Shloka 23

Kāśī-māhātmya: Avimukta Gaṅgā and the Pañcanada Tīrtha

Devanagari script

महिमानं पांचनदं दृष्ट्वा श्राद्धविधानतः । अस्माकमपि वंश्योऽत्र कश्चिच्छ्राद्धं करिष्यति ॥ २३ ॥

Transliteration

mahimānaṃ pāṃcanadaṃ dṛṣṭvā śrāddhavidhānataḥ | asmākamapi vaṃśyo'tra kaścicchrāddhaṃ kariṣyati || 23 ||

Translation

पञ्चनदस्य महिमानं दृष्ट्वा श्राद्धविधानतः, अस्माकमपि वंशे कश्चिदत्र कदाचित् श्राद्धं करिष्यति।

Word by Word

• महिमानम्: greatness
• महिमानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• पांचनदम्: Pāṃcanada (Pañcanada)
• पांचनदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पांचनद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; द्विगुसमासः (पञ्च + नद)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकालक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), 'having seen'

• श्राद्धविधानतः: according to the Śrāddha procedure
• श्राद्धविधानतः: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: श्राद्धविधान (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम् (ablatival adverb: 'according to/from'); तत्पुरुषसमासः (श्राद्धस्य विधानम्) + तः

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), बहुवचनम्; सर्वनाम

• अपि: also
• अपि: सम्बन्धसूचक (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (also/even)

• वंश्यः: a descendant
• वंश्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वंश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (locative adverb: 'here')

• कश्चित्: someone
• कश्चित्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun: 'someone')

• श्राद्धम्: Śrāddha rite
• श्राद्धम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• करिष्यति: will do/perform
• करिष्यति: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narada (narration within a tirtha-mahatmya dialogue, traditionally framed as teachings conveyed in the Narada Purana)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Pañcanada
• Śrāddha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights the enduring sanctity (mahimā) of the Pañcanada tirtha—so powerful that it inspires and draws even future descendants to perform proper Śrāddha there, emphasizing continuity of pitṛ-dharma across generations.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While the verse focuses on Śrāddha, it reflects bhakti in the Purāṇic sense: reverent adherence to dharma and sacred places, performed with faith (śraddhā) and gratitude—an attitude that supports a devotional life aligned with divine order.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Kalpa (ritual procedure) is implied through “śrāddha-vidhānataḥ,” stressing that Śrāddha should be done according to prescribed injunctions—right method, right sequence, and right observances.