Shloka 142
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
उपासंते तत्र देवास्त्रयस्त्रिंशन्महर्षिभिः / स तत्र पूज्यते चैव देवेर्देवोतमोतमः
Transliteration
upāsaṃte tatra devāstrayastriṃśanmaharṣibhiḥ / sa tatra pūjyate caiva deverdevotamotamaḥ
Translation
तत्र देवाः त्रयस्त्रिंशत् महर्षिभिः सह उपासते; तत्रैव स देवानां देवोत्तमोत्तमः पूज्यते।
Word by Word
उपासन्तेworship/attend upon
उपासन्ते:
क्रिया (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रयस्त्रिंशत्thirty-three
त्रयस्त्रिंशत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयस्-त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-शब्दः; देवाः इत्यस्य विशेषणम् (numeral: ‘thirty-three’)
महर्षिभिःwith the great sages
महर्षिभिः:
सह (सहकारक/Association)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समासः कर्मधारयः (महान् ऋषिः)
सःhim
सः:
कर्म (कर्म/Object in passive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
पूज्यतेis worshipped
पूज्यते:
क्रिया (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (Passive)
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
देवेर्of the god(s)
देवेर्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘देवेर्’ = ‘देवेर्’ इति संधौ ‘देवेर् देव…’ (देवस्य)
देवोत्तमोत्तमःthe best of the best of gods
देवोत्तमोत्तमः:
समानााधिकरण/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootदेव-उत्तम-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः; उत्तमस्य उत्तमः (superlative intensification)