Sarga 111
अयोध्याकाण्डे एकादशोत्तरशततमः सर्गः (Sarga 111: Counsel on Gurus, Parental Debt, and Bharata’s Protest)
अयोध्याकाण्ड
இந்த சர்க்கத்தில் அதிகாரம், கீழ்ப்படிதல், கடன் தீர்த்தல் ஆகியவற்றைச் சுற்றி ஒழுங்கான நெறி-விவாதம் நிகழ்கிறது. ராஜபுரோகிதரும் குருவுமான வசிஷ்டர், மனிதனுக்கு மூன்று ‘குருக்கள்’—ஆசாரியர், தந்தை, தாய்—என்று ராமனுக்கு நினைவூட்டுகிறார்; மூத்தோருக்கும் சபைக்கும் கீழ்ப்படிதல் நற்பாதையை காக்கும் என வலியுறுத்துகிறார். ராமன் பதிலாக, வளர்ப்பும் அன்பும் அளித்த பெற்றோரின் கடன் எப்போதும் தீராது; தசரதனுக்கு அளித்த வாக்கு பொய்யாக முடியாது என்று உறுதியாகச் சொல்கிறான். பின்னர் துயருற்ற பரதன் குச்சைப் புல் பரப்பச் செய்து ராமன் குடிலின் முன் ‘பிரத்யுபவேசனம்’ (படுத்துப் போராட்டம்) செய்ய முனைகிறான்; ராமன் திரும்ப வர வேண்டும் என்பதே அவன் நோக்கம். ராமன், அபிஷேகமடைந்த அரசனுக்கு இத்தகைய எதிர்ப்பு முறையல்ல என்று மறுத்து, பரதனை எழுப்பி அயோத்திக்குத் திரும்பச் சொல்கிறான். கூடியிருந்த நகரவாசிகளும் கிராமவாசிகளும் தந்தையின் ஆணையிலிருந்து ராமனை மாற்ற இயலாது என்று ஒப்புக்கொள்கிறார்கள். பரதன் சபையின் முன் முறையாக உரைத்து, அரசாட்சிக் கோரிக்கையில் தன் உடந்தை இல்லை என்றும், தானே பதினான்கு ஆண்டுகள் வனவாசம் ஏற்கத் தயாரெனவும் கூறுகிறான். பரதனின் நேர்மையைப் பார்த்த ராமன் வியந்து, தசரதனின் முன் உறுதிமொழியின் கட்டுப்பாட்டை மீண்டும் நிலைநாட்டி, வனவாசத்தில் மாற்றீடு செய்வது தர்மத்திற்கும் சத்தியத்திற்கும் விரோதம் எனக் கூறி, தர்ம-சத்தியத்தோடு இணைந்த தன் தீர்மானத்தை உறுதியாகப் பேணுகிறான்.
Shlokas
Verse 1
वसिष्ठस्तु तदा राममुक्त्वा राजपुरोहितः।अब्रवीद्धर्मसंयुक्तं पुनरेवापरं वचः।।।।
அப்போது அரசகுருவான வசிஷ்டர் ராமனை நோக்கி, தர்மம் இணைந்த இன்னொரு சொல்லை மீண்டும் உரைத்தார்.
Verse 2
पुरुषस्येह जातस्य भवन्ति गुरवस्त्रयः।आचार्यश्चैव काकुत्स्थ पिता माता च राघव।।।।
ஹே காகுத்ஸ்தா, ஹே ராகவா! இவ்வுலகில் பிறந்த ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்று குருக்கள் உள்ளனர்— ஆசாரியர், தந்தை, தாய்.
Verse 3
पिता ह्येवं जनयति पुरुषं पुरुषर्षभ।प्रज्ञां ददाति चाचार्यस्तस्मात्स गुरुरुच्यते।।।।
ஆண் சிறந்தவனே! தந்தை இவ்விதம் உடலைப் பெற்ற மனிதனைப் பிறப்பிக்கிறான்; ஆனால் ஆச்சாரியர் ஞானப் பிரஞ்ஞையை அருள்கிறார்—ஆகையால் அவர் ‘குரு’ என அழைக்கப்படுகிறார்॥
Verse 4
सोऽहं ते पितुराचार्यस्तव चैव परन्तप।मम त्वं वचनं कुर्वन्नातिवर्तेस्सतां गतिम्।।।।
எதிரிகளைத் தணிப்பவனே! நான் உன் தந்தையின் ஆச்சாரியனும், உன்னுடைய ஆச்சாரியனும் ஆவேன். என் வாக்கை நிறைவேற்றினால், சத்புருஷர்களின் மார்க்கத்தை நீ மீறமாட்டாய்॥
Verse 5
इमा हि ते परिषद श्श्रेणयश्च द्विजास्तथा।एषु तात चरन्धर्मं नातिवर्ते: सतां गतिम्।।।।
இவை உனக்கே உரியவை—இந்தப் பரிஷத், இச் சங்கங்கள், இருபிறப்பாளரும். தாதா, இவர்களிடத்தில் தர்மத்தை ஆற்றினால், சத்புருஷர்களின் பாதையிலிருந்து நீ விலகமாட்டாய்.
Verse 6
वृद्धाया धर्मशीलाया मातुर्नार्हस्यवर्तितुम्।अस्या हि वचनं कुर्वन्नातिवर्तेस्सतां गतिम्।।।।
அவள் உன் முதிய தாய், தர்மநிலையுடையவள்; அவளின் சேவையைத் தவிர்ப்பது உனக்கு ஏற்றதல்ல. அவளின் சொல்லைச் செய்து நடந்தால், சத்புருஷர்களின் வழியிலிருந்து நீ விலகமாட்டாய்.
Verse 7
भरतस्य वचः कुर्वन्याचमानस्य राघव।आत्मानं नातिवर्तेस्त्वं सत्यधर्मपराक्रम।।।।
ராகவா, வேண்டிக் கூறும் பரதனின் சொல்லை நீ ஏற்றால், உன் உள்ளத்தையே நீ மீறமாட்டாய்—சத்தியமும் தர்மமும் உன் வீரத்தின் ஆதாரம்.
Verse 8
एवं मधुरमुक्तस्सन् गुरुणा राघवस्स्वयम्।प्रत्युवाच समासीनं वसिष्ठं पुरुषर्षभः।।।।
குருவின் இனிய சொற்களால் இவ்வாறு உரைக்கப்பட்டபின், மனிதர்களில் சிறந்த ராகவன் அருகில் அமர்ந்திருந்த வசிஷ்டருக்கு தானே பதிலுரைத்தான்.
Verse 9
यन्मातापितरौ वृत्तं तनये कुरुत: सदा।न सुप्रतिकरं तत् तु मात्रा पित्रा च यत्कृतम्।।।।यथाशक्ति प्रदानेन स्वापनोच्छादनेन च।नित्यं च प्रियवादेन तथा संवर्धनेन च।।।।
தாய் தந்தை மகனுக்காக எப்போதும் செய்யும் பராமரிப்பிற்கு ஈடு செய்வது எளிதல்ல; தாயும் தந்தையும் செய்த உபகாரத்தை முழுதும் திருப்பிச் செலுத்துதல் அரிது. தம் வல்லமைக்கேற்ப அளித்து வளர்த்தல், உறங்கச் செய்தல் மற்றும் ஆடை போர்த்துதல், நாள்தோறும் இனிய சொற்கள் கூறுதல், மேலும் வளர்த்து உயர்த்துதல்—இவை அனைத்தும் தீராத கடனே.
Verse 10
यन्मातापितरौ वृत्तं तनये कुरुतस्सदा।न सुप्रतिकरं तत्तु मात्रा पित्रा च यत्कृतम्।।2.111.9।।यथाशक्तिप्रदानेन स्वापनोच्छादनेन च।नित्यं च प्रियवादेन तथा संवर्धनेन च।।2.111.10।।
தாய் தந்தை தம் பிள்ளைக்காக எப்போதும் செய்வது—தம் ஆற்றலுக்கேற்ப அளித்தல், உறங்கச் செய்தல் மற்றும் உடை போர்த்துதல், இடையறாது இனிய சொல் கூறுதல், மேலும் வளர்த்து பேணுதல்—இவ்வாறு தாய் தந்தை செய்த உபகாரம் எளிதில் ஈடு செய்ய இயலாதது.
Verse 11
स हि राजा जनयिता पिता दशरथो मम।आज्ञातं यन्मया तस्य न तन्मिथ्या भविष्यति।।।।
அந்த அரசன் தசரதனே என் பெற்றுத் தந்த தந்தை; அவருக்கு நான் அளித்த உறுதி ஒருபோதும் பொய்யாகாது।
Verse 12
एवमुक्तस्तु रामेण भरतः प्रत्यनन्तरम्।उवाच परमोदारस्सूतं परमदुर्मनाः।।।।
ராமன் இவ்வாறு கூறியதும், பேருதாரனான பரதன் துயரால் கலங்கியவனாய் அருகில் நின்ற தேரோட்டியிடம் உடனே பேசினான்।
Verse 13
इह मे स्थण्डिले शीघ्रं कुशानास्तर सारथे।आर्यं प्रत्युपवेक्ष्यामि यावन्मे न प्रसीदति।।।।
தேரோட்டியே, இங்கே இந்த வெறும் தரையில் விரைவாக குசப்புல்லை விரித்து வை. என் ஆரிய மூத்த அண்ணன் என்மேல் அருள் கொண்டு மனம் மகிழும் வரை நான் இங்கேயே தர்ணாவாகப் படுத்திருப்பேன்।
Verse 14
अनाहारो निरालोको धनहीनो यथा द्विजः।शेष्ये पुरस्ताच्छालाया यावन्न प्रतियास्यति।।।।
நான் உண்ணாது நோன்பிருந்து, ஒளியையும் விலக்கி, செல்வமற்ற அந்தணனைப் போல, அவர் திரும்ப ஒப்புக்கொள்ளும் வரை குடிசையின் முன்பே படுத்திருப்பேன்।
Verse 15
स तु राममवेक्षन्तं सुमन्त्रं पेक्ष्य दुर्मनाः।कुशोत्तरमुपस्थाप्य भूमावेवाऽस्तरत्स्वयम्।।।।
மனக்கலக்கமுற்ற பரதன், சுமந்திரன் ராமனின் ஆணைக்காக அவரை நோக்கிக் காத்திருப்பதைப் பார்த்தான்; பின்னர் பரதன் தானே குசப்புல் ஆசனத்தை கொண்டு வந்து தரையிலே விரித்தான்।
Verse 16
तमुवाच महातेजा रामो राजर्षिसत्तमः।किं मां भरत कुर्वाणं तात प्रत्युपवेक्ष्यसि।।।।
மகாதேஜஸ்வியும் அரசரிஷிகளில் சிறந்தவருமான ஸ்ரீராமர் அவனை நோக்கி கூறினார்— “தாதா பரதா, நான் என்ன குற்றம் செய்தேன்? என் வழியைத் தடுக்க என்னை எதிர்த்து இவ்வாறு தரையில் படுத்திருக்கிறாய்?”
Verse 17
ब्राह्मणो ह्येकपार्श्वेन नरान्रोद्धुमिहार्हति।न तु मूर्धाभिषिक्तानां विधिः प्रत्युपवेशने।।।।
இந்த உலகில் பிராமணன் மட்டுமே ஒரு பக்கமாக படுத்து இவ்வாறு பிறரைத் தடுக்க அதிகாரம் உடையவன் எனக் கருதப்படுகிறான்; ஆனால் அரசாபிஷேகம் பெற்றவர்களுக்கு படுத்து எதிர்ப்பு செய்வதற்கு சாஸ்திர விதி இல்லை.
Verse 18
उत्तिष्ठ नरशार्दूल हित्वैतद्दारुणं व्रतम्।पुरवर्यामितः क्षिप्रमयोध्यां याहि राघव।।।।
எழுந்திரு, நரசார்தூலா! இந்தக் கடுமையான விரதத்தை விட்டுவிடு. இங்கிருந்து விரைந்து சிறந்த நகரமான அயோத்திக்குச் செல், ஓ ராகவா.
Verse 19
आसीनस्त्वेव भरतः पौरजानपदं जनम्।उवाच सर्वतः प्रेक्ष्य किमार्यं नानुशासथ।।।।
பரதன் அப்படியே அமர்ந்தபடி நகரவாசிகளையும் நாட்டுமக்களையும் சுற்றிலும் நோக்கி கூறினான்— “நீங்கள் என் ஆரிய அண்ணனை ஏன் அறிவுறுத்தவில்லை?”
Verse 20
ते तदोचुर्महात्मानं पौरजानपदा जनाः।काकुत्स्थमभिजानीमः सम्यग् वदति राघवः।।।।
அப்போது நகராரும் நாட்டாரும் மகாத்மா பரதனிடம் கூறினர்— “காகுத்ஸ்தர் (ஸ்ரீராமர்) அவரை நாங்கள் நன்கு அறிவோம்; ராகவர் கூறியது முற்றிலும் சரியே.”
Verse 21
एषोऽपि हि महाभागः पितुर्वचसि तिष्ठति।अत एव न शक्ताः स्मो व्यावर्तयितुमञ्जसा।।।।
இந்த மகாபாக்கியவானும் தந்தையின் ஆணையில் உறுதியாக நிற்கிறார்; ஆகவே அவரை விரைவாகவோ எளிதாகவோ திருப்பிவிட எங்களால் இயலாது.
Verse 22
तेषामाज्ञाय वचनं रामो वचनमब्रवीत्।एवं निबोध वचनं सुहृदां धर्मचक्षुषाम्।।।।
அவர்கள் சொன்னதை உணர்ந்த ராமர் கூறினார்— “இப்போது கேளுங்கள்; தர்மக் கண் கொண்ட நம் நல்வாழ்த்தும் நண்பர்களின் ஆலோசனை இதுவே.”
Verse 23
एतच्चैवोभयं श्रुत्वा सम्यक्सम्पश्य राघव।उत्तिष्ठ त्वं महाबाहो मां च स्पृश तथोदकम्।।।।
“இரு தரப்பையும் கேட்டபின் முறையாக சிந்தி, ஓ ராகவா. எழுந்திரு, ஓ மகாபாகுவே; என்னைத் தொடு, பின்னர் நீரைத் தொட்டு ஆச்சமனம் செய்.”
Verse 24
अथोत्थाय जलंस्पृष्ट्वा भरतो वाक्यमब्रवीत्।श्रुण्वन्तु मे परिषदो मन्त्रिण श्श्रेणयस्तथा।।।।
அப்போது பரதன் எழுந்து நீரைத் தொட்டு (சுத்தி செய்து) கூறினார்— “சபையினர் என் சொற்களை கேளுங்கள்— அமைச்சர்களும் சங்கத் தலைவர்களும் கூட.”
Verse 25
न याचे पितरं राज्यं नानुशासामि मातरम्।आर्यं परमधर्मज्ञं नानुजानामि राघवम्।।।।
நான் அரசுக்காகத் தந்தையை வேண்டவில்லை; அதைப் பெறத் தாயையும் வற்புறுத்தவில்லை. ஆரியனும் பரம தர்மஞானியுமான ராகவனின் வனவாசத்திற்கும் நான் ஒப்புதல் அளிக்கவில்லை॥
Verse 26
यदित्ववश्यं वस्तव्यं कर्तव्यं च पितुर्वचः।अहमेव निवत्स्यामि चतुर्दश समा वने।।।।
வனத்தில் வாழ்தல் உண்மையிலேயே தவிர்க்க முடியாததாகவும், தந்தையின் வாக்கை நிறைவேற்ற வேண்டியதாகவும் இருந்தால், நான் தானே பதினான்கு ஆண்டுகள் வனத்தில் வாழ்வேன்॥
Verse 27
धर्मात्मा तस्य तथ्येन भ्रातुर्वाक्येन विस्मितः।उवाच राम स्सम्प्रेक्ष्य पौरजानपदं जनम्।।।।
தர்மாத்மாவான ராமன், தம்பியின் சொற்களின் உண்மைத்தன்மையால் வியந்தான். நகர மக்களையும் நாட்டுமக்களையும் நோக்கி அவர்களிடம் உரைத்தான்॥
Verse 28
विक्रीतमाहितं क्रीतं यत्पित्रा जीवता मम।न तल्लोपयितुं शक्यं मया वा भरतेन वा।।।।
என் தந்தை உயிருடன் இருந்தபோது அவர் விற்றதோ, அடகு வைத்ததோ, வாங்கியதோ—அதை நான் அல்லது பரதன் எவரும் மாற்றவோ ரத்து செய்யவோ இயலாது॥
Verse 29
उपधिर्न मया कार्यो वनवासे जुगुप्सितः।युक्तमुक्तं च कैकेय्या पित्रा मे सुकृतं कृतम्।।।।
வனவாசத்தில் என் இடத்தில் வேறொருவரை ‘பிரதிநிதி’யாக நிறுத்துவது எனக்கு இழிவானது; அது செய்யக்கூடாது. கைகேயி பொருத்தமானதையே கூறினாள்; என் தந்தையும் தர்மசம்மதமான செயலைச் செய்தார்॥
Verse 30
जानामि भरतं क्षान्तं गुरुसत्कारकारिणम्।सर्वमेवात्र कल्याणं सत्यसन्धे महात्मनि।।।।
நான் பரதனை அறிவேன்—அவன் பொறுமையுடையவன், குரு-மூத்தோரைக் கௌரவிப்பவன். சத்தியத்தில் உறுதியான அந்த மகாத்மாவுக்கு இங்கு அனைத்தும் நிச்சயமாக மங்களமாகும்॥
Verse 31
अनेन धर्मशीलेन वनात्प्रत्यागतः पुनः।भ्रात्रा सह भविष्यामि पृथिव्याः पतिरुत्तमः।।।।
இந்த தர்மநெறியுடைய சகோதரனுடன், வனத்திலிருந்து மீண்டும் திரும்பி வந்தபின், நான் இந்தப் பூமியின் உத்தம அரசனாக இருப்பேன்॥
Verse 32
वृतो हि राजा कैकेय्या मया तद्वचनं कृतम्।अनृतान्मोचयानेन पितरं तं महीपतिम्।।।।
கைகேயியால் அரசன் கட்டாயப்படுத்தப்பட்டார்; நான் அந்த வாக்கை நிறைவேற்றினேன். ஆகையால் இந்தச் செயல் மூலம் நம் தந்தை—பூமிபதி—அசத்தியக் களங்கத்திலிருந்து விடுபடட்டும்॥
Frequently Asked Questions
Bharata attempts pratyupaveśana—lying down in protest to compel Rāma’s return—while Rāma maintains that an anointed ruler should not use such coercive protest and that Daśaratha’s command must remain binding.
Dharma is framed as fidelity to legitimate obligations: gratitude to parents is beyond repayment, guru and community counsel matter, yet truth-keeping and the father’s pledged word remain non-negotiable anchors for righteous action.
Ayodhyā is named as the civic center to which Bharata is urged to return; culturally, the sarga highlights kuśa grass as a ritual/protest implement, ācamanam (sipping water) as a formal act before public speech, and the authority of the parishad (assembly) of counsellors, guilds, and twice-born.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.