Adhyaya 206: Section on the Manifestation of the Fruits of Auspicious Deeds

Verse 1

अथ शुभकर्मफलोदय प्रकरणम् ॥ ऋषिरुवाच ॥ चित्रगुप्तस्य सन्देशो वदतो यो मया श्रुतः ॥ श्रूयतां वै महाभागास्तपःसिद्धा द्विजोत्तमाः ॥

अथ शुभकर्मफलोदयप्रकरणम्। ऋषिरुवाच—चित्रगुप्तस्य सन्देशो मया वदतः श्रुतः; श्रूयतां वै महाभागाः तपःसिद्धा द्विजोत्तमाः॥

Verse 2

इमं सर्वातिथिं दान्तं सर्वभूतानुकम्पकम् ॥ समान्नदानदातारं शेषभोजनभोजिनम् ॥

इमं सर्वातिथिं दान्तं सर्वभूतानुकम्पकम्। समान्नदानदातारं शेषभोजनभोजिनं (मुञ्चत)॥

Verse 3

मुञ्च मुञ्च महाभृत्य चैष धर्मस्य निर्णयः ॥ अहं कालेन सार्द्धं हि मृत्युना प्रकृतस्तथा ॥

मुञ्च मुञ्च महाभृत्य—चैष धर्मस्य निर्णयः। अहं कालेन सार्धं हि मृत्युना प्रकृतस्तथा॥

Verse 4

मम स्थास्यन्ति पार्श्वेषु पापा वै विकृतास्तथा ॥ एनं गायस्यन्ति गन्धर्वा गगनेऽप्सरसस्तथा ॥

मम पार्श्वेषु पापा वै विकृतास्तथा स्थास्यन्ति। एनं गायिष्यन्ति गन्धर्वा गगनेऽप्सरसस्तथा॥

Verse 5

दीयतामासनं दिव्यं तथान्यद्यानमेव च । अन्यान्यान्कामयेत्कामान्मनसा यानि चेच्छति ॥

दीयतामासनं दिव्यं तथान्यद्यानमेव च । अन्यान्यान्कामयेत्कामान् मनसा यानि चेच्छति ॥

Verse 6

तत्तु शीघ्रं प्रदातव्यं धर्मराजस्य शासनात् ॥ अक्रियाणि तु दानानि पूर्वं दत्तानि धीमता ॥

तत्तु शीघ्रं प्रदातव्यं धर्मराजस्य शासनात् ॥ अक्रियाणि तु दानानि पूर्वं दत्तानि धीमता ॥

Verse 7

प्रेक्षतां च महाभागो भोक्तुं चैव सहानुगः ॥ तिष्ठत्येषोऽत्र वै वीरो ममादेशान्महायशाः ॥

प्रेक्षतां च महाभागो भोक्तुं चैव सहानुगः ॥ तिष्ठत्येषोऽत्र वै वीरो ममादेशान्महायशाः ॥

Verse 8

यावत्स्वर्गाद्विमानानि समागच्छन्ति कृत्स्नशः ॥ ततः स प्रवरैर्यानैः सानुगः सपरिच्छदः ॥

यावत्स्वर्गाद्विमानानि समागच्छन्ति कृत्स्नशः ॥ ततः स प्रवरैर्यानैः सानुगः सपरिच्छदः ॥

Verse 9

देवानां भवनं यातु दैवतैरभिपूजितः ॥ तत्रैव रमतां वीरो यावल्लोको हि धार्यते ॥

देवानां भवनं यातु दैवतैरभिपूजितः ॥ तत्रैव रमतां वीरो यावल्लोको हि धार्यते ॥

Verse 10

नैककन्याप्रदातारं नैकयज्ञकृतं तथा ॥ पूज्यतां सर्वकामैस्तु पदं गच्छतु वैष्णवम् ॥

यः बहुकन्याः प्रदत्तवान्, यश्च बहुयज्ञान् कृतवान्; स सर्वकामैः पूज्यतां, वैष्णवं पदं गच्छतु।

Verse 11

तत्रैष रमतां धीरः सहस्रमयुतं समाः ॥ ततो वै मानुषे लोके आद्ये वै जायतां कुले ॥

तत्र स धीरः सहस्रमयुतं समाः रमेत; ततः मानुषलोके आद्ये कुले जायेत।

Verse 12

भूतानुकम्पको ह्येष क्रियतामस्य चार्च्छनम् ॥ वर्षाणामयुतं चायं तत्र तिष्ठतु देववत् ॥

भूतानुकम्पकः एषः; अस्यापि अर्च्छनं क्रियताम्। अयं तत्र देववत् वर्षाणामयुतं तिष्ठतु।

Verse 13

जायते तु ततः पश्चात्सर्वमानुषपूजितः ॥ उपानहौ च छत्रं च जलभाजनमेव च ॥

ततः पश्चात् स सर्वमानुषपूजितः जायते; उपानहौ, छत्रं, जलभाजनं च (सम्बद्धः)।

Verse 14

असकृद्द्येन दत्तानि तस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ सभा यत्र प्रवर्त्तन्ते यस्मिन्देशे सहस्रशः ॥

येन एतानि असकृत् दत्तानि, तस्मै पूजां प्रयच्छथ। यस्मिन् देशे सहस्रशः सभाः प्रवर्तन्ते…

Verse 15

हस्तेन संस्पृशत्येष मृदुना शीतलेन च ॥ विद्याधरस्तथा ह्येष नित्यं मुदितमानसः ॥

एष हस्तेन मृदुना शीतलेन च संस्पृशति। तेन स हि विद्याधरः स्यात्, नित्यं मुदितमानसः॥

Verse 16

महापद्मानि चत्वारि तस्मिंस्तिष्ठन्तु नित्यशः ॥ ततश्च्युतश्च कालेन मानुषं लोकमास्थितः ॥

तस्मिन् तस्य नित्यशश्चत्वारि महापद्मानि तिष्ठन्तु। ततः कालेन च्युतः सन् मानुषं लोकमास्थितः॥

Verse 17

बहुसुन्दरनारीके कुले जन्म समाप्नुयात् ॥ दधि क्षीरं घृतं चैव येन दत्तं द्विजातिषु ॥

येन द्विजातिषु दधि क्षीरं घृतं चैव दत्तम्, स बहुसुन्दरनारीकुले जन्म समाप्नुयात्॥

Verse 18

एष वा यातु नः पार्श्वमस्मै पूजां प्रयच्छथ ॥ नीयतां नीयतां शीघ्रं यत्रयत्र न चालयेत् ॥

एष वा नः पार्श्वं यातु; अस्मै पूजां प्रयच्छथ। नीयतां नीयतां शीघ्रं यत्रयत्र न चालयेत्॥

Verse 19

ततः पश्चादयं यातु यत्र लोकोऽनसूयकः ॥ तत्रैव रमतां धीरो बहुवर्षशतान्ययम् ॥

ततः पश्चादयं यातु यत्र लोकोऽनसूयकः। तत्रैव रमतां धीरो बहुवर्षशतान्ययम्॥

Verse 20

बहुसुन्दरनारीभिः सेव्यमानो महातपाः ॥ अमराख्यो भवेत् तत्र गोलोकेषु समाहितः ॥

बहुसुन्दरनारीभिः सेव्यमानो महातपाः । समाहितमानसोऽसौ तत्र ‘अमर’ इति ख्यातो गोलोकेषु प्रतिष्ठितो भवति ॥

Verse 21

इदमेवापरं चैव चित्रगुप्तस्य भाषितम् ॥ सर्वदेवमया देव्यो सर्ववेदमयास्तथा ॥

इदमेवापरं चैव चित्रगुप्तेन भाषितम् । ‘सर्वदेवमया देव्यो सर्ववेदमयास्तथा’ ॥

Verse 22

अमृतं धारयन्त्यश्च प्रचरन्ति महीतले ॥ तीर्थानां परमं तीर्थमतस्तीरथं न विद्यते ॥

अमृतं धारयन्त्यश्च प्रचरन्ति महीतले । तीर्थानां परमं तीर्थम्; अतस्तीरथं न विद्यते ॥

Verse 23

पवित्रं च पवित्राणां पुष्टीनां पुष्टिरेव च ॥ तस्मात्पुरस्तु दातव्यं गवां वै मेध्यकारणात् ॥

पवित्रं च पवित्राणां पुष्टीनां पुष्टिरेव च । तस्मात्पुरस्तु दातव्या गवां दानं वै मेध्यकारणात् ॥

Verse 24

दध्ना हि त्रिदशाः सर्वे क्षीरेण च महेश्वरः ॥ घृतेन पावको नित्यं पायसेन पितामहः ॥

दध्ना हि त्रिदशाः सर्वे क्षीरेण च महेश्वरः । घृतेन पावको नित्यं पायसेन पितामहः ॥

Verse 25

सकृद्दत्तेन प्रीयन्ते वर्षाणां हि त्रयोदश ॥ तां दत्त्वा चैव पीत्वा च प्रीतो मेध्यस्तु जायते ॥

सकृद्दत्तेन तुष्यन्ति वर्षाणां हि त्रयोदश। तां दत्त्वा चैव पीत्वा च मनःप्रसादो भवति, मेध्यत्वं च जायते॥

Verse 26

पञ्चगव्येन पीतेन वाजिमेधफलṃ लभेत् ॥ गव्यं तु परमं मेध्यं गव्यादन्यन्न विद्यते ॥

पञ्चगव्यं पिबन् नित्यं वाजिमेधफलं लभेत्। गव्यं तु परमं मेध्यं, गव्यादन्यन्न विद्यते॥

Verse 27

गौ दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां तु सरस्वती ॥ खुरमध्ये तु गन्धर्वाः खुराग्रेषु तु पन्नगाः ॥

गौर्दन्तेषु मरुतो देवा जिह्वायां तु सरस्वती। खुरमध्ये तु गन्धर्वाः खुराग्रेषु तु पन्नगाः॥

Verse 28

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे जाह्नवी नदी ॥ नानाद्वीपसमाकीर्णाश्चत्वारः सागरास्तथा ॥

अपाने सर्वतीर्थानि, प्रस्रावे जाह्नवी नदी। नानाद्वीपसमाकीर्णाश्चत्वारः सागरास्तथा॥

Verse 29

ऋषयो रोमकूपेषु गोमये पद्मधारिणी ॥ रोम्णि वसन्ति विद्याश्च त्वक्केशेष्वयनद्वयम् ॥

ऋषयो रोमकूपेषु, गोमये पद्मधारिणी। रोम्णि वसन्ति विद्याश्च, त्वक्केशेष्वयनद्वयम्॥

Verse 30

धैर्यं धृतिश्च शान्तिश्च पुष्टिर्वृद्धिस्तथैव च ॥ स्मृतिर्मेधा तथा लज्जा वपुः कीर्तिस्तथैव च ॥

धैर्यं धृतिश्च शान्तिश्च पुष्टिर्वृद्धिस्तथैव च । स्मृतिर्मेधा तथा लज्जा वपुः कीर्तिस्तथैव च ॥

Verse 31

विद्या शान्तिर्मतिश्चैव सन्ततिः परमा तथा ॥ गच्छन्तमनुगच्छन्ति ह्येता गावो न संशयः ॥

विद्या शान्तिर्मतिश्चैव सन्ततिः परमा तथा । गच्छन्तमनुगच्छन्ति ह्येता गावो न संशयः ॥

Verse 32

यत्र गावो जगत्तत्र देवदेवपुरोगमाः ॥ यत्र गावस्तत्र लक्ष्मीः सांख्यधर्मश्च शाश्वतः ॥

यत्र गावो जगत्तत्र देवदेवपुरोगमाः । यत्र गावस्तत्र लक्ष्मीः सांख्यधर्मश्च शाश्वतः ॥

Verse 33

सर्वरूपेषु ता गावस्तिष्ठन्त्यभिमतास्तथा ॥ भवनॆषु विशालॆषु सर्वप्रासादपङ्क्तिषु ॥

सर्वरूपेषु ता गावस्तिष्ठन्त्यभिमतास्तथा । भवनेषु विशालेषु सर्वप्रासादपङ्क्तिषु ॥

Verse 34

स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव रक्षन्तश्च सुयन्त्रिताः ॥ शयनासनपानेषु ह्युपविष्टाः सहस्रशः ॥

स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव रक्षन्तश्च सुयन्त्रिताः । शयनासनपानेषु ह्युपविष्टाः सहस्रशः ॥

Verse 35

क्रीडन्ति विविधैर्भोगैर्भोगेषु च सहस्रशः ॥ तत्र पानगृहेष्वन्ये पुष्पमालाविभूषिताः ॥

क्रीडन्ति विविधैर्भोगैर्भोगेषु च सहस्रशः। तत्र पानगृहेष्वन्ये पुष्पमालाविभूषिताः॥

Verse 36

भक्ष्याणां विविधानां च भोजनानां च सञ्चयात् ॥ शयनासनपानानि वाजिनो वारणांस्तथा ॥

भक्ष्याणां विविधानां च भोजनानां च सञ्चयात्। शयनासनपानानि वाजिनो वारणांस्तथा॥

Verse 37

उद्यानॆषु तथा चान्या भवनॆषु च पुण्यतः ॥ अनेन सदृशं नास्ति ह्यस्माद् अन्यन्न विद्यते ॥

उद्यानॆषु तथा चान्या भवनॆषु च पुण्यतः। अनेन सदृशं नास्ति ह्यस्माद् अन्यन्न विद्यते॥

Verse 38

अहो सूत्रकृतं शिल्पमहो रत्नैरलङ्कृतम् ॥ एवं गृहाद्गृहं गच्छन्नहं तत्र ततोऽस्तमः ॥

अहो सूत्रकृतं शिल्पमहो रत्नैरलङ्कृतम्। एवं गृहाद्गृहं गच्छन्नहं तत्र ततोऽस्तमः॥

Verse 39

ततस्तु निखिलं सम्यग्दृष्ट्वा कर्म महोदयम् ॥ पुनरेवागतः पार्श्वं यमस्य द्विजसत्तमाः ॥

ततस्तु निखिलं सम्यग्दृष्ट्वा कर्म महोदयम्। पुनरेवागतः पार्श्वं यमस्य द्विजसत्तमाः॥

Verse 40

स कृतार्थः सदा लोके यत्रैषोऽभिप्रयास्यति ॥ तत्र मेध्यं पवित्रं च यत्र स्थास्यत्ययं शुचिः ॥

स कृतार्थः सदा लोके यत्रैषोऽभिप्रयास्यति। तत्र मेध्यं पवित्रं च यत्र स्थास्यत्ययं शुचिः॥

Verse 41

गोरसस्य तु पूर्णानि भाजनानि सहस्रशः ॥ यत्र दत्त्वा च पीत्वा च बान्धवेभ्यो विभागशः ॥

गोरसस्य तु पूर्णानि भाजनानि सहस्रशः। यत्र दत्त्वा च पीत्वा च बान्धवेभ्यो विभागशः॥

Verse 42

सर्वसन्धिषु साध्याश्च चन्द्रादित्यौ तु लोचने ॥ ककुदे सर्वक्षत्राणि लाङ्गूले धर्म आश्रितः ॥

सर्वसन्धिषु साध्याश्च चन्द्रादित्यौ तु लोचने। ककुदे सर्वक्षत्राणि लाङ्गूले धर्म आश्रितः॥

Verse 43

अपश्यन् विविधास्तत्र स्त्रियश्च शुभलोचनाः ॥ शोभयन्ति स्त्रियः काश्चिज्जलक्रीडा गतास्तथा ॥

अपश्यन् विविधास्तत्र स्त्रियश्च शुभलोचनाः। शोभयन्ति स्त्रियः काश्चिज्जलक्रीडा गतास्तथा॥