Adhyaya 82

Verse 1

सूत उवाच । तद्दृष्ट्वा पुंडरीकाक्षो गरुडस्य विचेष्टितम् । विस्मितश्चिंतयामास किमिदं सांप्रतं स्थितम्

सूत उवाच—तद् गरुडस्य विचेष्टितं दृष्ट्वा पुंडरीकाक्षो भगवान् विस्मितोऽभवत्। स च मनसि चिन्तयामास—“किमिदं सांप्रतं स्थितम्?”

Verse 2

अपि वज्रप्रहारेण यस्य रोमापि न च्युतम् । तौ पक्षौ सहसा चास्य कथं निपतितौ भुवि

यस्य वज्रप्रहारेणापि रोमापि न च्युतं, तस्य तौ पक्षौ सहसा कथं भुवि निपतितौ?

Verse 3

नूनमेतेन या स्त्रीणां कृता निंदा महात्मना । दूषितं ब्रह्मचर्यं यच्छांडिलीं समवेक्ष्य च

नूनं महात्मना स्त्रीणां निन्दा कृता; शाण्डिलीं समवेक्ष्य च यद् ब्रह्मचर्यं दूषितं, तेनैवेदं जातम्।

Verse 4

अनया पातितौ पक्षौ तपःशक्तिप्रभावतः । नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी भुवनत्रये

अनया तपःशक्तिप्रभावतः पक्षौ पातितौ; भुवनत्रयेऽन्यस्य न विद्यते ईदृशी शक्तिः।

Verse 5

ततः प्रसादयामास शांडिलीं गरुडध्वजः । तदर्थं विनयोपेतः स्मितं कृत्वा द्विजोत्तमाः

ततः गरुडध्वजो भगवान् शाण्डिलीं प्रसादयामास। तदर्थं विनयोपेतः स्मितं कृत्वा द्विजोत्तमान् प्रत्युवाच।

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सामान्यवचनं प्रोक्तं सर्वस्त्रीणामनेन हि । तत्किमर्थं महाभागे त्वया चैवेदृशः कृतः

श्रीभगवानुवाच । सर्वस्त्रीणां विषये ह्यनेन सामान्यवचनमेवोक्तम् । तत्किमर्थं महाभागे त्वया चेदृशं कर्म कृतम् ॥

Verse 7

शांडिल्युवाच । मम वक्त्रं समालोक्य स्मितं चक्रे जनार्दन । स्त्रीनिंदा विहितानेन स्वमत्यापि जगद्गुरो

शांडिल्युवाच । मम वक्त्रं समालोक्य स जनार्दन स्मितं चकार । जगद्गुरो, स्वमत्यैवानेन स्त्रीनिन्दा विहिता ॥

Verse 8

एतस्मात्कारणादस्य निग्रहोऽयं मया कृतः । मनसा न च वाक्येन न च केशव कर्मणा

एतस्मात्कारणादस्य निग्रहोऽयं मया कृतः । केशव, न मनसा न च वाचा न च कर्मणा मया वैरभावः कृतः ॥

Verse 9

श्रीभगवानुवाच । तथापि कुरु चास्य त्वं प्रसादं गतकल्मषे । मम वाक्यानुरोधेन यदिमां मन्यसे शुभे

श्रीभगवानुवाच । तथापि गतकल्मषे शुभे, त्वमस्य प्रसादं कुरु । मम वाक्यानुरोधेन, यदि मां प्रियं मन्यसे ॥

Verse 10

शांडिल्युवाच । मनसापि मया ध्यातं शुभं वा यदिवाऽशुभम् । नान्यथा जायते देव विशेषात्कोपयुक्तया

शांडिल्युवाच । देव, मनसापि मया यद्ध्यातं शुभं वा अशुभं वा, तदन्यथा न जायते; विशेषात्कोपयुक्तया ॥

Verse 11

तस्मादेष ममादेशादाराध यतु शंकरम् । पक्षलाभाय नान्यस्य शक्तिर्दातुं व्यवस्थिता

तस्मान्ममाज्ञया स शंकरमाराधयतु; पक्षलाभाय तु नान्यस्य कस्यचित् शक्तिर्दातुं नियुक्ता।

Verse 12

अथवा पुंडरीकाक्ष रूपमीदृग्व्यवस्थितः । एष संस्थास्यते लोके सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

अथवा, पुंडरीकाक्ष, एष एवमिदृग्रूपे व्यवस्थितः लोके संस्थास्यते; सत्यमेतदहं ब्रवीमि।

Verse 13

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा तं प्रोवाच जनार्दनः । गरुडं दैन्यसंयुक्तं भासपिंडोपमं स्थितम्

सूत उवाच— तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा जनार्दनस्तं प्रत्युवाच; दैन्येनाभिभूतं गरुडं भासपिण्डोपमं स्थितम्।

Verse 14

एष एव वरश्चास्या द्विपदेश्या द्विजोत्तम । पक्षलाभाय यत्प्रोक्तं तव शंभुप्रसादनम्

एष एव वरश्चास्याः द्विपदेश्यायाः, द्विजोत्तम; पक्षलाभाय यत्प्रोक्तं तव शम्भुप्रसादनमेव।

Verse 15

तस्मादाराधय क्षिप्रं त्वं देवं शशिशेखरम् । अव्यग्रं चित्तमास्थाय दिवारात्रमतंद्रितः

तस्मात्त्वं क्षिप्रं शशिशेखरं देवं आराधय; अव्यग्रचित्तमास्थाय दिवारात्रमतन्द्रितः।

Verse 16

येन ते तत्प्रभावेन भूयः स्यात्तादृशं वपुः । तस्य देवस्य माहात्म्यादचिरादपि काश्यप

येन तस्य देवस्य प्रभावेन तव वपुः पुनः पूर्ववत् तादृशं भविष्यति; तस्य देवस्य माहात्म्यात्, हे काश्यप, अचिरादेव तत्सिध्यति।

Verse 17

तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं धृतपाशुपतव्रतः । संस्थाप्य देवमीशानं ततस्तं तोषमानयत्

तच्छ्रुत्वा गरुडस्तूर्णं धृतपाशुपतव्रतः। संस्थाप्य देवमीशानं ततस्तं तोषमानयत्॥

Verse 18

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्राजापत्यानि चक्रेऽथ पाराकाणि तदग्रतः

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च। प्राजापत्यानि चक्रेऽथ पाराकाणि तदग्रतः॥

Verse 19

स्नात्वा त्रिषवणं पश्चाद्भस्मस्नान परायणः । जपन्रुद्रशिरो रुद्रान्नीलरुद्रांस्तथापरान्

स्नात्वा त्रिषवणं पश्चाद्भस्मस्नानपरायणः। जपन्रुद्रशिरो रुद्रान्नीलरुद्रांस्तथापरान्॥

Verse 20

चक्रे पूजां स्वयं तस्य स्नापयित्वा यथाविधि । बलिपूजोपहारांश्च विधानेन प्रयच्छति

चक्रे पूजां स्वयं तस्य स्नापयित्वा यथाविधि। बलिपूजोपहारांश्च विधानेन प्रयच्छति॥

Verse 21

एवं तस्य व्रतस्थस्य जपपूजापरस्य च । ततो वर्षसहस्रांते गतस्तुष्टिं महेश्वरः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति वृणुष्वेष्टं द्विजोत्तम

एवं तस्य व्रतस्थस्य जपपूजापरस्य च । ततो वर्षसहस्रान्ते गतस्तुष्टिं महेश्वरः । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति वृणुष्वेष्टं द्विजोत्तम ॥

Verse 22

गरुड उवाच । पश्यावस्थां ममेशान शांडिल्या या विनिर्मिता । पक्षपातः कृतोऽस्माकं तमहं प्रार्थयामि वै

गरुड उवाच । पश्यावस्थां ममेशान शांडिल्या या विनिर्मिता । पक्षपातः कृतोऽस्माकं तमहं प्रार्थयामि वै ॥

Verse 23

त्वयात्रैव सदा लिंगे स्थेयं हर ममाधुना । मम वाक्यादसंदिग्धं यदि चेष्टं प्रयच्छसि

त्वयात्रैव सदा लिंगे स्थेयं हर ममाधुना । मम वाक्यादसंदिग्धं यदि चेष्टं प्रयच्छसि ॥

Verse 24

भगवानुवाच । अद्यप्रभृति मे चात्र लिंगे वासो भविष्यति । त्वं च तद्रूपसंपन्नो विशेषाद्बलवेगभाक्

भगवानुवाच । अद्यप्रभृति मे चात्र लिंगे वासो भविष्यति । त्वं च तद्रूपसंपन्नो विशेषाद्बलवेगभाक् ॥

Verse 25

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्विहंगम । एवमुक्त्वाथ तं देवः स्वयं पस्पर्श पाणिना

भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद्विहंगम । एवमुक्त्वाथ तं देवः स्वयं पस्पर्श पाणिना ॥

Verse 26

ततोऽस्य पक्षौ संजातौ तत्क्षणादेव सुन्दरौ । तथा रोमाणि दिव्यानि जातरूपोपमानि च

ततः क्षणमात्रेणास्य सुन्दरौ पक्षौ समुत्पन्नौ; रोमाणि च दिव्यानि जातरूपसदृशप्रभाणि बभूवुः।

Verse 27

ततः प्रणम्य तं देवं प्रहष्टः स विहंगमः । गतः स्वभवनं पश्चादनुज्ञाप्य महेश्वरम्

ततः स विहङ्गमः प्रहृष्टहृदयः तं देवं प्रणम्य; महेश्वरमनुज्ञाप्य पश्चात् स्वभवनं गतः।

Verse 29

तस्य चायतने पुण्ये योगात्प्राणान्परित्यजेत् । प्रायोपवेशनं कृत्वा न स भूयोऽपि जायते

तस्य पुण्यायतने योगसमाधिना प्राणान् परित्यजेत्; प्रायोपवेशनं कृत्वा स पुनर्भवं न प्राप्नोति।

Verse 30

अपि पाप समाचारः कौलो वा निर्घृणोऽपि वा । ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा चौरो वा भ्रूणहाऽपि वा

अपि पापाचारः कौलो वा निर्घृणोऽपि वा; ब्रह्मघ्नो वा सुरापो वा चोरो वा भ्रूणहा अपि वा।

Verse 31

त्रिकालं पूजयन्यस्तु श्रद्धापूतेन चेतसा । संवत्सरं वसेत्सोऽपि शिवलोके महीयते

यस्तु त्रिकालं श्रद्धापूतेन चेतसा पूजयेत्, संवत्सरं वसेत्; सोऽपि शिवलोके महीयते।

Verse 32

अथवा सोमवारेण यस्तं पश्यति मानवः । कृत्वा क्षणं सुभक्त्या यो यावत्संवत्सरं द्विजाः

अथवा सोमवारे यः कश्चिन्मानवस्तं पश्यति; सुभक्त्या क्षणमात्रं कृत्वा, द्विजाः, यावत्संवत्सरसेवाफलमिव लभते।

Verse 33

सोऽपि याति न संदेहः पुरुषः शिवमन्दिरे । विमानवरमारूढः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

सोऽपि पुरुषः न संशयः शिवमन्दिरं याति; विमानवरमारूढः, अप्सरोगणैः सेव्यमानः।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कलिकाले विशेषतः । द्रष्टव्यो वै सुपर्णाख्यो देवः श्रद्धासमन्वितैः

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन, कलिकाले विशेषतः, श्रद्धासमन्वितैः सुपर्णाख्यो देवो वै द्रष्टव्यः।

Verse 35

संत्याज्याश्च तथा प्राणास्तदग्रेप्रायसंश्रितैः । वांछद्भिः शिवसांनिध्यं सत्यमेतन्मयोदितम्

तदग्रे प्रायसंश्रितैः, शिवसांनिध्यं वाञ्छद्भिः, प्राणाः अपि संत्याज्याः; सत्यमेतन्मयोदितम्।