Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथितो भवता सर्गः प्रतिसर्गस्तथैव च । वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमः

ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 2

मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्मांडस्य च विस्तरः । ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावदनुवर्णितम् । श्रोतुमिच्छामहे त्वत्तः सांप्रतं तीर्थविस्तरम्

ਮਨਵੰਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਪ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਅਤੇ ਜੋਤੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੁਸੀਂ ਯਥਾਵਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 3

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शुभानि च । तानि सूतज कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਤੀਰਥ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਹਨ—ਹੇ ਸੂਤ-ਪੁੱਤਰ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਸਹਿਤ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 4

सूत उवाच । इदं पृष्टं पुरा देव्या कैलासशिखरोत्तमे । नानाधातुविचित्रांगे नानारत्नसमन्विते

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਜਿਸ ਦੇ ਢਲਾਣ ਅਨੇਕ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।

Verse 5

नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । यक्षविद्याधराकीर्णे ह्यप्सरोगणसेविते

ਉਹ ਥਾਂ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਨੇਕ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਸੀ।

Verse 6

तत्र ब्रहमा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चंद्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम्

ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਅਤੇ ਸਕੰਦ, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਸਨ; ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਾਲ ਹੀ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਸੀ।

Verse 7

वायुश्च वरुणश्चैव कुबेरो धनदस्तथा । ईशानश्चाग्निरिंद्रश्च यमो निरृतिरेव च

ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਬੇਰ—ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ—ਭੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਸ਼ਾਨ, ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ, ਯਮ ਅਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਸਨ।

Verse 8

सरितः सागराः सर्वे पर्वता उरगास्तथा । ब्राह्म्याद्या मातरश्चैव ऋषयश्च तपोधनाः

ਉੱਥੇ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ; ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਆਦਿ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਪ ਹੀ ਧਨ ਵਾਲੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਵੀ।

Verse 10

मूर्तिमंति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः

ਤੀਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਆਯਤਨ (ਧਾਮ) ਵੀ; ਅਤੇ ਦਾਨਵ, ਅਸੁਰ, ਦੈਤ੍ਯ, ਪਿਸਾਚ, ਭੂਤ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਸਨ।

Verse 11

तत्र सिंहासनं दिव्यं शतयोजनविस्तृतम्

ਉੱਥੇ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੰਘਾਸਨ ਖੜਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 12

लक्षायुतसहस्रैश्च रुद्रकोटिभिरावृतम् । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं सिंहद्वारैः सुतोरणैः

ਉਹ ਲੱਖਾਂ-ਅਯੁਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਡਪ ਸੀ, ਸਿੰਘ-ਦੁਆਰਾਂ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਤੋਰਨਾਂ ਨਾਲ।

Verse 13

स्वच्छमौक्तिकसंकाशं प्राकारशिखरावृतम् । नन्दीश्वरमहाकालद्वारपालगणैर्वृतम्

ਉਹ ਸਾਫ਼ ਮੋਤੀਆਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ; ਅਤੇ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਆਦਿ ਦੁਆਰਪਾਲ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 14

किंकिणीजालमुखरैः सत्यताकैरलंकृतम् । वितानच्छत्रखंडैश्च मुक्तादामप्रलंबितैः

ਉਹ ਝੰਨਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿੰਕਣੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਵਿਤਾਨਾਂ ਤੇ ਛਤਰਾਂ ਦੇ ਖੰਡਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲਟਕਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 15

घंटाचामरशोभाढयैर्दर्पणैश्चोपशोभितम् । कलशैर्द्वारविन्यस्तरत्नपल्लवसंयुतैः

ਉਹ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਦਰਪਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਮੰਗਲ-ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪੱਲਵਾਂ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਅੰਕੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਸਨ।

Verse 16

चित्रितं चित्रशास्त्रज्ञै रत्नचूर्णैः समु्ज्वलैः । स्वस्तिकैः पत्रवल्याद्यैर्लिंगोद्भवलतादिभिः

ਉਹ ਚਿੱਤਰ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ-ਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨ-ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਦਿਪਤ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਵਸਤਿਕ, ਪੱਤਰ-ਵੱਲੀ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਲਿੰਗੋਦਭਵ ਆਦਿ ਮੰਗਲ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਕਿਤ ਸਨ।

Verse 17

शतसिंहासनाकीर्णं वेदिकाभिश्च शोभितम् । आसीनै रुद्रवृन्दैश्च रुद्रकन्याकदम्बकैः

ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੰਹਾਸਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 18

लक्षपत्रदलाढ्यैश्च श्वेतपद्मैश्च भूषितम् । अप्सरोभिः समाकीर्णं पुष्पप्रकरविस्तृतम्

ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫੈਦ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ ਸੀ; ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਤੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਸੀ।

Verse 19

धूपितं धूपवर्त्तीभिः कुंकुमोदकसेचितम् । वंशवीणामृदंगैश्च गोमुखैर्मुखवादनैः

ਉਹ ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਸਰ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਸੁਗੰਧੀਲੇ ਜਲ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਬਾਂਸਰੀਆਂ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ, ਗੋਮੁਖ ਸਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਖ-ਵਾਦਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 20

शंखभेरीनिनादेन दुन्दुभिध्वनितेन च । गर्जद्भिर्गणवृन्दैश्च मेघस्वनितनिस्वनैः

ਸ਼ੰਖਾਂ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਨਾਦ ਨਾਲ, ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਗੱਜਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ—ਉਸ ਦਾ ਸੁਰ ਮੇਘਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗਾ ਲੁੜਕਦਾ ਸੀ।

Verse 21

गणानां स्तोत्रशब्देन सामवेदरवेण च । प्रेक्षणीयैर्महानादैर्गेयहुङ्कारशोभितम्

ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਤੋਤਰ-ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਜਾਪ-ਰਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ; ਅਦਭੁਤ ਮਹਾਨਾਦਾਂ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਠਦੇ ਸੰਗੀਤਮਈ ਹੁੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੀ।

Verse 22

वृषनर्दितशब्देन गजवाजिरवेण च । कांचीनूपुरशब्देन समाकीर्णदिगंतरम्

ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਡਕਾਰ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਕਾਂਚੀ ਤੇ ਨੂਪੁਰਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ—ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਕਾਸ਼ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 23

सर्वसंपत्करं श्रीमच्छंकरस्यैव मंदिरम् । वंश वीणामृदंगैश्च नादितं तत्र तत्र ह । ऋग्वेदो मूर्तिमांश्चैव शक्रनीलसमद्युतिः

ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਮੰਦਰ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਪੱਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਬਾਂਸਰੀ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਆਪ ਹੀ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੀਲਮਣੀ ਵਰਗੀ ਗਹਿਰੀ ਨੀਲੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 24

दिव्यगन्धानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः । संस्थितः पूर्वतस्तस्य दीप्यमानः स्वतेजसा

ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲੇਪਿਤ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਉਸ ਧਾਮ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਖੜਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 25

उत्तरेण यजुर्वेदः शुद्धस्फटिकसन्निभः । दिव्यकुण्डलधारी च महाकायो महाभुजः

ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਯਜੁਰਵੇਦ ਸ਼ੁੱਧ ਸਫਟਿਕ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਖੜਾ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੰਡਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਾਇਆ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਹੁ।

Verse 26

स्थितः पश्चिम दिग्भागे सामवेदः सनातनः । रक्तांबरधरः श्रीमान्पप्ररागसमप्रभः

ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਨ ਸਾਮਵੇਦ ਖੜਾ ਸੀ—ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਪਦਮਰਾਗ (ਰੂਬੀ) ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਦਮਕਦਾ।

Verse 27

स्रग्दामधारी चित्रश्च गीतभूषणभूषितः । अथवांऽजनवच्छयामः स्थितो दक्षिणतस्तथा

ਮਾਲਾਵਾਂ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਗੀਤ ਦੇ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ—ਅੰਜਨ ਵਰਗਾ ਸ਼ਿਆਮ—ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 28

पिंगाक्षो लोहितग्रीवो हरिकेशो महातनुः । इतिहासषडंगानि पुराणान्यखिलानि च

ਪਿੰਗਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਤਨੁ—ਉੱਥੇ ਇਤਿਹਾਸ, ਛੇ ਵੇਦਾਂਗ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਪੁਰਾਣ ਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸਨ।

Verse 29

वेदोपनिषदश्छन्दो मीमांसारण्यकं तथा । स्वाहाकारवषट्कारौ रहस्यानि तथैव च

ਉੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ, ਵੇਦਿਕ ਛੰਦ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਆਰਣ੍ਯਕ ਵੀ ਸਨ; ਅਤੇ ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’ ਤੇ ‘ਵਸ਼ਟ’ ਦੇ ਉਚਾਰਣ, ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਪਤ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੱਸ-ਉਪਦੇਸ਼ ਭੀ।

Verse 30

एतैः समन्वितैश्चैव तत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । शक्तिरूपधरैर्मन्त्रैर्योगैश्वर्यसमन्वितैः

ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਸਮਨ੍ਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਪ ਵਿਦਮਾਨ ਸਨ—ਸ਼ਕਤੀ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ।

Verse 31

सहस्रपत्रकमलैरंकितैः सुरपूजितैः । पूजितैर्गणरुद्रैश्च ब्रह्मविष्विंद्रवंदितैः

ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ; ਗਣਾਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੀ ਪੂਜਿਤ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ।

Verse 32

चामराक्षेपव्यजनैर्वीजितैश्च समन्ततः । शोभितश्च सदा श्रीमांश्चंद्रकोटिसमप्रभः

ਚੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਪੱਖਿਆਂ ਦੇ ਝਲਣ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਹਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ; ਸਦਾ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 33

ज्ञानामृतसुतृप्तात्मा योगैश्वर्यप्रसादकः । योगींद्रमानसांभोज राजहंसो द्विजोत्तमः

ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ-ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੇ; ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਮਨ ਉੱਤੇ ਰਾਜਹੰਸ ਸਮਾਨ, ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ।

Verse 34

अज्ञानतिमिरध्वंसी षट्त्रिंशत्तत्त्वभूषणः । सर्वसौख्यप्रदाता च तत्रास्ते चंद्रशेखरः

ਉਥੇ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਛੱਤੀ ਤੱਤਵਾਂ ਦੇ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਦਾਤਾ।

Verse 35

तस्योत्संगगता देवी तप्तकांचनसप्रभा । पूजितो योगिनीवृन्दैः साधकैः सुरकिन्नरैः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਸਿੱਧ ਸਾਧਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਸਨ।

Verse 36

सर्वलक्षणसंपूर्णा सर्वाभरणभूषिता । योगसिद्धिप्रदा नित्यं मोक्षाभ्युदयदायिनीम्

ਉਹ ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਸੀ, ਹਰ ਅਭਰਣ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ; ਨਿਤ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਤੇ ਅਭਿਊਦਯ—ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਸੀ।

Verse 37

सौभाग्यकदलीकन्दमूलबीजं च पार्वती । देवस्य मुखमालोक्य विस्मिता चारुलोचना

ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦੀ ਕੇਲੇ ਦੀ ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਗੰਢ ਤੇ ਬੀਜ ਸਮਾਨ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਦੇਵ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ; ਸੁੰਦਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 38

आनंदभावं संज्ञाय आनन्दास्राविलेक्षणम् । उवाच देवी मधुरं कृतांजलिपुटा सती

ਉਸ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅੰਜਲੀ ਜੋੜ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 39

देव्युवाच । जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । शोधितस्त्वं जगन्नाथ मया प्राणनचिंतया

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰੋੜ ਜਨਮਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕਰੋੜ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੀ, ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ! ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਮਨਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।

Verse 40

अर्द्धांग संस्थया वापि त्वद्वक्त्रध्यानकाम्यया । तथापि ते जगन्नाथ नांतो लब्ध्वो महेश्वर

ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਰਧਾਂਗ ਵਜੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ—ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੀ।

Verse 41

अनन्तरूपिणे तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते । नमो वेदरहस्याय नमो वेदैः स्तुताय च

ਅਨੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 42

श्मशानरतिनित्याय नमो गगनचारिणे । ज्येष्ठसामरहस्याय शतरुद्रप्रियाय च

ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ-ਸਾਮਨ ਦੇ ਗੁਪਤ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਸੂਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 43

नमो वृषकृतांकाय यजुर्वेदधराय च । ब्रह्मांडकोटिसंलग्नमालिने गगनात्मने

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਧਾਰਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 44

मणिचित्रितकन्दाय नमः सर्वार्थसिद्धये । नमो वेदस्वरूपाय द्विज सिद्धिप्रियाय च

ਮਣਿ-ਚਿਤ੍ਰਿਤ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਾਂਗ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮੋ। ਵੇਦ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮੋ, ਅਤੇ ਦਵਿਜਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 45

पुंस्त्रीविकाररूपाय नमश्चंद्रार्द्धधारिणे । नमोग्नये सहोमाय आदित्यवरुणाय च

ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਰ-ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਅਰਧ-ਕਲਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮੋ। ਅਗਨੀ ਰੂਪ, ਹੋਮ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਤੇ ਵਰੁਣ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 46

पृथिव्यै चांतरिक्षाय वायवे दीक्षिताय च । संयोगाय वियोगाय धात्रे कर्त्रेऽपहारिणे

ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਾਯੁ ਅਤੇ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮੋ। ਸੰਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਯੋਗ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਧਾਤਾ, ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਅਪਹਾਰਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮੋ।

Verse 47

प्रदीप्तशूलहस्ताय ब्रह्मदण्डधराय च । नमः पतीनां पतये महतां पतये नमः

ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੀਪਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮੋ। ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮਹਾਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 48

नमः कालाग्निरुद्राय सप्तलोकनिवासिने । त्वं गतिः सर्वभूतानां भूतानां पतये नमः

ਕਾਲਾਗ੍ਨਿ-ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈਂ; ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 49

नमस्ते भगवन्रुद्र नमस्ते भगवञ्छिव । नमस्ते परतः श्रेष्ठ नमस्ते परतः पर

ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰਮ ਉੱਤਮ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਪਰਾਤਪਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 50

जिह्वाचापल्यभावेन खेदितोऽसि मया प्रभो । तत्क्षन्तव्यं महेशान ज्ञानदिव्य नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਇਹ ਅਪਰਾਧ ਖ਼ਿਮਾ ਕਰ; ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 51

ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ—ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਭਰੀਆਂ ਹਨ? ਅਜੇ ਵੀ ਤੇਰਾ ਕੀ ਅਧੂਰਾ ਹੈ? ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 52

वरं ब्रवीहि भद्रं ते स्तवेनानेन सुव्रते । ददामि ते न संदेहः शोकं त्यज महेश्वरि

ਵਰ ਮੰਗ, ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ। ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਸ਼ੋਕ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 53

निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਿਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਕਲ, ਸਥੂਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੂਖਮ, ਚਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਰ—ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਜੋ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।

Verse 54

अहं ते हृदये गौरि त्वं च मे हृदि संस्थिता । अहं भ्राता च पुत्रश्च बंधुर्भर्ता तथैव च

ਹੇ ਗੌਰੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਵੀ ਹਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਬੰਧੂ ਅਤੇ ਪਤੀ ਵੀ।

Verse 55

त्वं तु मे भगिनी भार्या दुहिता बांधवी स्नुषा । अहं यज्ञपतिर्यज्वा त्वं च श्रद्धा सदक्षिणा

ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੈਣ, ਪਤਨੀ, ਧੀ, ਬਾਂਧਵੀ ਅਤੇ ਸਨੁਸ਼ਾ (ਨੂੰਹ) ਸਮਾਨ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸ਼੍ਰੱਧਾ ਹੈਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵੀ।

Verse 56

ओंकारोऽहं वषट्कारः सामाहमृग्यजुस्तथा । अहमग्निश्च होता च यजमानस्तथैव च

ਮੈਂ ਓੰਕਾਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਸਾਮਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਗ ਤੇ ਯਜੁਸ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਹਾਂ, ਹੋਤਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।

Verse 57

अध्वर्युरहमुद्गाता ब्रह्माहं ब्रह्मवित्तथा । त्वं तु देव्यरणी चैव पत्नी तु परिकीर्त्यसे

ਮੈਂ ਅਧਵਰਯੁ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਦਗਾਤਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ। ਪਰ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਅਰਣੀ ਹੈਂ—ਅਗਨੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕਾਠ—ਅਤੇ ਤੂੰ ਪਤਨੀ, ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਸਹਚਰੀ, ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ।

Verse 58

स्वाहा स्वधा च सुश्रोणि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । अहमिष्टो महायज्ञः पूर्वो यज्ञस्त्वमुच्यसे

ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਤੂੰ ਸ੍ਵਾਹਾ ਅਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਮਹਾਯਜ੍ਞ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਆਦਿ ਯਜ੍ਞ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।

Verse 59

पुरुषोऽहं वरारोहे प्रकृतिस्त्वं निगद्यसे । अहं विष्णुर्महावीर्यस्त्वं लक्ष्मीर्लोकभाविनी

ਹੇ ਵਰਾਰੋਹੇ, ਮੈਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯ ਵਿਸ਼ਣੁ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਂ—ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।

Verse 60

अहमिन्द्रो महातेजाः प्राची त्वं परमेश्वरी । प्रजापतीनां रूपेण सर्वमाहं व्यवस्थितः

ਮੈਂ ਮਹਾਤੇਜ ਇੰਦਰ ਹਾਂ; ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਤੂੰ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈਂ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਾਂ।

Verse 61

तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता । दिवसोऽहं महादेवि रजनी त्वं निगद्यसे

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਨਾਇਕਾਵਾਂ ਤੇ ਅਧਿਪਤਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਤੂੰ ਹੀ ਉਹ ਹੈਂ—ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਦਿਨ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਰਾਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।

Verse 62

निमेषोऽहं मुहूर्तश्च त्वं कला सिद्धिरेव च । अहं तेजोऽधिकः सूर्यस्त्वं तु संध्या प्रकीर्त्त्यसे

ਮੈਂ ਨਿਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਕਲਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਸੂਰਜ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸੰਧਿਆ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ।

Verse 63

अहं बीजधरः श्रेष्ठस्त्वं तु क्षेत्रं वरानने । अहं वनस्पतिः प्लक्षस्त्वं वनस्पतिरुच्यसे

ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੀਜਧਰ ਹਾਂ; ਪਰ ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਖੇਤਰ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਵਨਸਪਤੀ—ਪਲਕਸ਼ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਜੀਵਨ-ਧਾਰਕ ਵਨਸਪਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।

Verse 64

शेषरूपधरो नित्ये फणामणिविभूषितः । रेवती त्वं विशालाक्षि मदविभ्रमलोचना

ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਫਣਾਂ ਉੱਤੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ। ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਮਦਭਰੇ ਲੀਲਾਮਈ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਰੇਵਤੀ ਹੈਂ।

Verse 65

मोक्षोऽहं सर्वदुःखानां त्वं तु देवि परा गतिः । अपां पतिरहं भद्रे त्वं तु देवि सरिद्वरा

ਮੈਂ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਗਤੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਜਲਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ; ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਰਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈਂ।

Verse 66

वडवाग्निरहं भद्रे त्वं तु दीप्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतिरहं कर्त्ता त्वं प्रजा प्रकृतिस्तथा

ਮੈਂ ਵਡਵਾਗਨੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ; ਪਰ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਦੀਪਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਕਰਤਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਹੈਂ—ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਆਦਿ-ਸਵਭਾਵ।

Verse 67

नागानामधिपश्चाहं पातालतलवासिनाम् । त्वं नागी नागराजोऽहं सहस्रफणभूषितः

ਮੈਂ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਨਾਗੀ, ਸਰਪ-ਰਾਣੀ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਨਾਗਰਾਜ ਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ।

Verse 68

निशाकरवरश्चाहं श्रेष्ठा त्वं रजनीकरी । कामोऽहं कामदो देवि त्वं रतिः स्मृतिरेव च

ਮੈਂ ਚੰਦਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਰਜਨੀਕਰੀ, ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਕਾਮ ਹਾਂ, ਇੱਛਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਤੂੰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਰਤੀ ਹੈਂ—ਅਤੇ ਸਿਮਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਆਪ ਹੀ।

Verse 69

दुर्वासाश्चाप्यहं भद्रे त्वं क्षमा समचारिणी । लोभमोहतपश्चाहं त्वं तृष्णा तामसी स्मृता

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲੀ। ਮੈਂ ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਤਪ ਵੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 70

ककुद्मान्वृषभश्चाहं योगमाता तपस्विनी । वायुरप्यहमव्यक्तस्त्वं गतिर्मनसूदनी

ਮੈਂ ਕਕੁਦਮਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਯੋਗਮਾਤਾ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਾਯੂ ਵੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਹੈਂ—ਹੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 71

अहं मोचयिता लोभे निर्ममा त्वं यशस्विनि । नयोऽहं सर्वकार्येषु नीतिस्त्वं कमलेक्षणा

ਮੈਂ ਲੋਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਨਿਰਮਮਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ। ਮੈਂ ਸਭ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਯ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਵਿਵਸਥਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ।

Verse 72

अहमन्नं च भोक्ता च ओषधी त्वं निगद्यसे । अहमग्निश्च धूमश्च त्वमूष्मा ज्वालमेव च

ਮੈਂ ਅੰਨ ਵੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ; ਤੂੰ ਔਸ਼ਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਧੂੰਆ ਵੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਊਸ਼ਮਾ ਹੈਂ—ਅਤੇ ਜ੍ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 73

अहं संवर्त्तको मेघस्त्वं च धारा ह्यनेकशः । अहं मुनीनां रूपेण त्वं तत्पत्नी प्रकीर्तिता

ਮੈਂ ਸੰਵਰਤਕ ਮੇਘ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਾ-ਵਰਖਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕੀਰਤਿਤ ਹੈਂ।

Verse 74

अहं संसारकर्त्ता वै त्वं तु सृष्टिर्वरानने । अहं शुक्रास्थिरोमाणि त्वं मज्जा बलमेव च

ਮੈਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਤੂੰ, ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀਏ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਪ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਅਸਥੀਆਂ ਤੇ ਰੋਮ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੱਜਾ ਅਤੇ ਬਲ ਹੀ ਹੈਂ।

Verse 75

पर्जन्योऽहं महाभागे त्वं वृष्टिः परमेश्वरि । अहं संवत्सरो देवि त्वमृतुः परिकीर्त्तिता

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਪర్జਨ੍ਯ—ਵਰਖਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਦਲ ਹਾਂ; ਤੂੰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਵਰਖਾ ਆਪ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸੰਵਤਸਰ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਰਿਤੂਆਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।

Verse 76

अहं कृतयुगो देवि त्वं तु त्रेता निगद्यसे । युगोऽहं द्वापरः श्रीमांस्त्वं कलिः परमेश्वरि

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਹਾਂ; ਤੂੰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਕਲਿਯੁਗ ਹੈਂ।

Verse 77

आकाशश्चाप्यहं भद्रे पृथिवी त्वमिहोच्यसे । अहमदृश्यमूर्तिश्च दृश्यमूर्तिस्त्वमुच्यसे

ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਮੂਰਤੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਮੂਰਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।

Verse 78

वरदोऽहं वरारोहे मंत्रस्त्वमिति चोच्यसे । अहं द्रष्टा च श्रोता च त्वं दृश्या श्रुतिरेव च

ਹੇ ਵਰਾਰੋਹੇ, ਮੈਂ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਆਪ ਹੈਂ।

Verse 79

अहं वक्ता रमयिता त्वं वाच्या परमेश्वरि । अहं श्रोता च गाता च त्वं गीतिर्गेयमेव च

ਮੈਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ; ਤੂੰ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਵਾਣੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਗੀਤ ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਣ ਯੋਗ ਹੈਂ।

Verse 80

अहं त्राता च गन्धश्च त्वं तु निघ्राणमेव च । अहं स्पर्शयिता कर्ता स्पर्श्यस्त्वं सृष्टमेव च

ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਕਰਤਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਛੂਹੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਗਤ ਆਪ ਹੈਂ।

Verse 81

अहं सर्वमिदं भूतं त्वं तु देवि न संशयः । स्रष्टाऽहं तव देवेशि त्वं सृजस्यखिलं जगत्

ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਭੂਤ-ਭਾਵ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੇਵેશੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰਚਦੀ ਹੈਂ।

Verse 82

त्वया मया च देवेशि ओतप्रोतमिदं जगत् । एकधा दशधा चैव तथा शतसहस्रधा

ਹੇ ਦੇਵেশੀ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਜਗਤ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਾਂਗ ਓਤ-ਪ੍ਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਕਦੇ ਇਕ ਰੂਪ, ਕਦੇ ਦਸ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਿਤ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

Verse 83

ऐश्वर्येण तु संयुक्तौ सर्वप्राणि व्यवस्थितौ । अहं त्वं च विशालाक्षि सततं संप्रतिष्ठितौ

ਐਸ਼ਵਰਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।

Verse 84

क्रीडामि क्रीडया देवि त्वया सार्द्धं वरानने । त्वं धृतिर्धारिणी लक्ष्मीः कांता मत्प्रकृतिर्ध्रुवम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲੀਲਾ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਧੀਰਜ-ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਧ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ, ਧਾਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ—ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੀ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ।

Verse 85

रतिः स्मृतिः कामचारी मम चांगनिवासिनी । देवि किं बहुनोक्तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ਰਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਕਾਮਚਾਰੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਘਰ-ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ।

Verse 86

वरं वरय देवशि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । तत्ते ददामि तुष्टोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

ਹੇ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।

Verse 87

देव्युवाच । धन्याहं कृतपुण्याहं तपः सुचरितं मया । यत्त्वयाऽहं जगन्नाथ हर्षदृष्ट्याऽवलोकिता

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪੁੰਨਵਾਨ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਤਪ ਸੁਚੱਜਾ ਹੋਇਆ—ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਜਗੰਨਾਥ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹर्ष ਭਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ ਹੈ।

Verse 88

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दातुं ममेच्छसि । तन्मे कथय देवेश सांप्रतं तीर्थविस्तरम्

ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।

Verse 89

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च । तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ—ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਮੰਗਲਮਯ—ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਯਥਾਵਤ ਮੈਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।

Verse 90

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਹਰਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 91

तीर्थानां दर्शनं श्रेष्ठं स्नानं चैव सुरेश्वरि । श्रवणं च प्रशंसंति सदैव ऋषिसत्तमाः

ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 92

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमंतरिक्षे च पुष्करम् । केदारं च प्रयागं च विपाशा चोर्मिला तथा

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨੈਮਿਸ਼ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਹੈ। ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਰਮਿਲਾ ਵੀ।

Verse 93

कर्णवेणा महादेवी चंद्रभागा सरस्वती । गंगासागरसंभेदस्तथा वाराणसी शुभा

ਕਰਨਵੇਣਾ, ਮਹਾਦੇਵੀ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵੀ।

Verse 94

अर्घतीर्थं समाख्यातं गंगाद्वारं तथैव च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा

ਅਰਘਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਵੀ; ਹਿਮਸਥਾਨ ਮਹਾਤੀਰਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮਾਯਾਪੁਰੀ ਭੀ।

Verse 95

शतभद्रा महाभागा सिन्धुश्चैव महा नदी । ऐरावती च कपिला शोणश्चैव महानदः

ਧਨ੍ਯ ਸ਼ਤਭਦ੍ਰਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨਦੀ ਸਿੰਧੁ ਵੀ; ਐਰਾਵਤੀ ਤੇ ਕਪਿਲਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨਦ ਸ਼ੋਣ ਭੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।

Verse 96

पयोधिः कौशिकी तद्वत्तथा गोदावरी शुभा । देवखातं गया चैव तथा द्वारावती शुभा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੋਦਾਵਰੀ; ਦੇਵਖਾਤ, ਗਯਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦ੍ਵਾਰਾਵਤੀ ਭੀ ਹਨ।

Verse 97

प्रभासं च महातीर्थं सर्वपातकनाशनम्

ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸ ਮਹਾਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 98

एवमादीनि तीर्थानि यानि संति महीतले । तानि दृष्ट्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विन्दते

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 99

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संजातानि पवित्राणि सर्वपापहराणि च

ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ—ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੇ।

Verse 100

गंतव्यानि महादेवि स्वधर्मस्य विवृद्धये । अशक्यानि शिवान्येवं गंतुं चैव सुरेश्वरि । मनसा तानि सर्वाणि गंतव्यानि समाहितैः

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਾਧੀ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਇਉਂ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਮਾਧਾਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਗਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 101

।देव्युवाच । भगवन्प्राणिनः सर्वे सर्वोपद्रवसंकुलाः । अल्पायुषः सदा बद्धा व्यामोहैर्मंदिरोद्भवैः

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਲਪ ਆਯੁ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਬੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭ੍ਰਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”

Verse 102

त्रेतायां द्वापरे चैव किं नु वै दारुणे कलौ । तस्मात्तेषां हितार्थाय तत्तीर्थं त्वं प्रकीर्तय । येन दृष्टेन सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्

“ਜੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਿਆਨਕ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਉਹ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 103

एवमुक्तस्तु पार्वत्या प्रहस्य परमेश्वरः । उवाच परया प्रीत्या वाचा मधुरया प्रभुः

ਪਾਰਵਤੀ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੱਸ ਪਏ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 104

ईश्वर उवाच । त्वमेव हि चराः प्राणाः सर्वस्य जगतोरणिः । त्वया विरहितो देवि मुहूर्तमपि नोत्सहे

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਅਰਣੀ-ਕਾਠ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

Verse 105

शिवस्य च तथा शक्तेरंतरं नास्ति पार्वति । न तदस्ति महादेवि यन्न जानासि शोभने

ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਚ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ, ਐਸਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਤੂੰ ਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੋਵੇ।

Verse 106

त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चंद्रचंद्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि

ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਅਟੁੱਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਵੱਖ ਨਹੀਂ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਾਂ।

Verse 107

तव देवि ममापीह नास्ति चैवांतरं प्रिये । सर्वं चैव सुरेशानि यथावत्कथयाम्यहम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਤੇਰੇ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 108

रहस्यानां रहस्यं तु गोपनीयं प्रयत्नतः । नास्तिकाय न दातव्यं न च पापरताय च

ਇਹ ਭੇਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭੇਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਾਸਤਿਕ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਾਪ-ਰਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ।

Verse 109

दातव्यं भक्ति युक्ताय स्वशिष्याय सुताय वा । पूर्वमेव मया ख्यातं सारात्सारतरं प्रिये

ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ—ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਰ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅਤਿ-ਸਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

Verse 110

तीर्थोपनिषदः ख्याता लिंगोपनिषदस्तथा । योगोपनिषदो देवि पूर्वं वै कथितास्तव

ਤੀਰਥ-ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵੀ; ਅਤੇ ਯੋਗ-ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।

Verse 111

पार्वत्युवाच । लेशेनापि न सिद्ध्यंति कांक्षमाणाः परं पदम् । योनीर्भ्रमंतो दृश्यंते नरा नास्तिकवृत्तयः

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਆਕਾਂਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ। ਨਾਸਤਿਕ ਵਰਤਾਓ ਵਾਲੇ ਨਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ, ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਯੋਨੀ ਘੁੰਮਦੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 112

तीर्थव्रतानि सेवन्ते प्रत्ययो नैव जायते । मोहितं तु जगत्पूर्वं मिथ्याज्ञानेन शंकर

ਉਹ ਤੀਰਥ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਉਪਜਦਾ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਮਿਥਿਆ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 113

किं ते फलं सुरश्रेष्ठ जगद्व्यामोहने कृते

ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

Verse 114

सारात्सारतरं नाथ तव प्राणप्रियं हि यत् । तन्मे कथय देवेश प्रियाहं यदि ते प्रभो

ਹੇ ਨਾਥ! ਸਾਰ ਦਾ ਵੀ ਸਾਰ ਜੋ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੇਦ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ।

Verse 115

इत्युक्तः स तया देव्या श्रीकंठः सुरनायकः । प्रहस्योवाच भगवान्गंभीरार्थमिदं वचः

ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 116

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भूत्वा पृष्टोऽहं यस्त्वयाऽधुना । निष्फलं तत्प्रवक्ष्यामि वस्तुतत्त्वं यथास्थितम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਵਸਤੂ-ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ, ਅਤੇ ਗਲਤ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 117

पूर्वमुक्तानि तीर्थानि यानि ते सुरसुंदरि । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च ब्रह्मांडे सचराचरे

ਹੇ ਸੁਰਸੁੰਦਰੀ! ਜੋ ਤੀਰਥ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਸਨ, ਇਸ ਚਲ-ਅਚਲ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋੜ ਹਨ।

Verse 118

तेषां च गोपितं तीर्थं प्रभासं चैव सुव्रते

ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 119

एवमुक्तं महादेवि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । दृष्ट्वा संस्काररहिताः कलौ पापेन मोहिताः

ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਸਰਵੋਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਧਰਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

Verse 120

राजसास्तामसाश्चैव पापोपहतचेतसः । परदारपरद्रव्यपरहिंसारता नराः

ਉਹ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ, ਪਾਪ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ। ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਅਤੇ ਪਰਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨਰ ਹਨ।

Verse 121

उद्वेगं च परं यांति प्रतप्यंति यतस्ततः । आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः । वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कु्र्वन्ति येऽधमाः

ਉਹ ਅਤਿ ਉਦਵੇਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ, ਝੂਠੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ। ਜੋ ਅਧਮ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 122

तीर्थयात्रां प्रकुर्वंति दंभेन कपटेन च । तीर्थे मृता न सिध्यंति ते नरा वरवर्णिनि

ਉਹ ਦੰਭ ਅਤੇ ਕਪਟ ਨਾਲ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀਏ, ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਨਰ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ।

Verse 123

एतदर्थं मया देवि तीर्थानि विविधानि च । लिंगानि चैव सुश्रोणि गोपितानि प्रयत्नतः । न सिद्धिदानि देवेशि कलौ कल्मषकारिणाम्

ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਲਿੰਗ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਟਿ ਵਾਲੀਏ, ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ ਹਨ—ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਲਿਨਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਦੇਵેશੀ, ਇਹ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।

Verse 124

ये नरास्तु जितक्रोधा जितलोभा जितेंद्रियाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चादम्भमत्सराः

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ, ਲੋਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ—ਅਡੰਬਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਹੀ ਤੀਰਥ ਦੇ ਸੱਚੇ ਫਲ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।

Verse 125

मद्भावभाविता देवि तीर्थं सेवंति सुव्रताः । तेषां चैव हितार्थाय कथयामि यशश्विनि

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਸੁਵ੍ਰਤੀ ਜਨ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਥਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 126

प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवंदितम् । तत्क्षेत्रं नैव जानंति मम मायाविमोहिताः

ਪ੍ਰਭਾਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਖੇਤਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

Verse 127

परोहं त्वेकचित्तैश्च बहुजन्मभिरर्चितः । ते विदंति परं क्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

ਮੈਂ ਪਰਮ ਹਾਂ; ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਭਕਤ ਮੈਨੂੰ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਉਸ ਪਰਮ ਖੇਤਰ—ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਭਾਸ—ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 128

मद्भावभाविता देवि मम व्रतनिषेविणः । तेषां प्रभासिकं क्षेत्रं विदितं नात्र संशयः

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਸਿਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 129

यमैश्च नियमैर्युक्ता अहंकारविवर्ज्जिताः । तेषामर्थे वदिष्यामि तव प्रश्नं सुदुर्ल्लभम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानां पुराणं कथितं मया

ਯਮਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਥਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।

Verse 130

सोऽहं देवि वदिष्यामि कर्णं देहि वरानने । पृथिव्यामपि सर्वेषां तीर्थानां सुरसुंदरि

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ—ਕੰਨ ਧਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਸੁਰ-ਸੁੰਦਰੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਬਾਰੇ (ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ)।

Verse 131

एकं मे वल्लभं तत्र प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तस्मिंश्चैव महाक्षेत्रे तीर्थैः सोमेन पूजितः । वरांस्तस्मै प्रदायाथ सदैकांते स्थितो ह्यहम्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮੇਰਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ—ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ। ਉਸ ਮਹਾਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸੋਮ ਨੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਅੰਤਰੀਕ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 132

तेन गुह्यं कृतं स्थानं तव देवि प्रकाशितम् । तत्र मे योगयुक्तस्य दिव्यं लिंगं बभूव ह

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਮੈਂ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਯੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 133

दिव्यतेजस्समा युक्तं वह्निमेखलमंडितम् । लक्षमात्रस्थितं शांतं दुर्निरीक्ष्यं तु मानवैः

ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਮੇਖਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਲੱਖ ਮਾਤ੍ਰ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਸਥਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ—ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਦੇਖਣਾ ਦੁਸ਼ਕਰ।

Verse 134

इच्छाज्ञानक्रियाख्याश्च तिस्रो वै शक्तयश्च याः । तस्माल्लिंगात्समुत्पन्ना जगत्कर्तृत्वहेतवे

ਇੱਛਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪਾਲਨਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਨ ਲਈ।

Verse 135

तस्मिंल्लिंगे लयं याति जगदेतच्चराचरम् । पुनस्तेनैव संभूतं दृश्यते सचराचरम्

ਉਸੇ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ—ਲਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਰਾਚਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 136

गुह्यं चैव तु संभूतं न कश्चिद्वेद तत्परम् । जन्माभ्यासेन तल्लिंगं ज्ञायते भुवि मानवैः

ਇਹ ਅਤਿ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਹੈ; ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪਰਮ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸਾਧਨਾ-ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਾਣ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 137

क्षेत्रं प्रभासिकं प्रोक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः । तत्र सोमेशनामाहमस्मिन्क्षेत्रं वरानने

ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਸ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਖੇਤਰਜ੍ਞ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਪੁਣ੍ਯ ਧਾਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੈਂ ਸੋਮੇਸ਼ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ।

Verse 138

ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्

ਜੋ ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲਿੰਗ ਵਿਦਿਤ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪੂਰਵ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੈਰਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 139

अन्यैरपि युगैर्देवि इदं लिंगं सुदुर्लभम् । घोरे कलियुगे पापे विशेषेण च दुर्लभम्

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਲਿੰਗ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਹੈ; ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਮਈ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਹੈ।

Verse 140

अन्यन्निदर्शनं तत्र तत्प्रवक्ष्यामि पार्वति

ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ (ਉਦਾਹਰਨ) ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 141

कलौ युगे महाघोरे हेतुवादरता नराः । वदिष्यंति महापापाः सर्वे पाखण्डसंस्थिताः

ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੇਵਲ ਤਰਕ-ਵਿਤਰਕ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਹੇਤੁਵਾਦ ਵਿੱਚ ਰਤੇ ਹੋਣਗੇ; ਮਹਾਪਾਪੀ, ਸਭ ਪਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਤ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨਗੇ।

Verse 142

मिथ्या चैतत्कृतं सर्वं मूर्खैश्चापि प्रकीर्तितम् । क्व क्षेत्रं क्व प्रभावश्च कुत्र वै सन्ति देवताः

‘ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ—ਮੂਰਖਾਂ ਨੇ ਘੜਿਆ ਤੇ ਫੈਲਾਇਆ ਹੈ!’ ਇਉਂ ਉਹ ਕਹਿਣਗੇ: ‘ਕਿੱਥੇ ਖੇਤਰ, ਕਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਤਾ?’

Verse 143

सर्वं चापि तथालीकं मूढैश्चापि प्रकीर्तितम्

ਅਤੇ ਫਿਰ ਭੀ, ‘ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸੇ ਹੀ—ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠ ਹੈ,’ ਮੋਹਿਤ ਮੂਰਖ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਗੇ।

Verse 144

एवं मूर्खा वदिष्यंति प्रहसिष्यन्ति चापरे । नारका नास्तिका लोकाः पापोपहतचेतसः । सिद्धिं नैव प्रयास्यंति संप्राप्ते तु कलौ युगे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਬੋਲਣਗੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਾਸਾ ਵੀ ਉਡਾਉਣਗੇ। ਨਰਕਗਾਮੀ, ਨਾਸਤਿਕ ਲੋਕ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਪਾਪ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੈ—ਕਲੀਯੁਗ ਆ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਯਤਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

Verse 145

तीर्थे चैव मृता ये तु शिवनिन्दापरायणाः । तिर्यग्योनिप्रसूताश्च दृश्यन्ते सर्वयोनिषु

ਪਰ ਜੋ ਤੀਰਥ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਨਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿਰਛੀ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ—ਅਨੇਕ ਨੀਚ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 146

एतस्मात्कारणाद्देवि तीर्थे चैव सुदुःखिताः । दृश्यन्ते युगमाहात्म्यात्सत्यशौचविवर्जिताः

ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੌਚ (ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ) ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 147

इदं हि कारणं प्रोक्तं क्षेत्राणां चैव गोपने । एतत्ते कथितं सर्वं सिद्धिर्येन सुदुर्ल्लभा

ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੁਰਲਭ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 148

युगेयुगे तु तीर्थानि कीर्तितानि सुरेश्वरि । तेषां मे वल्लभं देवि प्रभासं क्षेत्रमेव च

ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਇਹੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੇਤਰ ਹੈ।

Verse 149

इत्येतत्कथितं देवि रहस्यं पापनाशनम् । क्षेत्रबीजं महादेवि किमन्यत्परिपृच्छसि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ‘ਬੀਜ’ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਹੋਰ ਕੀ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?

Verse 150

इदं महापातकनाशनं ये श्रोष्यंति वै क्षेत्रमहाप्रभावम् । ते चापि यास्यन्ति मम प्रभावात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्

ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਥਾ—ਮਹਾਪਾਤਕ ਨਾਸਕ—ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਵਿਸ਼ਟਪ, ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਵਰਗ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।