Adhyaya 36
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
अध्यायेऽस्मिन् गुरुशिष्यपरम्परया वसिष्ठः प्रसङ्गं निरूपयति। कारणपरिपूर्णं ज्ञात्वा कुम्भसम्भवोऽगस्त्यः प्रसन्नो भूत्वा भार्गवरामं प्रति भाषते। स भक्ति-त्रिविधस्वरूपावबोधेन नियमयुक्तेन प्रयत्नेन च शीघ्रं मन्त्रसिद्धिः सिध्यतीति व्यावहारिकं मार्गं प्रतिजानाति। अनन्तदर्शनकाम्यया स कदाचित् पातालं जगाम, नागराजविभूषितं तत्र सिद्धर्षिसमूहं (सनकादीन् नारद-गौतम-जाजलि-क्रतुप्रमुखान्) पश्यति, ये ज्ञानार्थं फणिनायकं शेषं पूजयन्ति। अगस्त्यः उपविश्य वैष्णवीं कथां हृष्टः शृणोति; भूतधात्री भूमिः शेषस्य पुरतः उपविश्य नित्यं पृच्छतीति वर्ण्यते। शेषानुग्रहेण ऋषयः ‘कृष्णप्रेमामृत’रूपं उपदेशं शृण्वन्ति। ततः अगस्त्यः वराहाद्यवतारचरितयुक्तं स्तोत्रं पापहं सुखमोक्षप्रदं ज्ञानविवेकहेतुं च परम्परया दातुं प्रतिजानाति। अन्ते भूमेः कृष्णलीलानामनाम्नां च भक्तिपूर्वकः प्रश्नः, दिव्यनाममहिम्नः लीलावतारस्य च साधनत्वं प्रकाशयति।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवच रिते पञ्चत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३५// वसिष्ठ उवाच अवगत्य स वै सर्वं कारणं प्रीतमानसः / उवाच भार्गवं राममगस्त्यः कुंभसंभवः
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते पञ्चत्रिंशत्तमोऽध्यायः॥३५॥ वसिष्ठ उवाच—अवगत्य स वै सर्वं कारणं प्रीतमानसः। उवाच भार्गवं राममगस्त्यः कुंभसंभवः॥
Verse 2
अगस्त्य उवाच शृणु राम महाभाग कथयामि हितं तव / मन्त्रस्य सिद्धिं येन त्वं शीघ्रमेव समाप्नुयाः
अगस्त्य उवाच—शृणु राम महाभाग कथयामि हितं तव। मन्त्रस्य सिद्धिं येन त्वं शीघ्रमेव समाप्नुयाः॥
Verse 3
भक्तेस्तु लक्षणं ज्ञात्वा त्रिविधाया महामते / यो यतेत नरस्तस्य सिद्धिर्भवति सत्वरम्
भक्तेस्तु त्रिविधायाः लक्षणं ज्ञात्वा, हे महामते, यः नरः तत्र यतेत, तस्य सिद्धिः सत्वरं भवति।
Verse 4
एकदाहमनुप्राप्तो ऽनन्तदर्शनकाङ्क्षया / पातालं नागराचैन्द्रैः शोभितं परया मुदा
एकदा अहम् अनन्तदर्शनकाङ्क्षया अनुप्राप्तः; पातालं नागराजैः इन्द्रैश्च शोभितं परया मुदा।
Verse 5
तत्र दृष्टा महाभाग मया सिद्धाः समन्ततः / सनकाद्या नारदश्च गौतमो जाजलिःक्रतुः
तत्र दृष्टाः, हे महाभाग, मया सिद्धाः समन्ततः—सनकाद्याः, नारदश्च, गौतमः, जाजलिः, क्रतुः।
Verse 6
ऋभुर्हंसो ऽरुणिश्चैव वाल्मीकिः शक्तिरासुरिः / एते ऽन्ये च महासिद्धा वात्स्यायनमुखा द्विज
ऋभुः हंसः अरुणिश्चैव वाल्मीकिः शक्तिरासुरिः; एते अन्ये च महासिद्धाः वात्स्यायनमुखाः, हे द्विज।
Verse 7
उपासत ह्युपा सीना ज्ञानार्थं फणिनायकम् / तं नमस्कृत्य नागैन्द्रैः सह सिद्धैर्महात्मभिः
उपासत हि उपासीनाः ज्ञानार्थं फणिनायकम्; तं नमस्कृत्य नागैन्द्रैः सह सिद्धैः महात्मभिः।
Verse 8
उपविष्टः कथात्तत्र शृण्वानो वैष्णवीर्मुदा / येयं भूमिर्महाभाग भूतधात्री स्वरूपिणी
उपविष्टः स तत्र कथां शृण्वन् वैष्णवीर्मुदा; महाभाग, एषा भूमिः भूतधात्री स्वरूपिणी।
Verse 9
निविष्टा पुरतस्तस्य शृण्वन्ती ताः कथाः सदा / यद्यत्पृच्छति सा भूमिः शेषं साक्षान्महीधरम्
निविष्टा सा पुरतस्तस्य ताः कथाः सदा शृण्वती; यद्यत् पृच्छति सा भूमिः शेषं साक्षान्महीधरम्।
Verse 10
शृण्वन्ति ऋषयः सर्वे तत्रस्था तदनुग्रहात् / मया तत्र श्रुतं वत्स कृष्णप्रेमामृतं शुभम्
शृण्वन्ति ऋषयः सर्वे तत्रस्था तदनुग्रहात्; मया तत्र श्रुतं वत्स कृष्णप्रेमामृतं शुभम्।
Verse 11
स्तोत्रं तत्ते प्रवक्ष्यामि यस्यार्थं त्वमिहागतः / वाराहाद्यवताराणां चरितं पापनाशनम्
स्तोत्रं तत्ते प्रवक्ष्यामि यस्यार्थं त्वमिहागतः; वाराहाद्यवताराणां चरितं पापनाशनम्।
Verse 12
सुखदं मोक्षदं चैव ज्ञानविज्ञान कारणम् / श्रुत्वा सर्वं धरा वत्स प्रत्दृष्टा तं धराधरम्
सुखदं मोक्षदं चैव ज्ञानविज्ञानकारणम्; श्रुत्वा सर्वं धरा वत्स प्रतिदृष्टा तं धराधरम्।
Verse 13
उवाच प्रणता भूयो ज्ञातुं कृष्णविचेष्टितम् / धरण्युवाच अलङ्कृतं जन्म पुंसामपि नन्दव्रजौकसाम्
प्रणता भूयः उवाच—कृष्णविचेष्टितं ज्ञातुमिच्छामि। धरण्युवाच—नन्दव्रजवासिनामपि पुंसां जन्म अलङ्कृतं (धन्यम्) अभवत्।
Verse 14
तस्य देवस्य कृष्णस्य लीलाविग्रहधारिणः / जयोपाधिनियुक्तानि संति नामान्यनेकशः
तस्य देवस्य कृष्णस्य लीलाविग्रहधारिणः जयोपाधिनियुक्तानि नामानि अनेकशः सन्ति।
Verse 15
तेषु नामानि मुख्यानि श्रोतुकामा चिरादहम् / तत्तानि ब्रूहि नामानि वासुदेवस्य वासुके
तेषु नामानि मुख्यानि चिरादहं श्रोतुकामा। वासुके, वासुदेवस्य तानि नामानि ब्रूहि।
Verse 16
नातः परतरं पुण्यं त्रिषु लोकेषु विद्यते / शेष उवाच वसुंधरे वरारोहे जनानामस्ति मुक्तिदम्
नातः परतरं पुण्यं त्रिषु लोकेषु विद्यते। शेष उवाच—वसुंधरे वरारोहे, जनानां मुक्तिदं (एतत्) अस्ति।
Verse 17
सर्वमङ्गलमूर्द्धन्यमणिमाद्यष्टसिद्धिदम् / महापातककोटिघ्न सर्वतीर्थफलप्रदम्
सर्वमङ्गलमूर्द्धन्यं मणिमाद्यष्टसिद्धिदम्। महापातककोटिघ्नं सर्वतीर्थफलप्रदम्।
Verse 18
समस्तजपयज्ञानां फलदं पापनाशनम् / शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नाम्नामष्टोतरं शतम्
समस्तजपयज्ञानां फलप्रदं पापनाशनं चैतत्। शृणु देवि, अहं नाम्नामष्टोत्तरशतं प्रवक्ष्यामि॥
Verse 19
महस्रनाम्नां पुण्यानां त्रिरावृत्त्या तु यत्फलम् / एकावृत्त्या तु कृष्णस्य नामैकं तत्प्रयच्छति
सहस्रनाम्नां पुण्यानां त्रिरावृत्त्या यत्फलं भवेत्। तत्फलं कृष्णस्य नामैकस्यैकावृत्त्यैव लभ्यते॥
Verse 20
तस्मात्पुण्यतरं चैतत्स्तोत्रं पातकनाशनम् / नाम्नामष्टोत्तरशतस्याहमेव ऋषिः प्रिये
तस्मात् पुण्यतरं ह्येतत् स्तोत्रं पातकनाशनम्। नाम्नामष्टोत्तरशतस्याहमेव ऋषिः प्रिये॥
Verse 21
छन्दो ऽनुष्टुब्देवता तु योगः कृष्णप्रियावहः / श्रीकृष्णः कमलानाथो वासुदेवः सनातनः
छन्दोऽनुष्टुप्; देवता योगः कृष्णप्रियावहः। श्रीकृष्णः कमलानाथो वासुदेवः सनातनः॥
Verse 22
वसुदेवात्मजः पुण्यो लीलामानुषविग्रहः / श्रीवत्सकौस्तभधरो यशोदावत्सलो हरिः
वसुदेवात्मजः पुण्यो लीलामानुषविग्रहः। श्रीवत्सकौस्तुभधरो यशोदावत्सलो हरिः॥
Verse 23
चतुर्भुजात्तचक्रासिगदाशङ्खाद्युदायुधः / देवकीनन्दनः श्रीशो नन्दगोपप्रियात्मजः
चतुर्भुजः चक्रासिगदाशङ्खाद्युदायुधः। देवकीनन्दनः श्रीशो नन्दगोपप्रियात्मजः॥
Verse 24
यमुनावेगसंहारी बलभद्रप्रियानुजः / पूतनाजीवितहरः शकटासुरभञ्जनः
यमुनावेगसंहारी बलभद्रप्रियानुजः। पूतनाजीवितहरः शकटासुरभञ्जनः॥
Verse 25
नन्दप्रजजनानन्दी सच्चिदानन्दविग्रहः / नवनीतविलिप्ताङ्गो नवनीतनटो ऽनघः
नन्दप्रजजनानन्दी सच्चिदानन्दविग्रहः। नवनीतविलिप्ताङ्गो नवनीतनटोऽनघः॥
Verse 26
नवनीतलवाहारी मुचुकुन्दप्रसादकृत् / षोडशस्त्रीसहस्रेशस्त्रिभङ्गी मधुराकृतिः
नवनीतलवाहारी मुचुकुन्दप्रसादकृत्। षोडशस्त्रीसहस्रेशस्त्रिभङ्गी मधुराकृतिः॥
Verse 27
शुकवागमृताब्धीन्दुर्गोविन्दो गोविदांपतिः / वत्सपालनसंचारी धेनुकासुरमर्द्दनः
शुकवागमृताब्धीन्दुर्गोविन्दो गोविदांपतिः। वत्सपालनसंचारी धेनुकासुरमर्द्दनः॥
Verse 28
तृणीकृततृणावर्त्तो यमलार्जुनभञ्जनः / उत्तालतालभेत्ता च तमालश्यामला कृतिः
तृणीकृततृणावर्त्तो यमलार्जुनभञ्जनः । उत्तालतालभेत्ता च तमालश्यामला कृतिः ॥
Verse 29
गोपगोपीश्वरो योगी सूर्यकोटिसमप्रभः / इलापतिः परञ्ज्योतिर्यादवेन्द्रो यदूद्वहः
गोपगोपीश्वरो योगी सूर्यकोटिसमप्रभः । इलापतिः परञ्ज्योतिर्यादवेन्द्रो यदूद्वहः ॥
Verse 30
वनमाली पीतवासाः पारिजातापहरकः / गोवर्द्धनाचलोद्धर्त्ता गोपालः सर्वपालकः
वनमाली पीतवासाः पारिजातापहरकः । गोवर्द्धनाचलोद्धर्त्ता गोपालः सर्वपालकः ॥
Verse 31
अजो निरञ्जनः कामजनकः कञ्जलोचनः / मधुहा मथुरानाथो द्वारकानाथको बली
अजो निरञ्जनः कामजनकः कञ्जलोचनः । मधुहा मथुरानाथो द्वारकानाथको बली ॥
Verse 32
वृन्दावनान्तसंचारी तुलसीदामभूषणः / स्यमन्तकमणेर्हर्त्ता नरनारायणात्मकः
वृन्दावनान्तसंचारी तुलसीदामभूषणः । स्यमन्तकमणेर्हर्त्ता नरनारायणात्मकः ॥
Verse 33
कुब्जाकृष्टांबरधरो मायी परमपूरुषः / मुष्टिकासुरचाणूरमल्लयुद्धविशारदः
कुब्जाकृष्टाम्बरधरो मायी परमपूरुषः। मुष्टिकासुरचाणूरमल्लयुद्धविशारदः॥
Verse 34
संसारवैरी कंसारिर्मुरारिर्नरकान्तकः / अनादि ब्रह्मचारी च कृष्णाव्यसनकर्षकः
संसारवैरी कंसारिर्मुरारिर्नरकान्तकः। अनादि ब्रह्मचारी च कृष्णाव्यसनकर्षकः॥
Verse 35
शिशुपालशिरस्छेत्ता दुर्योधनकुलान्तकृत / विदुराक्रूरवरदो विश्वरूपप्रदर्शकः
शिशुपालशिरश्छेत्ता दुर्योधनकुलान्तकृत्। विदुराक्रूरवरदो विश्वरूपप्रदर्शकः॥
Verse 36
सत्यवाक्सत्यसंकल्पः सत्यभामारतो जयी / सुभद्रापूर्वजो विष्णुर्भीष्ममुक्तिप्रदायकः
सत्यवाक्सत्यसंकल्पः सत्यभामारतो जयी। सुभद्रापूर्वजो विष्णुर्भीष्ममुक्तिप्रदायकः॥
Verse 37
जगद्गुरुर्जगन्नाथो वेणुवाद्य विशारदः / वृषभासुरविध्वंसी बकारिर्बाणबाहुकृत्
जगद्गुरुर्जगन्नाथो वेणुवाद्यविशारदः। वृषभासुरविध्वंसी बकारिर्बाणबाहुकृत्॥
Verse 38
युधिष्टिरप्रतिष्ठाता बर्हिबर्हावतंसकः / पार्थसारथिरव्यक्तो गीतामृतमहोदधिः
युधिष्ठिरप्रतिष्ठाता बर्हिबर्हावतंसकः । पार्थसारथिरव्यक्तो गीतामृतमहोदधिः ॥
Verse 39
कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितः श्रीपदांबुजः / दामोदरो यज्ञभोक्ता दानवैद्रविनाशनः
कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितः श्रीपदाम्बुजः । दामोदरो यज्ञभोक्ता दानवैद्रविनाशनः ॥
Verse 40
नारायणः परं ब्रह्म पन्नगाशनवाहनः / जलक्रीडासमासक्तगोपीवस्त्रापहारकः
नारायणः परं ब्रह्म पन्नगाशनवाहनः । जलक्रीडासमासक्तगोपीवस्त्रापहारकः ॥
Verse 41
पुण्यश्लोकस्तीर्थपादो वेदवेद्यो दयानिधिः / सर्वतीर्थान्मकः सर्वग्रहरूपी परात्परः
पुण्यश्लोकस्तीर्थपादो वेदवेद्यो दयानिधिः । सर्वतीर्थान्मकः सर्वग्रहरूपी परात्परः ॥
Verse 42
इत्येवं कृष्णदेवस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतम् / कृष्णोन कृष्णभक्तेन श्रुत्वा गीतामृतं पुरा
इत्येवं कृष्णदेवस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतम् । कृष्णेन कृष्णभक्तेन श्रुत्वा गीतामृतं पुरा ॥
Verse 43
स्तोत्रं कृष्णप्रियकरं कृतं तस्मान्मया श्रुतम् / कृष्णप्रेमामृतं नाम परमानन्ददायकम्
स्तोत्रं कृष्णप्रियकरं मया तस्मात् श्रुतं कृतम् । ‘कृष्णप्रेमामृतम्’ इति नाम्ना परमानन्ददायकम् ॥
Verse 44
अत्युपद्रवदुः खघ्नं परमायुष्य वर्द्धनम् / दानं व्रतं तपस्तीर्थं यत्कृतं त्विह जन्मनि
अत्युपद्रवदुःखघ्नं परमायुष्यवर्धनम् । दानं व्रतं तपस्तीर्थं यत्कृतं त्विह जन्मनि ॥
Verse 45
पठतां शृण्वतां चैव कोटिकोटिगुणं भवेत् / पुत्रप्रदमपुत्राणामगती नां गतिप्रदम्
पठतां शृण्वतां चैव कोटिकोटिगुणं भवेत् । पुत्रप्रदमपुत्राणामगतीनां गतिप्रदम् ॥
Verse 46
धनवाहं दरिद्राणां जयेच्छूनां जयावहम् / शिशूनां गोकुलानां च पुष्टिदं पुण्यवर्द्धनम्
धनवाहं दरिद्राणां जयेच्छूनां जयावहम् । शिशूनां गोकुलानां च पुष्टिदं पुण्यवर्धनम् ॥
Verse 47
बालरोगग्रहादीनां शमनं शान्तिकारकम् / अन्ते कृष्णस्मरणदं भवतापत्रयापहम्
बालरोगग्रहादीनां शमनं शान्तिकारकम् । अन्ते कृष्णस्मरणदं भवतापत्रयापहम् ॥
Verse 48
असिद्धसाधकं भद्रे जपादिकरमात्मनाम् / कृष्णाय यादवेन्द्राय ज्ञानमुद्राय योगिने
असिद्धसाधकं भद्रे जपादिकरमात्मनाम्। कृष्णाय यादवेन्द्राय ज्ञानमुद्राय योगिने॥
Verse 49
नाथाय रुक्मिणीशाय नमो वेदान्तवेदिने / इमं मन्त्रं महादेवि जपन्नेव दिवा निशम्
नाथाय रुक्मिणीशाय नमो वेदान्तवेदिने। इमं मन्त्रं महादेवि जपन्नेव दिवा निशम्॥
Verse 50
सर्वग्रहानुग्रहभाक्सर्वप्रियतमो भवेत् / पुत्रपौत्रैः परिवृतः सर्वसिद्धिसमृद्धिमान्
सर्वग्रहानुग्रहभाक् सर्वप्रियतमो भवेत्। पुत्रपौत्रैः परिवृतः सर्वसिद्धिसमृद्धिमान्॥
Verse 51
निषेव्य भोगानन्ते ऽपिकृष्णासायुज्यमाप्नुयात् / अगस्त्य उवाच एतावदुक्तो भागवाननन्तो मूर्त्तिस्तु संकर्षणसंज्ञिता विभो
निषेव्य भोगानन्तेऽपि कृष्णासायुज्यमाप्नुयात्। अगस्त्य उवाच—एतावदुक्तो भागवाननन्तो मूर्त्तिस्तु संकर्षणसंज्ञिता विभो॥
Verse 52
धराधरो ऽलं जगतां धरायै निर्दिश्य भूयो विरराम मानदः / ततस्तु सर्वे सनकादयो ये समास्थितास्तत्परितः कथादृताः / आनन्द पूर्ण्णंबुनिधौ निमग्नाः सभाजयामासुरहीश्वरं तम्
धराधरोऽलं जगतां धरायै निर्दिश्य भूयो विरराम मानदः। ततस्तु सर्वे सनकादयो ये समास्थितास्तत्परितः कथादृताः। आनन्दपूर्णाम्बुनिधौ निमग्नाः सभाजयामासुरहीश्वरं तम्॥
Verse 53
ऋषय ऊचुः नमो नमस्ते ऽखिलविश्वाभावन प्रपन्नभक्तार्त्तिहराव्ययात्मन् / धराधरायापि कृपार्णवाय शेषाय विश्वप्रभवे नमस्ते
ऋषय ऊचुः—नमो नमस्तेऽखिलविश्वभावन! प्रपन्नभक्तार्तिहर! अव्ययात्मन्। धराधरायापि कृपार्णवाय शेषाय विश्वप्रभवे नमस्ते॥
Verse 54
कृष्णामृतं नः परिपायितं विभो विधूतपापा भवता कृता वयम् / भवादृशा दीनदयालवो विभो समुद्धरन्त्येव निजान्हि संनतान्
कृष्णामृतं नः परिपायितं विभो विधूतपापा भवता कृता वयम्। भवादृशा दीनदयालवो विभो समुद्धरन्त्येव निजान्हि संनतान्॥
Verse 55
एवं नमस्कृत्य फणीश पादयोर्मनो विधायाखिलकामपूरयोः / प्रदक्षिणीकृत्य धराधराधरं सर्वे वयं स्वावसथानुपागताः
एवं नमस्कृत्य फणीशपादयोर्मनो विधायाखिलकामपूरयोः। प्रदक्षिणीकृत्य धराधराधरं सर्वे वयं स्वावसथानुपागताः॥
Verse 56
इति ते ऽभिहितं राम स्तोत्रं प्रेमामृताभिधम् / कृष्णस्य राधाकान्तस्य सिद्धिदम्
इति तेऽभिहितं राम स्तोत्रं प्रेमामृताभिधम्। कृष्णस्य राधाकान्तस्य सिद्धिदम्॥
Verse 57
इदं राम महाभाग स्तोत्रं परमदुर्लभम् / श्रुतं साक्षाद्भगवतः शेषात्कथयतः कथाः
इदं राम महाभाग स्तोत्रं परमदुर्लभम्। श्रुतं साक्षाद्भगवतः शेषात्कथयतः कथाः॥
Verse 58
यावन्ति मन्त्रजालानि स्तोत्राणि कवचानि च
यावन्ति मन्त्रजालानि स्तोत्राणि कवचानि च—एतानि सर्वाणि।
Verse 59
त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि सिद्ध्यन्त्येवास्य शीलनात् / वसिष्ठ उवाच एवमुक्त्वा महाराज कृष्णप्रेमामृतं स्तवम् / यावद्व्यरसींत्स मुनिस्तावत्स्वर्यानमागतम्
त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि अस्य शीलनात् एव सिद्ध्यन्ति। वसिष्ठ उवाच—एवमुक्त्वा, महाराज, कृष्णप्रेमामृतं स्तवं व्यरसीत्; तावत् स्वर्यानम् आगतम्।
Verse 60
चतुर्भिरद्भुतैः सिद्धैः कामरूपैर्मनोजवैः / अनुयातमथोत्प्लुत्य स्त्रीपुंसौ हरिणौ तदा / अगस्त्यचरणौ नत्वा समारुरुहतुर्मुदा
चतुर्भिः अद्भुतैः सिद्धैः कामरूपैः मनोजवैः अनुयातम्; अथ स्त्रीपुंसौ हरिणौ उत्प्लुत्य अगस्त्यचरणौ नत्वा मुदा समारुरुहतुः।
Verse 61
दिव्यदेहधरौ भूत्वा संखचक्रादिचिह्नितौ / गतौ च वैष्णवं लोकं सर्व देवन मस्कृतम् / पश्यतां सर्वभूतानां भार्गवागस्त्ययोस्तथा
दिव्यदेहधरौ भूत्वा शङ्खचक्रादिचिह्नितौ, वैष्णवं लोकं गतौ; सर्वदेवैः नमस्कृतम्—सर्वभूतानां पश्यतां, भार्गवागस्त्ययोश्च।
Frequently Asked Questions
Agastya states that swift mantra-siddhi depends on recognizing the threefold character of bhakti and applying disciplined effort; spiritual qualification (bhakti-lakṣaṇa) is treated as the enabling condition for rapid attainment.
Pātāla is presented as a locus of esoteric learning where siddhas and nāga-kings venerate Śeṣa for jñāna; Bhūmi herself is depicted as repeatedly questioning Śeṣa, making Śeṣa a cosmological ‘knowledge-bearer’ (mahīdharā) and a hub for Vaiṣṇavī teaching.
The text pivots to Kṛṣṇa-centered devotion: teachings are called ‘kṛṣṇa-prema-amṛta,’ and Bhūmi requests Kṛṣṇa’s chief names and līlā—implying nāma (divine epithets) and avatāra-carita (e.g., Varāha onward) as purifying, liberating vehicles of knowledge.