
Prayāga-māhātmya — The Greatness of Prayāga and the Discipline of Pilgrimage
அவிமுக்தத்தின் புகழ்ச்சிக்குப் பின் முனிவர்கள் சூதரிடம் பிரயாகத்தின் மஹிமையை விளக்குமாறு வேண்டுகின்றனர். சூதர், போருக்குப் பின் துயருற்ற யுதிஷ்டிரனுக்கு மார்கண்டேயர் அளித்த உபதேசத்தைச் சொல்கிறார்—வன்முறைப் பாவத்திலிருந்து விடுபட அரசன் சுத்திகரிப்பு வழியை நாடுகிறான். மார்கண்டேயர் பிரயாகத்தை உன்னத பாபநாசகமான பிரஜாபதியின் க்ஷேத்திரமாகவும், அங்கு பிரம்மா–ருத்ரர் அதிஷ்டாதாக்களாக இருந்து தேவர்கள் கங்கை–யமுனை சங்கமத்தை காக்கின்றனர் என்றும் வர்ணிக்கிறார். தரிசனம், நாமகீர்த்தனம், ஸ்மரணம், தீர்த்த மண்–நீர் ஸ்பரிசம் ஆகியவற்றின் படிநிலைப் பலன்கள் கூறப்பட்டு, சங்கமத்தில் மரணம் மிகப் புனிதம் என்றும், பரலோகப் பயன்கள் (ஸ்வர்கம், பிரஹ்மலோகம், அரசத் தன்மையுடன் மறுபிறவி) விளக்கப்படுகின்றன. பின்னர் தர்மப் பாதுகாப்புக்காக புனித இருநதிகளுக்கிடைப்பட்ட பகுதியில் தானம் பெறுதல், குறிப்பாக நிலம்/கிராமம் பெறுதல், கண்டிக்கப்படுகிறது; தீர்த்தங்களில் விழிப்புடன் இருக்க அறிவுறுத்தப்படுகிறது. இறுதியில் தானத்தின் மகிமை, குறிப்பாக அலங்கரிக்கப்பட்ட பால் தரும் பசுவை தானமாக அளித்தால் ருத்ரலோகத்தில் நீண்டகால மரியாதை கிடைக்கும் எனப் புகழ்ந்து, அடுத்த தீர்த்த-ஆசார விவாதங்களுக்கு முன்னுரை செய்கிறது.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः माहात्म्यमविमुक्तस्य यथावत् तदुदीरितम् / इदानीं तु प्रयागस्य माहात्म्यं ब्रूहि सुव्रत
இவ்வாறு ஸ்ரீகூர்மபுராணத்தின் ஆறாயிரச் செய்யுள் கொண்ட ஸம்ஹிதையின் பூர்வபாகத்தில் முப்பத்துமூன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது. ரிஷிகள் கூறினர்: அவிமுக்தத்தின் மகிமை முறையாக உரைக்கப்பட்டது. இப்போது, ஓ நற்கடமையுடையவரே, பிரயாகத்தின் மகிமையைச் சொல்லுங்கள்.
Verse 2
यानि तीर्थानि तत्रैव विश्रुतानि महान्ति वै / इदानीं कथयास्माकं सूत सर्वार्थविद् भवान्
ஓ சூதரே! நீங்கள் அனைத்தின் பொருளையும் அறிந்தவர்; அங்கே புகழ்பெற்ற மகத்தான தீர்த்தங்கள் எவை உள்ளனவோ, அவற்றை இப்போது எங்களுக்கு விளக்குங்கள்.
Verse 3
सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे विस्तरेण ब्रवीमि वः / प्रयागस्य च माहात्म्यं यत्र देवः पितामहः
சூதர் கூறினார்: எல்லா ரிஷிகளே, கேளுங்கள்; நான் உங்களுக்கு விரிவாக உரைக்கிறேன்—பிரயாகத்தின் மகிமையை, அங்கு தேவப் பிதாமகர் (பிரம்மா) திகழ்கிறார்.
Verse 4
मार्कण्डेयेन कथितं कौन्तेयाय महात्मने / यथा युधिष्ठिरायैतत् तद्वक्ष्ये भवतामहम्
மகாத்மா மார்கண்டேயர் குந்திபுத்திரன் யுதிஷ்டிரனுக்கு எவ்வாறு உரைத்தாரோ, அவ்வாறே அதையே நான் உங்களெல்லோருக்கும் முறையாக எடுத்துரைப்பேன்।
Verse 5
निहत्य कौरवान सर्वान् भ्रातृभिः सह पार्थिवः / शोकेन महाताविष्टा मुमोह स युधिष्ठिरः
சகோதரர்களுடன் எல்லா கௌரவர்களையும் வதைத்த பின், அரசன் யுதிஷ்டிரன் பேர்துயரால் ஆட்கொள்ளப்பட்டு மயக்கமும் மயங்கலும் அடைந்தான்।
Verse 6
अचिरेणाथ कालेन मार्कण्डेयो महातपाः / संप्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे स तिष्ठति
சிறிது காலத்திலேயே மகாதபஸ்வி மார்கண்டேயர் ஹஸ்தினாபுரம் வந்து அரசவாசலில் நின்றார்।
Verse 7
द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान् द्रुतम् / मार्कण्डेयो द्रष्टुमिच्छंस्त्वामास्ते द्वार्यसौ मुनिः
வாசல்காவலன் அவரைக் கண்டவுடன் அரசனிடம் விரைந்து அறிவித்தான்—“முனி மார்கண்டேயர் உம்மை தரிசிக்க விரும்பி வாசலில் காத்திருக்கிறார்।”
Verse 8
त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परम् / स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने
அப்போது தர்மபுத்திரன் யுதிஷ்டிரன் விரைந்து வாசலுக்கு வந்து, முழு கவனத்துடன் கூறினான்—“மகாப்ராஜ்ஞரே, உமக்கு வரவேற்பு; மகாமுனியே, உமக்கு வரவேற்பு।”
Verse 9
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् / अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि तुष्टे महामुने
இன்று என் பிறவி பயனடைந்தது; இன்று என் குலம் மீட்கப்பட்டது. மகாமுனியே, நீர் மகிழ்ந்ததால் இன்று என் பித்ருக்கள் திருப்தியடைந்தனர்।
Verse 10
सिंहासनमुपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः / युधिष्ठिरो महात्मेति पूजयामास तं मुनिम्
அரியாசனத்தை அமைத்து, முனிவரின் பாதங்களைத் துவைத்து வழிபடுதல் முதலான மரியாதைச் சடங்குகளால், யுதிஷ்டிரன் ‘மகாத்மா’ எனப் புகழ்ந்து அந்த முனியைப் பூஜித்தான்।
Verse 11
मार्कण्डेयस्ततस्तुष्टः प्रोवाच स युधिष्ठिरम् / किमर्थं मुह्यसे विद्वन् सर्वं ज्ञात्वाहमागतः
அப்போது மகிழ்ந்த மார்கண்டேயர் யுதிஷ்டிரனிடம் கூறினார்—‘அறிஞனே, நீ ஏன் மயங்குகிறாய்? அனைத்தையும் அறிந்தே நான் இங்கு வந்தேன்।’
Verse 12
ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्याह महामुनिम् / कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषैः
அப்போது அரசன் யுதிஷ்டிரன் வணங்கி மகாமுனியிடம் கூறினான்—‘சுருக்கமாகச் சொல்லுங்கள்; எதனால் பாவங்களிலிருந்து விடுதலை கிடைக்கும்?’
Verse 13
निहता वहवो युद्धे पुंसो निरपराधिनः / अस्माभिः कौरवैः सार्धं प्रसङ्गान्मुनिपुङ्गव
முனிவருள் சிறந்தவரே, சூழ்நிலையின் பிணைப்பால் நாங்கள் கௌரவர்களுடன் சேர்ந்து போரில் பல நிரபராத ஆண்கள் கொல்லப்பட்டனர்।
Verse 14
येन हिंसासमुद्भूताज्जन्मान्तरकृतादपि / मुच्यते पातकादस्मात् तद् भवान् वक्तुमर्हति
வன்முறையால் உண்டான இந்தப் பாவத்திலிருந்து—அது முந்தைய பிறவியில் செய்ததாயினும்—விடுதலை தரும் வழியைத் தயவுசெய்து நீங்கள் கூற வேண்டும்।
Verse 15
मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन् महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत् / प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पापनाशनम्
மார்கண்டேயர் கூறினார்—ஓ அரசே, பெரும் பாக்கியமுடைய பாரதகுலத்தோனே! நீ என்னைக் கேட்பதைக் கேள். பிரயாகத்திற்கு யாத்திரை மனிதர்க்கு உத்தமம்; பாவநாசினி.
Verse 16
तत्र देवो महादेवो रुद्रो विश्वामरेश्वरः / समास्ते भगवान् ब्रह्मा स्वयंभूरपि दैवदैः
அங்கே தேவர்களின் தேவனாகிய மகாதேவன்—ருத்ரன், உலகமும் அமரரும் உடைய ஈசன்—விராஜிக்கிறான்; அங்கேயே சுயம்புவான பகவான் பிரம்மாவும் தேவர்களுடன் அமர்ந்திருக்கிறான்.
Verse 17
युधिष्ठिर उवाच भगवञ्च्छ्रोतुमिच्छामि प्रयागगमने फलम् / मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानामपि किं फलम्
யுதிஷ்டிரன் கூறினார்—ஓ பகவனே, பிரயாக யாத்திரையின் பலனை நான் கேட்க விரும்புகிறேன். அங்கே இறப்போரின் நிலை என்ன? அங்கே நீராடுவோருக்கும் என்ன பலன் கிடைக்கும்?
Verse 18
ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां तु किं फलम् / भवता विदितं ह्येतत् तन्मे ब्रूहि नमो ऽस्तु ते
பிரயாகத்தில் வசிப்போருக்கு என்ன பலன் உண்டாகும் என்பதைச் சொல்லுங்கள். இது உமக்குத் தெரிந்ததே; ஆகவே எனக்குக் கூறுங்கள்—உமக்கு நமஸ்காரம்.
Verse 19
मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स या चेष्टा यच्च तत्फलम् / पुरा महर्षिभिः सम्यक् कथ्यमानं मया श्रुतम्
மார்கண்டேயர் கூறினார்—குழந்தையே, எத்தகைய ஒழுக்கச் செயலை மேற்கொள்ள வேண்டும், அதனால் எத்தகைய பலன் உண்டாகும் என்பதைக் கூறுவேன்; முன்பு மகரிஷிகள் முறையாக உரைத்ததை நான் கேட்டதுபோல.
Verse 20
एतत् प्रजापतिक्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् / अत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः
இது பிரஜாபதியின் புனிதக் க்ஷேத்திரம்; மூன்று உலகங்களிலும் புகழ்பெற்றது. இங்கு நீராடி உயிர் நீத்தோர் விண்ணுலகம் சென்று மீண்டும் பிறவி அடையார்.
Verse 21
तत्र ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः / बहून्यन्यानि तीर्थानि सर्वपापापहानि तु
அங்கு பிரம்மா முதலிய தேவர்கள் ஒன்றுகூடி காவல் செய்கின்றனர். மேலும் அங்கே பல பிற தீர்த்தங்களும் உள்ளன; அவை உண்மையிலே எல்லாப் பாவங்களையும் போக்கும்.
Verse 22
कथितुं नेह शक्नोमि बहुवर्षशतैरपि / संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्येह कीर्तनम्
இதை இங்கே நூற்றாண்டுகளாலும் விவரிக்க இயலாது; ஆகவே பிரயாகத்தின் கீர்த்தனமும் மகிமையும் சுருக்கமாக உரைப்பேன்.
Verse 23
षष्टिर्धनुः सहस्त्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् / यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः
அறுபதாயிரம் வில்லாளர்கள் எப்போதும் ஜாஹ்னவி (கங்கை)யைக் காக்கின்றனர். ஏழு குதிரைத் தேரில் எழும் சவிதா (சூரியன்) நித்தம் யமுனையைப் பாதுகாக்கின்றான்.
Verse 24
प्रयागे तु विशेषेण स्वयं वसति वासवः / मण्डलं रक्षति हरिः सर्वदेवैश्च सम्मितम्
பிரயாகத்தில் சிறப்பாக வாசவன் (இந்திரன்) தானே வாசம் செய்கிறான்; எல்லாத் தேவர்களாலும் அங்கீகரிக்கப்பட்ட அந்தப் புனித மண்டலத்தை ஹரி (விஷ்ணு) காக்கிறார்।
Verse 25
न्यग्रोधं रक्षते नित्यं शूलपाणिर्महेश्वरः / स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्
சூலபாணி மகேஸ்வரன் எப்போதும் ந்யக்ரோதம் (ஆல்/வட்டமரம்) காக்கிறார்; மேலும் தேவர்கள் அந்தச் சுபமான, எல்லாப் பாவங்களையும் போக்கும் புனிதத் தலத்தைக் காப்பார்கள்।
Verse 26
स्वकर्मणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् / स्वल्पं स्वल्पतरं पापं यदा तस्य नराधिप / प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्
தன் கர்மத்தால் மூடப்பட்டவன் அந்தப் பரம பதத்தை அடையான். ஆனால், அரசே! மிகச் சிறிய பாவம் கூட ஒட்டியிருந்தாலும், பிரயாகத்தை நினைப்பவனின் அனைத்தும் முற்றிலும் அழிகின்றன।
Verse 27
दर्शनात् तस्य तीर्थस्य नाम संकीर्तनादपि / मुत्तिकालम्भनाद् वापि नरः पापात् प्रमुच्यते
அந்தத் தீர்த்தத்தை தரிசிப்பதாலேயே, அதன் நாம சங்கீர்த்தனத்தாலேயே, அல்லது அதன் புனித மண்ணைத் தொட்டு உடலில் பூசினாலேயே மனிதன் பாவத்திலிருந்து விடுபடுகிறான்।
Verse 28
पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र येषां मध्ये तु जाह्नवी / प्रयागं विशतः पुंसः पापं नश्यति तत्क्षणात्
அரசே! அங்கே ஐந்து குண்டங்கள் உள்ளன; அவற்றின் நடுவே ஜாஹ்னவி (கங்கை) ஓடுகிறது. பிரயாகத்தில் நுழைவோரின் பாவம் அந்தக் கணமே அழிகிறது।
Verse 29
योजनानां सहस्त्रेषु गङ्गां यः स्मरते नरः / अपि दुष्कृतकर्मासौ लभते परमां गतिम्
ஆயிரம் யோஜனைகள் தூரத்தில் இருந்தாலும் கங்கையை நினைவு கூரும் மனிதன், பாவச் செயல்கள் இருந்தாலும் பரமகதியை அடைகிறான்।
Verse 30
कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति / तथोपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोके महीयते
கீர்த்தனையால் பாவம் நீங்கும்; தரிசனத்தால் மங்களம் காணப்படும்; அதுபோல, அரசே, புனித நீரைத் தொடும் உபஸ்பரிசத்தால் ஸ்வர்கலோகத்தில் மதிக்கப்படுவான்।
Verse 31
व्याधितो यदि वा दीनः क्रूद्धो वापि भवेन्नरः / गङ्गायमुनमासाद्य त्यजेत् प्राणान् प्रयत्नतः
நோயுற்றவனாக இருந்தாலும், துயருற்றவனாக இருந்தாலும், கோபம் கொண்டவனாக இருந்தாலும்—கங்கை–யமுனை சங்கமத்தை அடைந்தவன் உறுதியுடன் அங்கேயே உயிரை விட வேண்டும்।
Verse 32
दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैर्भानुवर्णिभिः / ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति मुनिपुङ्गवाः
எரிந்த பொன்னிறம் போலவும், சூரிய ஒளிபோல் பிரகாசிக்கும் விமானங்களில், விரும்பிய இன்பங்களைப் பெறுவான் என்று முனிவர்தலைவர்கள் கூறுகின்றனர்।
Verse 33
सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः / वराङ्गनासमाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणः
அனைத்து ரத்தினங்களாலும் ஆன தெய்வீக மாளிகைகள், பலவகைக் கொடிகள், உயர்ந்த மகளிர் சூழ—அந்த சுபலக்ஷணன் மகிழ்ந்து களிக்கிறான்।
Verse 34
गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते / यावन्न स्मरते जन्म तापत् स्वर्गे महीयते
பாடலும் வாத்தியங்களின் பேரொலியால் உறங்கியவன் விழிக்கிறான். முன்ஜன்மத்தை நினையாத வரையில் அவன் சொர்க்கத்தில் மகிமையுடன் திகழ்கிறான்; நினைவு எழுந்த கணமே துயர்தாபத்தால் எரிந்து, சொர்க்க இன்பம் சுருங்குகிறது.
Verse 35
तस्मात् स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा नरोत्तम / हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले
ஆகவே புண்ணியம் தீர்ந்தபோது அந்த நரோத்தமன் சொர்க்கத்திலிருந்து வீழ்ந்து, பொன்னும் ரத்தினங்களும் நிறைந்த செழுமையான குலத்தில் மீண்டும் பிறக்கிறான்.
Verse 36
तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात् तत्र गच्छति / देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे
அதே தீர்த்தத்தை நினைத்தாலே, நினைவினாலேயே அங்கே ‘சென்ற’ பயன் கிடைக்கும்—தன் நாட்டிலிருந்தாலும், காட்டிலிருந்தாலும், அயல்நாட்டிலிருந்தாலும், வீட்டிலிருந்தாலும் கூட.
Verse 37
प्रयागं स्मरमाणस्तु यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति मुनिपुङ्गवाः
முனிவருள் சிறந்தோர் கூறுகின்றனர்—பிரயாகத்தை நினைத்தபடியே உயிர் நீத்தவன் பிரம்மலோகத்தை அடைகிறான்.
Verse 38
सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी / ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति
அவன் அந்த உலகை அடைகிறான்; அங்கே மரங்கள் எல்லா விருப்பங்களுக்கும் கனிகளை அளிக்கின்றன, பூமி பொன்ன்மயமாக உள்ளது; அங்கே ரிஷிகள், முனிகள், சித்தர்கள் வாழ்கின்றனர்—அந்த தாமத்திற்கே அவன் செல்கிறான்.
Verse 39
स्त्रीसहस्त्राकुले रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे / मोदते मुनिभिः सार्धं स्वकृतेनेह कर्मणा
மந்தாகினியின் புனிதமான, அழகிய கரையில்—ஆயிரம் பெண்கள் நிறைந்த அந்த இடத்தில்—இங்கே தானே செய்த கர்மத்தின் பலனால் முனிவர்களுடன் சேர்ந்து அவன் மகிழ்கிறான்।
Verse 40
सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः / ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपपतिर्भवेत्
வானுலகில் சித்தர், சாரணர், கந்தர்வர் அவனைப் போற்றுவர்; தேவர்களும் அவனை வழிபடுவர். பின்னர் புண்ணியம் தீர்ந்தபோது ஸ்வர்கத்திலிருந்து வீழ்ந்து, ஜம்பூத்வீபத்தின் அரசாதிபதியாகப் பிறக்கிறான்।
Verse 41
ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः / गुणवान् वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः / कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः
ஆகவே, நற்கருமங்களை மீண்டும் மீண்டும் சிந்திப்பவன் இவ்வுலகிலேயே குணமிக்கவனாகவும் செல்வமிக்கவனாகவும் ஆகிறான்—இதில் ஐயமில்லை—செயல், மனம், சொல் ஆகியவற்றால் சத்திய-தர்மத்தில் நிலைபெறுகிறான்।
Verse 42
गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु ग्रामं प्रतीच्छति / सुवर्णमथ मुक्तां वा तथैवान्यान् प्रतिग्रहान्
ஆனால் கங்கை-யமுனை நடுவிலுள்ள புனிதப் பகுதியில் யார் கிராமத்தை தானமாக ஏற்றுக்கொள்கிறாரோ—அல்லது பொன், முத்து முதலிய பிற பெறுதல்களையும் ஏற்றுக்கொள்கிறாரோ—அந்தப் பெறுதல் அங்கே குற்றமாகக் கண்டிக்கப்படுகிறது।
Verse 43
स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं यावत् तत्फलमश्नुते
தன் காரியத்திற்காகவோ, பித்ருக் காரியத்திற்காகவோ, தேவர்களை அர்ச்சிப்பதற்காகவோ—அதன் பலன் உண்மையில் கிடைக்கும் வரை, அந்த நபருக்கு அந்தத் தீர்த்தம் பலனற்றதுபோலவே இருக்கும்।
Verse 44
अतस्तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च / निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत्
ஆகையால் இருபிறப்பான் தீர்த்தத்திலும், புண்ணியத் தலங்களிலும், புனித ஆலயங்களிலும் முறையற்ற தானம் அல்லது லாபத்தை ஏற்கக் கூடாது. எல்லா புனித நிகழ்வுகளிலும் தூய்மை மற்றும் நல்வழக்கில் அவன் எப்போதும் அசட்டையின்றி விழிப்புடன் இருக்க வேண்டும்.
Verse 45
कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति / स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां चैलकण्ठां पयस्विनीम्
யார் கபிலம், பாட்டல நிறமுடைய பால் வளம் மிகுந்த பசுவை—பொன் கொம்புகளும் வெள்ளிக் குளம்புகளும் உடையதாக, கழுத்தில் துணி கட்டியதாக—தானமாக அளிக்கிறாரோ, அவர் பெரும் புண்ணியத்தை அடைவார்.
Verse 46
यावद् रोमाणि तस्या वै सन्ति गात्रेषु सत्तम / तावद् वर्षसहस्त्राणि रुद्रलोके महीयते
மிகச் சிறந்தவரே! அந்தப் பசுவின் உடலில் எத்தனை முடிகள் உள்ளனவோ, அவ்வளவு ஆயிரம் ஆண்டுகள் தானம் செய்தவன் ருத்ரலோகத்தில் போற்றப்பட்டு மகிமை பெறுவான்.
The chapter repeatedly prioritizes Prayāga-centered practices—especially smaraṇa (remembrance), darśana (beholding), nāma-kīrtana (chanting the name), and snāna (bathing)—stating that even subtle sins are destroyed through remembering Prayāga and contact with its sacred earth and waters.
Dying there after bathing is said to lead to heaven without return to rebirth, while departing from life remembering Prayāga is declared to lead to Brahmaloka; the text also describes eventual fall from Svarga upon merit’s exhaustion, followed by auspicious rebirth (including royal sovereignty).
It treats the interfluvial region as exceptionally sanctified and warns that receiving villages/wealth there is blameworthy; such conduct can obstruct the promised fruit of pilgrimage until rectified, so a dvija is urged to remain vigilant about purity and right conduct at tīrthas.