Adhyaya 10

Verse 1

श्रीशुक उवाच इति दानवदैतेया नाविन्दन्नमृतं नृप । युक्ता: कर्मणि यत्ताश्च वासुदेवपराङ्‌मुखा: ॥ १ ॥

Śukadeva disse: Ó rei, os Dānava e Daitya empenharam toda a atenção e esforço na agitação do oceano, mas, por estarem voltados para longe de Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa), não puderam obter o néctar.

Verse 2

साधयित्वामृतं राजन्पाययित्वा स्वकान्सुरान् । पश्यतां सर्वभूतानां ययौ गरुडवाहन: ॥ २ ॥

Ó rei, depois que a Suprema Personalidade de Deus concluiu os assuntos da agitação do oceano e fez os devas, Seus queridos devotos, beberem o néctar, à vista de todos os seres Ele partiu, levado por Garuḍa, para a Sua própria morada.

Verse 3

सपत्नानां परामृद्धिं द‍ृष्ट्वा ते दितिनन्दना: । अमृष्यमाणा उत्पेतुर्देवान्प्रत्युद्यतायुधा: ॥ ३ ॥

Ao verem a suprema prosperidade de seus rivais, os devas, os filhos de Diti não puderam suportar; inflamados de ira, avançaram contra os devas com as armas erguidas.

Verse 4

तत: सुरगणा: सर्वे सुधया पीतयैधिता: । प्रतिसंयुयुधु: शस्त्रैर्नारायणपदाश्रया: ॥ ४ ॥

Em seguida, os semideuses, revigorados por beber o néctar e sempre abrigados aos pés de lótus de Nārāyaṇa, contra-atacaram os demônios com diversas armas.

Verse 5

तत्र दैवासुरो नाम रण: परमदारुण: । रोधस्युदन्वतो राजंस्तुमुलो रोमहर्षण: ॥ ५ ॥

Ó Rei, na praia do Oceano de Leite irrompeu uma batalha extremamente terrível entre semideuses e demônios; era tão pavorosa que só de ouvir falar arrepia os pelos.

Verse 6

तत्रान्योन्यं सपत्नास्ते संरब्धमनसो रणे । समासाद्यासिभिर्बाणैर्निजघ्नुर्विविधायुधै: ॥ ६ ॥

Naquela luta, ambos os lados, com o coração inflamado de ira e inimizade, investiram um contra o outro e se golpearam com espadas, flechas e variados armamentos.

Verse 7

शङ्खतूर्यमृदङ्गानां भेरीडमरिणां महान् । हस्त्यश्वरथपत्तीनां नदतां निस्वनोऽभवत् ॥ ७ ॥

Ergueu-se um estrondo imenso: conchas, trombetas, tambores mṛdaṅga, bherīs e ḍamarīs, junto aos bramidos de elefantes, cavalos e soldados em carros e a pé.

Verse 8

रथिनो रथिभिस्तत्र पत्तिभि: सह पत्तय: । हया हयैरिभाश्चेभै: समसज्जन्त संयुगे ॥ ८ ॥

Naquele campo de batalha, os guerreiros em carros lutaram contra guerreiros em carros, a infantaria contra a infantaria, os cavaleiros contra os cavaleiros e os combatentes em elefantes contra os em elefantes; assim a luta se deu entre iguais.

Verse 9

उष्ट्रै: केचिदिभै: केचिदपरे युयुधु: खरै: । केचिद्गौरमुखैरृक्षैर्द्वीपिभिर्हरिभिर्भटा: ॥ ९ ॥

Alguns soldados lutaram montados em camelos, outros em elefantes, outros em jumentos. Uns cavalgavam macacos de face branca, outros tigres e outros leões; assim todos se lançaram ao combate.

Verse 10

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

Ó Rei, alguns soldados combateram montados em abutres, águias, patos, falcões e aves bhāsa. Outros montaram timiṅgilas, outros śarabhas, e outros ainda búfalos, rinocerontes, vacas, touros, bois selvagens e aruṇas; assim entraram na guerra.

Verse 11

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

Outros soldados lutaram montados em chacais, ratos, lagartos, coelhos e até em seres humanos. Uns cavalgavam bodes, outros cervos kṛṣṇasāra, outros cisnes e outros javalis; assim se entregaram à batalha.

Verse 12

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

Ó Rei, montados em seres da água, da terra e do céu, inclusive criaturas de formas deformadas, os dois exércitos se puseram frente a frente e avançaram, fileira após fileira.

Verse 13

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Ó Rei, ó descendente de Pāṇḍu, as fileiras de devas e asuras estavam adornadas com dosséis, estandartes multicoloridos e sombrinhas brancas e puras, com cabos incrustados de joias e pérolas. Leques de penas de pavão e chāmaras balançavam; suas vestes ondulavam ao vento, e sob os raios do sol cintilavam escudos, ornamentos e armas limpas e afiadas. Assim, os dois exércitos resplandeciam como dois oceanos com guirlandas de seres aquáticos.

Verse 14

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Ó rei, ó descendente de Pāṇḍu! As tropas dos devas e dos dānavas estavam ornadas com pálio, estandartes multicoloridos e sombrinhas de branco puro, cujos cabos eram incrustados de joias e pérolas; além disso, com leques e cāmaras de penas de pavão. Ao vento, suas vestes e turbantes ondulavam, e sob os raios do sol cintilavam escudos, ornamentos e armas límpidas e afiadas, ofuscando a vista. Assim, as duas formações pareciam dois oceanos, com faixas de seres aquáticos como guirlandas.

Verse 15

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

Ó rei, ó descendente de Pāṇḍu: as duas formações dos heróis devas e dānavas estavam enfeitadas com estandartes multicoloridos e sombrinhas brancas; as vestes e turbantes ondulavam ao vento, e ao sol reluziam armaduras, joias e armas límpidas e afiadas. Assim, ambos os exércitos pareciam dois mares com guirlandas de seres aquáticos.

Verse 16

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Para aquela batalha, Mahārāja Bali, filho de Virocana e célebre comandante dos asuras, assentou-se num maravilhoso veículo aéreo chamado Vaihāyasa, construído pelo dānava Maya e capaz de mover-se conforme o desejo. Ó rei, esse veículo, munido de armas para todo tipo de combate, era um prodígio: inconcebível e indescritível; às vezes visível, às vezes invisível. Sob uma bela sombrinha protetora e abanado pelos melhores cāmaras, cercado por seus capitães, Bali resplandecia como a lua que surge ao entardecer, iluminando todas as direções.

Verse 17

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Ó rei, ó senhor: o veículo chamado Vaihāyasa, construído pelo dānava Maya e capaz de mover-se à vontade, estava equipado para todo tipo de combate e transbordava maravilhas. Era inconcebível e indescritível; às vezes visível, às vezes invisível.

Verse 18

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Bali, assentado naquele veículo excelso e cercado pelos chefes de todas as divisões, era servido sob uma sombrinha magnífica e abanado por leques suaves e pelos melhores cāmaras. Ele resplandecia como a lua ao surgir, iluminando todas as direções.

Verse 19

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Cercando Maharaja Bali por todos os lados estavam os comandantes dos demônios em suas carruagens. Entre eles estavam Namuci, Sambara, Bana, Vipracitti e Ayomukha.

Verse 20

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Também estavam presentes Dvimurdha, Kalanabha, Praheti, Heti, Ilvala, Sakuni, Bhutasantapa, Vajradamstra e Virocana.

Verse 21

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Hayagriva, Sankusira, Kapila, Meghadundubhi, Taraka, Cakradrk, Sumbha, Nisumbha, Jambha e Utkala também estavam lá.

Verse 22

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Arista, Aristanemi, Maya, Tripuradhipa e outros como os Paulomas, Kaleyas e Nivatakavacas também estavam presentes.

Verse 23

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Todos esses demônios foram privados de sua parte do néctar e apenas compartilharam o trabalho. Eles frequentemente derrotavam os semideuses em batalha.

Verse 24

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Cercando Mahārāja Bali por todos os lados estavam os comandantes e capitães dos asuras, sentados em seus respectivos carros: Namuci, Śambara, Bāṇa, Vipracitti, Ayomukha, Dvimūrdhā, Kālanābha, Praheti, Heti, Ilvala, Śakuni, Bhūtasantāpa, Vajradaṁṣṭra, Virocana, Hayagrīva, Śaṅkuśirā, Kapila, Meghadundubhi, Tāraka, Cakradṛk, Śumbha, Niśumbha, Jambha, Utkala, Ariṣṭa, Ariṣṭanemi, Maya, senhor de Tripura, os filhos de Puloma, os Kāleyas e os Nivātakavacas, entre outros. Privados de sua porção de amṛta, haviam partilhado apenas o labor da agitação do oceano; ainda assim, no campo de batalha, muitas vezes venceram os devas. Para animar seus exércitos, rugiam como leões e sopravam conchas com estrondo. Vendo tais rivais ferozes e insolentes, Balabhit, o senhor Indra, enfureceu-se intensamente.

Verse 25

ऐरावतं दिक्करिणमारूढ: शुशुभे स्वराट् । यथा स्रवत्प्रस्रवणमुदयाद्रिमहर्पति: ॥ २५ ॥

Montado em Airāvata, o elefante direcional que pode ir a toda parte, o soberano Indra resplandecia como o sol que se ergue do Udayagiri, rico em reservatórios e nascentes.

Verse 26

तस्यासन्सर्वतो देवा नानावाहध्वजायुधा: । लोकपाला: सहगणैर्वाय्वग्निवरुणादय: ॥ २६ ॥

Ao redor de Indra, rei do céu, estavam os devas, sentados em variados veículos e ornados com estandartes e armas. Ali se encontravam Vāyu, Agni, Varuṇa e outros lokapālas, com seus séquitos.

Verse 27

तेऽन्योन्यमभिसंसृत्य क्षिपन्तो मर्मभिर्मिथ: । आह्वयन्तो विशन्तोऽग्रे युयुधुर्द्वन्द्वयोधिन: ॥ २७ ॥

Devas e asuras avançaram uns contra os outros e se feriram com palavras que trespassavam o coração. Então se aproximaram e lutaram face a face, em duelos aos pares.

Verse 28

युयोध बलिरिन्द्रेण तारकेण गुहोऽस्यत । वरुणो हेतिनायुध्यन्मित्रो राजन्प्रहेतिना ॥ २८ ॥

Ó rei, Bali lutou contra Indra; Guha (Kārttikeya) contra Tāraka; Varuṇa contra Heti; e Mitra contra Praheti.

Verse 29

यमस्तु कालनाभेन विश्वकर्मा मयेन वै । शम्बरो युयुधे त्वष्ट्रा सवित्रा तु विरोचन: ॥ २९ ॥

Yamarāja lutou contra Kālanābha; Viśvakarmā contra o dānava Maya; Tvaṣṭā contra Śambara; e o deus Sol contra Virocana.

Verse 30

अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥

Aparājita lutou contra Namuci, e os dois Aśvinī-kumāra contra Vṛṣaparvā. O deus Sol combateu os cem filhos de Mahārāja Bali, chefiados por Bāṇa, e o deus Lua combateu Rāhu. O deus do vento lutou contra Puloma, e a poderosíssima Durgādevī, chamada Bhadrakālī, combateu Śumbha e Niśumbha.

Verse 31

अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥

Aparājita lutou contra Namuci, e os dois Aśvinī-kumāra contra Vṛṣaparvā. O deus Sol combateu os cem filhos de Mahārāja Bali, chefiados por Bāṇa, e o deus Lua combateu Rāhu. O deus do vento lutou contra Puloma, e a poderosíssima Durgādevī, chamada Bhadrakālī, combateu Śumbha e Niśumbha.

Verse 32

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

Ó Mahārāja Parīkṣit, domador de inimigos! Vṛṣākapi (Śiva) lutou contra Jambha, e Vibhāvasu (Agni) contra Mahiṣāsura. Ilvala, junto com seu irmão Vātāpi, combateu os filhos de Brahmā. Durmarṣa lutou contra Kāmadeva; o demônio Utkala contra as deusas Mātṛkā; Bṛhaspati contra Uśanas (Śukrācārya); e Śanaiścara (Saturno) contra Narakāsura. Os Maruts lutaram contra Nivātakavaca; os Vasus contra os Kālakeya; os Viśvedeva contra os Pauloma; e os Rudras contra os Krodhavaśa, dominados pela ira.

Verse 33

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

Ó Mahārāja Parīkṣit, domador de inimigos! Vṛṣākapi (Śiva) lutou contra Jambha, e Vibhāvasu (Agni) contra Mahiṣāsura. Ilvala, junto com seu irmão Vātāpi, combateu os filhos de Brahmā. Durmarṣa lutou contra Kāmadeva; o demônio Utkala contra as deusas Mātṛkā; Bṛhaspati contra Uśanas (Śukrācārya); e Śanaiścara (Saturno) contra Narakāsura. Os Maruts lutaram contra Nivātakavaca; os Vasus contra os Kālakeya; os Viśvedeva contra os Pauloma; e os Rudras contra os Krodhavaśa, dominados pela ira.

Verse 34

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

Ó Mahārāja Parīkṣit, supressor dos inimigos, o Senhor Śiva lutou com Jambha, e Vibhāvasu lutou com Mahiṣāsura. Ilvala, juntamente com seu irmão Vātāpi, lutou contra os filhos do Senhor Brahmā. Durmarṣa lutou com o Cupido, o demônio Utkala com as semideusas Mātṛkā, Bṛhaspati com Śukrācārya, e Śanaiścara com Narakāsura. Os Maruts lutaram contra os Nivātakavaca, os Vasus lutaram contra os demônios Kālakeya, os semideuses Viśvedeva lutaram contra os demônios Pauloma, e os Rudras lutaram contra os demônios Krodhavaśa.

Verse 35

त एवमाजावसुरा: सुरेन्द्रा द्वन्द्वेन संहत्य च युध्यमाना: । अन्योन्यमासाद्य निजघ्नुरोजसा जिगीषवस्तीक्ष्णशरासितोमरै: ॥ ३५ ॥

Todos esses semideuses e demônios reuniram-se no campo de batalha com espírito de luta e atacaram uns aos outros com grande força. Todos desejando a vitória, lutaram em pares, golpeando-se severamente com flechas afiadas, espadas e lanças.

Verse 36

भुशुण्डिभिश्चक्रगदर्ष्टिपट्टिशै: शक्त्युल्मुकै: प्रासपरश्वधैरपि । निस्त्रिंशभल्ल‍ै: परिघै: समुद्गरै: सभिन्दिपालैश्च शिरांसि चिच्छिदु: ॥ ३६ ॥

Eles cortaram as cabeças uns dos outros, usando armas como bhuśuṇḍis, cakras, maças, ṛṣṭis, paṭṭiśas, śaktis, ulmukas, prāsas, paraśvadhas, nistriṁśas, lanças, parighas, mudgaras e bhindipālas.

Verse 37

गजास्तुरङ्गा: सरथा: पदातय: सारोहवाहा विविधा विखण्डिता: । निकृत्तबाहूरुशिरोधराङ्‍‍घ्रय- श्छिन्नध्वजेष्वासतनुत्रभूषणा: ॥ ३७ ॥

Os elefantes, cavalos, carruagens, aurigas, soldados de infantaria e vários tipos de transportes, juntamente com seus cavaleiros, foram cortados em pedaços. Os braços, coxas, pescoços e pernas dos soldados foram decepados, e suas bandeiras, arcos, armaduras e ornamentos foram despedaçados.

Verse 38

तेषां पदाघातरथाङ्गचूर्णिता- दायोधनादुल्बण उत्थितस्तदा । रेणुर्दिश: खं द्युमणिं च छादयन् न्यवर्ततासृक् स्रुतिभि: परिप्लुतात् ॥ ३८ ॥

Devido ao impacto no solo das pernas dos demônios e semideuses e das rodas das carruagens, partículas de poeira voaram violentamente para o céu e formaram uma nuvem de poeira que cobriu todas as direções do espaço sideral, até o sol. Mas quando as partículas de poeira foram seguidas por gotas de sangue aspergidas por todo o espaço, a nuvem de poeira não pôde mais flutuar no céu.

Verse 39

शिरोभिरुद्धूतकिरीटकुण्डलै: संरम्भद‍ृग्भि: परिदष्टदच्छदै: । महाभुजै: साभरणै: सहायुधै: सा प्रास्तृता भू: करभोरुभिर्बभौ ॥ ३९ ॥

No decorrer da batalha, o campo de guerra ficou coberto com as cabeças decepadas dos heróis, seus olhos ainda fixos e seus dentes ainda pressionados contra os lábios em fúria. Elmos e brincos estavam espalhados dessas cabeças cortadas. Da mesma forma, muitos braços decorados com ornamentos e segurando várias armas, assim como coxas que pareciam trombas de elefantes, estavam espalhados aqui e ali.

Verse 40

कबन्धास्तत्र चोत्पेतु: पतितस्वशिरोऽक्षिभि: । उद्यतायुधदोर्दण्डैराधावन्तो भटान् मृधे ॥ ४० ॥

Muitos troncos sem cabeça surgiram naquele campo de batalha. Com armas em seus braços, esses troncos fantasmagóricos, que podiam ver com os olhos nas cabeças caídas, atacaram os soldados inimigos.

Verse 41

बलिर्महेन्द्रं दशभिस्त्रिभिरैरावतं शरै: । चतुर्भिश्चतुरो वाहानेकेनारोहमार्च्छयत् ॥ ४१ ॥

O Mahārāja Bali atacou então Indra com dez flechas e Airāvata, o elefante transportador de Indra, com três flechas. Com quatro flechas atacou os quatro cavaleiros que guardavam as patas de Airāvata, e com uma flecha atacou o condutor do elefante.

Verse 42

स तानापतत: शक्रस्तावद्भ‍ि: शीघ्रविक्रम: । चिच्छेद निशितैर्भल्ल‍ैरसम्प्राप्तान्हसन्निव ॥ ४२ ॥

Antes que as flechas do Mahārāja Bali pudessem alcançá-lo, Indra, Rei do céu, que é perito em lidar com flechas, sorriu e neutralizou as flechas com flechas de outro tipo, conhecidas como bhalla, que eram extremamente afiadas.

Verse 43

तस्य कर्मोत्तमं वीक्ष्य दुर्मर्ष: शक्तिमाददे । तां ज्वलन्तीं महोल्काभां हस्तस्थामच्छिनद्धरि: ॥ ४३ ॥

Quando o Mahārāja Bali viu as atividades militares peritas de Indra, ele não conseguiu conter sua ira. Assim, ele pegou outra arma, conhecida como śakti, que ardia como um grande tição. Mas Indra cortou essa arma em pedaços enquanto ela ainda estava na mão de Bali.

Verse 44

तत: शूलं तत: प्रासं ततस्तोमरमृष्टय: । यद् यच्छस्त्रं समादद्यात्सर्वं तदच्छिनद् विभु: ॥ ४४ ॥

Em seguida, Bali Mahārāja empunhou, um após outro, o śūla, o prāsa, o tomara, as ṛṣṭis e outras armas; porém, qualquer arma que ele tomasse, Indra a cortava imediatamente em pedaços.

Verse 45

ससर्जाथासुरीं मायामन्तर्धानगतोऽसुर: । तत: प्रादुरभूच्छैल: सुरानीकोपरि प्रभो ॥ ४५ ॥

Ó Rei, então Bali Mahārāja desapareceu e recorreu à māyā asúrica. Dessa ilusão surgiu uma montanha gigantesca, que apareceu sobre as cabeças do exército dos devas.

Verse 46

ततो निपेतुस्तरवो दह्यमाना दवाग्निना । शिला: सटङ्कशिखराश्चूर्णयन्त्यो द्विषद्बलम् ॥ ४६ ॥

Daquela montanha caíram árvores em chamas, consumidas pelo fogo da floresta. Lasca de rocha, com arestas afiadas como picaretas, também despencaram e esmagaram as cabeças do exército dos devas.

Verse 47

महोरगा: समुत्पेतुर्दन्दशूका: सवृश्चिका: । सिंहव्याघ्रवराहाश्च मर्दयन्तो महागजा: ॥ ४७ ॥

Então surgiram grandes serpentes, dandasūkas e escorpiões venenosos. Leões, tigres, javalis e enormes elefantes também caíram sobre o exército dos devas, esmagando tudo.

Verse 48

यातुधान्यश्च शतश: शूलहस्ता विवासस: । छिन्धि भिन्धीति वादिन्यस्तथा रक्षोगणा: प्रभो ॥ ४८ ॥

Ó Rei, então surgiram centenas de yātudhānas e bandos de rākṣasas, homens e mulheres—completamente nus, com tridentes nas mãos—bradando: “Cortem-nos! Trespassai-os!”

Verse 49

ततो महाघना व्योम्नि गम्भीरपरुषस्वना: । अङ्गारान्मुमुचुर्वातैराहता: स्तनयित्नव: ॥ ४९ ॥

Então surgiram no céu nuvens densas, açoitados por ventos fortes; ribombando com trovões graves, começaram a derramar brasas incandescentes.

Verse 50

सृष्टो दैत्येन सुमहान्वह्नि: श्वसनसारथि: । सांवर्तक इवात्युग्रो विबुधध्वजिनीमधाक् ॥ ५० ॥

Um fogo imenso, criado por Bali e acompanhado por ventos impetuosos, começou a queimar o exército dos semideuses, terrível como o fogo Sāṁvartaka no tempo da dissolução.

Verse 51

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्रत्यद‍ृश्यत । प्रचण्डवातैरुद्धूततरङ्गावर्तभीषण: ॥ ५१ ॥

Depois, o oceano transbordou e se enfureceu; com ondas e redemoinhos terríveis, erguidos por ventos violentos, apareceu por toda parte diante de todos.

Verse 52

एवं दैत्यैर्महामायैरलक्ष्यगतिभीरणे । सृज्यमानासु मायासु विषेदु: सुरसैनिका: ॥ ५२ ॥

Assim, enquanto os asuras, peritos na grande māyā e de movimentos invisíveis, criavam ilusões no combate, os soldados dos semideuses ficaram abatidos e desanimados.

Verse 53

न तत्प्रतिविधिं यत्र विदुरिन्द्रादयो नृप । ध्यात: प्रादुरभूत् तत्र भगवान्विश्वभावन: ॥ ५३ ॥

Ó rei, quando Indra e os demais semideuses não encontraram meio de neutralizar as ações dos asuras, meditaram de todo o coração em Bhagavān, o sustentador do universo; e Ele apareceu ali imediatamente.

Verse 54

तत: सुपर्णांसकृताङ्‍‍घ्रिपल्ल‍व: पिशङ्गवासा नवकञ्जलोचन: । अद‍ृश्यताष्टायुधबाहुरुल्ल‍स- च्छ्रीकौस्तुभानर्घ्यकिरीटकुण्डल: ॥ ५४ ॥

Então Śrī Hari, a Suprema Personalidade de Deus, tornou-Se visível aos semideuses, sentado sobre as costas de Garuḍa e estendendo Seus pés de lótus, tenros como brotos, sobre os ombros de Garuḍa. Vestido de amarelo, ornado com a gema Kaustubha e com o esplendor de Śrī Lakṣmī, usando coroa e brincos inestimáveis, e com oito braços empunhando diversas armas, o Senhor apareceu em plena glória.

Verse 55

तस्मिन्प्रविष्टेऽसुरकूटकर्मजा माया विनेशुर्महिना महीयस: । स्वप्नो यथा हि प्रतिबोध आगते हरिस्मृति: सर्वविपद्विमोक्षणम् ॥ ५५ ॥

Assim que o Senhor, de supremo poder transcendental, entrou no campo de batalha, a ilusão nascida das artimanhas dos asuras foi aniquilada, como os perigos de um sonho cessam quando chega o despertar. De fato, a simples lembrança de Śrī Hari liberta de toda adversidade.

Verse 56

द‍ृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमि: । तल्ल‍ीलया गरुडमूर्ध्नि पतद् गृहीत्वा तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीश: ॥ ५६ ॥

Ó rei, quando o demônio Kālanemi, montado num leão, viu no campo de batalha o Senhor, mestre dos três mundos, levado por Garuḍa, imediatamente fez girar seu tridente e o lançou contra a cabeça de Garuḍa. Mas Śrī Hari o apanhou como se fosse brincadeira e, com a mesma arma, matou o inimigo Kālanemi juntamente com sua montaria, o leão.

Verse 57

माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य च्चक्रेण कृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् । आहत्य तिग्मगदयाहनदण्डजेन्द्र तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाद्य: ॥ ५७ ॥

Depois, os poderosíssimos demônios Mālī e Sumālī tombaram na batalha quando o Senhor lhes decepou as cabeças com Seu disco. Então Mālyavān atacou; rugindo como um leão, golpeou Garuḍa, rei das aves, com sua maça afiada. Mas Śrī Hari, a Pessoa original, usou o Sudarśana-cakra para cortar também a cabeça desse inimigo.