Adhyaya 13

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । अंबरीषस्य राजर्षेरैशान्यां पापनाशनम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਫਿਰ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ—ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।

Verse 2

यत्र स्वयं हृषीकेशः काले च कलिसंज्ञके । तस्य वाक्यादृतस्तीर्थे स्वयं हि परितिष्ठति

ਜਿੱਥੇ ਕਲਿ ਨਾਮਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਆਪ ਹੀ—ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਦਿਆਂ—ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 3

पुरासीत्पृथिवीपालो ह्यंबरीषो युगे कृते । हरिमाराधयामास तपस्तेपे सुदुष्करम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਲਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਰਿ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 4

तस्मिंस्तीर्थे स राजेन्द्रो मितभक्षो जितेन्द्रियः । सहस्रमेकं वर्षाणां तत आसीत्फलाशनः

ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜੇੰਦਰ ਮਿਤਾਹਾਰੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਫਲ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 5

सहस्रे द्वे ततो राजञ्छीर्णपर्णाशनोऽभवत् । सहस्रे द्वे ततो भूयो जलाहारो बभूव ह

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕੇਵਲ ਜਲ ਆਹਾਰ ‘ਤੇ ਹੀ ਰਿਹਾ।

Verse 6

सहस्रत्रितयं राजन्वायुभक्षो बभूव ह । चिन्तयन्पुंडरीकाक्षं मानसे श्रद्धयान्वितः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕੇਵਲ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਹਾਰ ਬਣਾਕੇ ਰਿਹਾ; ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁੰਡਰੀਕਾਖ਼ਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 7

दश वर्षसहस्रान्ते ततश्च नृपसत्तम । तुतोष भगवान्विष्णुस्तस्यासौ दर्शनं ददौ

ਫਿਰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਰਸ਼ਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ।

Verse 8

कृत्वा देवपते रूपमारुह्यैरावतं गजम् । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति अंबरीषं नराधिपम्

ਦੇਵਪਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਾਧਿਪ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ।”

Verse 9

इंद्र उवाच । वरं वरय भद्रं ते राजन्यन्मनसीप्सितम् । त्वां दृष्ट्वा भक्तिसंयुक्तमागतोऽहमसंशयम्

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੈਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

Verse 10

अंबरीष उवाच । मुक्तिं दातुमशक्तोसि त्वं च वृत्रनिषूदन । तव प्रसादाद्देवेश त्रैलोक्यं मम वर्त्तते । स्वागतं गच्छ देवेश न वरो रोचते मम

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਨਿਸੂਦਨ! ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈਂ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਸਵਾਗਤ ਹੈ—ਹੇ ਦੇਵેશ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਾ; ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਰਦਾਨ ਰੁਚਿਕਰ ਨਹੀਂ।”

Verse 11

सर्वथा दास्यते मह्यं वरं तुष्टश्चतुर्भुजः । तदाहं प्रतिगृह्णामि गच्छ देव नमोस्तु ते

“ਚਤੁਰਭੁਜ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹ (ਉਸ ਤੋਂ) ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ, ਜਾ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।”

Verse 12

इन्द्र उवाच । वरं वरय राजर्षे यत्ते मनसि वर्त्तते । ब्रह्मविष्णुत्रिनेत्राणामहमीशो नृपोतम

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ! ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰ (ਸ਼ਿਵ) ਉੱਤੇ ਭੀ ਈਸ਼ਵਰ ਹਾਂ।”

Verse 13

अन्येषां चैव देवानां त्रैलोक्यस्याप्यहं विभुः । वरं वरय तस्मात्त्वं प्रसादान्मे सुदुर्ल्लभम्

“ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਭੀ ਮੈਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਵੀ ਵਿਭੂ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲਭ ਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ।”

Verse 14

प्रसन्ने मयि राजेन्द्र प्रसन्नाः सर्वदेवताः । कुरु मे वचनं राजन्गृह्यतां वरमुत्तमम्

“ਹੇ ਰਾਜੇੰਦਰ! ਜਦ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨ; ਉੱਤਮ ਵਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।”

Verse 15

अंबरीष उवाच । राजा त्वं सर्वदेवानां त्रैलोक्यस्य तथेश्वरः । सप्तद्वीपवती राजा अहं वृत्रनिषूदन

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਵ੍ਰਿਤਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕ! ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ। ਪਰ ਮੈਂ ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ।"

Verse 16

हषीकेशस्य सद्भक्तं विद्धि मां तात निश्चयम् । आगतश्च हृषीकेशो वरं दास्यत्यसंशयम्

"ਹੇ ਤਾਤ! ਮੈਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਦਾ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਜਾਣੋ। ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਆ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣਗੇ।"

Verse 17

इन्द्र उवाच । ददतो मम भूपाल न गृह्णासि वरं यदि । वज्रं त्वां प्रेरयिष्यामि वधाय कृतनिश्चयः

ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਵਰਦਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਵਜਰ ਚਲਾਵਾਂਗਾ।"

Verse 18

एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सृक्किणी परिलेलिहन् । कुलिशं भ्रामयामास गृहीत्वा दक्षिणे करे

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜਰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 19

तस्येवं भ्राम्यमाणस्य महोत्पाता बभूविरे । ततः पर्वतशृंगाणि विशीर्णानि समंततः

ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਜਰ ਘੁਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਅਪਸ਼ਗਨ ਹੋਣ ਲੱਗੇ; ਫਿਰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖਿੱਲਰ ਗਈਆਂ।

Verse 20

आवृतं गगन मेघैर्विधुन्वानैर्महीं तदा । न किंचिद्दृश्यते तत्र सर्वं संतमसावृतम्

ਤਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਕੰਬਦੇ ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਾ ਸੀ—ਸਭ ਕੁਝ ਘਣੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 21

एतस्मिन्नेव काले तु स राजा हरिवत्सलः । निमील्य लोचने स्वीये समाधिस्थो बभूव ह

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹਰਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 22

ततस्तुष्टो जगन्नाथ साक्षात्प्रत्यक्षतां गतः । ऐरावतः स गरुडस्तत्क्षणात्समजायत

ਫਿਰ ਜਗੰਨਾਥ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਉਸੇ ਛਿਨ ਐਰਾਵਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਰੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 23

तमुवाच हृषीकेशो मेघगंभीरया गिरा । ध्यानस्थितं नृपश्रेष्ठं शंख चक्रगदाधरः

ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੱਦਲ-ਗੰਭੀਰ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 24

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्सानन्यभक्त जनेश्वर । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਤਸ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਮੇਰੇ ਇਕਾਂਤ ਭਗਤ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਵਰ ਮੰਗ; ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 25

अंबरीष उवाच । यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । संसाराब्धेस्तारणाय वरदो भव मे हरे

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਭਗਵਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਤੇ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੇ ਹਰੀ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਤਾ ਬਣੋ।”

Verse 26

पुलस्त्य उवाच । अथाह भगवान्विष्णुरंबरीषं जनाधिपम् । ज्ञानयोगं सुविस्तीर्णं संसारक्षयकारणम्

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਜਨਾਧਿਪ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।

Verse 27

यस्मिञ्जाते नरः सद्यः संसारान्मुच्यते नृप । श्रुत्वा स नृपतिः सम्यक्प्रणम्योवाच केशवम्

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 28

अंबरीष उवाच । भगवन्यस्त्वया प्रोक्तो योगोऽयं मम विस्तरात् । दुर्ज्ञेयः स नृणां देव विशेषाच्च कलौ युगे

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਮਝਣਾ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ।

Verse 29

अपि चेत्सुप्रसन्नोऽसि क्रियायोगं ब्रवीहि मे । लोकानां तारणार्थाय शंखचक्रगदाधर

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਆ-ਯੋਗ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸ਼ੰਖ-ਚਕ੍ਰ-ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । ततस्तस्मै नरेन्द्राय क्रियायोगं जनार्द्दनः । यथायोग्यं नृपश्रेष्ठ कथयामास केशवः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸ ਨਰੇਂਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 31

तं श्रुत्वा तुष्टहृदयोंऽबरीषो वाक्यमब्रवीत्

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 32

अंबरीष उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्रूपेणानेन माधव । ममाश्रमे त्वं देवेश सदा सन्निहितो भव

ਅੰਬਰੀਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਹੇ ਭਗਵਨ ਮਾਧਵ, ਇਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸ।

Verse 33

यतस्त्वत्प्रतिमामेकामर्चयामि विधानतः । पूजयिष्यंति लोकास्त्वां शंखचक्रगदाधरम्

ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੀ ਇਕ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ—ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ—ਪੂਜਣਗੇ।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तथोक्तो माधवेनासौ चकार हरिमंदिरम् । प्रतिमां पूजयामास गन्धपुष्पानुलेपनैः

ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਧਵ ਦੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਹਰਿ ਦਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਗੰਧ, ਪੁਸ਼ਪ ਅਤੇ ਅਨੁਲੇਪਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 35

ततः कालेन महता भगवान्विष्णुमंदिरे । तेनैव वपुषा प्राप्तः सपुत्रः सहबांधवः

ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਸੇ ਹੀ ਦੇਹ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 36

अद्यापि भगवान्विष्णुः सत्यवाक्येन भूपतेः । सदा संनिहितो विष्णुस्तस्मिन्नवसरे कलौ

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਸ ਭੂਪਤੀ ਦੇ ਸਤਿ-ਵਚਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਸੰਨਿਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰ ਵਿੱਚ।

Verse 37

तदारभ्य महाराज क्रियायोगो धरातले । प्रवृत्तः प्रतिमाकारः काले च कलिसंज्ञके

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰਿਆ-ਯੋਗ—ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨਾ—ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਕਲਿ ਨਾਮਕ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਮਾ-ਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਉਪਾਸਨਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ।

Verse 38

यस्तं पूजयते भक्त्या हृषीकेशे नृपार्बुदे । स याति विष्णुसालोक्यं प्रसादाच्च हरेर्नृप

ਹੇ ਅਰਬੁਦ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਜੋ ਕੋਈ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਾਲੋਕ੍ਯ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਿ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ।

Verse 39

एकादश्यां महाराज जागरं यः सदा नृप । करिष्यति निराहारो हृषीकेशाग्रतः स्थितः । स यास्यति परं स्थानं दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਸਦਾ ਨਿਰਾਹਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ—ਜੋ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਲਈ ਭੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 40

यत्पुण्यं कपिलादाने कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं लभते मर्त्त्यो हृषीकेशस्य दर्शनात्

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ-ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਮਰਤ੍ਯ ਮਨੁੱਖ ਕੇਵਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 41

शुक्ले वा यदि वा कृष्णे संप्राप्ते हरिवासरे । यः पश्यति हृषीकेशमश्वमेधफलं लभेत्

ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ, ਜਦ ਹਰਿ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਰ ਆ ਪਹੁੰਚੇ—ਜੋ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 42

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजयेत्तु विधानतः । यस्तत्र चतुरो मासन्सम्यग्व्रतपरायणः । अभ्यर्चयेद्धृषीकेशं न स भूयोऽभिजायते

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸਹੀ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 43

एकः सर्वाणि तीर्थानि करोति नृपसत्तम । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰਕੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

एकः कन्यासहस्रं तु प्रदद्याच्च यथाविधि । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਜਣਾਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਰਪਣ ਕਰ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 46

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे दद्याद्दानमनुत्तमम् । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਜਣਾਂ ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਦਾਨ ਕਰੇ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਸਰਵੋਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 47

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैर्यजत्येकः सदक्षिणैः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਜਣਾਂ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 48

एको हिमालयं गत्वा त्यजति स्व कलेवरम् । पश्यत्यन्यो हषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਜਣਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਕਲੇਵਰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਉੱਚਾ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 49

एकस्तु भृगुपातेन त्यजेद्देहं सुतीर्थके । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਜਣਾਂ ਸੁਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁਪਾਤ ਕਰਕੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਬਰਕਤ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 50

एकः प्रायोपवेशेन प्राणांस्त्यजति मानवः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ (ਮਰਨ-ਉਪਵਾਸ) ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉੱਚਾ ਆਤਮਿਕ ਲਾਭ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 51

ब्रह्मज्ञानं वदत्येकः श्रुत्वा ज्ञानवि शारदः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ, ਬਹੁਤ ਸੁਣ-ਸਿੱਖ ਕੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ-ਜ੍ਞਾਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉੱਚੀ ਪੂਰਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 52

गयाश्राद्धं करोत्येकः पितृपक्षे नृपोत्तम । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰਪੱਖ ਵਿੱਚ ਗਯਾ-ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉੱਚਾ ਪੁੰਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 53

चांद्रायणसहस्रं च करोत्येकः समाहितः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुमास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਾਧਾਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 54

व्रतं तपः सहस्राब्दमेकः सम्यक्चरेन्नरः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 55

एकस्तु चतुरो वेदान्सम्यक्पठति ब्राह्मणः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਰੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਦੂਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 56

बहुना किमिहोक्तेन शृणु संक्षेपतो नृप । एकतस्तु भवेत्सर्वमेकतो हरिदर्शनम्

ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਹੇ ਰਾਜਨ? ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੇਵਲ ਹਰਿ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹਨ।

Verse 57

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्थातव्यं हरिसंनिधौ । अम्बरीषस्य राजर्षेः स्थानके पापनाशने

ਇਸ ਲਈ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 58

एकतस्तु हृषीकेश एकतः कर्णिकेश्वरः । तयोर्मर्त्या मृता ये च मानवा नृपसत्तम

ਇਕ ਪਾਸੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰਨਿਕੇਸ਼ਵਰ। ਹੇ ਨ੍ਰਿਪਸੱਤਮ, ਜੋ ਮਰਤਿਆ ਮਨੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ…

Verse 59

अपि कृत्वा महत्पापं गच्छंति हरिसन्निधौ । हृषीकेशं समालोक्य सद्यो मुक्तिमवाप्नुयात्

ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਹਰਿ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Verse 60

पुष्पमेकं हृषीकेशे यश्चारोपयते नृप । सुखसौभाग्यसंयुक्त इह लोके परत्र च

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਕੋਈ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਇਕੋ ਫੁੱਲ ਭੀ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 61

हृषीकेशस्य यो भक्त्या करिष्यत्यनुलेपनम् । स यास्यति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਅਨੁਲੇਪਨ (ਚੰਦਨ ਆਦਿ ਲੇਪ) ਕਰੇ, ਉਹ ਜਰਾ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 62

संमार्जनं च तस्याग्रे यः करोति समाहितः । यावत्यो रेणवस्तत्र तावद्वर्षशतानि सः । मोदते विष्णुलोकस्थो नात्र कार्या विचारणा

ਜੋ ਕੋਈ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝਾੜੂ ਦੇਵੇ, ਉੱਥੇ ਜਿੰਨੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੈਂਕੜੇ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 63

कार्तिके शुक्लपक्षे च एकादश्यां नृपोत्तम । दीपमारोपयेद्यश्च हृषीकेशाग्रतो नृप

ਹੇ ਨ੍ਰਿਪੋਤਮ! ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ…

Verse 64

यथायथा प्रकाशेत पापं जन्मांतरार्जितम् । तथातथा व्रजेन्नाशं तस्य कायादशेषतः

ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੀਵਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਨਾਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 65

पंचामृतेन यः पूजां हृषीकेशे करिष्यति । दध्ना क्षीरेण वा यस्तु न स भूयोऽभिजायते

ਜੋ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਜਾਂ ਦਹੀਂ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵੀ—ਉਹ ਫਿਰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन हृषीकेशं समर्चयेत् । संसारबंधतो राजन्मुक्तिमाप्नोति मानवः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦਾ ਸਮਰਚਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 67

हृषीकेशे विशेषेण कर्त्तव्यं पूजनं सदा

ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਦਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤਿ-ਭਾਵ ਨਾਲ।