Shloka 143
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
जंबूद्वीपात्प्रवर्त्तन्ते रत्नानि विविधानि च / द्वीपेषु तेषु सर्वेषु प्रजानां क्रमतस्तु वै
Transliteration
jaṃbūdvīpātpravarttante ratnāni vividhāni ca / dvīpeṣu teṣu sarveṣu prajānāṃ kramatastu vai
Translation
जंबूद्वीपात् रत्नानि विविधानि प्रवर्तन्ते; तेषु सर्वेषु द्वीपेषु प्रजानां क्रमः खलु भवति।
Word by Word
जंबूद्वीपात्from Jambūdvīpa
जंबूद्वीपात्:
अपादान (अपादानम्/Ablative)
TypeNoun
Rootजम्बू-द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (जम्ब्वाः द्वीपः)
प्रवर्तन्तेproceed/arise
प्रवर्तन्ते:
क्रिया (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र-वृत् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
रत्नानिgems
रत्नानि:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
विविधानिvarious
विविधानि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; रत्नानि इत्यस्य विशेषणम्
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक निपात
द्वीपेषुin the islands
द्वीपेषु:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
तेषुin those
तेषु:
विशेषण/सम्बन्ध (Pronominal qualifier)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; सर्वनाम
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; तेषु/द्वीपेषु इत्यस्य विशेषणम्
प्रजानाम्of the creatures/people
प्रजानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
क्रमतःsuccessively
क्रमतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb: ‘in order/gradually’)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
वैindeed
वै:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/assurance)