
ऋषयः सूतं पप्रच्छुः—कथं चमत्कारभूपतिः कुष्ठरोगात् मुक्तः, के ते ब्राह्मणाः येन मार्गेण तं निन्युः, शंखतीर्थं कुत्र कियद्वीर्यं च। सूतः कथयति—स राजा बहूनि तीर्थानि भ्रमन् औषधमन्त्रादीनि च अन्विष्यापि न किञ्चिदुपायं लेभे; पुण्यदेशे तपस्वीव वसन् स यात्रिकब्राह्मणान् ददर्श, मानुषं दैवं वा उपायं याचितवान्। ते ब्राह्मणाः समीपस्थं शंखतीर्थं सर्वरोगनाशनं वर्णयन्ति—विशेषतः चैत्रमासे चतुर्दश्यां, चन्द्रे चित्रायां स्थिते, उपवासपूर्वकस्नाने महाफलप्रदमिति। ते तस्य तीर्थस्योत्पत्तिं कथयन्ति—लिखितशंखयोः तपस्विनोर्भ्रातृयोः कथा; लिखितस्य शून्याश्रमे शंखः फलमादाय दोषं स्वीकृतवान्, क्रोधात् लिखितः तस्य हस्तं छित्त्वा। शंखः घोरं तपः कृत्वा शिवं प्रसादयामास; शिवः प्रादुरभूतः, हस्तौ पुनर्ददौ, शंखनाम्ना तीर्थं प्रतिष्ठाप्य स्नातॄणां शुद्धिं नवजीवनं च, तथा तस्यां रात्रौ श्राद्धेन पितॄणां तृप्तिं प्रतिजज्ञे। तदनुसारं ब्राह्मणैः नीतः राजा काले स्नात्वा रोगमुक्तो दीप्तिमानभवत्; कृतज्ञः स राज्यधनं दातुमिच्छन्, ब्राह्मणैस्तु शास्त्रनियतं प्राकारखातादिसंरक्षितं विद्वद्गृहस्थनिवासस्थानं याचितम्। राजा सुयोजनां पुरीं निर्माय दानैः पूरयामास, पात्रब्राह्मणेभ्यः विधिवत् विभज्य, ततः परं वैराग्यतपोनिष्ठां प्रति प्रावर्तत।
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा
ऋषय ऊचुः । चमत्कारः कथं राजा मुक्तः कुष्ठेन सूतज । कथं तेन तपस्तप्तं कियत्कालं च भूभुजा ॥
Verse 2
कतमे ब्राह्मणास्ते वै शंखतीर्थं प्रदर्शितम् । यैस्तस्य रोगमुक्त्यर्थं दुःखितस्य महात्मनः
के ते ब्राह्मणाः, येन वै शंखतीर्थं तस्मै प्रदर्शितम्—यैः दुःखितस्य महात्मनः रोगमुक्त्यर्थं तत् प्रकटितम्?
Verse 3
कतमं शंखतीर्थं तत्कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितम् । किंप्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद
तत् शंखतीर्थं कतमं, कस्मिन् स्थाने व्यवस्थितम्? तस्य प्रभावं च निःशेषं सर्वं विस्तरतो वद।
Verse 4
सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां मनोहराम् । सर्वपापहरां विप्राश्चमत्कारनृपोद्भवाम्
सूत उवाच—विप्राः, अहं वः मनोहरामेतां कथां कीर्तयिष्यामि; सर्वपापहरां चमत्कारनृपोद्भवाम्।
Verse 5
स भ्रांतः सर्वतीर्थानि प्रभासाद्यानि कृत्स्नशः । तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः
स प्रभासादीनि सर्वतीर्थानि कृत्स्नशो भ्रान्तः; तपस्वी नियताहारो भिक्षान्नकृतभोजनः।
Verse 6
पृच्छमानो भिषग्मुख्यानौषधानि मुहुर्मुहुः । मंत्रान्मंत्रविदश्चैव रोगनाशाय नित्यतः
स मुहुर्मुहुः भिषग्मुख्यान् औषधानि पृच्छन्, तथा मन्त्रविदो मन्त्रान् नित्यं रोगनाशाय अपृच्छत्।
Verse 7
न लेभे किंचिदिष्टं वा स मंत्रं भेषजं च वा । तीर्थं वा नृपशार्दूलो येन स्याद्व्याधिसंक्षयः
नृपशार्दूलः किंचिदपि इष्टं न लेभे—न मन्त्रं न भेषजं नापि तीर्थं—येन तस्य व्याधिः संक्षयं गच्छेत्।
Verse 9
निवासमकरोत्तस्मिन्क्षेत्रे पुण्यतमे चिरम् । शीर्णपर्णफलाहारो भूमौ शेते सदा निशि । अन्य स्याऽन्यस्य वृक्षस्य मदाहंकारवर्जितः
स पुण्यतमे तस्मिन् क्षेत्रे चिरं निवासमकरोत्। शीर्णपर्णफलाहारो निशि सदा भूमौ शेते; अन्यस्याऽन्यस्य वृक्षस्य समीपं गच्छन् मदाहंकारवर्जितः।
Verse 10
ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः । सोऽपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठांस्तीर्थयात्राश्रयान्बहून्
ततः कतिपयाहस्य भ्रममाणो महीपतिः, तीर्थयात्राश्रयान् बहून् ब्राह्मणश्रेष्ठान् ददर्श।
Verse 11
इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने चमत्कारभूपतिना व्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनंनामैकादशोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णने ‘चमत्कारभूपतिना ब्राह्मणेभ्यो नगरदानवर्णनम्’ नामैकादशोऽध्यायः समाप्तः।
Verse 13
अस्ति कश्चिदुपायोऽत्र दैवो वा मानुषोऽपि वा । भेषजं वाऽथ मंत्रो वा येन कुष्ठं प्रशाम्यति
अत्र कश्चिदुपायोऽस्ति वा—दैवो वा मानुषोऽपि वा? भेषजं वा अथ मन्त्रः, येन कुष्ठं प्रशाम्यति।
Verse 15
अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्
अथवा वित्थ नो यूयं त्यक्ष्यामीह कलेवरम् । प्रविश्याग्निं जलं वाऽपि भक्षयित्वाऽथ वा विषम्
Verse 16
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते द्विजसत्तमाः । प्रोचुः कृपासमाविष्टास्ततस्तं पृथिवीश्वरम्
Verse 17
अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्
अस्ति पार्थिवशार्दूल स्थानादस्माददूरतः । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वरोगक्षयावहम्
Verse 18
ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः
ये नरा व्याधिना ग्रस्ताः काणाश्चांधास्तथा जडाः । हीनांगाश्चाऽधिकांगाश्च कुरूपा विकृताननाः
Verse 19
तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे
तेऽपि चैत्रस्य कृष्णादौ स्नातास्तत्राकृताशनाः । भवंति नीरुजः सद्यश्चित्रासंस्थे निशाकरे
Verse 20
अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः
अस्माभिः शतशो दृष्टा द्वादशार्कसमप्रभाः । कामदेवसमाकारास्तेजोवीर्यसमायुताः ॥
Verse 21
राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात्
राजोवाच । शंखतीर्थं कथं ज्ञेयं मया ब्राह्मणसत्तमाः । कथं चैव समुत्पन्नं वदध्वं मम विस्तरात् ॥
Verse 22
ब्राह्मणा ऊत्रुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः
ब्राह्मणा ऊचुः । आसीत्पूर्वं मुनिश्रेष्ठो लिखिताख्यो महीतले । शांडिल्यस्य मुनेः पुत्रस्तपोवीर्यसमन्वितः ॥
Verse 23
अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः
अथ तस्यानुजो जज्ञे शंखाख्यो धर्मशास्त्रवित् । कन्दमूलफलाहारः सदैव तपसि स्थितः ॥
Verse 24
कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याऽश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोतिबुभुक्षया
कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याश्रमं ययौ । शंखः स्वादुफलार्थाय पीडितोऽतिबुभुक्षया ॥
Verse 25
स शून्यमाश्रमं प्राप्य लिखितस्य महात्मनः । आत्मीयानीति मन्वानः फलानि जगृहे ततः
स लिखितमहात्मनः शून्यमाश्रमं प्राप्य, ‘आत्मीयानीव’ इति मन्वानः, ततः फलानि जग्राह।
Verse 26
भक्षयामास भूरीणि पक्वानि मधुराणि च । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितः शिष्यसंयुतः
स भूरीणि पक्वानि मधुराणि च फलानि भक्षयामास; एतस्मिन्नन्तरे शिष्यसंयुतो लिखितोऽत्र प्राप्तः।
Verse 27
स गृहीतफलं दृष्ट्वा शंखं प्रोवाच कोपतः
स गृहीतफलं दृष्ट्वा कोपतः शंखं प्रोवाच।
Verse 28
अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि । कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे
‘अदत्तानि मया पाप फलानि हृतवानसि; कस्मात्त्वं चौर्यरूपेण नानुबन्धमवेक्षसे?’ इति।
Verse 29
शंख उवाच । सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम् । फलानि प्रगृहीतानि विजनेऽत्र तवाश्रमे
शंख उवाच— ‘सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठ यत्त्वया परिकीर्तितम्; विजनेऽत्र तवाश्रमे फलानि प्रगृहीतानि।’
Verse 30
तस्मात्कुरु यथार्हं मे निग्रहं चौर्यसंभवम् । इह लोकः परश्चैव येन मे स्यात्सुखावहः
तस्मात् मे चौर्यसम्भवं यथार्हं निग्रहं कुरु, येन मे इह लोके परत्र च सुखावहं शुभं भवेत्।
Verse 31
ततः स हस्तमादाय हस्ते शंखस्य तत्क्षणात् । चकर्त कोपमाविष्टो वार्यमाणोऽपि तापसैः
ततः स शंखस्य हस्तमादाय तत्क्षणात् क्रोधाविष्टोऽपि, तापसैः वार्यमाणोऽपि, तं हस्तं चकर्त।
Verse 32
छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु तपश्चक्रे सुदारुणम् । विशेषेण समासाद्य स्वाश्रमे भूय एव तु
छिन्नहस्तोऽपि शंखस्तु सुदारुणं तपश्चक्रे; विशेषेण भूय एव स्वाश्रमे समासाद्य।
Verse 33
ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य कालेन केन चित् । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं च शंखमुनीश्वरम्
ततः कालेन केनचित् तस्मिन् तुष्टो महादेवः, दर्शनं दत्त्वा तं शंखमुनीश्वरं गत्वा प्रोवाच।
Verse 34
महेश्वर उवाच । भोभो मुने महासत्त्व दुष्करं कृतवानसि । वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्
महेश्वर उवाच— भो भो मुने महासत्त्व, दुष्करं कृतवानसि; वरं गृहाण मत्तस्त्वं मनसा समभीप्सितम्।
Verse 35
शंख उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव वरं चेद्यच्छसि प्रभो । स्यातां मे तादृशौ हस्तौ भूयोऽपि सुरसत्तम
शङ्ख उवाच—यदि मे देव तुष्टोऽसि, प्रभो वरं यदि दास्यसि, तर्हि पूर्ववत् तादृशौ हस्तौ मे भूयोऽपि स्यताम्, हे सुरसत्तम।
Verse 36
तथेदं मम नामांकं तीर्थं स्यात्सुरसत्तम । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापहरं नृणाम्
तथैव मम नामाङ्कं तीर्थं स्यात्, हे सुरसत्तम। तत् सर्वलोकेषु विख्यातं भविष्यति, नृणां सर्वपापहरं च।
Verse 37
हीनांगो वाधिकांगो वा व्याधिना ग्रस्त एव च । अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात्पुनर्नवः
हीनाङ्गो वाधिकाङ्गो वा व्याधिना ग्रस्त एव च। अत्र स्नानं करोत्याशु स भूयः स्यात् पुनर्नवः॥
Verse 38
भगवानुवाच । एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति । अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्
भगवानुवाच—एतत्तीर्थं तु विख्यातं तव नाम्ना भविष्यति। अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र देहिनां पापनाशनम्॥
Verse 39
हीनांगो वाधिकांगो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति । चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे । सुवर्णांगः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः
हीनाङ्गो वाधिकाङ्गो वा योऽत्र स्नानं करिष्यति। चैत्रे शुक्ले निराहारश्चित्रासंस्थे निशाकरे। सुवर्णाङ्गः स तेजस्वी भविष्यति न संशयः॥
Verse 40
सकामो यदि विप्रेंद्र ध्यायमानः सुरूपताम् । निष्कामो वा परं स्थानं गमि ष्यति शिवात्मकम्
सकामो यदि विप्रेन्द्र सुरूपतां ध्यायमानः, सुरूपतामेव प्राप्नोति; निष्कामस्तु शिवात्मकं परं स्थानं गमिष्यति।
Verse 41
अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्
अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मन् चतुर्दश्यां निशाकरे चित्रास्थिते, पितरः तृप्तिमुत्तमां प्राप्नुवन्ति।
Verse 42
अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लांत उत्तमः । अपराह्णे निशानाथश्चित्रायोगं प्रयास्यति
अद्यैव विप्रशार्दूल चैत्रशुक्लान्त उत्तमे, अपराह्णे निशानाथः चित्रायोगं प्रयास्यति।
Verse 43
तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात् । स्यातां हस्तौ सुरूपाढ्यौ यथा पूर्वं तथा हि तौ
तत्रोपवासयुक्तस्य सम्यक्स्नातस्य तत्क्षणात्, हस्तौ सुरूपाढ्यौ स्यातां यथा पूर्वं तथा हि तौ।
Verse 44
एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्
एवमुक्त्वा स भगवान् ततश्चादर्शनं गतः; शङ्खोऽपि कुतपे काले तत्र स्नानमथाकरोत्।
Verse 45
ततश्च तत्क्षणाज्जातौ हस्तौ तस्य यथा पुरा । रक्तोत्पलनिभौ कांतौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ
ततः तत्क्षणादेव तस्य हस्तौ यथापुरा पुनर्जातौ—रक्तोत्पलनिभौ कान्तौ मत्स्यचिह्नेन चिह्नितौ।
Verse 46
ब्राह्मणा ऊचुः । एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम । प्रभावाद्देवदेवस्य चंद्रांकस्य शुभावहम्
ब्राह्मणा ऊचुः—एवं तद्धरणीपृष्ठे तीर्थं जातं नृपोत्तम; देवदेवस्य चन्द्राङ्कस्य प्रभावात् शुभावहम्।
Verse 47
तस्मात्त्वमपि राजेंद्र तत्र स्नानं समाचर । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां चित्रासंस्थे निशाकरे
तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तत्र स्नानं समाचर—चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां, चित्रासंस्थे निशाकरे।
Verse 48
भविष्यसि न संदेहः सर्वरोगविवर्जितः । वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते
भविष्यसि न संशयः सर्वरोगविवर्जितः; वयं ते दर्शयिष्यामः प्राप्ते काले यथोदिते।
Verse 49
सूत उवाच । ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः । चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी
सूत उवाच—ततः कतिपयाहेन चैत्रकृष्णादिरागतः; चित्रासंस्थे निशानाथे संप्राप्ता च चतुर्दशी।
Verse 50
ततस्ते ब्राह्मणा भूपं समादाय च तत्क्षणात् । शंखतीर्थं समुद्दिश्य गतास्तस्य हितैषिणः
ततस्ते ब्राह्मणाः भूपं तत्क्षणादेव समादाय, तस्य हितैषिणः शङ्खतीर्थं समुद्दिश्य जग्मुः।
Verse 51
ततः स मनसि ध्यात्वा कुष्ठव्याधिपरिक्षयम् । स्नानं चक्रे यथान्यायं श्रद्धया परया युतः
ततः स मनसि कुष्ठव्याधेः परिक्षयं ध्यात्वा, परया श्रद्धया युतः यथान्यायं स्नानं चकार।
Verse 52
ततः कुष्ठविनिर्मुक्तो द्वादशार्कसमप्रभः । निष्क्रांतः सलिलात्तस्माद्धर्षेण महतान्वितः
ततः स कुष्ठविनिर्मुक्तः द्वादशार्कसमप्रभः, तस्मात् सलिलात् निष्क्रान्तो महता हर्षेणान्वितः।
Verse 53
ततः प्रणम्य तान्सर्वान्ब्राह्मणान्वेदपारगान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह
ततः स तान् सर्वान् वेदपारगान् ब्राह्मणान् प्रणम्य, कृताञ्जलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच।
Verse 54
प्रसादेन हि युष्माकं मुक्तोऽहं ब्राह्मणोत्तमाः । कुष्ठव्याधेर्महाकालं गर्हितोस्म्येव देहिनाम्
युष्माकं प्रसादेनाहं ब्राह्मणोत्तमाः कुष्ठव्याधेर्मुक्तः; स च महाकालं दुःसहः देहिनां मध्ये गर्हित एव।
Verse 55
तस्मान्नाहं करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः । तीर्थेऽत्रैवाधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः
तस्मादहं न करिष्यामि राज्यं ब्राह्मणसत्तमाः। अत्रैव तीर्थेऽधुना नित्यं चरिष्यामि महत्तपः॥
Verse 56
एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम् । यत्किंचिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णंतु द्विजोत्तमाः
एतद्राज्यं च देशं च हस्त्यश्वादि तथापरम्। यत्किञ्चिद्विद्यते मह्यं तद्गृह्णन्तु द्विजोत्तमाः॥
Verse 57
ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम् । दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः
ममैवानुग्रहार्थाय दयां कृत्वा बृहत्तराम्। दीनस्य भक्तियुक्तस्य विरक्तस्य विशेषतः॥
Verse 58
ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम । तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः
ब्राह्मणा ऊचुः। न वयं रक्षितुं शक्ता राज्यं पार्थिवसत्तम। तत्किं तेन गृहीतेन येन स्याद्राज्यविप्लवः॥
Verse 59
जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा । त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम
जामदग्न्येन रामेण पुरा दत्ता वसुन्धरा। त्रिःसप्त क्षत्रियैर्हीनां कृत्वास्माकं नृपोत्तम॥
Verse 60
सा भूयोपि हृताऽस्माकं क्षत्रियैर्बलवत्तरैः । तिरस्कृत्य द्विजान्सर्वांल्लीलयापि मुहुर्मुहुः
पुनरप्यस्माकं तत् क्षत्रियैर्बलवत्तरैर्हृतम्। ते च द्विजान् सर्वान् तिरस्कृत्य लीलयापि मुहुर्मुहुः परिभवन्ति स्म॥
Verse 61
राजोवाच । अहं वः प्रकरिष्यामि रक्षां ब्राह्मणसत्तमाः । तपस्थितोऽपि कार्येऽत्र न भीः कार्या कथंचन
राजोवाच— ब्राह्मणसत्तमाः! अहं वः रक्षां प्रकरिष्यामि। तपस्थितोऽप्यत्र कार्ये कथंचन न भीः कार्या॥
Verse 62
ब्राह्मणा ऊचुः । अवश्यं यदि ते श्रद्धा विद्यते दानसंभवा । क्षेत्रेऽत्रापि महापुण्ये कृत्वा देहि पुरोत्तमम्
ब्राह्मणा ऊचुः— यदि ते दानसंभवा श्रद्धाऽवश्यं विद्यते, तर्ह्यत्र महापुण्ये क्षेत्रे पुरोत्तमं कृत्वा अस्मभ्यं देहि॥
Verse 63
सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां प्राकारपरिखान्वितम् । सुखेन येन तिष्ठामः स्नात्वा तीर्थैः पृथग्विधैः । गृहस्थधर्मिणः सर्वे स्वाध्यायनिरता सदा
सर्वेषां ब्राह्मणेन्द्राणां प्राकारपरिखान्वितं पुरम्। येन वयं पृथग्विधैस्तीर्थैः स्नात्वा सुखेन तिष्ठेम; सर्वे गृहस्थधर्मिणः, सदा स्वाध्यायनिरताश्च॥
Verse 64
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स महीपालस्तथेत्युक्त्वा प्रहर्षितः । नगरं कल्पयामास स्थाने तत्र महत्तमम्
सूत उवाच— तच्छ्रुत्वा स महीपालः प्रहर्षितस्तथेत्युक्त्वा, तत्रैव स्थाने महत्तमं नगरं कल्पयामास॥
Verse 65
प्राकारेण सुतुंगेन परिखाद्येन सर्वतः । आयामव्यासतश्चैव क्रोशमात्रं मनोहरम्
सर्वतः सुतुङ्गप्राकारेण परिखादिभिश्च परिवृतं, आयामव्यासतश्च क्रोशमात्रं मनोहरं नगरम् आसीत्।
Verse 66
त्रिकचत्वरसंशुद्धं शोभितं सर्वतो ध्वजैः । प्रासादैः प्रोन्नतैः कान्तैः समंतात्सुधया वृतैः
त्रिकचत्वरसंशुद्धं सर्वतो ध्वजैः शोभितं, समन्तात् प्रोन्नतैः कान्तैः सुधಾಲिप्तैः प्रासादैर्वृतम्।
Verse 67
मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च । संपूर्णं सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैः
मत्तवारणकोपेतैर्बहुभिर्भूभिरेव च संपूर्णं, सत्यकामाद्यैः साधुलोकप्रशंसितैर्नृपैः परिपूर्णम्।
Verse 68
ततो गृहाणि सर्वाणि पूरयित्वा स भूमिपः । सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि
ततो स भूमिपः सर्वाणि गृहाणि सुवर्णमणिमुक्तादिपदार्थैरपरैरपि पूरयामास।
Verse 69
ब्राह्मणेभ्यः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः । श्रोत्रियेभ्यश्च दांतेभ्यः स तु श्रद्धासमन्वितः
स तु श्रद्धासमन्वितः कुलीनेभ्यो वेदविद्भ्यो विशेषतः, श्रोत्रियेभ्यश्च दान्तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यः प्रददौ।
Verse 70
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं प्रक्षाल्य चरणौ ततः । शास्त्रोक्तेन विधानेन प्रददौ द्विजसत्तमाः
यथाज्येष्ठं यथाश्रेष्ठं क्रमशः पादयोः प्रक्षालनं कृत्वा, शास्त्रोक्तविधानेन द्विजसत्तमेभ्यः स दानानि प्रददौ।
Verse 97
ततश्च पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः । एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते
ततः स पार्थिवश्रेष्ठो वैराग्यं परमं गतः; एकाकी यतचित्तात्मा सर्वसत्त्वविराजिते स्थाने न्यवसत्।