Adhyaya 24

Verse 1

श्रीमार्कंडेय उवाच । पितॄणां प्रेतरूपाणां कृत्वा वाक्यं महीपते । चंद्रशर्मा द्विजश्रेष्ठो द्वारकां समुपागतः

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पितॄणां प्रेतरूपाणां वाक्यं कृत्वा महीपते । चन्द्रशर्मा द्विजश्रेष्ठो द्वारकां समुपागतः ॥

Verse 2

रुक्मिणीसहितः कृष्णो यत्र तिष्ठति चान्वहम् । यत्र तिष्ठंति तीर्थानि तत्र यातो द्विजोत्तमः

रुक्मिणीसहितः श्रीकृष्णो यत्र नित्यं निवसति, यत्र च तीर्थानि स्वयमेव तिष्ठन्ति, तत्रैव स द्विजोत्तमः प्रायात्।

Verse 3

यत्र तिष्ठंति यज्ञाश्च यत्र तिष्ठंति देवताः । यत्र तिष्ठंति ऋषयो मुनयो योगवित्तमाः

यत्र यज्ञाः स्वयमेव तिष्ठन्ति, यत्र देवताः निवसन्ति, यत्र च ऋषयो मुनयः योगवित्तमाः सदा प्रतिष्ठिताः।

Verse 4

या पुरी सिद्धगंधर्वैः सेव्यते किंनरैर्नरेः । अप्सरोगणयक्षैश्च द्वारका सर्वकामदा

या पुरी सिद्धगन्धर्वैः किंनरैर्नरपुङ्गवैः । अप्सरोगणयक्षैश्च सेव्यते सा द्वारका सर्वकामदा॥

Verse 5

स्वर्गारोहणनिश्रेणी वहते यत्र गोमती । सा पुरी मोक्षदा नृणां दृष्टा विप्रवरेण हि

यत्र गोमती स्वर्गारोहणनिश्रेणीव वहति, सा पुरी नृणां मोक्षदा; विप्रवरेण हि दृष्टा।

Verse 6

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकम् । नश्यते दर्शनादेव तां पुरीं को न सेवते

यस्याः सीमां प्रविष्टस्य ब्रह्महत्यादिपातकं दर्शनादेव नश्यति; तां पुरीं को न सेवेत?

Verse 7

गत्वा कृष्णपुरीं दृष्ट्वा गोमतीं चैव सागरम् । मन्ये कृतार्थमात्मानं जीवितं यौवनं धनम्

गत्वा कृष्णपुरीं दृष्ट्वा गोमतीं चैव सागरम् । मन्ये कृतार्थमात्मानं जीवितं यौवनं धनम् ॥

Verse 8

दृष्ट्वा कृष्णपुरीं रम्यां कृष्णस्य मुखपंकजम् । धन्योऽहं कृत्यकृत्योहं सभाग्योऽहं धरातले

दृष्ट्वा कृष्णपुरीं रम्यां कृष्णस्य मुखपंकजम् । धन्योऽहं कृत्यकृत्योहं सभाग्योऽहं धरातले ॥

Verse 9

दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं रुक्मिणीं द्वारकां पुरीम् । तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम्

दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं रुक्मिणीं द्वारकां पुरीम् । तीर्थकोटिसहस्रैस्तु सेवितैः किं प्रयोजनम् ॥

Verse 10

पुण्यैर्लक्षसहस्रैस्तु प्राप्ता द्वारवती शुभा । शुक्ला वैशाखमासे तु संप्राप्ता मधुसूदनी

पुण्यैर्लक्षसहस्रैस्तु प्राप्ता द्वारवती शुभा । शुक्ला वैशाखमासे तु संप्राप्ता मधुसूदनी ॥

Verse 11

द्वादशी त्रिस्पृशानाम पापकोटिशतापहा । धन्याः सर्वे मनुष्यास्ते वैशाखे मधुसूदनी

द्वादशी त्रिस्पृशानाम पापकोटिशतापहा । धन्याः सर्वे मनुष्यास्ते वैशाखे मधुसूदनी ॥

Verse 12

संप्राप्ता त्रिस्पृशा यैस्तु बुधवारेण संयुता । न यज्ञैस्तु न वेदैस्तु न तीर्थैः कोटिसेवितैः । प्राप्यते तत्फलं नैव द्वारकायां यथा नृणाम्

ये तु बुधवारेण संयुतां त्रिस्पृशां (द्वादशीं) संप्राप्नुवन्ति, तेषां यत्फलं द्वारकायां नृणां यथा लभ्यते, तत् न यज्ञैः, न वेदैः, न कोटितीर्थसेवनैः अपि प्राप्यते।

Verse 13

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो गोमतीतीरमाश्रितः । उपस्पृश्य यथान्यायं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो गोमतीतीरमाश्रितः; शास्त्रदृष्टेन कर्मणा यथान्यायम् उपस्पृश्य शुद्धिमाचरत्।

Verse 14

कृत्वा स्नानं यथोक्तं तु संतर्प्य पितृदेवताः । चक्रतीर्थात्समादाय शिलांश्चक्रांकिताञ्छुभान् । पूजिताः पुरुषसूक्तेन यथोक्तविधिना नृप

यथोक्तं स्नानं कृत्वा पितृदेवताः संतर्प्य, चक्रतीर्थात् शुभान् चक्राङ्कितान् शिलान् समादाय, नृप, पुरुषसूक्तेन यथोक्तविधिना ताः पूजयामास।

Verse 15

शिवपूजा कृता पश्चात्संस्मृत्य पितृभाषितम् । दत्त्वा पिंडोदकं सम्यक्पितॄणां विधिपूर्वकम्

शिवपूजां कृत्वा पश्चात् पितृभाषितं संस्मृत्य, पितॄणां विधिपूर्वकं सम्यक् पिण्डोदकं ददौ।

Verse 16

विलेपनं च वस्त्राणि पुष्पाणि धूपदीपको । नैवेद्यानि मनोज्ञानि कंदमूलफलानि च

विलेपनं वस्त्राणि पुष्पाणि धूपदीपकौ, मनोज्ञानि नैवेद्यानि कन्दमूलफलानि च समर्पयामास।

Verse 17

तांबूलं च सकर्पूरं कृत्वा नीराजनादिकम् । प्रदक्षिणां नमस्कारं स्तुतिपूर्वं पुनःपुनः

ताम्बूलं सकर्पूरं समर्प्य नीराजनादिकं विधाय, प्रदक्षिणां नमस्कारं च स्तुतिपूर्वं पुनःपुनः अकरोत्।

Verse 18

क्षमापयित्वा देवेशं चक्रे जागरणं ततः । यामत्रये व्यतीते तु चंद्रशर्मा ह्युवाच ह

देवेशं क्षमापयित्वा ततः जागरणं चकार; यामत्रये व्यतीते तु चन्द्रशर्मा ह्युवाच।

Verse 19

आतुरस्य च दीनस्य शृणु कृष्ण वचो मम । संसारभयसंत्रस्तं मां त्वमुद्धर केशव

आतुरस्य दीनस्य च मम वचः शृणु कृष्ण; संसारभयसंत्रस्तं मां त्वमुद्धर केशव।

Verse 20

त्वत्पादांबुज भक्तानां न दुःखं पापिनामपि । किं पुनः पापहीनानां द्वादशीसेविनां नृणाम्

त्वत्पादाम्बुजभक्तानां न दुःखं पापिनामपि; किं पुनः पापहीनानां द्वादशीसेविनां नृणाम्।

Verse 21

दशमीवेधजं पापं कथितं मम पूर्वजैः । दुष्कृतं नाशमायातु त्वत्प्रसादाज्जनार्द्दन

दशमीवेधजं पापं मम पूर्वजैः कथितम्; त्वत्प्रसादाज्जनार्दन दुष्कृतं नाशमायातु।

Verse 22

सविद्धं त्वद्दिनं कृष्ण यत्कृतं जागरं हरे । तत्पापं विलयं यातु यथालवणमंभसि

सविद्धं त्वद्दिनं कृष्ण यत्कृतं जागरं हरे । तत्पापं विलयं यातु यथालवणमम्भसि ॥

Verse 23

सविद्धं वासरं यस्मा त्कृतं मम पितामहैः । प्रेतत्वं तेन संप्राप्तं महादुःखप्रसाधकम्

सविद्धं वासरं यस्मात्कृतं मम पितामहैः । प्रेतत्वं तेन संप्राप्तं महादुःखप्रसाधकम् ॥

Verse 24

यथा प्रेतत्वनिर्मुक्ता मम पूर्वपितामहाः । मुक्तिं प्रयांति देवेश तथा कुरु जगत्पते

यथा प्रेतत्वनिर्मुक्ता मम पूर्वपितामहाः । मुक्तिं प्रयान्ति देवेश तथा कुरु जगत्पते ॥

Verse 25

पुनरेव यदुश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि । अविद्यामोहितेनापि न कृतं तव पूजनम्

पुनरेव यदुश्रेष्ठ प्रसादं कर्तुमर्हसि । अविद्यामोहितेनापि न कृतं तव पूजनम् ॥

Verse 26

मया पापेन देवेश शिवभक्तिः समाश्रिता । तव भक्तिः कृता नैव न कृतं तव वासरम्

मया पापेन देवेश शिवभक्तिः समाश्रिता । तव भक्तिः कृता नैव न कृतं तव वासरम् ॥

Verse 27

न दृष्टा द्वारका कृष्ण न स्नातो गोमतीजले । न दृष्टं पादपद्मं च त्वदीयं मोक्षदा यकम्

हे कृष्ण! न मया द्वारका दृष्टा, न गोमतीजले स्नानं कृतम्। न च त्वदीयं पादपद्मं दृष्टं, यत् मोक्षदायकम्॥

Verse 28

न कृता द्वारकायात्रा दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । विफलं सुकृतं जातं यन्मया समुपार्जितम्

सोमेश्वरं प्रभुं दृष्ट्वा द्वारकायात्रा न मया कृता। तेन मया समुपार्जितं सुकृतं विफलं जातम्॥

Verse 29

मत्पूर्वजैस्तु कथितं सर्वमेव सुरेश्वर । तत्पुण्यं मा वृथा यातु प्रसादात्तव केशव

सुरेश्वर! मत्पूर्वजैः सर्वमेव कथितम्। केशव! तव प्रसादात् तत्पुण्यं मा वृथा यातु॥

Verse 30

दृष्टं तु तव वक्त्रं च दुर्ल्लभं भुवनत्रये । तन्नास्ति देवकीपुत्र पुराणेषु श्रुतं मया

भुवनत्रये दुर्लभं तव वक्त्रं तु मया दृष्टम्। देवकीपुत्र! एतादृशं दर्शनं पुराणेषु मया श्रुतम्॥

Verse 31

सापराधास्तु ये केचिच्छिशुपालादयः स्मृताः । त्वत्करेण हताः कोपान्मुक्तिं प्राप्ता महीवराः

शिशुपालादयः केचित् सापराधा इति स्मृताः। ते त्वत्करेण कोपात् हताः सन्तो मुक्तिं प्राप्ता महीवराः॥

Verse 32

अद्यप्रभृति कर्त्तव्यं पूजनं प्रत्यहं च तत् । पलार्धेनापि विद्धं स्याद्भोक्तव्यं वासरे तव

अद्यप्रभृति मया प्रत्यहं तव पूजनं कर्तव्यम्। पलार्धमात्रेणापि व्रते दोषे सति तव पवित्रवासरे एव भोक्तव्यम्॥

Verse 33

त्वत्प्रिया च मया कार्य्या द्वादशी व्रतसंयुता । भक्तिर्भागवतानां च कार्य्या प्राणैर्द्धनैरपि

त्वत्प्रियं मया कर्तव्यं द्वादशीव्रतसंयुतम्। भागवतानां भक्तिं च प्राणैर्धनैरपि सत्कर्तव्या॥

Verse 34

नित्यं नामसहस्रं तु पठनीयं तव प्रियम् । पूजा तु तुलसीपत्रैर्मया कार्या सदैव हि

नित्यं तव प्रियं नामसहस्रं मया पठनीयम्। तुलसीपत्रैः सदैव हि मया तव पूजा कार्या॥

Verse 35

तुलसीकाष्ठसंभूता माला धार्य्या सदा मया । नृत्यं गीतं च कर्त्तव्यं संप्राप्ते जागरे तव

तुलसीकाष्ठसंभूतां मालां मया सदा धार्या। तव जागरे संप्राप्ते नृत्यं गीतं च कर्तव्यम्॥

Verse 36

द्वारकायां प्रकर्त्तव्यं प्रत्यहं गमनं मया । त्वत्कथाश्रवणार्थं च नित्यं पुस्तकवाचनम्

द्वारकायां मया प्रत्यहं गमनं प्रकर्तव्यम्। त्वत्कथाश्रवणार्थं च नित्यं पुस्तकवाचनम्॥

Verse 37

नित्यं पादोदकं मूर्ध्ना मया धार्यं सुभक्तितः । नैवेद्यभक्षणं चैव करिष्यामि सुभक्तितः

नित्यं तव पादप्रक्षालनतोयं मया मूर्ध्नि सुभक्त्या धार्यं; तथैव सुभक्त्या नैवेद्यं प्रसादरूपेण भक्षयिष्यामि।

Verse 38

निर्माल्यं शिरसा धार्य्यं त्वदीयं सादरं मया । तव दत्त्वा यदिष्टं तु भक्षणीयं सदा मया

त्वदीयं निर्माल्यं मया सादरं शिरसा धार्यं; तव समर्प्य यदिष्टं तत् प्रसादत्वेन नित्यं मया भक्षयितव्यं।

Verse 39

तथा तथा प्रकर्त्तव्यं येन तुष्टिर्भवेत्तव । तथ्यमेतन्मया कृष्ण तवाग्रे परिकीर्तितम्

येन येन प्रकारेण तव तुष्टिर्भवेत् तेन तेन मया कर्तव्यं; एतत् सत्यं हे कृष्ण तवाग्रे मया परिकीर्तितम्।

Verse 40

श्रीकृष्ण उवाच । साधुसाधु महाभाग चन्द्रशर्मन्द्विजोत्तम । आगमिष्यंति मल्लोके त्वया सह पितामहाः

श्रीकृष्ण उवाच— साधु साधु महाभाग चन्द्रशर्मन् द्विजोत्तम; त्वया सह मल्लोकं पितामहाः आगमिष्यन्ति।

Verse 41

पश्य प्रेतत्वनिर्मुक्ता मत्प्रसादाद्द्विजोत्तम । आकाशे गरुडारूढास्तव पूर्वपितामहाः

पश्य द्विजोत्तम, मत्प्रसादात् प्रेतत्वनिर्मुक्ताः तव पूर्वपितामहाः; ते आकाशे गरुडारूढाः दृश्यन्ते।

Verse 42

पितामहा ऊचुः । त्वत्प्रसादाद्वयं पुत्र मुक्तिं प्राप्ता न संशयः । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ताः कृष्णवक्त्रावलोकनात्

पितामहा ऊचुः—त्वत्प्रसादात् वयं पुत्र मोक्षं प्राप्ता न संशयः। कृष्णवक्त्रावलोकनात् प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ताः।

Verse 43

धन्यास्ते मानुषे लोके पुत्रपौत्रप्रपौत्रकाः । दृष्ट्वा श्रीसोमनाथं तु कृष्णं पश्यंति द्वारकाम्

धन्यास्ते मानुषे लोके पुत्रपौत्रप्रपौत्रकाः। दृष्ट्वा श्रीसोमनाथं तु कृष्णं पश्यन्ति द्वारकाम्।

Verse 44

धन्या च विधवा नारी कृष्णयात्रां करोति या । उद्धरिष्यति लोकेऽस्मिन्कुलानां निरयाच्छतम्

धन्या च विधवा नारी कृष्णयात्रां करोति या। उद्धरिष्यति लोकेऽस्मिन् कुलानां निरयाच्छतम्।

Verse 45

श्वपचोऽपि करोत्येवं यात्रां च हरिशांकरीम् । स याति परमां मुक्तिं पितृभिः परिवारितः

श्वपचोऽपि करोत्येवं यात्रां च हरिशांकरीम्। स याति परमां मुक्तिं पितृभिः परिवारितः।

Verse 46

यः पुनस्तीर्थसंन्यासं कृत्वा तिष्ठति तत्र वै । विष्णुलोकान्निवृत्तिर्न कल्पकोटिशतैरपि

यः पुनस्तीर्थसंन्यासं कृत्वा तिष्ठति तत्र वै। विष्णुलोकान्निवृत्तिर्न कल्पकोटिशतैरपि।

Verse 47

वंचितास्ते न सन्देहो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । दृष्टं कृष्णमुखं नैव न स्नाता गोमतीजले

वञ्चितास्ते न सन्देहः, ये सोमेश्वरं प्रभुं दृष्ट्वापि कृष्णमुखं न पश्यन्ति, गोमतीजले च न स्नाताः।

Verse 48

किं जलैर्बहुभिः पुण्यैस्तीर्थकोटिसमुद्भवैः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं यस्तु द्वारकां नैव गच्छति । धिक्कुर्वंति च तं पापं पितरो दिवि संस्थिताः

किं जलैर्बहुभिः पुण्यैस्तीर्थकोटिसमुद्भवैः? सोमेश्वरं दृष्ट्वा यो द्वारकां न गच्छति, तं पापं दिवि संस्थिताः पितरो धिक्कुर्वन्ति।

Verse 49

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं दृष्ट्वा पुनः शिवम् । सौपर्णे कथितं पुण्यं यात्राशतसमुद्भवम्

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं, कृष्णं दृष्ट्वा पुनः शिवम्; सौपर्णे कथितं पुण्यं, यात्राशतसमुद्भवम्।

Verse 50

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं नैव प्रपश्यति । मोहाद्व्यर्थगतं तस्य सर्वं संसारकर्म वै

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं, कृष्णं नैव प्रपश्यति; मोहाद्व्यर्थगतं तस्य, सर्वं संसारकर्म वै।

Verse 51

आगत्य यः प्रभासे च कृष्णं पश्यति वै नरः । प्रभासायुतसंख्यं तु फलमाप्नोति यत्नतः

आगत्य यः प्रभासे च कृष्णं पश्यति वै नरः; प्रभासायुतसंख्यं तु फलमाप्नोति यत्नतः।

Verse 52

यस्मात्सर्वाणि तीर्थानि सर्वे देवास्तथा मखाः । द्वारकायां समायांति त्रिकालं कृष्णसंनिधौ

यस्मात् सर्वाणि तीर्थानि सर्वे देवास्तथा मखाः । द्वारकायां त्रिकालं समायान्ति कृष्णस्य सन्निधौ ॥

Verse 53

तीर्थैर्नानाविधैः पुत्र तत्स्थानैः किं प्रयोजनम् । फलं समस्ततीर्थानां दृष्ट्वा द्वारवतीं लभेत्

तीर्थैर्नानाविधैः पुत्र तत्स्थानैः किं प्रयोजनम् । फलं समस्ततीर्थानां दृष्ट्वा द्वारवतीं लभेत् ॥

Verse 54

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनंदनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च

हते कंसे जरासन्धे नरके च निपातिते । उत्तारिते भुवो भारे कृष्णो देवकिनन्दनः । चक्रे द्वारवतीं रम्यां सन्निधौ सागरस्य च ॥

Verse 55

स्थितः प्रीतमनाः कृष्णो लप्स्यते कामिनीसुखम्

स्थितः प्रीतमनाः कृष्णो लप्स्यते कामिनीसुखम् ॥

Verse 56

ब्रह्माग्निवायुसूर्याश्च वासवाद्या दिवौकसः । मर्त्त्या विप्राश्च राजानः पातालात्पन्नगेश्वराः

ब्रह्माग्निवायुसूर्याश्च वासवाद्या दिवौकसः । मर्त्या विप्राश्च राजानः पातालात्पन्नगेश्वराः ॥

Verse 57

नद्यो नदाश्च शैलाश्च वनान्युपवनानि च । पुरग्रामा ह्यरण्यानि सागराश्च सरांसि च

नद्यः नदाश्च शैलाश्च वनान्युपवनानि च । पुरग्रामा ह्यरण्यानि सागराश्च सरांसि च ॥

Verse 58

यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा । रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः । रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः

यक्षाश्चासुरगंधर्वाः सिद्धा विद्याधरास्तथा । रम्भाद्यप्सरसश्चैव प्रह्लादाद्या दितेः सुताः । रक्षा विभीषणाद्याश्च धनदो रक्ष नायकः ॥

Verse 59

ऋषयो मुनयः सिद्धाः सनकाद्याश्च योगिनः । ग्रहा ऋक्षाणि योगाश्च ध्रुवः परमवैष्णवः

ऋषयो मुनयः सिद्धाः सनकाद्याश्च योगिनः । ग्रहा ऋक्षाणि योगाश्च ध्रुवः परमवैष्णवः ॥

Verse 60

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तिष्ठते स्थाणुजंगमम् । श्रीकृष्णसन्निधौ नित्यं प्रत्यहं तिष्ठते सदा

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तिष्ठते स्थाणुजंगमम् । श्रीकृष्णसन्निधौ नित्यं प्रत्यहं तिष्ठते सदा ॥

Verse 61

न त्यजंति पुरीं पुण्यां द्वारकां कृष्णसेविताम् । सा त्वया सेविता पुत्र सांप्रतं कृष्णदर्शनात् । पिशाचयोनिनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

न त्यजंति पुरीं पुण्यां द्वारकां कृष्णसेविताम् । सा त्वया सेविता पुत्र सांप्रतं कृष्णदर्शनात् । पिशाचयोनिनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम् ॥

Verse 62

द्वादशीवेधजंपापं द्वारकायाः प्रभावतः । नष्टं पुत्र न सन्देहः संप्राप्ताः परमं पदम्

द्वादशीवेधजं पापं द्वारकायाः प्रभावतः नष्टम्। पुत्र, न संशयः—वयं परमं पदं संप्राप्ताः॥

Verse 63

द्वादशीवेधसम्भूतं यत्त्वया पापमर्जितम् । कृष्णस्य दर्शनात्क्षीणं न जह्यं द्वादशीव्रतम्

द्वादशीवेधसम्भूतं यत्त्वया पापमर्जितम्। कृष्णदर्शनात् क्षीणं; मा जहि द्वादशीव्रतम्॥

Verse 64

रक्षणीयं प्रयत्नेन वेधो दशमिसम्भवः । नो चेत्पुत्र न संदेहः प्रेतयोनिमवाप्स्यसि

रक्षणीयः प्रयत्नेन वेधो दशमिसम्भवः। नो चेत् पुत्र, न संशयः—प्रेतयोनिमवाप्स्यसि॥

Verse 65

त्रैलोक्य संभवं पापं तेषां भवति भूतले । सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं कृष्णसंज्ञकम्

त्रैलोक्यसम्भवं पापं तेषां भवति भूतले। सशल्यं ये प्रकुर्वन्ति वासरं कृष्णसंज्ञकम्॥

Verse 66

प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति सशल्यं वासरं हरेः । ये कुर्वंति न ते यांति मन्वतरशतैर्दिवम्

प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति सशल्यं वासरं हरेः। ये कुर्वन्ति न ते यान्ति मन्वन्तरशतैर्दिवम्॥

Verse 67

प्रेतत्वं दुःसहं पुत्र दुःसहा यमयातना । तस्मात्पुत्र न कर्त्तव्यं सशल्यं द्वादशीव्रतम्

प्रेतत्वं खलु दुःसहं पुत्र, यमस्य यातनाश्च दुःसहाः। तस्मात् पुत्र, सशल्यं दोषयुक्तं द्वादशीव्रतं न कर्तव्यम्।

Verse 68

कारयंति हि ये त्वज्ञाः कूटयुक्ताश्च हेतुकाः । प्रेतयोनिं प्रयास्यंति पितृभिः सह सर्वतः

ये त्वज्ञाः कूटयुक्ता हेतुकाश्च, दोषयुक्तान् कर्माणि कारयन्ति, ते सर्वतः पितृभिः सह प्रेतयोनिं प्रयास्यन्ति।

Verse 69

द्वादशी दशमीविद्धा संतानप्रविनाशिनी । ध्वंसिनी पूर्वपुण्यानां कृष्णभक्तिविनाशिनी

दशमीविद्धा द्वादशी संतानप्रविनाशिनी; पूर्वपुण्यानां ध्वंसिनी, कृष्णभक्तेर्विनाशिनी च।

Verse 70

स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामः प्रसादाद्रुक्मिणीपतेः । प्राप्तं विष्णुपदं पुत्र अपुनर्भवसंज्ञकम्

स्वस्ति तेऽस्तु; रुक्मिणीपतेः प्रसादाद् वयं गमिष्यामः। त्वं पुत्र, विष्णुपदं प्राप्तवान्—अपुनर्भवसंज्ञकम्।

Verse 71

श्रीकृष्ण उवाच । चंद्रशर्मन्प्रसन्नोऽहं तव भक्त्या द्विजोत्तम । शैवभावप्रपन्नोऽपि यस्त्वं जातोऽसि वैष्णवः

श्रीकृष्ण उवाच—चन्द्रशर्मन्, द्विजोत्तम, तव भक्त्या अहं प्रसन्नः। शैवभावप्रपन्नोऽपि त्वं वैष्णवो जातोऽसि।

Verse 72

नवसप्ततिवर्षाणि न कृतं वासरे मम । संपूर्णं मत्प्रसादेन तव जातं न संशयः

नवसप्ततिवर्षाणि मम वासरे त्वया न कृतमुपवासादिकम्। तथापि मत्प्रसादेन तव तत्संपूर्णं जातं, नात्र संशयः॥

Verse 73

एकेनैवोपवासेन त्रिस्पृशासंभवेन हि । द्वारकायाः प्रसादेन मद्दृष्ट्यालोकनेन हि

एकेनैवोपवासेन, विशेषतः त्रिस्पृशासंभवेन, द्वारकाप्रसादेन च मद्दर्शनालोकनेन च, महत्फलं प्राप्यते॥

Verse 74

अविद्यामोहितेनैव शिवभक्त्या ममार्चनम् । न कृतं मत्प्रसादेन कृतं चैव भविष्यति

अविद्यामोहितेन त्वया शिवभक्त्या ममार्चनं न कृतम्। तथापि मत्प्रसादेन यन्न कृतं तत् कृतं चैव भविष्यति॥

Verse 75

वैशाखे यैरहं दृष्टो द्वारकायां द्विजोत्तम । त्रिस्पृशावासरे चैव वंजुलीवासरे तथा

वैशाखे द्वारकायां येनाहं दृष्टः, हे द्विजोत्तम। त्रिस्पृशावासरे चैव वंजुलीवासरे तथा, स विशेषं पुण्यभाग्भवति॥

Verse 76

उन्मीलिनीदिने प्राप्ते प्राप्ते वा पक्षवर्द्धिनी । नैतेषां चापराधोऽस्ति यद्यपि ब्रह्मघातकाः

उन्मीलिनीदिने प्राप्ते, प्राप्ते वा पक्षवर्द्धिनी। एतेषां नापराधोऽस्ति, यद्यपि ते ब्रह्मघातकाः॥

Verse 77

जन्मप्रभृति पुण्यस्य प्रकृतस्यापि भूसुर । मत्पुरीदर्शनेनापि फलभागी भवेन्नरः

हे भूसुर! जन्मप्रभृति सञ्चितस्य पुण्यस्यापि मत्पुरीदर्शनेनैव नरः फलभागी भवति।

Verse 78

दृष्ट्वा समस्ततीर्थानि प्रभासादीनि भूतले । मत्पुरीदर्शनेनैव पृष्ट्वाऽपीह भवेत्फलम्

भूतले प्रभासादीनि समस्ततीर्थानि दृष्ट्वापि, मत्पुरीदर्शनेनैव—इह पृष्ट्वाऽपि—फलं भवति।

Verse 79

माहात्म्यं द्वारकायास्तु मद्दिने यत्र तत्र वा । पठेन्मम पुरीं पुण्यां लभते मत्प्रसादतः

मद्दिने यत्र तत्र वा द्वारकायाः माहात्म्यं यः पठेत्, स मत्प्रसादतः पुण्यां मम पुरीं लभते।

Verse 80

मत्पुरीं वसतां पुण्यं त्रिकालं मम दर्शनात् । तत्फलं समवाप्नोति यस्त्विदं पठते कलौ

कलौ यस्त्विदं पठते, स मत्पुरीवसतां त्रिकालं मम दर्शनात् यत्पुण्यं तत्फलं समवाप्नोति।

Verse 81

कलौ काशी च मथुरा ह्यवंती च द्विजोत्तम । अयोध्या च तथा माया कांची चैव च मत्पुरी

हे द्विजोत्तम! कलौ काशी मथुरा ह्यवन्ती अयोध्या तथा माया काञ्ची चैव च मत्पुरी च (प्रधानानि तीर्थानि)।

Verse 82

शालिग्रामभवं चैव बदरी च तथोत्तमा । कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम्

शालिग्रामसमुद्भवं तीर्थं बदरी चोत्तमा । कुरुक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं पुष्करं शुभसंज्ञकम् ॥

Verse 83

प्रयागं च प्रभासं च क्षेत्रं वै हाटकेश्वरम् । गंगाद्वारं शौकरं च गंगासागरसंगमम्

प्रयागं च प्रभासं च क्षेत्रं वै हाटकेश्वरम् । गङ्गाद्वारं शौकरं च गङ्गासागर-सङ्गमम् ॥

Verse 84

नैमिषं दण्डकारण्यं तथा वृन्दावनं द्विज । सैंधवं चार्बुदाख्यं च सर्वाण्यायतनानि च

नैमिषं दण्डकारण्यं वृन्दावनं च द्विज । सैन्धवं चार्बुदाख्यं च सर्वाण्यायतनानि च ॥

Verse 85

वनानि मागधादीनि पुष्कराणि द्विजोत्तम । शैलराजादयः शैला हिमाद्रिप्रमुखा हि ये

वनानि मागधादीनि पुष्कराणि द्विजोत्तम । शैलराजादयः शैला हिमाद्रिप्रमुखा हि ये ॥

Verse 86

गंगादयश्च सरितो भूतले संति यानि वै । तीर्थानि त्रिषु कालेषु समानि द्वारकापुरः

गङ्गादयश्च सरितो भूतले सन्ति यानि वै । तीर्थानि त्रिषु कालेषु समानि द्वारकापुरः ॥

Verse 87

कलिना कलितं सर्वं वर्जयित्वा तु मत्पुरीम् । विप्र वर्षशते प्राप्ते मत्पुर्यां मम दर्शने

कलिना कलितं सर्वं वर्जयित्वा तु मत्पुरीम् । विप्र वर्षशते प्राप्ते मत्पुर्यां मम दर्शने

Verse 88

तव मृत्युर्महीदेव मत्प्रसादाद्भविष्यति । त्रिस्पृशावासरे प्राप्ते वैशाखे शुक्लपक्षतः

तव मृत्युर्महीदेव मत्प्रसादाद्भविष्यति । त्रिस्पृशावासरे प्राप्ते वैशाखे शुक्लपक्षतः

Verse 89

संगमे बुधवारस्य दिवा भूमौ ममाग्रतः । दशमं द्वारमासाद्य तव प्राणस्य निर्गमम् । भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादेन भूसुर

संगमे बुधवारस्य दिवा भूमौ ममाग्रतः । दशमं द्वारमासाद्य तव प्राणस्य निर्गमम् । भविष्यति न संदेहो मत्प्रसादेन भूसुर

Verse 90

स्वस्थानं गच्छ विप्रेंद्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि । मद्भक्तानां युगांतेऽपि विनाशो नोपपद्यते

स्वस्थानं गच्छ विप्रेंद्र सर्वान्कामानवाप्स्यसि । मद्भक्तानां युगांतेऽपि विनाशो नोपपद्यते

Verse 91

मद्भक्तिं वहतां पुंसामिह लोके परेऽपि वा । नाशुभं विद्यते किंचित्कुलकोटिं नयेद्दिवम्

मद्भक्तिं वहतां पुंसामिह लोके परेऽपि वा । नाशुभं विद्यते किंचित्कुलकोटिं नयेद्दिवम्

Verse 92

मार्कण्डेय उवाच । ततो वर्षशते प्राप्ते गत्वा द्वारवतीं पुरीम् । प्राणान्कृष्णोपदेशेन त्यक्त्वा मोक्षं जगाम ह

मार्कण्डेय उवाच—ततो वर्षशते पूर्णे गत्वा द्वारवतीं पुरीम्। कृष्णोपदेशतः प्राणान् त्यक्त्वा स मोक्षमगात्॥

Verse 93

इन्द्रद्युम्न तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम् । पुनरेव् प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

इन्द्रद्युम्न, तदाख्यातं माहात्म्यं द्वारकाभवम्। पुनरेव प्रवक्ष्यामि यत्ते मनसि वर्तते॥

Verse 94

शृण्वतां पठतां चैव माहा त्म्यं द्वारकाभवम् । सर्वं फलमवाप्नोति कृष्णेन कथितं च यत्

शृण्वतां पठतां चैव माहात्म्यं द्वारकाभवम्। सर्वं फलमवाप्नोति कृष्णेन कथितं च यत्॥

Verse 95

विस्तारयंति लोकेऽस्मिंल्लिखितं यस्य वेश्मनि । प्रत्यक्षं द्वारकापुण्यं प्राप्यते कृष्णसंभवम्

विस्तारयन्ति लोकेऽस्मिन् लिखितं यस्य वेश्मनि। प्रत्यक्षं द्वारकापुण्यं प्राप्यते कृष्णसंभवम्॥