Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Kāśī-māhātmya: Avimukta Gaṅgā and the Pañcanada Tīrtha

काश्यां पञ्चनदं प्राप्य येन मुच्यामहे वयम् । तत्र पञ्चनदे तीर्थे यत्किंचिद्दीयते वसु ॥ २४ ॥

kāśyāṃ pañcanadaṃ prāpya yena mucyāmahe vayam | tatra pañcanade tīrthe yatkiṃciddīyate vasu || 24 ||

काश्यां पञ्चनदं प्राप्य येन वयं मुच्यामहे, तस्मिन् पञ्चनदतीर्थे यत्किञ्चिदपि वसु दत्तं फलवद्भवति।

काश्याम्in Kāśī
काश्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
पञ्चनदम्Pañcanada
पञ्चनदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
पूर्वकालक्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त-अव्ययम् (gerund), 'having reached/obtained'
येनby which/whereby
येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), एकवचनम्; सम्बन्धे (relative: 'by which/whereby')
मुच्यामहेwe are liberated
मुच्यामहे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुषः (1st), बहुवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि/मध्यस्थ-भावे (passive/reflexive sense: 'we are freed')
वयम्we
वयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), बहुवचनम्; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (there)
पञ्चनदेat Pañcanada
पञ्चनदे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
तीर्थेat the sacred ford
तीर्थे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
यत्whatever
यत्:
कर्म (Karma/Object, relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; सम्बन्धे (relative: 'whatever')
किंचित्anything
किंचित्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; अनिश्चितवाचक (something/anything)
दीयतेis given
दीयते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive: 'is given')
वसुwealth/valuable gift
वसु:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; 'यत्किंचित्' इत्यस्य विशेष्यरूपेण

Sanatkumara (teaching Narada in the Uttara-bhaga tirtha-mahatmya dialogue)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

K
Kashi (Varanasi)
P
Pañcanada Tirtha

FAQs

It declares Pañcanada in Kāśī as a liberation-linked tirtha and emphasizes that even small acts of charity performed there gain exceptional spiritual potency.

By praising sacred space (Kāśī) and the act of giving at a tirtha, it supports bhakti-oriented dharma: humble offerings made with faith at holy sites become meaningful aids toward release.

It highlights ritual practice (kalpa-oriented tirtha-dharma): the rule that place (tīrtha), intention, and donation (dāna) together determine the religious efficacy of an act.