புறப்படுகிறான். இங்கே சீதை இல்லத் தெய்வப் பூஜை, விரத-தபம் ஆகியவற்றை முடித்து பட்டாபிஷேகத்தை எதிர்நோக்கியிருந்தாள். ராமனின் நிறமாற்றமும் மனவేదனையும் கண்டு, அவள் தொடர்ச்சியான கேள்விகளை எழுப்புகிறாள்—குடை, சாமரம், புகழ்பாடல்கள், ஜயகோஷம், தயிர்-தேன் மங்களாபிஷேகம், அமைச்சர்கள், வணிகச் சங்கத் தலைவர்கள், விழா ரதம், முன்னே செல்லும் யானை, பொன் சிங்காசனம்—இவை ஏன் காணவில்லை? அதாவது பட்டாபிஷேகத்தின் பொது அறிகுறிகள் ஏன் மறைந்தன? அப்போது ராமன் வனவாசத்தின் காரணத்தை வெளிப்படுத்துகிறான்—தசரதன் முன்பு கைகேயிக்கு அளித்த இரு வரங்கள்; அபிஷேகத் தயாரிப்பின்போது அவள் அவற்றை நிறைவேற்றச் செய்தாள்; தண்டக வனத்தில் பதினான்கு ஆண்டுகள் வனவாச ஆணை, பரதனுக்கு யுவராஜ பதவி. பின்னர் சீதைக்கு நெறியுரை கூறுகிறான்—பரதன் முன்னிலையில் என்னைப் புகழாதே, சிறப்பு அனுகூலம் வேண்டாதே, அனைவரிடமும் இனிய நடத்தை காக்க; தசரதனையும் எல்லா தாய்மாரையும், குறிப்பாக துயரால் சோர்ந்த கௌசல்யாவையும், மதித்து நட; பரதன்-சத்ருக்னனை உறவினராகக் கருதி பராமரி; அரசனை வருத்தாதே—அரசர்கள் விசுவாச சேவையைப் பாராட்டுவர், தீங்கு விளைவிப்பவரை தம் சொந்தமானவராயினும் விலக்குவர். இறுதியில் ராமன், சீதை அயோத்தியில் நிலையாக இருந்து வாக்கும் செயலும் குற்றமின்றி வாழ வேண்டுமென வேண்டி, தானே வனத்திற்குப் புறப்படுகிறான்.
Verse 1
अभिवाद्य च कौसल्यां राम स्संप्रस्थितो वनम्।कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः।।।।विराजयन्राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया।।।।
கௌசல்யையை வணங்கி, தாயார் ஸ்வஸ்த்யயன (மங்கள ஆசீர்வாத) விதியை நிறைவேற்றிய பின், ராமன் தர்மமிகு பாதையில் உறுதியாக நிலைத்து வனத்திற்குப் புறப்பட்டான். மக்கள் சூழ்ந்த அரசவீதியில் செல்லும் அரசகுமாரன் ஒளிவீசினான்; தன் குணமாட்சியால் அவன் மக்கள் இதயங்களை மத்தித்தவனெனத் தோன்றினான்.
Verse 2
अभिवाद्य च कौसल्यां राम स्संप्रस्थितो वनम्।कृतस्वस्त्ययनो मात्रा धर्मिष्ठे वर्त्मनि स्थितः।।2.26.1।।विराजयन्राजसुतो राजमार्गं नरैर्वृतम्।हृदयान्याममन्थेव जनस्य गुणवत्तया।।2.26.2।।
கௌசல்யையை வணங்கி, தாயார் செய்த ஸ்வஸ்த்யயன (மங்கள ஆசீர்வாத) முறையைப் பெற்ற பின், தர்மமிகு பாதையில் உறுதியாக நின்ற ராமன் வனத்திற்குப் புறப்பட்டான். மக்களால் சூழப்பட்ட அரசவீதியை அரசகுமாரன் தன் ஒளியால் விளங்கச் செய்தான்; தன் குணமாட்சியால் அவன் மக்கள் இதயங்களை மத்துவது போலத் தோன்றினான்.
Verse 3
वैदेही चापि तत्सर्वं न शुश्राव तपस्विनी।तदेव हृदि तस्याश्च यौवराज्याभिषेचनम्।।।।
தவவிரதத்தில் லயித்த தவஸ்வினி வைதேஹி அவை அனைத்தையும் கேளாதிருந்தாள்; அவள் உள்ளத்தில் இளவரசரின் அபிஷேகச் சிந்தனையே மட்டும் நிலைத்திருந்தது॥
Verse 4
देवकार्यं स्वयं कृत्वा कृतज्ञा हृष्टचेतना।अभिज्ञा राजधर्माणां राजपुत्रं प्रतीक्षते।।।।
தேவர்க்குரிய பூஜையைத் தானே செய்து, நன்றியுணர்வும் மகிழ்ச்சியும் நிறைந்த மனத்துடன், அரச தர்மங்களில் தேர்ந்த சீதை இளவரசரின் வருகையை எதிர்நோக்கினாள்॥
Verse 5
प्रविवेशाथ रामस्तु स्वं वेश्म सुविभूषितम्।प्रहृष्टजनसम्पूर्णं ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखः।।।।
பின்னர் ராமன் அழகுற அலங்கரிக்கப்பட்ட தன் மாளிகையில் நுழைந்தான். மகிழ்ந்த மக்களால் நிறைந்திருந்தாலும், வெட்கத்தால் அவன் முகம் சிறிது தாழ்ந்திருந்தது॥
Verse 6
अथ सीता समुत्पत्य वेपमाना च तं पतिम्।अपश्यच्छोकसन्तप्तं चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियम्।।।।
அப்போது சீதை நடுங்கியபடி எழுந்து தன் கணவரைக் கண்டாள்—துயரால் எரிந்தவராய், கவலையால் உணர்வுகள் கலங்கியவராய் இருந்தார்।
Verse 7
तां दृष्ट्वा स हि धर्मात्मा न शशाक मनोगतम्।तं शोकं राघवः सोढुं ततो विवृततां गतः।।।।
அவளைக் கண்டதும் தர்மாத்மா ராகவன் தன் உள்ளத்தில் உறைந்திருந்த துயரைத் தாங்க இயலவில்லை; ஆகவே அந்தத் துயரம் வெளிப்பட்டு தெளிவாய்த் தோன்றியது।
Verse 8
विवर्णवदनं दृष्ट्वा तं प्रस्विन्नममर्षणम्।आह दुःखाभिसन्तप्ता किमिदानीमिदं प्रभो।।।।
அவரது முகம் வெளிறி, உடல் வியர்வையால் நனைந்து, அமர்ஷத்தால் எரிந்ததைப் பார்த்து, துயரால் வாடிய சீதை கூறினாள்—“பிரபோ, இப்போது இது என்ன?”
Verse 9
अद्य बार्हस्पत श्श्रीमान्युक्तः पुष्योऽनु राघव।प्रोच्यते ब्राह्मणैः प्राज्ञैः केन त्वमसि दुर्मनाः।।।।
ஓ ராகவா! இன்று ஸ்ரீமான் ப்ருஹஸ்பதி இணைந்த புஷ்ய நக்ஷத்திரம் மிகச் சுப யோகம்; ஞானமிகு பிராமணர்கள் இதை அபிஷேகத்திற்குத் தகுந்த நாளென அறிவித்துள்ளனர். அப்படியிருக்க நீ ஏன் மனம் தளர்ந்திருக்கிறாய்?
Verse 10
न ते शतशलाकेन जलफेननिभेन च।आवृतं वदनं वल्गु छत्रेणापि विराजते।।।।
நீரின் நுரையைப் போன்ற வெண்மையான, நூறு கம்பிகள் கொண்ட குடையால் மூடப்பட்டிருந்தும், இன்று உமது மனோகர முகம் ஏன் ஒளிவிடவில்லை?
Verse 11
व्यजनाभ्यां च मुख्याभ्यां शतपत्रनिभेक्षणम्।चन्द्रहंसप्रकाशाभ्यां वीज्यते न तवाननम्।।।।
தாமரை போன்ற கண்களை உடைய உமது முகம் இன்று ஏன் சந்திரன் அல்லது ராஜஹம்சம் போல் ஒளிவிடும் சிறந்த விசிறிகளால் விசிறப்படவில்லை?
Verse 12
वाग्मिनो वन्दिनश्चापि प्रहृष्टास्त्वां नरर्षभ।स्तुवन्तो नात्र दृश्यन्ते मङ्गलैः स्सूतमागधाः।।।।
மனிதர்களில் சிறந்தவனே! மங்கள வார்த்தைகளால் மகிழ்ந்து உம்மைத் துதிக்கும் வாக்மிகள், வந்திகள் இங்கே காணப்படவில்லை; சூத-பாடகர்களும் மாகதப் பாடகர்களும் தோன்றவில்லை.
Verse 13
न ते क्षौद्रं च दधि च ब्राह्मणा वेदपारगाः।मूर्ध्नि मूर्धाभिषिक्तस्य ददति स्म विधानतः।।।।
வேதங்களில் தேர்ந்த பிராமணர்கள் விதிப்படி மௌர்தாபிஷேகம் பெறுவோரான உமது தலைமேல் தேன்-தயிர் கலவையை ஏன் அபிஷேகமாகச் சிந்தவில்லை?
Verse 14
न त्वां प्रकृतय स्सर्वा श्श्रेणीमुख्याश्च भूषिताः।अनुव्रजितुमिच्छन्ति पौरजानपदास्तथा।।।।
அமைச்சர்கள் அனைவரும், அலங்கரிக்கப்பட்ட தொழிற்சங்கத் தலைவர்களும், நகரமும் நாட்டுப்புறமும் சேர்ந்த குடிமக்களும் உம்மைத் தொடர்ந்து பணிவிடை செய்ய ஏன் விரும்பவில்லை?
Verse 15
चतुर्भिर्वेगसम्पन्नैर्हयैः काञ्चनभूषितैः।मुख्यः पुष्यरथो युक्तः किं न गच्छति तेऽग्रतः।।।।
நான்கு வேகமிகு பொன் அலங்கரிக்கப்பட்ட குதிரைகள் பூட்டப்பட்ட முதன்மை புஷ்யரதம் உமக்கு முன்பாக ஏன் செல்லவில்லை?
Verse 16
हस्ती चाग्रत श्श्रीमां स्तव लक्षणपूजितः।प्रयाणे लक्ष्यते वीर कृष्णमेघगिरि प्रभः।।।।
வீரனே! நீ புறப்படும் போது முன்னிலையில் அந்த மங்களகரமான, செல்வமிகு யானை—உத்தம இலக்கணங்களால் போற்றப்படுவது, கரும்மேகம் அல்லது மலைபோல் ஒளிவிடுவது—ஏன் காணப்படவில்லை?
Verse 17
न च काञ्चनचित्रं ते पश्यामि प्रियदर्शन।भद्रासनं पुरस्कृत्य यान्तं वीर पुरस्कृतम्।।।।
அழகிய தோற்றமுடைய வீரனே! வழக்கப்படி பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்ட மங்கள ஆசனத்தை முன்னே வைத்து எடுத்துச் செல்லும் உன் பணியாளர்களையும் நான் காணவில்லை.
Verse 18
अभिषेको यथा सज्जः किमिदानीमिदं तव।अपूर्वो मुखवर्णश्च न प्रहर्षश्च लक्ष्यते।।।।
அபிஷேகம் எல்லாம் தயார் செய்யப்பட்டிருக்க, இப்போது உனக்கு இந்நிலை ஏன்? உன் முகநிறம் புதுமையாக வெளிறியுள்ளது; மகிழ்ச்சியும் காணப்படவில்லை.
Verse 19
इतीव विलपन्तीं तां प्रोवाच रघुनन्दनः।सीते तत्र भवांस्तातः प्रव्राजयति मां वनम्।।।।
இவ்வாறு புலம்பிய அவளிடம் ரகுநந்தனன் ராமன் கூறினான்—“சீதையே! அங்கே என் வணக்கத்திற்குரிய தந்தை என்னை வனத்திற்கு அனுப்புகிறார்.”
Verse 20
कुले महति सम्भूते धर्मज्ञे धर्मचारिणि।शृणु जानकि येनेदं क्रमेणाभ्यागतं मम।।।।
ஹே ஜானகீ! நீ மகத்தான குலத்தில் பிறந்தவள்; தர்மத்தை அறிந்தவள், தர்மத்தைப் பின்பற்றுபவள். கேள்—இவை அனைத்தும் என்மேல் படிப்படியாக எவ்வாறு வந்தன என்பதை நான் உனக்குச் சொல்கிறேன்.
Verse 21
राज्ञा सत्यप्रतिज्ञेन पित्रा दशरथेन च।कैकेय्यै मम मात्रे तु पुरा दत्तौ महावरौ।।।।
சத்தியப் பிரதிஞ்ஞையுடைய என் தந்தை அரசன் தசரதன், முன்பு என் தாய் கைகேயிக்கு இரண்டு மகா வரங்களை அளித்திருந்தான்.
Verse 22
तयाऽद्य मम सज्जेऽस्मिन्नभिषेके नृपोद्यते।प्रचोदित स्स समयो धर्मेण प्रतिनिर्जितः।।।।
இன்று என் அபிஷேகத்திற்காக அரசன் தயாராக இருந்தபோது, அவள் அந்த முன் அளித்த வரத்தை நினைவூட்டி அவரை வற்புறுத்தினாள்; ‘தர்மம்’ எனும் பெயரால் அவரை முற்றிலும் கட்டுப்படுத்தினாள்.
Verse 23
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यं दण्डके मया।पित्रा मे भरतश्चापि यौवराज्ये नियोजितः।।।।
நான் பதினான்கு ஆண்டுகள் தண்டக வனத்தில் வாழ வேண்டும்; மேலும் என் தந்தை பரதனை இளவரசராக (யுவராஜராக) நியமித்துள்ளார்.
Verse 24
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।भरतस्य समीपे तु नाहं कथ्यः कदाचन।।।।बुद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।तस्मान्नते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम।।।।
நான் தனிமையான வனத்திற்குப் புறப்படுவதற்கு முன் உன்னைப் பார்க்க வந்தேன். பரதன் முன்னிலையில் என் பெயரை எப்போதும் சொல்லாதே; அறிவுடையோர் தம்முன் பிறரின் புகழ்ச்சியைத் தாங்கார். ஆகவே பரதன் முன் என் குணங்களை எடுத்துரைக்காதே.
Verse 25
सोऽहं त्वामागतो द्रष्टुं प्रस्थितो विजनं वनम्।भरतस्य समीपे तु नाहं कथ्यः कदाचन।।2.26.24।।बुद्धियुक्ता हि पुरुषा न सहन्ते परस्तवम्।तस्मान्नते गुणाः कथ्या भरतस्याग्रतो मम।।2.26.25।।
நான் உன்னைத் தரிசிக்க வந்தேன்; ஏனெனில் நான் இப்போது தனிமையான வனத்திற்கு புறப்படுகிறேன். பரதன் முன்னிலையில் என் பற்றிக் கதைப்பதில்லை; அறிவுடையோர் தம் முன்னே பிறரின் புகழ்ச்சியைத் தாங்கார். ஆகவே பரதன் முன் என் நற்குணங்களைச் சொல்லாதே.
Verse 26
नापि त्वं तेन भर्तव्या विशेषेण कदाचन।अनुकूलतया शक्यं समीपे त्वस्य वर्तितुम्।।।।
அவனிடமிருந்து எப்போதும் சிறப்பு ஆதரவு கிடைக்கும் என்று எதிர்பாராதே. அவனுக்கு ஏற்றவாறு நடப்பதாலேயே அவன் அருகில் இருப்பது சாத்தியம்.
Verse 27
तस्मै दत्तं नृपतिना यौवराज्यं सनातनम्।स प्रसाद्यस्त्वया सीते नृपतिश्च विशेषतः।।।।
அரசன் அவனுக்கு மரபுரிமையான இளவரசுப் பதவியை அளித்துள்ளார். ஆகவே, சீதே, நீ அவனுடைய அருளைப் பெற முயல வேண்டும்—மிகவும் அரசனுடைய அருளை.
Verse 28
अहं चापि प्रतिज्ञां तां गुरोस्समनुपालयन्।वनमद्यैव यास्यामि स्थिरा भव मनस्विनी।।।।
நானும் தந்தையின் அந்தப் பிரதிஞ்ஞையைப் பேணிக் கொண்டு இன்றே வனத்திற்குச் செல்வேன். உறுதியான மனத்தையுடையவளே, நீ நிலைத்திரு.
Verse 29
याते च मयि कल्याणि वनं मुनिनिषेवितम्।व्रतोपवासपरया भवितव्यं त्वयाऽनघे।।।।
கல்யாணியே, நான் முனிவர்கள் உலாவும் வனத்திற்குச் சென்ற பின், குற்றமற்றவளே, நீ விரதமும் உபவாசமும் மேற்கொண்டு அதில் ஈடுபட்டு இருக்க வேண்டும்.
Verse 30
काल्यमुत्थाय देवानां कृत्वा पूजां यथाविधि।वन्दितव्यो दशरथः पिता मम नरेश्वरः।।।।
அதிகாலையில் எழுந்து, விதிப்படி தேவர்களைப் பூஜித்து, என் தந்தை மனிதரின் அரசன் தசரதருக்கு வணக்கம் செலுத்த வேண்டும்॥
Verse 31
माता च मम कौशल्या वृद्धा सन्तापकर्शिता।धर्ममेवाग्रतः कृत्वा त्वत्त स्सम्मानमर्हति।।।।
என் தாய் கௌசல்யை முதுமையடைந்து துயரால் சோர்ந்துள்ளார்; தர்மத்தை முன்னிறுத்தி, அவருக்கு உரிய மரியாதை செலுத்த வேண்டும்॥
Verse 32
वन्दितव्याश्च ते नित्यं या श्शेषा मम मातरः।स्नेह प्रणयसम्भोगै स्समा हि मम मातरः।।।।
என் மற்ற தாய்மார்களையும் நீ எப்போதும் வணங்கி மதிக்க வேண்டும்; அன்பு, பாசம், பராமரிப்பு‑சேவை ஆகியவற்றில் அவர்கள் அனைவரும் எனக்கு சமமான தாய்மார்களே.
Verse 33
भ्रातृपुत्रसमौ चापि द्रष्टव्यौ च विशेषतः।त्वया भरतशत्रुघ्नौ प्राणैः प्रियतरौ मम।।।।
மிகவும் சிறப்பாக நீ பரதனையும் சத்ருக்னனையும் கவனித்து காக்க வேண்டும்—அவர்களை சகோதரனாகவும் மகனாகவும் எண்ணி; ஏனெனில் அவர்கள் எனக்கு உயிரைவிடவும் இனியவர்கள்.
Verse 34
विप्रियं न च कर्तव्यं भरतस्य कदाचन।स हि राजा प्रभुश्चैव देशस्य च कुलस्य च।।।।
பரதனுக்கு எந்நேரமும் விருப்பமில்லாததைச் செய்யாதே; ஏனெனில் அவனே இப்போது அரசன், நாட்டிற்கும் குலத்திற்கும் உரிய ஆண்டவன்.
Verse 35
आराधिता हि शीलेन प्रयत्नैश्चोपसेविताः।राजान स्सम्प्रसीदन्ति कुप्यन्तिच विपर्यये।।।।
நல்லொழுக்கத்தால் ஆராதித்து முயற்சியுடன் சேவை செய்தால் அரசர்கள் மனம் மகிழ்வர்; அதற்கு மாறாக நடந்தால் கோபம் கொள்வர்.
Verse 36
औरसानपि पुत्रान्हि त्यजन्त्यहितकारिणः।समर्थान्सम्प्रगृह्णन्ति जनानपि नराधिपाः।।।।
நராதிபதிகளான அரசர்கள் தீங்கு விளைவிக்கும் தம் சொந்தப் புதல்வர்களையும் கூட விலக்குவர்; திறமையுடைய நல்லவர்களை, குடும்பத்தாரல்லாதவர்களாயினும், ஏற்றுக் கொள்வர்.
Verse 37
सा त्वं वसेह कल्याणि राज्ञस्समनुवर्तिनी।भरतस्य रता धर्मे सत्यव्रतपरायणा।।।।
ஆகையால், ஹே கல்யாணி, அரசனின் ஆணையைப் பின்பற்றி இங்கேயே வாழ்வாயாக. பரதனின் தர்மநெறியில் பற்றுடையவளாய், சத்தியமும் விரதமும் உறுதியாகக் கடைப்பிடிப்பாயாக।
Verse 38
अहं गमिष्यामि महावनं प्रियेत्वया हि वस्तव्यमिहैव भामिनि।यथा व्यलीकं कुरुषे न कस्य चित्तथा त्वया कार्यमिदं वचो मम।।।।
பிரியே, நான் மகாவனத்திற்குச் செல்வேன்; ஆனால் ஹே அழகியவளே, நீ இங்கேயே தங்க வேண்டும். எவரிடமும் எந்த விதத்திலும் குற்றம் நிகழாதபடி—என் இந்தச் சொல்லை நீ நிறைவேற்ற வேண்டும்।
The dilemma is the collision between a planned coronation and the binding force of a royal promise: Daśaratha is compelled (in the name of dharma) to honor boons granted to Kaikeyī, resulting in Rāma’s acceptance of exile as the ethically coherent response.
The sarga teaches that dharma includes disciplined speech and social navigation: Rāma advises Sītā to avoid comparative praise before the new sovereign, to seek concord through favorable conduct, and to honor elders and co-wives—showing how virtue operates within real power structures.
Culturally, the chapter highlights coronation semiotics and rites (svastyayana, umbrella, fans, bards, honey-curd sprinkling, chariot, elephant, throne) as public markers of legitimacy; geographically, it points to Ayodhyā’s rājamārga and the destination of exile, the Daṇḍaka forest.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.