Yamapatha (The Road of Yama), Dāna-Phala, and the Imperishable Fruition of Karma

Verse 1

नारद उवाच । कथितो भवता सम्यग्वर्णाश्रमविधिर्मुने । इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम् ॥ १ ॥

नारद उवाच । कथितो भवता सम्यग्वर्णाश्रमविधिर्मुने । इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम् ॥

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यममार्गं सुदुर्गमम् । सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम् ॥ २ ॥

सनक उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यममार्गं सुदुर्गमम् । सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम् ॥

Verse 3

षडशीतिसहस्त्राणि योजनार्निनि मुनीश्वर । यममार्गस्य विस्तारः कथितः पूर्वसूरिभिः ॥ ३ ॥

षडशीतिसहस्त्राणि योजनानि मुनीश्वर । यममार्गस्य विस्तारः कथितः पूर्वसूरिभिः ॥

Verse 4

ये नरा दानशीलास्तु ते यांति सुखिनो द्विज । धर्मशून्या नरा यांति दुःखेन भृशमर्दिताः ॥ ४ ॥

ये नरा दानशीलास्तु ते यान्ति सुखिनो द्विज । धर्मशून्या नरा यान्ति दुःखेन भृशमर्दिताः ॥

Verse 5

अतिभीता विवश्त्राश्च शुष्ककंठौष्ठतालुकाः । क्रदंतो विस्तरं दीनाः पापिनो यांति तत्पथि ॥ ५ ॥

अतिभीताः विवशाश्च शुष्ककण्ठौष्ठतालुकाः । क्रन्दन्तो विस्तरं दीनाः पापिनो यान्ति तत्पथि ॥

Verse 6

हन्यमाना यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः ॥ ६ ॥

हन्यमानाः यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः पीड्यन्ते दुःखिताः सर्वे ॥

Verse 7

इतस्ततः प्रधावंतो यांति दुःखेन तत्पथि । क्वचित्पंकः क्वचिदूह्निः क्वचित्सेतप्तसैकतम् । क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित् ॥ ७ ॥

इतस्ततः प्रधावन्तो यान्ति दुःखेन तत्पथि । क्वचित् पङ्कः क्वचिदूर्ध्विः क्वचित् सेतप्तसैकतम् । क्वचिद् दावानलरूपेण तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित् ॥

Verse 8

क्वचित्कंटकवृक्षाश्च दुःखारोहशिला नगाः । गाढांधकाराश्च गुहाः कंटकावरणं महत् ॥ ८ ॥

क्वचित् कण्टकवृक्षाश्च दुःखारोहशिला नगाः । गाढान्धकाराश्च गुहाः कण्टकावरणं महत् ॥

Verse 9

वप्राग्रारोहणं चैव कन्दरस्य प्रवेशनम् । शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः ॥ ९ ॥

वप्राग्रारोहणं चैव कन्दरस्य प्रवेशनम् । शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः ॥

Verse 10

शैवालं च क्वचिन्मार्गे क्वचित्कीचकपंक्तयः । क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जंते वर्धंते च क्वचिज्ज्वराः ॥ १० ॥

मार्गे क्वचिच्छैवालपङ्को दृश्यते, क्वचित्कीचकपङ्क्तयः। क्वचिद्व्याघ्रादयः क्रूरा गर्जन्ति, क्वचिज्ज्वराः प्रबलाः प्रवर्धन्ते॥

Verse 11

एवं बहुविधक्लेशाः पापिनो यांति नारद । क्रोशंतश्च रुदन्तश्च म्लायंतश्चैव पापिनः ॥ ११ ॥

एवं बहुविधक्लेशैः पीडिताः पापिनो नारद। क्रोशन्तो रुदन्तो म्लायन्तश्चैव यान्ति ते॥

Verse 12

पाशेन यंत्रिताः केचित्कृष्यमाणास्तथांकुशैः । शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यांति पापिनः ॥ १२ ॥

पाशैः केचित्संयन्त्रिताः, केचिदङ्कुशैः कृष्यमाणाः। शस्त्रशास्त्रैस्ताड्यमानाः पृष्ठतो यान्ति पापिनः॥

Verse 13

नासाग्रपाशकृष्टाश्च केचिदंत्रैश्च बधिताः । वहंतश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयांति वै ॥ १३ ॥

केचिन्नासाग्रपाशकृष्टाः, केचिदन्त्रैरेव बधिताः। अयोभारं वहन्तो वै शिश्नाग्रेणापि नीयन्ते॥

Verse 14

अयोभारद्वयं केचिन्नासाग्रेण तथापरे । कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहंतो यांति पापिनः ॥ १४ ॥

केचिदयोभारद्वयं नासाग्रेण वहन्ति, तथापरे। केचिदुभयकर्णाभ्यां वहन्तो यान्ति पापिनः॥

Verse 15

केचिच्च स्खलिता यांति ताड्यमानास्तथापरे । अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः ॥ १५ ॥

केचित् स्खलित्वा यान्ति, केचिद् गच्छन्तोऽपि ताड्यन्ते। केचिदत्यर्थं निःश्वसन्ति, केचिच्छन्नलोचनाः इव दृश्यन्ते॥

Verse 16

छायाजलविहीने तु पथि यांत्यतिदुःखिताः । शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च ॥ १६ ॥

छायाजलविहीने पथि तेऽतिदुःखिताः प्रयान्ति। स्वकर्माणि शोचन्ति—ज्ञानकृतान्यज्ञानकृतानि च॥

Verse 17

ये तु नारद धर्मिष्ठा दानशीला सुबुद्धयः । अतीव सुखसंपन्नास्ते यांति धर्ममंदिरम् ॥ १७ ॥

ये तु नारद धर्मिष्ठा दानशीलाः सुबुद्धयः। अतीव सुखसम्पन्नास्ते यान्ति धर्ममन्दिरम्॥

Verse 18

अन्नदास्तु मुनुश्रेष्ट भुंजंतः स्वादु यांति वै । नीरदा यांति सुखिनः पिबंतः क्षीरमुत्तममम् । तक्रदा दधिदाश्चैव तत्तद्भोगं लभंति वै । घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम ॥ १८ ॥

अन्नदाः स्वादुभोजनं भुञ्जन्तो यान्ति वै मुने। नीरदाः सुखिनो यान्ति पिबन्तः क्षीरमुत्तमम्॥ तक्रदा दधिदाश्चैव तत्तद्भोगं लभन्ति वै। घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम॥

Verse 19

सुधापानं प्रकुर्वंतो यांति वै धर्ममंदिरम् । शाकदाः पायसं भुंजंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः ॥ १९ ॥

सुधापानं प्रददन्तो यान्ति वै धर्ममन्दिरम्। शाकदाः पायसं भुञ्जन् दीपदाः ज्वलयन्ति दिशः॥

Verse 20

वस्त्रदो मुनुशार्दूल याति दिव्याम्बरावृतः । पुराकरप्रदो याति स्तूयमानोऽमरैः पथि ॥ २० ॥

हे मनुष्यशार्दूल! वस्त्रदः दिव्याम्बरैः संवृतः स्वर्गमार्गे प्रयाति। पुराकरप्रदः (धनादिदानकर्ता) अमरैः स्तूयमानः पथि गच्छति॥

Verse 21

गोदानेन नरो याति सर्वसौख्यसमन्वितः । भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि ॥ २१ ॥

गोदानात् नरः सर्वसौख्यसमन्वितः परलोकं याति। भूमिदः गृहदश्चैव सर्वसंपद्युते विमाने प्राप्नोति॥

Verse 22

अप्सरोगणसंकीर्णे क्रीडन्याति वृषालयम् । हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम ॥ २२ ॥

अप्सरोगणसंकीर्णे क्रीडने स वृषालयं याति। हयदः यानदश्चापि गजदश्च, हे द्विजोत्तम, तादृशं फलम् आप्नोति॥

Verse 23

धर्मालयं विमानेन याति भोगान्वितेन वै । अनडुद्दो मुनिश्रेष्ट यानारुढः प्रयाति वै ॥ २३ ॥

भोगान्वितेन विमानेन स धर्मालयं याति वै। अनडुद्दः, हे मुनिश्रेष्ठ, यानारूढः प्रयाति वै॥

Verse 24

फलदः पुष्पदश्चापि याति संतोषसंयुतः । तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टो धर्ममंदिरम् ॥ २४ ॥

फलदः पुष्पदश्चापि संतोषसंयुतः प्रयाति। ताम्बूलदः नरः प्रहृष्टो धर्ममन्दिरं याति॥

Verse 25

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कृतवान्यो नरोत्तमः । स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः ॥ २५ ॥

यो नरोत्तमः मातापित्रोः शुश्रूषां भक्त्या कृतवान्, स परितुष्टात्मा दिविस्थितैः पूज्यमानोऽग्रे गच्छति।

Verse 26

शुश्रूषां कुरुते यस्तु यतीनां व्रतचारिणाम् । द्विजाग्र्यब्राह्मणानां च स यात्यतिसुखान्वितः ॥ २६ ॥

यो यतीनां व्रतचारिणां तथा द्विजाग्र्यब्राह्मणानां च शुश्रूषां करोति, स अतिसुखान्वितः पदं याति।

Verse 27

सर्वभूतदयायुक्तः पूज्यमानोऽमरैर्द्विजः । सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च ॥ २७ ॥

सर्वभूतदयायुक्तो द्विजः अमरैः पूज्यमानः, सर्वभोगसमन्वितेन विमानेन प्रयाति।

Verse 28

विद्यादानरतो याति पूज्यमानोऽब्जसूनुभिः । पुराणपठको याति स्तूयमानो मुनीश्वरैः ॥ २८ ॥

विद्यादानरतो जनः अब्जसूनुभिः पूज्यमानो उच्चलोकं याति; पुराणपाठकस्तु मुनीश्वरैः स्तूयमानः प्रयाति।

Verse 29

एवं धर्मपरा यांति सुखं धर्मस्य मंदिरम् । यमश्चतुर्मुखो भूत्वा शंखचक्रगदासिभृत् ॥ २९ ॥

एवं धर्मपराः जनाः सुखेन धर्मस्य मन्दिरं यान्ति; यमश्च शंखचक्रगदासिभृत् चतुर्मुखो भूत्वा दिव्यरूपेण दृश्यते।

Verse 30

पुण्यकर्मरतं सम्यक्स्नेहान्मित्रमिवार्चति । भो भो बुद्धिमतां श्रेष्ठानरकक्लेषभीरवः ॥ ३० ॥

पुण्यकर्मनिरतं जनं सम्यक् स्नेहेन मित्रमिव पूजयति—हे बुद्धिमतां श्रेष्ठ! नरकक्लेशभयात्।

Verse 31

युष्माभिः साधितं पुण्यमत्रामुत्रसुखावहम् । मनुष्य जन्म यः प्राप्य सुकृतं न करोति च ॥ ३१ ॥

युष्माभिः साधितं पुण्यमिहामुत्र सुखावहम्; यः पुनर्मानुष्यजन्म प्राप्य सुकृतं न करोति स दुर्लभं अवसरं व्यर्थयति।

Verse 32

स एव पापिनां श्रेष्ट आत्मघातं करोति च । अनित्यं प्राप्य मानुष्यं नित्यं यस्तु न साधयेत् ॥ ३२ ॥

स एव पापिनां श्रेष्ठः, आत्मघातं करोति च; अनित्यं मानुष्यं प्राप्य यो नित्यं न साधयेत्।

Verse 33

स याति नरकं घोरं कोऽन्यस्तस्मादचेतनः । शरीरं यातनारुपं मलाद्यैः परिदूषितम् ॥ ३३ ॥

स घोरं नरकं याति; कोऽन्यस्तस्मादचेतनः? यतः स शरीरं यातनारूपं मलाद्यैः परिदूषितं परामृशति।

Verse 34

तस्मिन्यो याति विश्वासं तं विद्यादात्मघातकम् । सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्टास्तेषु वै बुद्धिजीविनः ॥ ३४ ॥

तस्मिन्यः विश्वासं याति तं विद्यादात्मघातकम्; सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्ठा मनुष्याः, तेषु वै बुद्धिजीविनः श्रेष्ठाः।

Verse 35

बुद्धिमस्तु नराः श्रेष्टा नरेषु ब्राह्मणास्तथा । ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः ॥ ३५ ॥

नरेषु बुद्धिमन्तः श्रेष्ठाः; नरेषु ब्राह्मणास्तथा। ब्राह्मणेषु विद्वांसः प्राधान्यं यान्ति; विद्वत्सु च कृतबुद्धयः परमाः॥

Verse 36

कृतबुद्धिषु कर्त्तारः कर्तृषु ब्रह्मवादिनः । ब्रह्मवादिष्वपि तथा श्रेष्टो निर्मम उच्यते ॥ ३६ ॥

कृतबुद्धिषु कर्तारः श्रेष्ठाः; कर्तृषु ब्रह्मवादिनः। ब्रह्मवादिष्वपि निर्ममोऽसक्तः श्रेष्ठ इति कीर्त्यते॥

Verse 37

एतेभ्योऽपि परो ज्ञेयो नित्यं ध्यानपरायणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्यो धर्मसंग्रहः ॥ ३७ ॥

एतेभ्योऽपि परः ज्ञेयो नित्यं ध्यानपरायणः। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन धर्मसंग्रहः कर्तव्यः॥

Verse 38

सर्वत्र पूज्यते जंतुर्धर्मवान्नात्र संशयः । गच्छ स्वपुण्यैर्मत्स्थानं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ ३८ ॥

सर्वत्र पूज्यते जन्तुर्धर्मवान् नात्र संशयः। गच्छ स्वपुण्यैर्मत्स्थानं सर्वभोगसमन्वितम्॥

Verse 39

अस्ति चेद्दुष्कृतं किंचित्पश्चादत्रैव भोक्ष्यसे । एवं यमस्तमभ्यर्च्य प्रापयित्वा च सद्गतिम् ॥ ३९ ॥

अस्ति चेद्दुष्कृतं किंचित् पश्चादत्रैव भोक्ष्यसे। इति यमस्तमभ्यर्च्य प्रापयित्वा च सद्गतिम्॥

Verse 40

आहूय पापिनश्चैव कालदंडेन तर्जयेत् । प्रलयांबुदनिर्घोषो ह्यंजनाद्रिसमप्रभः ॥ ४० ॥

आहूय पापिनः सर्वान् कालदण्डेन तर्जयेत् । प्रलयाम्बुदनिर्घोषो ह्यञ्जनाद्रिसमप्रभः ॥

Verse 41

विद्युत्प्र भायुर्घोर्भीमो द्वात्रिंशद्भुजसंयुतः । योजनत्रयविस्तारो रक्ताक्षो दीर्घनासिकः ॥ ४१ ॥

विद्युत्प्रभायुर्घोर्भीमो द्वात्रिंशद्भुजसंयुतः । योजनत्रयविस्तारो रक्ताक्षो दीर्घनासिकः ॥

Verse 42

दंष्ट्राकरालवदनो वापीतुल्योग्रलोचनः । मृत्युज्वरादिभिर्युक्तश्चित्रगुत्पोऽपि भीषणः ॥ ४२ ॥

दंष्ट्राकरालवदनो वापीतुल्योग्रलोचनः । मृत्युज्वरादिभिर्युक्तश्चित्रगुप्तोऽपि भीषणः ॥

Verse 43

सर्वे दूताश्च गर्जंति यमतुल्यविभीषणाः । ततो ब्रवीति तान्सर्वान्कंपमानांश्च पापिनः ॥ ४३ ॥

सर्वे दूताश्च गर्जन्ति यमतुल्यविभीषणाः । ततो ब्रवीति तान् सर्वान् कम्पमानांश्च पापिनः ॥

Verse 44

शोचन्तः स्वानि कर्माणि चित्रगुत्पो यमाज्ञया । भो भो पापा दुराचारा अहंकारप्रदूषिताः ॥ ४४ ॥

शोचन्तः स्वानि कर्माणि चित्रगुप्तो यमाज्ञया । भो भो पापा दुराचाराः अहंकारप्रदूषिताः ॥

Verse 45

किमर्थमर्जितं पापं युष्माभिरविवेकिभिः । कामक्तोधादिदृष्टेन सगर्वेण तु चेतसा ॥ ४५ ॥

किमर्थं युष्माभिरविवेकिभिः पापमर्जितम्? कामान्धेन सगर्वेण चेतसा किं नु कृतम्॥

Verse 46

यद्यत्पापतरं तत्तत्किमर्थं चरितं जनाः । कृतवंतः पुरा पापान्यत्यंतहर्षिताः ॥ ४६ ॥

यद्यत् पापतरं कर्म तत्तत् जनाः किमर्थं चरन्ति? पुरा च पापानि कृत्वा अत्यन्तहर्षिताः अभवन्॥

Verse 47

तथैव यातना भोज्याः किं वृथा ह्यतिदुरिवताः । भृत्यमित्रकलत्रार्थं दुष्कृतं चरितं यथा ॥ ४७ ॥

तथैव यातनाः भोक्तव्याः; किं वृथा अतिदुःखिता? भृत्य-मित्र-कलत्रार्थं यथा दुष्कृतं चरितं तथा फलम्॥

Verse 48

तथा कर्मवशात्प्राप्ता यूयमत्रातिदुःखिताः । युष्माभिः पोषिता ये तु पुत्राद्या अन्यतोगताः ॥ ४८ ॥

तथा कर्मवशात् प्राप्ताः यूयम् अत्र अतिदुःखिताः; युष्माभिः पोषिताः पुत्रादयः तु अन्यतो गताः॥

Verse 49

युष्माकमेव तत्पापं प्राप्तं किं दुःखकारणम् । यथा कृतानि पापानि युष्माभिः सुबहूनि वै ॥ ४९ ॥

युष्माकमेव तत् पापं प्राप्तम्; दुःखकारणं किमन्यत्? युष्माभिः हि सुबहूनि पापानि कृतानि॥

Verse 50

तथा प्राप्तनि दुःखानि किमर्थमिह दुःखिताः । विचारयध्वं यूयं तु युष्माभिश्चारितं पुरा ॥ ५० ॥

तथा प्राप्तानि दुःखानि किमर्थमिह दुःखिताः? यूयं सर्वे विचारयत—युष्माभिरेवैतत् पुरा कृतम्॥

Verse 51

यमः करिष्यते दंडमिति किं न विचारितम् । दरिद्रेऽपि च मूर्खे च पंडिते वा श्रियान्विते ॥ ५१ ॥

यमः करिष्यते दण्डमिति किं न विचारितम्? दरिद्रेऽपि च मूर्खे च पण्डिते वा श्रियान्विते॥

Verse 52

कांदिशीके च वीरे च समवर्तीः यमः स्मृतः । चित्रगुप्तेरितं वाक्यं श्रुत्वा ते पापिनस्तदा ॥ ५२ ॥

कांदिशीके च वीरे च समवर्ती यमः स्मृतः। चित्रगुप्तेरितं वाक्यं श्रुत्वा ते पापिनस्तदा॥

Verse 53

शौचंतः स्वानि कर्मणि तूष्णीं तिष्टंति भीषिताः । यमाज्ञाकारिणः क्रूरश्चंडा दूता भयानकाः ॥ ५३ ॥

शौचन्तः स्वानि कर्माणि तूष्णीं तिष्ठन्ति भीषिताः। यमाज्ञाकारिणः क्रूराश्चण्डा दूता भयानकाः॥

Verse 54

चंडलाद्याः प्रसह्यैतान्नरकेषु क्षिपंति च । स्वदुष्कर्मफलं ते तु भुक्त्वांते पापशेषतः ॥ ५४ ॥

चण्डालाद्याः प्रसह्यैतान् नरकेषु क्षिपन्ति च। स्वदुष्कर्मफलं ते तु भुक्त्वान्ते पापशेषतः॥

Verse 55

महीतलं च संप्राप्य भवंति स्थावरादयः । नारद उवाच । भगवन्संशयो जातो मच्चेतसि दयानिधे ॥ ५५ ॥

महीतलं संप्राप्य ते स्थावरादयः भवन्ति। नारद उवाच—भगवन् दयानिधे, मच्चेतसि संशयो जातः॥

Verse 56

त्वं समर्थोऽसि तच्छेत्तुं यतो नो ह्यग्रजो भवान् । धर्माश्च विविधाः प्रोक्ताः पापान्यपि बहूनि च ॥ ५६ ॥

त्वं तच्छेत्तुं समर्थोऽसि, यतो भवान् नः अग्रज एव। धर्मा विविधाः प्रोक्ताः, पापान्यपि बहूनि च॥

Verse 57

चिरभोज्यं फलं तेषामुक्तं बहुविदा त्वया । दिनांते ब्रह्मणः प्रोक्तो नाशो लोकत्रयस्य वै ॥ ५७ ॥

तेषां चिरभोज्यं फलं बहुविधं त्वया उक्तम्। दिनान्ते ब्रह्मणः प्रोक्तो लोकत्रयस्य वै नाशः॥

Verse 58

परार्द्धद्वितयांते तु ब्रह्माण्डस्यापि संक्षयः । ग्रामदानादिपुण्यानां त्वयैव विधिनंदन ॥ ५८ ॥

परार्द्धद्वितयान्ते तु ब्रह्माण्डस्यापि संक्षयः। ग्रामदानादिपुण्यानां विधिः त्वयैव, विधिनन्दन॥

Verse 59

कल्पकोटिसहस्त्रेषु महान्भोग उदाहृतः । सर्वेषामेव लोकानां विनाशः प्राकृते लये ॥ ५९ ॥

कल्पकोटिसहस्रेषु महान् भोग उदाहृतः। प्राकृते लये सर्वेषां लोकानां विनाशो भवति वै॥

Verse 60

एकः शिष्यत एवेति त्वया प्रोक्तं जनार्दनः । एष मे संशयो जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति ॥ ६० ॥

हे जनार्दन, त्वया प्रोक्तं यत् ‘एक एव शिष्यः शिष्यते’ इति। तेन मे हृदि संशयो जातः; तं भवान् कृपया छेत्तुमर्हति॥

Verse 61

पुण्यपापोपभोगानां समाप्तिर्नास्य संप्लवे । सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ गुह्याद्गुह्यतमं त्विदम् ॥ ६१ ॥

अस्य तु संप्लवेऽपि पुण्यपापोपभोगानां समाप्तिर्न भवति। सनक उवाच—साधु साधु महाप्राज्ञ, गुह्याद् गुह्यतमं ह्येतत्॥

Verse 62

पृष्टं तत्तेऽभिधास्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । नारायणोऽक्षरोऽनंतः परं ज्योतिः सनातनः ॥ ६२ ॥

यत् त्वया पृष्टं तत् तेऽहं वक्ष्यामि; सुसमाहितः शृणु। नारायणोऽक्षरोऽनन्तः परं ज्योतिः सनातनः॥

Verse 63

विशुद्धो निर्गुणो नित्यो मायामोहविवर्जितः । निर्गुणोऽपि परानन्दो गुणवानिव भाति यः ॥ ६३ ॥

स विशुद्धो निर्गुणो नित्यो मायामोहविवर्जितः। निर्गुणोऽपि परानन्दः स गुणवानिव भाति यः॥

Verse 64

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैस्तु भेदवानिव लक्ष्यते । गुणोपाधिकभेदेषु त्रिष्वेतेषु सनातन ॥ ६४ ॥

स तु सनातनोऽपि ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैः भेदवानिव लक्ष्यते। त्रिगुणोपाधिकभेदेषु एतेषु त्रिषु भेदः कल्प्यते॥

Verse 65

संयोज्य मायामखिलं जगत्कार्यं करोति च । ब्रह्मरुपेण सृजति विष्णुरुपेण पाति च ॥ ६५ ॥

मायां संयोज्य भगवान् अखिलं जगत्कार्यं करोति च। ब्रह्मरूपेण सृजति, विष्णुरूपेण पाति च॥

Verse 66

अंते च रुद्ररुपेण सर्वमत्तीति निश्चितम् । प्रसयांते समुत्थाय ब्रह्मरुपी जनार्दनः ॥ ६६ ॥

अन्ते च रुद्ररूपेण सर्वं मत्तीति निश्चितम्। प्रसवकाले समुत्थाय ब्रह्मरूपी जनार्दनः॥

Verse 67

चराचरात्मकं विश्वं यथापूर्वमकल्पयत् । स्थावराद्याश्च विप्रेंद्र यत्र यत्र व्यवस्थिताः ॥ ६७ ॥

चराचरात्मकं विश्वं यथापूर्वं पुनरकल्पयत्। स्थावराद्याश्च विप्रेन्द्र यत्र यत्र व्यवस्थिताः॥

Verse 68

ब्रह्मा तत्तज्जगत्सर्वं यथापूर्वं करोति वै । तस्मात्कृतानां पापानां पुण्यानां चैव सत्तम ॥ ६८ ॥

ब्रह्मा तत्तज्जगत्सर्वं यथापूर्वं करोति वै। तस्मात्कृतानां पापानां पुण्यानां चैव सत्तम॥

Verse 69

अवश्यमेव भोक्तव्यं कर्मणां ह्यक्षयं फलम् । नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥ ६९ ॥

अवश्यमेव भोक्तव्यं कर्मणां ह्यक्षयं फलम्। नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि॥

Verse 70

अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् । यो देवः सर्वलोकानामंतरात्मा जगन्मयः । सर्वकर्मफलं भुक्ते परिपूर्णः सनातनः ॥ ७० ॥

अवश्यं भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम्। यः देवः सर्वलोकानामन्तरात्मा जगन्मयः, स एव परिपूर्णः सनातनः सर्वकर्मफलभोगं नियच्छति॥

Verse 71

योऽसौ विश्वंभरो देवो गुणमेदव्यवस्थितः । सूजत्यवति चात्त्येतत्सर्वं सर्वभुगव्ययः ॥ ७१ ॥

योऽसौ विश्वंभरो देवो गुणानां नानाव्यवस्थितौ प्रतिष्ठितः। स एव सर्वं जगत् सृजति पालयति च संहरति; सर्वभुक् अव्यय ईश्वरः॥