Adhyaya 305
Chapter 305 — Narasiṃha and Related Mantras (नारसिंहादिमन्त्राः)
अग्निर्देवः पूर्वोक्तवैष्णवनामस्तोत्रानन्तरं मन्त्रशास्त्रतन्त्रभागं प्रवर्तयति, यत्र बलप्रयोगरक्षणयोः प्रधानता। स प्रथमं शत्रुक्षुद्रकर्माणि—स्तम्भनं, विद्वेषणम्, उच्चाटनम्, उत्सादनम्, भ्रमः, मारणं, व्याधिः—विभज्य तेषां ‘मोक्षं’ शमनं च वक्ष्यामीति निगदति। ततः श्मशानरात्रौ जपेन भ्रमजननं, प्रतिमाविधानं छेदनभेदनरूपं मारणकर्म, चूर्णक्षेपेण उत्सादनं च निर्दिशति। अनन्तरं सुदर्शनचक्राधिष्ठितं रक्षाविधानं—न्यासाः, आयुधधारिणी देवताध्यानम्, चक्रयन्त्रवर्णन्यासः, कुम्भस्थापनम्, निर्दिष्टद्रव्यैः १००८संख्यया होमः—विस्तरेण कथ्यते। अन्ते ‘ॐ क्षौं…’ इति नरसिंहमन्त्रः राक्षसवत् पीडाः, ज्वरान्, ग्रहदोषान्, विषाणि, व्याधींश्च दहन् अपोत्प्रतिकारकतेजोरूपेण नरसिंहं प्रतिष्ठापयति।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि नाम चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः नारसिंहादिमन्त्राः अग्निर् उवाच स्तम्भो विद्वेषणोच्चाट उत्सादो भ्रममारणे व्याधिश्चेति स्मृतं क्षुत्रं तन्मोक्षो वक्ष्यते शृणु
इति आग्नेये महापुराणे ‘पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि’ नाम चतुरधिकत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ पञ्चाधिकत्रिशततमोऽध्यायः—‘नारसिंहादिमन्त्राः’। अग्निरुवाच—स्तम्भो विद्वेषणोच्चाट उत्सादो भ्रममारणे व्याधिश्चेति स्मृतं क्षुद्रं; तन्मोक्षं वक्ष्यते, शृणु॥
Verse 2
ॐ नमो भगवते उन्मत्तरुद्राय भ्रम भ्रामय अमुकं वित्रासय उद्भ्रामय रौद्रेण रूपेण हूं फठ् ठ श्मशाने निशि जप्तेन त्रिलक्षं मधुना हुनेत् चिताग्नौ धूर्तसमिदुभिर्भ्राम्यते सततं रिपुः
ॐ नमो भगवते उन्मत्तरुद्राय भ्रम भ्रामय अमुकं वित्रासय उद्भ्रामय रौद्रेण रूपेण हूं फठ् ठ श्मशाने निशि जप्तेन त्रिलक्षं मधुना हुनेत् चिताग्नौ धूर्तसमिदुभिर्भ्राम्यते सततं रिपुः
Verse 3
हेमगैरिकया कृष्णा प्रतिमा हैमसूचिभिः जप्त्वा विध्येच्च तत्कण्ठे हृदि वा मियते रिपुः
हेमगैरिकया कृष्णा प्रतिमा हैमसूचिभिः जप्त्वा विध्येच्च तत्कण्ठे हृदि वा मियते रिपुः
Verse 4
खरबालचिताभस्म ब्रह्मदण्डी च मर्कटी गृहे वा मूर्ध्नि तच्चूर्णं जप्तमुत्सादकृत क्षिपेत्
खरबालचिताभस्म ब्रह्मदण्डी च मर्कटी गृहे वा मूर्ध्नि तच्चूर्णं जप्तमुत्सादकृत क्षिपेत्
Verse 5
भृग्वाकाशौ सदीप्ताग्निर्भृगुर्वह्निश् च वर्म फट् एवं सहस्रारे हूं फट् आचक्राय स्वाहा हृदयं विचक्राय शिवः शिखाचक्रायाथ कवचं विचक्रायाथ नेत्रकम्
भृग्वाकाशौ सदीप्ताग्निर्भृगुर्वह्निश् च वर्म फट् एवं सहस्रारे हूं फट् आचक्राय स्वाहा हृदयं विचक्राय शिवः शिखाचक्रायाथ कवचं विचक्रायाथ नेत्रकम्
Verse 6
सञ्चक्रायास्त्रमुदिष्टं ज्यालाचक्राय पूर्ववत् शार्ङ्गं सुदर्शनं क्षुद्रग्रहहृत् सर्वसाधनम्
सञ्चक्रायास्त्रमुदिष्टं ज्यालाचक्राय पूर्ववत् शार्ङ्गं सुदर्शनं क्षुद्रग्रहहृत् सर्वसाधनम्
Verse 7
मूर्धाक्षिमुखहृद्गुह्यपादे ह्य् अस्याक्षरान्न्यसेत् चक्राब्जासनमग्न्याभं दंष्ट्रणञ्च चतुर्भुजम्
मन्त्रस्याक्षराणि मूर्ध्नि नेत्रयोर्मुखे हृदि गुह्ये पादयोश्च न्यसेत्। ततः चक्रधारिणं पद्मासनस्थं अग्नितेजसम्, दंष्ट्रायुक्तं चतुर्भुजं देवं ध्यायेत्॥
Verse 8
शङ्खचक्रगदापद्मशलाकाङ्कुशपाणिनम् चापिनं पिङ्गकेशाक्षमरव्याप्तत्रिपिष्टपं
शङ्खचक्रगदापद्मशलाकाङ्कुशपाणिं चापिनं पिङ्गकेशाक्षं त्रिपिष्टपव्याप्तं मारजितं ध्यायेत्॥
Verse 9
नाभिस्तेनाग्निना विद्धा नश्यन्ते व्याधयो ग्रहाः पीतञ्चक्रं गदा रक्ताः स्वराः श्याममवान्तरं
तेनाग्निना नाभिर्विद्धा व्याधयो ग्रहाश्च नश्यन्ति। पीतं चक्रं गदा च, रक्ताः स्वराः, श्याममवान्तरं भवति॥
Verse 10
नेमिः श्वेता वहिः कृष्णवर्णरेखा च पार्थिवी मध्येतरेमरे वर्णानेवं चक्रद्वयं लिखेत्
नेमिः श्वेता भवेत्; वहिः कृष्णवर्णरेखा पार्थिवी। मध्येतरे च वर्णान् यथाक्रमं विन्यस्य, एवं चक्रद्वयं लिखेत्॥
Verse 11
आदावानीय कुम्भोदं गोचरे सन्निधाय च दत्त्वा सुदर्शनं तत्र याम्ये चक्रे हुनेत् क्रमात्
आदौ कुम्भोदमानाय्य गोचरे सन्निधाय च। तत्र सुदर्शनं संस्थाप्य याम्ये चक्रे क्रमाद् हुनेत्॥
Verse 12
आज्यापामार्गसमिधो ह्य् अक्षतं तिलसर्षपौ पायसं गव्यमाज्यञ्च सहस्राष्टकसंख्यया
आज्यं चापामार्गसमिधोऽक्षतं तिलसर्षपौ पायसं गव्यमाज्यं च सहस्राष्टकसंख्यया समर्पयेत्।
Verse 13
हुतशेषं क्षिप्तेत् कुम्भे प्रतिद्रव्यं विधानवित् प्रस्थानेन कृतं पिण्डं कुम्भे तस्मिन्निवेशयेत्
हुतशेषं प्रतिद्रव्यं विधानवित् कुम्भे क्षिप्त्वा, प्रस्थानेन कृतं पिण्डं तस्मिन्नेव कुम्भे निवेशयेत्।
Verse 14
विष्णादि सर्वं तत्रैव न्यसेत् तत्रैव दक्षिणे नमो विष्णुजनेभ्यः सर्वशान्तिकरेभ्यः प्रतिगृह्णन्तु शान्तये नमः दद्यादनेन मन्त्रेण हुतशेषाम्भसा बलिं
विष्ण्वादि सर्वं तत्रैव न्यसेत्, तत्रैव दक्षिणे च। ‘नमो विष्णुजनेभ्यः सर्वशान्तिकरेभ्यः प्रतिगृह्णन्तु शान्तये नमः’ इति मन्त्रेण हुतशेषाम्भसा बलिं दद्यात्।
Verse 15
फलके कल्पिते पात्रे पलाशं क्षीरशाखिनः गव्यपूर्णे निवेश्यैव दिक्ष्वेवं होमयेद्द्विजैः
फलके कल्पिते पात्रे क्षीरशाखिनः पलाशं गव्यपूर्णे निवेश्य, दिक्ष्वेवं द्विजैर्होमयेत्।
Verse 16
सदक्षिणमिदं होमद्वयं भूतादिनाशनम् वर्णद्वयमिति ख गव्याक्तपत्रलिखितैर् निष्पर्णैः क्षुद्रमुद्धृतम्
सदक्षिणमिदं होमद्वयं भूतादिनाशनम्। ‘ख’ इत्यादि वर्णद्वयं गव्याक्तपत्रलिखितैर्निष्पर्णैः क्षुद्रमुद्धृतं (हविषा) जुहुयात्।
Verse 17
दूर्वाभिरायुषे पद्मैः श्रिये पुत्रा उडुग्बरैः गोसिद्ध्यै सर्पिषा गोष्ठे मेधायै सर्वशाखिना
दूर्वाभिरायुः प्रवर्धते, पद्मैः श्रीः, उदुम्बरैः पुत्रलाभः; सर्पिषा गोसिद्धिः, गोष्ठे सर्वशाखिन्या मेधा प्राप्यते।
Verse 18
ॐ क्षौं नमो भगवते नारसिंहाय ज्वालामालिने दीप्तदंष्ट्रायाग्निनेत्राय सर्वरक्षोघ्नाय सर्वभूतविनाशाय सर्वज्वरविनाशाय दह पच रक्ष हूं फट् मन्त्रोयं नारसिंहस्य मकलाघ्निवारणः जप्यादिना हरेत् क्षुद्रग्रहमारीविषामयान् चूर्णमण्डूकवयसा जलाग्निस्तम्भकृद्भवेत्
ॐ क्षौं नमो भगवते नारसिंहाय ज्वालामालिने दीप्तदंष्ट्रायाग्निनेत्राय सर्वरक्षोघ्नाय सर्वभूतविनाशाय सर्वज्वरविनाशाय—दह पच रक्ष—हूं फट्। अयं नारसिंहमन्त्रः मकलाघ्निवारणः; जपादिभिः क्षुद्रग्रहमारीविषामयान् हरेत्। मण्डूकवयसा-चूर्णेन जलाग्निस्तम्भकृद्भवेत् इति।
Frequently Asked Questions
They are base/hostile operations (e.g., stambhana, vidveṣaṇa, uccāṭana, utsādana, bhrama, māraṇa, vyādhi) treated as forceful techniques that require knowledge of counter-release/pacification.
A Sudarśana/Chakra-centered system using nyāsa, dhyāna, chakra-diagrams (mandala), kumbha installation, and homa/bali procedures for graha, bhūta, and disease-removal.
It is described as removing minor graha possessions, epidemic afflictions, poisonings, fevers (jvara), and diseases, with Narasiṃha visualized as flame-wreathed and fire-eyed.