Atharva Veda 18.2.12: Kanda 18, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 12

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

यौ ते॒ श्वानौ॑ यम रक्षि॒तारौ॑ चतुर॒क्षौ प॑थि॒षदी॑ नृ॒चक्ष॑सा । ताभ्यां॑ राज॒न् परि॑ धेह्येनं स्व॒स्त्यऽस्मा अनमी॒वं च॑ धेहि

IAST Transliteration

yaú te śvā́nau yama rakṣitā́rau caturákṣau pathiṣádī nṛcákṣasā | tā́bhyāṃ rā́jan pári dhehy enaṃ svastí ’smā anāmīváṃ ca dhehi

English Translation (Griffith/Whitney)

The two Dogs that are thine, O Yama, guardians, four-eyed, seated on the path, beholding men—with those two, O King, encompass thou this man; set for him welfare, and set him free from hurt.

Translation

यौ ते श्वानौ यम रक्षितारौ चतुरक्षौ पथिषदी नृचक्षसा। ताभ्यां राजन् परि धेह्येनं स्वस्त्यऽस्मा अनमीवं च धेहि॥

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यौ: those two (who)
• यौ: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद् (सर्वनाम)

• श्वानौ: two dogs
• श्वानौ: Kartā
• Type: Noun
• Root: श्वन् (प्रातिपदिक)

• यम: O Yama
• यम: (Address)
• Type: Noun (proper)
• Root: यम (प्रातिपदिक)

• रक्षितारौ: two protectors/guardians
• रक्षितारौ: Kartā
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: रक्ष् (धातु) → रक्षिता (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• चतुरक्षौ: four-eyed
• चतुरक्षौ: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + अक्षि/अक्ष (प्रातिपदिक-समासः)

• पथिषदी: sitting/abiding on the path
• पथिषदी: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पथि + सद् (धातु) → सदिन्/सद् (कृदन्त) ; वैदिकः समास/बहुव्रीहिः

• नृचक्षसा: with (their) man-seeing gaze / watchers of men
• नृचक्षसा: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: नृ + चक्षस् (प्रातिपदिक-समासः)

• ताभ्याम्: by/with those two
• ताभ्याम्: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• राजन्: O king
• राजन्: (Address)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: (Preverb)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• धेहि: place / put
• धेहि: (Main verb)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• एनम्: him (this person)
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-श्रृङ्खला)

• स्वस्ति: well-being, safety
• स्वस्ति: Karma
• Type: Indeclinable
• Root: स्वस्ति (अव्यय/निपात)

• अस्मै: to him
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अनमीवम्: free from disease
• अनमीवम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्- + अमीव (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• धेहि: grant / bestow (place)
• धेहि: (Main verb)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic funeral tradition (AV 18)

Devata: Yama (primary); his two dogs (subsidiary guardians)

Chandas: Triṣṭubh-like

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: bhayankara