Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ च सर्षपान्केसरप्लुतान् । जुह्वतो मंत्रमुख्यैश्च बलातिबलसंज्ञकैः

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਅਸ਼ਵਤੱਥ ਦੀ ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਲਾਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਵਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ‘ਬਲਾ’ ਅਤੇ ‘ਅਤਿਬਲਾ’ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 2

यामे तु प्रथमे याते काचिन्नारी समाययौ । शोणिताक्तैकवसना महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा

ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਤਦ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀ—ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਇਕੋ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਉੱਚੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤਣੇ ਹੋਏ ਸਨ।

Verse 3

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती भयस्यापि भयंकरी । सा रुरोद महारावं प्राप्य तां होमभूमिकाम्

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਦੰਦ ਚਿੱਟੇ—ਡਰ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ। ਹਵਨ-ਭੂਮੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਰੋਣਾ ਕੱਢਿਆ।

Verse 4

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव । बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਜਯ ਤੁਰੰਤ ਖਲਬਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਨਿਡਰ ਬਰਬਰੀਕ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੱਧਾ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 5

ततः कण्ठं समाश्लिष्य तस्या मतिमतां वरः । रुरोद द्विगुणं वीरो मेघवन्नादयन्बहु

ਤਦੋਂ ਉਹ ਵੀਰ—ਬੁੱਧਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਉਸ ਦਾ ਕਣਠ ਫੜ ਕੇ ਲਪਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੋਹਰਾ ਰੋਣਾ ਰੋਇਆ; ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਚਾ ਨਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 6

तं दृष्ट्वा विस्मिता सा च यावन्मुंचति कर्तिकाम् । तावन्निष्पीडिते कंठे मोक्तुं तस्मिन्न चाशकत्

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਅਚੰਭਿਤ ਰਹਿ ਗਈ; ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਕਾਰਤਿਕਾ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਕਣਠ ਕਸ ਕੇ ਫੜਿਆ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਨਾ ਸਕੀ।

Verse 7

पीड्यमाने च बलिना कंठे तस्या मुहुर्मुहुः । मुमुोच विविधाञ्छब्दान्वज्राहत इवाचलः

ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਉਸ ਦਾ ਕਣਠ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦਬਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਨੇਕਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਕੱਢਦੀ ਰਹੀ—ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਪਹਾੜ ਗੂੰਜ ਉਠੇ।

Verse 8

क्षणं रावांस्ततो मुक्त्वा त्राहि मुञ्चेति वक्त्यणु । ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिताऽब्रवीत्

ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਚੀਖ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ, “ਬਚਾਓ—ਛੱਡ ਦਿਓ!” ਫਿਰ ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ।

Verse 9

शरणं ते प्रपन्नास्मि दासी कर्मकरी तव । महाजिह्वेति मां विद्धि राक्षसीं कामरूपिणीम्

“ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਈ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦਾਸੀ, ਤੇਰੀ ਸੇਵਿਕਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮਹਾਜਿਹਵਾ ਜਾਣੋ—ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਖਸ਼ੀ।”

Verse 10

काशीश्मशाननिलयां देवदानवदर्पहाम् । ददासि यदि मे वीर दुर्लभां प्राणदक्षिणाम्

ਹੇ ਵੀਰ! ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਹ ਦੁਰਲੱਭ ਦਾਨ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗੀ—ਜੋ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ-ਭੂਮੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।

Verse 11

ततस्तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा । अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः

ਤਦ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣਾਂਗੀ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੌਂਹ ਖਾਂਦੀ ਹਾਂ।

Verse 12

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम् । एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्

ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਪਲ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਇਉਂ ਕਹਿੰਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀਰ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸ਼ਪਥਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।

Verse 13

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਵੀਰ, ਤਲਵਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ, ਓਥੇ ਹੀ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 14

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत् । अन्धकारं च संजज्ञे तमोंऽधनरकप्रभम्

ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਗਰਜ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਛਾ ਗਿਆ—ਅੰਨ੍ਹੇ ਨਰਕ ਦੀ ਕਾਲੀ ਚਮਕ ਵਰਗਾ ਘੋਰ ਤਮ।

Verse 15

ददृशे च ततः शैलः शतशृंगोऽतिविस्तरः । नानाशिलाः प्रमुमुचे नानावृक्षांश्च सोच्छ्रयान्

ਤਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜ ਦਿਸਿਆ—ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਵਿਸਤਾਰਯੁਕਤ। ਉਸ ਨੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਉਛਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਅਨੇਕ ਵ੍ਰਿਖ਼ ਵੀ ਸੁੱਟੇ।

Verse 16

नानानिर्झर संघोषं ववृषे शोणितं वहु । तं तथा नगमालोक्य निर्भीतो भैमिनंदनः

ਅਨੇਕ ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਘੋਸ਼ ਵਰਗੇ ਕੋਲਾਹਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲਹੂ ਵਰ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਡਰ ਹੀ ਰਿਹਾ।

Verse 17

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा पर्वतं सहसाप्लुतः । तदाभिजघ्ने संहृत्य पर्वतं स्वेन भूभृता

ਪਹਾੜ ਦੋਗੁਣਾ ਹੋ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਦੂਜੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਕੁਚਲਦਿਆਂ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ।

Verse 18

तदा विशीर्णः सोऽभूच्च पर्वतो भूमिमंडले । ततो योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरः

ਤਦੋਂ ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ-ਸਰੂਪ ਟੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਕੇ ਵਿਖਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੇਹ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਉੱਠਿਆ—ਸੌ ਸਿਰਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਉਦਰਾਂ ਵਾਲਾ।

Verse 19

वक्त्रैर्मुंचन्महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत । तं धावमानं दृष्ट्वैव बर्बरीको महाबलः

ਅਨੇਕ ਮੁਖਾਂ ਤੋਂ ਮਹਾ ਜਵਾਲਾ ਛੱਡਦਾ ਰੇਪਲੇਂਦ੍ਰ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੌੜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਬਰਬਰੀਕ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਧਿਆ।

Verse 20

विधाय तादृशं रूपं नर्दन्तं चाप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ ती लघु चित्रं च सुष्ठु च

ਉਸ ਨੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਗੱਜਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਦੌੜਿਆ। ਫਿਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਮਯਕਾਰੀ ਘਟਨਾ ਹੋਈ।

Verse 21

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः

ਉਹ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਐਸੇ ਲੜੇ ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖਡਗ ਤੋੜ ਕੇ ਦੂਰ ਸੁੱਟੇ ਗਏ।

Verse 22

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्

ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੱਖ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਲੜਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਕਮਰੋਂ ਫੜ ਕੇ (ਵੈਰੀ ਨੂੰ) ਉਖਾੜਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਘੜੀ ਭਰ ਘੁਮਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 23

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਟਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪਸਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ ਤਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਨੀ-ਕੋਣ, ਅਰਥਾਤ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹੱਦ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 24

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यं ग्राममद्यापि वर्तते । एवं स रेपलोनाम वृत्रतुल्यपराक्रमः

ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ‘ਰੇਪਲੇਂਦ੍ਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਿੰਡ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰੇਪਲ—ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਰਗਾ ਸੀ—ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 25

नाथः श्मशानस्यावन्त्या विघ्नकृन्निहतोऽभवत् । तं निहत्य पुनर्वीरो बर्बरीकः स्थितोऽभवत्

ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਥ, ਜੋ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਕੇ ਵੀਰ ਬਰਬਰੀਕਾ ਫਿਰ ਅਡੋਲ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 26

ततस्तृतीययामे च प्रतीच्या दिश आययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः

ਫਿਰ ਰਾਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਰ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਪਹਾੜ-ਸਰੂਪ ਆਈ, ਮਹਾਨ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।

Verse 27

दुहद्रुहाख्याश्वतरी मेघभ्रष्टा तडिद्यथा । तामायांतीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम्

ਦੁਹਦ੍ਰੁਹਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਖੱਚਰਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲੋਂ ਡਿੱਗੀ ਬਿਜਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅੱਗ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ।

Verse 28

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः

ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਭੈਰਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੌੜੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 29

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਓਥੇ ਹੀ ਦਬਾ ਕੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਓਥੇ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁਹਦ੍ਰੁਹਾ ਮਹਾਨ ਗਰਜ ਕਰਦੀ ਛਾਲ ਮਾਰ ਉੱਠੀ।

Verse 30

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

ਉਸਨੇ ਬਰਬਰੀਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਸਕ ਲੱਤ ਮਾਰੀ।

Verse 31

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

ਉਸ ਸੂਰਬੀਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ ਅਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੋਈ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਫੜ ਲਿਆ।

Verse 32

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

ਮੁੱਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਗਲਾ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਵਾਂਗ ਨਿਚੋੜ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ।

Verse 33

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਕਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਏਕ-ਪਦ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਕਿਨੀਆਂ ਦੀ ਉਸ ਮਾਲਕਣ ਨੂੰ ਬਰਬਰੀਕ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਦੁਹਦ੍ਰੁਹਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪਿੰਡ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

Verse 35

ततस्तथैव संतस्थौ बर्बरीकोऽभिरक्षणे । ततश्चतुर्थे यामे च प्राप्तः क्षपणकोऽद्भुतः

ਤਦੋਂ ਬਰਬਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਓਥੇ ਡਟਿਆ ਰਿਹਾ। ਰਾਤ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਸ਼ਪਣਕ ਤਪਸਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 36

मुंडी नग्नो मयूराणां पिच्छधारी महाव्रतः । प्रोवाच चेदं वचनं हाहा कष्टमतीव भोः

ਮੁੰਡਿਆ, ਨਗਨ, ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: “ਹਾਏ ਹਾਏ, ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਲੇਸ਼ਦਾਇਕ ਹੈ, ਭੋ!”

Verse 37

अहिंसा परमो धर्मस्तदग्निर्ज्वाल्यते कुतः । हूयमाने यतो वह्नौ सूक्ष्मजीववधो महान्

“ਅਹਿੰਸਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ—ਫਿਰ ਇਹ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਜਲਾਈ ਜਾਵੇ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

Verse 38

श्रुत्वेदं वचनं तस्य बर्बरीकोऽब्रवीत्स्मयन् । वदने सर्वदेवानां हूयमाने स्म पावके

ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬਰਬਰੀਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਪਾਵਕ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 39

अनृतं भाषसे पाप शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते । इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य कक्षामध्ये स्थिरोऽस्य च

“ਤੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਪਾਪੀ; ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਤਿ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਛਲਿਆ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਕੱਖ/ਕਮਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 40

दन्तान्मुष्टिप्रहारैश्च समाहत्याभ्यपातयत् । रुधिराविलवक्त्रं तं मुमोच पतितं भुवि

ਉਸ ਨੇ ਦੰਦਾਂ 'ਤੇ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 41

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भैमेः प्रदुद्राव गुहाविवरमाविशत्

ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੈਂਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਭੀਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਭੱਜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ।

Verse 42

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनमायता । तस्यां विवेश सहसा तं चानु बर्बरीककः

ਬਹੁਪ੍ਰਭਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨਗਰ ਸੀ ਜੋ ਸੱਠ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਰਬਰੀਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 43

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा नादोऽभूच्च पलाशिनाम् । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति

ਬਰਬਰੀਕ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਪਲਾਸ਼ਿਨਾਂ (ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ) ਵਿਚ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ: "ਭੱਜੋ! ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ! ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਢ ਦਿਓ! ਇਸ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿਓ!"

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधरा वीरं बर्बरीकमुपाद्रवन्

ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੌਂ ਕਰੋੜ ਭਿਆਨਕ ਦੈਂਤ ਯੋਧੇ—ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ—ਵੀਰ ਬਰਬਰੀਕ ਵੱਲ ਦੌੜੇ।

Verse 45

दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत

ਕਰੋੜਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮ ਦੇ ਪੌਤਰੇ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਧਧਕ ਉਠਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਨੇਤਰ ਮੂੰਦ ਕੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 46

पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਘਾਤ ਨਾਲ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਕੁਚਲਦੇ ਵਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਛਿਨ ਵਿਚ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 47

यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना

ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹਾਥੀ ਨਲਵਨ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਸਮਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪਲਾਸ਼ੀਨ ਸਮੇਤ ਨੌ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

ਤਦ ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿ ਨਾਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੁਹ੍ਰਦਯ ਦੀ ਅਨੇਕ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 49

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनंदन । पलाशीनाम दैत्योयं नीतो यत्सानुगो यमम्

“ਹੇ ਭੀਮਨੰਦਨ, ਤੂੰ ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਲਾਸ਼ੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇਹ ਦੈਤ ਆਪਣੇ ਅਨੁਯਾਇਆਂ ਸਮੇਤ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।”

Verse 50

अनेन हि वयं वीर सानुगेन दुरात्मना । पीडिता विविधोपायैः पातालादप्यधः कृताः

ਇਸੇ ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਵੀਰ, ਅਨੇਕ ਕਠੋਰ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪੀੜਿਆ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 51

वरं वृणीष्व त्वं तस्मान्नागेभ्योऽभिमतं परम् । वरदाः सर्व एव स्म वयं तुभ्यं सुतोषिताः

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਨਾਗਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨ—ਇੱਕ ਵਰ—ਚੁਣ ਲੈ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।

Verse 52

सुहृदय उवाच । यदि देयो वरो मह्यं तदेनं प्रवृणोम्यहम् । सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्

ਸੁਹ੍ਰਿਦਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ—ਵਿਜਯ ਸਭ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਨ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 53

ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः

ਤਦੋਂ ਹਵਾ-ਆਹਾਰ ਨਾਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, “ਤਥਾਸਤੁ।” ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਗਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।

Verse 54

विवरस्य च मध्येन समागच्छन्महाप्रभम् । सर्वरत्नमयं लिंगं स्थितं कल्पतरोरधः

ਫਾਟ ਦੇ ਮੱਧੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਕਲਪਤਰੂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਸੀ।

Verse 55

अर्च्यमानं सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरैक्षत । ततोऽसौ विस्मयाविष्टो नागकन्या ह्यपृच्छत

ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਤੇਜਸਵੀ ਨਾਗ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਦ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਾਗ-ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 56

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

“ਇਹ ਲਿੰਗ ਕਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ? ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਫੈਲਦੇ ਇਹ ਮਾਰਗ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?”

Verse 57

इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्

ਵੀਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਟਿ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸਤਨਾਂ ਵਾਲੀ ਕਨਿਆ ਨੇ ਲਾਜ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸਮੇਤ, ਤਿਰਛੀ ਨਿਗਾਹ ਨਰਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।

Verse 58

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना । तप स्तप्त्वा महालिंगमिदमत्र प्रतिष्ठितम्

ਸਭ ਨਾਗਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮਹਾਲਿੰਗ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 59

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम् । लिंगात्पूर्वेण मार्गोयं याति श्रीपर्वतं भुवि

ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਹ ਮਾਰਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਪರ್ವਤ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

एलापत्रेण विहितो नागानां तत्र प्राप्तये । दक्षिणेन च मार्गोऽयं याति शूर्पारकं भुवि

ਇਹ ਮਾਰਗ ਏਲਾਪਤ੍ਰ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੂರ್ಪਾਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 61

कर्कोटकेन नागेन कृतोऽयं तत्र प्राप्तये । पश्चिमेन च मार्गोऽयं प्रभासं याति सुप्रभम्

ਇਹ ਮਾਰਗ ਨਾਗ ਕਰਕੋਟਕ ਨੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ। ਅਤੇ ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਰਾਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 62

ऐरावतेन विहितो नागानां गमनाय च । उत्तरेण च मार्गोयं येन यातुं भवान्स्थितः

ਇਹ ਮਾਰਗ ਐਰਾਵਤ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਗਮਨ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ।

Verse 63

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिंगं याति शक्तिगुहाऽकृतः । विहितस्तक्षकेणासौ यातुं तत्र महात्मना

ਗੁਪਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਾਹ ਸਿੱਧਲਿੰਗ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤਿਗੁਹਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ। ਉਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਥ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਤਕਸ਼ਕ ਨੇ ਉਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 64

इतीदं वर्णितं वीर विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठ गतोऽभवत् । अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣੋ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਹੁਣੇ ਹੀ ਦੈਤ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹੋ? ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਇਕੱਲੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।

Verse 65

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे । अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु

ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ-ਪ੍ਰਭੂ ਚੁਣਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰ।

Verse 66

बर्बरीक उवाच । अहं कुरुकुलोत्पन्नः पांडुपुत्रस्य पौत्रकः । बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हंतुमागतः

ਬੱਬਰੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ, ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੌਤਰਾ ਹਾਂ। ਬੱਬਰੀਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।

Verse 67

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम् । भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथंचन

ਉਹ ਪਾਪੀ ਦੈਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਧਰਤੀ-ਤਲ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਤਈ ਨਹੀਂ।

Verse 68

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः । इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिंगं प्रणिपत्य च दण्डवत्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ ‘ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿਆ ਹਾਂ,’ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 69

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः । ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा

ਫਿਰ ਉਹ ਵੀਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਿਤ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿੱਖਿਆ।

Verse 70

प्रहर्षेणैव पूर्वस्या विजयं ददृशे दिशः । तस्मिन्काले च विजयः कर्म सर्वं समाप्तवान्

ਵੱਡੇ ਹਰਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲੋਂ ਆਉਂਦੀ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਵਿਜਯ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 71

कांत्या सूर्यसमाभास ऊर्ध्वमाचक्रमे क्षणात् । ततो वियद्गतं देवैः पुष्पवर्षमभून्महत्

ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪੁਸ਼ਪ-ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।

Verse 72

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । विजयो बर्बरीकं च ततो वचनमब्रवीत्

ਮੁੱਖ ਗੰਧਰਵ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ; ਤਦ ਵਿਜਯ ਨੇ ਬਰਬਰੀਕ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 73

तव प्रसादाद्वीरेश सिद्धिः प्राप्ता मयातुला । चिरं जीव चिरं नंद चिरं वस चिरं जय

ਹੇ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਚਿਰ ਜੀਵ, ਚਿਰ ਆਨੰਦ ਕਰ, ਚਿਰ ਵੱਸ, ਅਤੇ ਚਿਰ ਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ!

Verse 74

अत एव हि साधृनां संगमिच्छंति साधवः । औषधं सर्वदोषाणां भवेत्सत्यं गमो यतः

ਇਸ ਲਈ ਹੀ ਸਾਧੂ ਲੋਕ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਔਖਧੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 75

त्वं च होमस्थितं भस्म सिंदूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च

ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਹ ਹੋਮ-ਅਗਨੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਲੈ ਲੈ—ਸਿੰਦੂਰ ਵਰਗੀ ਲਾਲਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ; ਅਛੇਦੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਕ ਛੋਟੇ ਛਿਦਰ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਭਰਨ ਯੋਗ—ਇਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 76

अक्षय्यमेतत्संग्रामे प्रथमं ते प्रमुंचतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति

ਇਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਖੁੱਟ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡੇਂਗਾ, ਇਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ-ਠਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਦੇ ਹੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।

Verse 77

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਰੀ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 78

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकांक्षो यः स साधुरितीर्यते । साकांक्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः

ਬਰਬਰੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਂਖ ਹੋ ਕੇ ਉਪਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਸਾਧੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਪਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਧੁਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਗੁਣ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

Verse 79

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते

ਉਹ ਭਸਮ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੰਸਾਰੀ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ-ਭਰੀ, ਸੁਮੁਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।

Verse 80

देवा ऊचुः । कुरूणां पांडवानां च भविष्यति महान्रणः । ततो भूमिस्थितं भस्म प्राप्स्यंति यदि कौरवाः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇ ਕੌਰਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਭਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣ…

Verse 81

महाननर्थो भविता पांडवानां ततः स्फुटम् । तस्माद्गृहाण त्वं भस्म सोपि चक्रे तथो वचः

ਤਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਵਿਪਤਾ ਆਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਭਸਮ ਲੈ ਲੈ। ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ।

Verse 82

देवीभिः सहिता देवाः संमान्य विजयं च ते । सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै सिद्धसेनेति नाम च

ਦੇਵੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਜਯ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਅੈਸ਼ਵਰਯ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ, ਅਤੇ ‘ਸਿੱਧਸੇਨ’ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

Verse 83

एवं स विजयो विप्रः सिद्धिं लेभे सुदुर्लभाम् । बर्बरीकश्च कृत्वैतद्देवीभक्तिरतोऽवसत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਜਯ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਰਲਭ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਅਤੇ ਬਰਬਰੀਕ, ਇਹ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵੀ-ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।