Adhyaya 60

Verse 1

कृकल उवाच । कथं मे जायते सिद्धिः कथं पितृविमोचनम् । एतन्मे विस्तरेणापि धर्मराज वदाधुना

कृकल उवाच—कथं मे जायते सिद्धिः कथं पितृविमोचनम्। एतन्मे विस्तरेणापि धर्मराज वदाधुना॥

Verse 2

धर्म उवाच । गच्छ गेहं महाभाग त्वां विना दुःखमाचरत् । संबोधय त्वं सुकलां स्वपत्नीं धर्मचारिणीम्

धर्म उवाच—गच्छ गेहं महाभाग त्वां विना दुःखमाचरत्। संबोधय त्वं सुकलां स्वपत्नीं धर्मचारिणीम्॥

Verse 3

श्राद्धदानं गृहं गत्वा तस्या हस्तेन वै कुरु । स्मृत्वा पुण्यानि तीर्थानि यजस्व त्वं सुरोत्तमान्

श्राद्धदानं गृहं गत्वा तस्या हस्तेन वै कुरु। स्मृत्वा पुण्यानि तीर्थानि यजस्व त्वं सुरोत्तमान्॥

Verse 4

तीर्थयात्राकृता सिद्धिस्तव चैव भविष्यति । भार्यां विना तु यो लोके धर्मं साधितुमिच्छति

तीर्थयात्राकृता सिद्धिस्तव चैव भविष्यति। भार्यां विना तु यो लोके धर्मं साधितुमिच्छति—॥

Verse 5

स गार्हस्थ्यं विलोप्यैव एकाकी विचरेद्वनम् । विफलो जायते लोके तं न मन्यंति देवताः

यः कश्चिद् गार्हस्थ्यधर्मं परित्यज्य एकाकी वनं विचरति, स लोके निष्फलः स्यात्; तं देवता न पूजयन्ति।

Verse 6

यज्ञाः सिद्धिं तदायांति यदा स्याद्गृहिणी गृहे । एकाकी स समर्थो न धर्मार्थसाधनाय च

यदा गृहे गृहिणी विद्यते तदा यज्ञाः सिद्धिं यान्ति; एकाकी पुरुषो धर्मार्थसाधने समर्थो न भवति।

Verse 7

विष्णुरुवाच । एवमुक्त्वा च तं वैश्यं गतो धर्मो यथागतम् । कृकलोपि स धर्मात्मा स्वगृहं प्रतिप्रस्थितः

विष्णुरुवाच—एवमुक्त्वा तं वैश्यं धर्मो यथागतम् अगात्; कृकलोऽपि स धर्मात्मा स्वगृहं प्रति प्रस्थितः।

Verse 8

स्वगृहं प्राप्य मेधावी दृष्ट्वा तां च पतिव्रताम् । सार्थवाहेन तेनापि स्वस्थानं प्राप्य बुद्धिमान्

स्वगृहं प्राप्य मेधावी तां पतिव्रतां दृष्टवान्; सार्थवाहोऽपि स बुद्धिमान् स्वस्थानं प्राप।

Verse 9

तया समागतं दृष्ट्वा भर्तारं धर्मकोविदम् । कृतं सुमंगलं पुण्यं भर्तुरागमने तदा

तया धर्मकोविदं भर्तारं समागतं दृष्ट्वा तदा भर्तुरागमने पुण्यं सुमङ्गलं कर्म कृतम्।

Verse 10

समाचष्ट स धर्मात्मा धर्मस्यापि विचेष्टितम् । समाकर्ण्य महाभागा भर्तुर्वाक्यं मुदावहम्

स धर्मात्मा तदा धर्मस्य सूक्ष्मं विचेष्टितमपि समाचष्ट। महाभागा सा भर्तुः मुदावहं वाक्यं समाकर्ण्य सावधानं शुश्राव॥

Verse 11

धर्मवाक्यं प्रशस्याथ अनुमेने च तं तथा । विष्णुरुवाच । अथो स कृकलो वैश्यस्तया सार्धं सुपुण्यकम्

धर्मवाक्यं प्रशस्य स तं तथैवानुमेने। विष्णुरुवाच—अथ स कृकलो वैश्यः तया सार्धं सुपुण्यकर्म चकार॥

Verse 12

चकार श्रद्धया श्राद्धं देवतागृहसंस्थितः । पितरो देव गंधर्वा विमानैश्च समागताः

देवतागृहसंस्थितः स श्रद्धया श्राद्धं चकार। पितरः देवगन्धर्वाश्च विमानैः समागताः॥

Verse 13

तुष्टुवुस्तौ महात्मानौ दंपती मुनयस्तथा । अहं चापि तथा ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरः

तदा मुनयस्तथा दंपती महात्मानौ तुष्टुवुः। अहं च तथा ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरश्च॥

Verse 14

सर्वे देवाः सगंधर्वा विमानैश्च समागताः । अहमेव ततो ब्रह्मा देव्यायुक्तो महेश्वरः

सर्वे देवाः सगन्धर्वा विमानैश्च तत्र समागताः। ततोऽहमेव ब्रह्मा च देव्यायुक्तो महेश्वरश्च प्रादुरभवाम॥

Verse 15

सर्वे देवाः सगंधर्वास्तस्याः सत्येन तोषिताः । ऊचुश्च तौ महात्मानौ धर्मज्ञौ सत्यपंडितौ

सर्वे देवाः सगन्धर्वाः तस्याः सत्यव्रतेन तुष्टाः; तौ महात्मानौ धर्मज्ञौ सत्यपण्डितौ इति संबोध्य ऊचुः।

Verse 16

भार्यया सह भद्रं ते वरं वरय सुव्रत । कृकल उवाच । कस्य पुण्यप्रसंगेन तपसश्च सुरोत्तमाः

सुव्रत, भार्यया सह ते भद्रं; वरं वरय। कृकल उवाच—सुरोत्तमाः कस्य पुण्यप्रसङ्गेन केन तपसा च प्रसाद्याः स्युः?

Verse 17

सभार्याय वरं दातुं भवंतो हि समागताः । इंद्र उवाच । एषा सती महाभागा सुकला चारुमंगला

भवन्तः सभार्याय मे वरं दातुं समागताः इति। इन्द्र उवाच—एषा सती महाभागा सुकला चारुमङ्गला।

Verse 18

अस्याः सत्येन तुष्टाः स्म दातुकामा वरं तव । समासेन तु तत्प्रोक्तं पूर्ववृत्तांतमेव च

अस्याः सत्येन वयं तुष्टाः; तव वरं दातुकामाः स्म। समासेन तत् प्रोक्तं, पूर्ववृत्तान्तोऽपि तथैव।

Verse 19

तस्याश्चरितमाहात्म्यं श्रुत्वा भर्ता स हर्षितः । तया सह स धर्मात्मा हर्षव्याकुललोचनः

तस्याश्चरितमाहात्म्यं श्रुत्वा स भर्ता हर्षितः; तया सह स धर्मात्मा हर्षव्याकुललोचनः परमानन्दमग्नः।

Verse 20

ननाम देवताः सर्वा उवाच च पुनः पुनः । यदि तुष्टा महाभागा त्रयो देवाः सनातनाः

सर्वा देवताः प्रणम्य पुनः पुनरुवाच— “यदि महाभागाः सनातनास्त्रयो देवाः तुष्टाः स्युः…”

Verse 21

अन्ये च ऋषयः पुण्याः कृपां कृत्वा ममोपरि । जन्मजन्मनि देवानां भक्तिमेवं करोम्यहम्

अन्ये च पुण्याः ऋषयः कृपां कृत्वा ममोपरि— एवं देवानां भक्तिं जन्मजन्मनि करोम्यहम्।

Verse 22

धर्मसत्यरतिः स्यान्मे भवतां हि प्रसादतः । पश्चाद्धि वैष्णवं लोकं सभार्यश्च पितामहैः

भवतां प्रसादतः मे धर्मसत्यरतिः स्यात्; पश्चाच्च वैष्णवं लोकं सभार्यः पितामहैः सह प्राप्नुयाम्।

Verse 23

गंतुमिच्छाम्यहं देवा यदि तुष्टा महौजसः । देवा ऊचुः । एवमस्तु महाभाग सर्वमेव भविष्यति

अहं देवा गन्तुमिच्छामि यदि तुष्टा महौजसः। देवाः ऊचुः— एवमस्तु महाभाग, सर्वमेव भविष्यति।

Verse 24

पुष्पवृष्टिं ततश्चक्रुस्तयोरुपरि भूपते । जगुर्गीतं महापुण्यं ललितं सुस्वरं ततः

ततः भूपते तयोः उपरि पुष्पवृष्टिं चक्रुः; अनन्तरं महापुण्यं ललितं सुस्वरं गीतं जगुः।

Verse 25

गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा ननृतुश्चाप्सरोगणाः । ततो देवाः सगंधर्वाः स्वंस्वं स्थानं नृपोत्तम

गानतत्त्वविदो गन्धर्वाः सगानं जगुः, अप्सरसां गणाश्च ननृतुः। ततः सगन्धर्वा देवाः स्वस्वस्थानं जग्मुः, हे नृपोत्तम।

Verse 26

वरं दत्वा प्रजग्मुस्ते स्तूयमानाः पतिव्रताम् । नारीतीर्थं समाख्यातमन्यत्किंचिद्वदामि ते

वरं दत्त्वा ते पतिव्रतां स्तुवन्तः प्रजग्मुः। ‘नारीतीर्थ’ इति ख्यातं तीर्थं प्रोक्तम्; इदानीं तेऽन्यदपि किञ्चिद्वदामि।

Verse 27

एतत्ते सर्वमाख्यातं पुण्याख्यानमनुत्तमम् । यः शृणोति नरो राजन्सर्वपापैः प्रमुच्यते

एतत्सर्वं ते राजन् पुण्याख्यानमनुत्तमम् आख्यातम्। यः शृणोति नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते।

Verse 28

श्रद्धया शृणुते नारी सुकलाख्यानमुत्तमम् । सौभाग्येन तु सत्येन पुत्रपौत्रैर्न मुच्यते

श्रद्धया या शृणुते नारी सुकलाख्यानमुत्तमम्। सा सौभाग्यसमायुक्ता सत्यं पुत्रपौत्रैर्न हीयते।

Verse 29

मोदते धनधान्येन सहभर्त्रा सुखी भवेत् । पतिव्रता भवेत्सा च जन्मजन्मनि नान्यथा

धनधान्यैः स मोदते सहभर्त्रा सुखी भवेत्। सा पतिव्रता भवति जन्मजन्मनि नान्यथा।

Verse 30

ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत् । धनधान्यं भवेच्चैव वैश्यगेहे न संशयः

ब्राह्मणो वेदविद्वान् भवति, क्षत्रियो विजयी भवेत्। वैश्यस्य गृहे तु धनधान्यसमृद्धिर्भवति—न संशयः॥

Verse 31

धर्मज्ञो जायते राजन्सदाचारः सुखी भवेत् । शूद्र सुःखमवाप्नोति पुत्रपौत्रैः प्रवर्धते

धर्मज्ञो जायते राजन्, सदाचारात् सुखी भवेत्। शूद्रोऽपि सुखमाप्नोति पुत्रपौत्रैः प्रवर्धते॥

Verse 32

विपुला जायते लक्ष्मीर्धनधान्यैरलंकृता

विपुला लक्ष्मीर्जायते, धनधान्यैरलङ्कृता॥

Verse 60

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे षष्टितमोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे षष्टितमोऽध्यायः समाप्तः॥