Adhyaya 36

Verse 1

सुनीथोवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे एवमेतत्करोम्यहम् । अनया विद्यया विप्रं मोहयिष्यामि नान्यथा

सुनीथोवाच—सत्यमुक्तं त्वया भद्रे; एवमेव करोम्यहम्। अनया विद्यया विप्रं मोहयिष्यामि नान्यथा॥

Verse 2

साहाय्यं देहि मे पुण्यं येन गच्छामि सांप्रतम् । एवमुक्ता तया रंभा तामुवाच मनस्विनीम्

साहाय्यं देहि मे पुण्ये येन गच्छामि सांप्रतम्। एवमुक्ता तया रम्भा तामुवाच मनस्विनीम्॥

Verse 3

कीदृग्ददामि साहाय्यं तत्त्वं कथय भामिनि । दूतत्वं गच्छ मे भद्रे एतं प्रति सुसांप्रतम्

कीदृग्ददामि साहाय्यं तत्त्वं कथय भामिनि। दूतत्वं गच्छ मे भद्रे एतं प्रति सुसांप्रतम्॥

Verse 4

एवमुक्तं तया तां तु रंभां प्रति सुलोचनाम् । एवमेव प्रतिज्ञातं रंभया देवयोषिता

एवमुक्ता तया तां तु रम्भां प्रति सुलोचनाम्। एवमेव प्रतिज्ञातं रम्भया देवयोषिता॥

Verse 5

करिष्ये तव साहाय्यमादेशो मम दीयताम् । सद्भावेन विशालाक्षी रूपयौवनशालिनी

करिष्ये तव साहाय्यम्—आदेशो मम दीयताम्। सद्भावेन विशालाक्षि, रूपयौवनशालिनि॥

Verse 6

मायया दिव्यरूपा सा संबभूव वरानना । रूपेणाप्रतिमालोके मोहयंती जगत्त्रयम्

मायया दिव्यरूपा सा संबभूव वरानना। रूपेणाप्रतिमालोके मोहयन्ती जगत्त्रयम्॥

Verse 7

मेरोश्चैव महापुण्ये शिखरे चारुकंदरे । नानाधातुसमाकीर्णे नानारत्नोपशोभिते

मेरोश्चैव महापुण्ये शिखरे चारुकन्दरे। नानाधातुसमाकीर्णे नानारत्नोपशोभिते॥

Verse 8

देववृक्षैः समाकीर्णे बहुपुष्पोपशोभिते । देववृंदसमाकीर्णे गंधर्वाप्सरसेविते

देववृक्षैः समाकीर्णे बहुपुष्पोपशोभिते। देववृन्दसमाकीर्णे गन्धर्वाप्सरसेविते॥

Verse 9

मनोहरे सुरम्ये च शीतच्छायासमाकुले । चंदनानामशोकानां तरूणां चारुहासिनी

मनोहरे सुरम्ये च शीतच्छायासमाकुले। चन्दनानामशोकानां तरूणां चारुहासिनी॥

Verse 10

दोलायां सा समारूढा सर्वशृङ्गारशोभिता । कौशेयेन सुनीलेन राजमाना वरानना

दोलायां सा समारूढा सर्वशृङ्गारशोभिता । कौशेयेन सुनीलेन राजमाना वरानना ॥

Verse 11

बंधूकपुष्पवर्णेन कंचुकेन द्विजोत्तम । सर्वांगसुंदरी बाला वीणातालकराविला

बंधूकपुष्पवर्णेन कंचुकेन द्विजोत्तम । सर्वाङ्गसुन्दरी बाला वीणातालकराविला ॥

Verse 12

गायमाना वरं गीतं सुस्वरं विश्वमोहनम् । ताभिः परिवृता बाला सखीभिः सुमनोहरा

गायमाना वरं गीतं सुस्वरं विश्वमोहनम् । ताभिः परिवृता बाला सखीभिः सुमनोहरा ॥

Verse 13

अंगस्तु कंदरे पुण्ये एकांते ध्यानमास्थितः । कामक्रोधविहीनस्तु ध्यायमानो जनार्दनम्

अङ्गस्तु कन्दरे पुण्ये एकान्ते ध्यानमास्थितः । कामक्रोधविहीनस्तु ध्यायमानो जनार्दनम् ॥

Verse 14

स श्रुत्वा सुस्वरं गीतं मधुरं सुमनोहरम् । तालमानक्रियोपेतं सर्वसत्वविकर्षणम्

स श्रुत्वा सुस्वरं गीतं मधुरं सुमनोहरम् । तालमानक्रियोपेतं सर्वसत्त्वविकर्षणम् ॥

Verse 15

ध्यानाच्चचाल तेजस्वी मायागीतेन मोहितः । समुत्थायासनात्तूर्णं वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः

ध्यानात् चचाल तेजस्वी मायागीतेन मोहितः। समुत्थायासनात् तूर्णं वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः॥

Verse 16

जगाम तत्र वेगेन मायाचलितमानसः । दोलासंस्थां विलोक्यैव वीणादंडकराविलाम्

जगाम तत्र वेगेन मायाचलितमानसः। दोलासंस्थां विलोक्यैव वीणादण्डकराविलाम्॥

Verse 17

हसमानां सुगायंतीं पूर्णचंद्रनिभाननाम् । मोहितस्तेन गीतेन रूपेणापि महायशाः

हसमानां सुगायन्तीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम्। मोहितस्तेन गीतेन रूपेणापि महायशाः॥

Verse 18

तस्या लावण्यभावेन मन्मथस्य शराहतः । आकुलव्याकुलज्ञान ऋषिपुत्रो द्विजोत्तमः

तस्या लावण्यभावेन मन्मथस्य शराहतः। आकुलव्याकुलज्ञान ऋषिपुत्रो द्विजोत्तमः॥

Verse 19

प्रलपत्यतिमोहेन जृंभते च पुनः पुनः । स्वेदः कंपोथ संतापस्तस्याजायत तत्क्षणात्

प्रलपत्यतिमोहेन जृम्भते च पुनः पुनः। स्वेदः कम्पोऽथ संतापस्तस्याजायत तत्क्षणात्॥

Verse 20

मुह्यन्निव महामोहैर्ग्लानश्चलितमानसः । वेपमानस्ततस्त्वंगो दूयमानः समागतः

महामोहैर्मुह्यन्निव स ग्लानः चलितमानसः । वेपमानोऽथ देहेन दूयमानः समागतः ॥

Verse 21

तामालोक्य विशालाक्षीं मृत्युकन्यां यशस्विनीम् । अथोवाच महात्मा स सुनीथां चारुहासिनीम्

तां विशालाक्षीं मृत्युकन्यां यशस्विनीम् आलोक्य । महात्मा स सुनीथां चारुहासिनीमथोवाच ॥

Verse 22

का त्वं कस्य वरारोहे सखीभिः परिवारिता । केन कार्येण संप्राप्ता केन त्वं प्रेषिता वनम्

का त्वं कस्य वरारोहे सखीभिः परिवारिता । केन कार्येण संप्राप्ता केन त्वं प्रेषिता वनम् ॥

Verse 23

तवांगं सुंदरं सर्वमत्र भाति महावने । समाचक्ष्व ममाद्यैव प्रसादसुमुखी भव

तवाङ्गं सुन्दरं सर्वमत्र भाति महावने । समाचक्ष्व ममाद्यैव प्रसादसुमुखी भव ॥

Verse 24

मायामोहेन संमुग्धस्तस्याः कर्म न विंदति । मार्गणैर्मन्मथस्यापि परिविद्धो महामुनिः

मायामोहेन संमुग्धस्तस्याः कर्म न विंदति । मार्गणैर्मन्मथस्यापि परिविद्धो महामुनिः ॥

Verse 25

एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामतेः । नोवाच किंचित्सा विप्रं समालोक्य सखीमुखम्

एवंविधं महद्वाक्यं महामतेः समाकर्ण्य सा किञ्चिदपि नोवाच; विप्रं समालोक्य पुनः सखीमुखं च ददर्श।

Verse 26

रंभां च प्रेरयामास सुनीथा संज्ञया सखीम् । समुवाच ततो रंभा सादरं तं द्विजं प्रति

सुनीथा संज्ञया सखी रंभां च प्रेरयामास; ततः रंभा सादरं तं द्विजं प्रति समुवाच।

Verse 27

इयं कन्या महाभागा मृत्योश्चापि महात्मनः । सुनीथाख्या प्रसिद्धेयं सर्वलक्षणसंपदा

इयं कन्या महाभागा मृत्योश्चापि महात्मनः; सुनीथाख्या प्रसिद्धेयं सर्वलक्षणसंपदा।

Verse 28

पतिमन्विच्छती बाला धर्मवंतं तपोनिधिम् । शांतं दांतं महाप्राज्ञं वेदविद्याविशारदम्

पतिमन्विच्छती बाला धर्मवन्तं तपोनिधिम्; शान्तं दान्तं महाप्राज्ञं वेदविद्याविशारदम्।

Verse 29

एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामुनिः । तामुवाच ततस्त्वंगो रंभामप्सरसां वराम्

एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामुनिः; ततस्त्वङ्गो रंभामप्सरसां वरां तामुवाच।

Verse 30

मया चाराधितो विष्णुः सर्वविश्वमयो हरिः । तेन दत्तो वरो मह्यं पुत्राख्यः सर्वसिद्धिदः

मया सम्यग् आराधितो विष्णुः सर्वविश्वमयो हरिः । तेन मह्यं वरो दत्तः पुत्राख्यः सर्वसिद्धिदः ॥

Verse 31

तन्निमित्तमहं भद्रे सुतार्थं नित्यमेव च । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य कन्यामेकां प्रचिंतये

तन्निमित्तम् अहं भद्रे सुतार्थं नित्यमेव च । कस्यचित् पुण्यवीर्यस्य कन्यामेकां प्रचिन्तये ॥

Verse 32

सदैवाहं न पश्यामि सुभार्यां सत्यमीदृशीम् । इयं धर्मस्य वै कन्या धर्माचारा वरानना

सदैवाहं न पश्यामि सुभार्यां सत्यमीदृशीम् । इयं धर्मस्य वै कन्या धर्माचाराऽ वरानना ॥

Verse 33

मामेवं हि भजत्वेषा यदि कान्तमिहेच्छति । यं यमिच्छेदियं बाला तं ददामि न संशयः

मामेवं हि भजत्वेषा यदि कान्तमिहेच्छति । यं यमिच्छेदियं बाला तं ददामि न संशयः ॥

Verse 34

अदेयं देयमित्याह अस्याः संगमकारणात् । एकमेवं त्वया देयं श्रूयतां द्विजसत्तम

अदेयं देयमित्याह अस्याः सङ्गमकारणात् । एकमेवं त्वया देयं श्रूयतां द्विजसत्तम ॥

Verse 35

रंभोवाच । विप्रेंद्र त्वं शृणुष्वेह प्रतिज्ञां वच्मि सांप्रतम् । एषा नैव त्वया त्याज्या धर्मपत्नी तवैव हि

रम्भोवाच—विप्रेन्द्र, इह शृणुष्व; अहं साम्प्रतं प्रतिज्ञां वदामि। एषा तव धर्मपत्नी, अतः त्वया कदापि न त्याज्या।

Verse 36

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने षट्त्रिंशोऽध्यायः

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखण्डे वेनोपाख्याने षट्त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 37

स्वहस्तं देहि विप्रेंद्र सत्यप्रत्ययकारकम् । एवमस्तु मया दत्तो ह्यस्या हस्तो न संशयः

विप्रेन्द्र, सत्यप्रत्ययकारकं स्वहस्तं देहि। एवमस्तु—मया ह्यस्या हस्तः प्रदत्तः, न संशयः।

Verse 38

सूत उवाच । एवं संबधिकं कृत्वा सत्यप्रत्ययकारकम् । गांधर्वेण विवाहेन सुनीथामुपयेमिवान्

सूत उवाच—एवं सत्यप्रत्ययकारकं संबन्धं कृत्वा, गांधर्वेण विवाहेन स सुनीथामुपयेमे।

Verse 39

तस्मै दत्वा सुनीथां तां रंभा हृष्टेन चेतसा । सा तां चामंत्रयित्वा वै गता गेहं स्वकं पुनः

तस्मै सुनीथां दत्त्वा रम्भा हृष्टचेतसा। तां चामन्त्र्य वै पुनः स्वकं गेहं गता।

Verse 40

प्रहृष्टचेतसः सख्यः स्वस्थानं परिजग्मिरे । गतासु तासु सर्वासु सखीषु द्विजसत्तमः

प्रहृष्टमनसः सख्यः स्वस्वस्थानानि जग्मुः। सर्वासु तासु सखीषु गतासु द्विजसत्तमः तत्रैवावशिष्टः॥

Verse 41

रेमे त्वंगस्तया सार्धं प्रियया भार्यया सह । तस्यामुत्पाद्य तनयं सर्वलक्षणसंयुतम्

अङ्गस्तु तया प्रियया भार्यया सह रममाणः। तस्यामुत्पादयामास तनयं सर्वलक्षणसंयुतम्॥

Verse 42

चकार नाम तस्यैव वेनाख्यं तनयस्य हि । ववृधे स महातेजाः सुनीथातनयस्तदा

तस्यैव तनयस्य नाम वेन इति चकार सः। तदा स महातेजाः सुनीथातनयो ववृधे॥

Verse 43

वेदशास्त्रमधीत्यैव धनुर्वेदं गुणान्वितम् । सर्वासामपि मेधावी विद्यानां पारमेयिवान्

वेदशास्त्राण्यधीत्यैव धनुर्वेदं गुणान्वितम्। स मेधावी सर्वविद्यानां पारमेयिवानभवत्॥

Verse 44

अंगस्य तनयो वेनः शिष्टाचारेण वर्तते । स वेनो ब्राह्मणश्रेष्ठः क्षत्त्राचारपरोऽभवत्

अङ्गस्य तनयो वेनः शिष्टाचारानुवर्तकः। स वेनो ब्राह्मणश्रेष्ठ क्षत्त्राचारपरः अभवत्॥

Verse 45

दिवि चेंद्रो यथा भाति सर्वतेजःसमन्वितः । भात्येवं तु महाप्राज्ञः स्वबलेन पराक्रमैः

दिवि यथैव चन्द्रः सर्वतेजःसमन्वितः प्रकाशते, तथैव महाप्राज्ञः स्वबलेन पराक्रमैश्च दीप्तिमान् भवति।

Verse 46

चाक्षुषस्यांतरे प्राप्ते वैवस्वतसमागते । प्रजापालं विना लोके प्रजाः सीदंति सर्वदा

चाक्षुषस्य मन्वन्तरस्यातिक्रान्ते वैवस्वतमन्वन्तरे समुपस्थिते, प्रजापालं विना लोके प्रजाः सर्वदा दुःखं प्राप्नुवन्ति।

Verse 47

ऋषयो धर्मतत्त्वज्ञाः प्रजाहेतोस्तपोधनाः । व्यचिंतयन्महीपालं धर्मज्ञं सत्यपंडितम्

ऋषयः धर्मतत्त्वज्ञाः तपोधनाः प्रजाहिते रताः, धर्मज्ञं सत्यपण्डितं महीपालं विषये व्यचिन्तयन्।

Verse 48

तं वेनमेव ददृशुः संपन्नं लक्षणैर्युतम् । प्राजापत्ये पदे पुण्ये अभ्यषिंचन्द्विजोत्तमाः

ते वेनमेव शुभलक्षणसम्पन्नं ददृशुः; प्राजापत्ये पुण्ये पदे द्विजोत्तमाः तमभ्यषिञ्चन्।

Verse 49

अभिषिक्ते महाभागे त्वंगपुत्रे तदा नृपे । ते प्रजापतयः सर्वे जग्मुश्चैव तपोवनम्

अभिषिक्ते महाभागे अङ्गपुत्रे तदा नृपे, ते सर्वे प्रजापतयः तपोवनं जग्मुः।

Verse 50

गतेषु तेषु सर्वेषु वेनो राज्यमकारयत् । सूत उवाच । सा सुनीथा सुतं दृष्ट्वा सर्वराज्यप्रसाधकम्

तेषु सर्वेषु गतेषु वेनः राजा राज्यं समकारयत्। सूत उवाच—सा सुनीथा सुतं दृष्ट्वा सर्वराज्यप्रसाधकं मुदिताभवत्॥

Verse 51

विशंकते प्रभावेण शापात्तस्य महात्मनः । मम पुत्रो महाभागो धर्मत्राता भविष्यति

तस्य महात्मनः शापप्रभावं विशङ्क्य सा मनसि चिन्तयामास—‘मम पुत्रो महाभागो धर्मत्राता भविष्यति’॥

Verse 52

इत्येवं चिंतयेन्नित्यं पूर्वपापाद्विशंकिता । धर्मांगानि सुपुण्यानि सुताग्रे परिदर्शयेत्

इत्येवं नित्यं चिन्तयन्ती पूर्वपापाद्विशङ्किता। सुताग्रे धर्माङ्गानि सुपुण्यानि परिदर्शयेत्॥

Verse 53

सत्यभावादि कान्पुण्यान्गुणान्सा वै प्रकाशयेत् । इत्युवाच सुतं सा हि अहं धर्मसुता सुत

सत्यभावादिकान् पुण्यान् गुणान् सा वै प्रकाशयेत्। इत्युवाच सुतं सा हि—‘अहं धर्मसुता सुत’॥

Verse 54

पिता ते धर्मतत्त्वज्ञस्तस्माद्धर्मं समाचर । इत्येवं बोधयेन्नित्यं पुत्रं वेनं तदा सती

‘पिता ते धर्मतत्त्वज्ञस्तस्माद्धर्मं समाचर’ इति। एवं सा सती वेनं पुत्रं नित्यं बोधयामास॥

Verse 55

मातापित्रोस्तयोर्वाक्यं प्रजायुक्तं प्रपालयेत् । एवं वेनः प्रजापालः संजातःक्षितिमंडले

मातापित्रोस्तयोर्वाक्यं यत् प्रजाहितसंयुतम् । तत् श्रद्धया सम्यक् पालयेत्; एवं वेनः प्रजापालः क्षितिमण्डले संजातः ॥

Verse 56

सुखेन जीवते लोकःप्रजाधर्मेणरंजिताः । एवं राज्यप्रभावं तु वेनस्यापि महात्मनः

प्रजाधर्मेण रञ्जिताः सुखेन लोकाः जीवितवन्तः । एवं राज्यप्रभावोऽभूद् वेनस्यापि महात्मनः ॥

Verse 57

धर्मभावाः प्रवर्तंते तस्मिञ्छासति पार्थिवे

तस्मिन् पार्थिवे शासति धर्मभावाः प्रवर्तन्ते सम्यक् ।