Adhyaya 54

Verse 1

नारद उवाच । ममापि पार्थ तत्रास्ति मूर्तिर्ब्राह्मणकाम्यया । तत्र नाहं त्यजाम्यंग च्छत्रदण्डविभूषिताम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ—ਛਤ੍ਰ ਅਤੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ।

Verse 2

कार्तिकस्य तु या शुक्ला भवत्येकादशी शुभा । तस्यां मदर्चनं कृत्वा कलिदोषैर्विमुच्यते

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੁਕਲ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਲੀਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अर्जुन उवाच । बाल्यात्प्रभृति संदेहो ममायं हृदि वर्तते । पृच्छतस्तं च मे विप्र न क्रोधं कर्तुमर्हसि

ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮੈਂ ਜੋ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੋ।

Verse 4

सदा त्वं मोक्षधर्मेषु परिनिष्ठां परां गतः । सर्वभूतसमो दांतो रागद्वेषविवर्जितः

ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸਥਿਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਾਨ, ਦਮਿਤ, ਅਤੇ ਰਾਗ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ।

Verse 5

त्यक्तनिंदास्तुतिर्मौनी मोक्षस्थः परिकीर्त्यसे । त्वं च नारद लोकेषु वायुवच्चपलो मुने

ਤੁਸੀਂ ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ, ਮੌਨੀ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਹੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੇ, ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਚੰਚਲ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ।

Verse 6

सौदामिनीव विचरन्दृश्यसे प्राज्ञसंमतः । सदा कलिकरो लोके निर्दयः सर्वप्राणिषु

ਤੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਤੈਨੂੰ ਮਾਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ ਸਦਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਦਈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।

Verse 7

बहूनां हि सहस्राणि देवगंधर्वरक्षसाम् । राज्ञां मुनीन्द्रदैत्यानां कलेर्नष्टानि तेऽभवन्

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰ—ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ, ਮਹਾਮੁਨੀ ਅਤੇ ਦੈਤਯ—ਕਲੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਨਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 8

कस्मात्तदेषा चेष्टा ते संदेहं मे हर द्विज । संदेहान्न सुखं शेते बाणविद्धो मृगो यथा

ਫਿਰ ਇਹ ਤੇਰਾ ਵਰਤਾਵ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਹੇ ਦਵਿਜ, ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁੱਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਬਾਣ ਨਾਲ ਵਿੱਧਿਆ ਹਿਰਨ।

Verse 9

सूत उवाच । शौनकेदं वचः श्रुत्वा फाल्गुनान्नारदो मुनिः । प्रहसन्निव बाभ्रव्यवदनं स निरैक्षत

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਫਾਲਗੁਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ—ਮਾਨੋ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ—ਬਾਭ੍ਰਵ੍ਯ ਦੇ ਮੁਖ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।

Verse 10

स च बाभ्रव्यनामा वै हारीतस्यान्वयोद्भवः । ब्राह्मणो नारदमुनेः समीपे वर्तते सदा

ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਭ੍ਰਵ੍ਯ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਰੀਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਸਦਾ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸਾਮੀਪ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

Verse 11

स च ज्ञात्वा महाबुद्धिर्नारदस्य मनीषितम् । प्रहसन्निव प्रोवाच फाल्गुनं स्निग्धया गिरा

ਉਹ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਾ ਹੋਵੇ, ਫਾਲਗੁਨ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਭਰੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।

Verse 12

बाभ्रव्य उवाच । सत्यमेतद्यथात्थ त्वं नारदं प्रति पांडव । सर्वोऽपि चात्र वृत्तांते संशयं याति मानवः

ਬਾਭ੍ਰਵ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਂਡਵ! ਤੂੰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

तदहं ते प्रवक्ष्यामि यथा कृष्णान्मया श्रुतम् । स्तोककालांतरे पूर्वं सर्वं यादवनंदनः

ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਹਾ ਸੀ।

Verse 14

महीसागरयात्रायां कृष्णस्तत्राययौ प्रभुः । उग्रसेनेन सहितो वसुदेवेन बभ्रुणा

ਜਦੋਂ ਮਹੀਸਾਗਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੋਈ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਆਪ ਉੱਥੇ ਆਏ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ (ਬਭ੍ਰੁ) ਸਮੇਤ।

Verse 15

रामेण रौक्मिणेयेन युयुधानादिभिस्तदा । स च ज्ञात्वा ज्ञातिसमं महीसागरसंगमे

ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ, ਰੌਕਮਿਣੇਯ, ਯੁਯੁਧਾਨ ਆਦਿ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ; ਅਤੇ ਮਹੀਸਾਗਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੁੰਬੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 16

पिंडदानादिकं कृत्वा दत्त्वा दानानि भूरिशः । गुहेश्वरादिलिंगानि यत्नतः प्रतिपूज्य च

ਪਿੰਡਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗੁਹੇਸ਼ਵਰ ਆਦਿ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਧਿਵਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 17

स्नानं कृत्वा कोटितीर्थे जयादित्यं समर्च्य च । पूजयन्नारदमुनिं युक्तः कृष्णो महामनाः

ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਵਿਧਿਵਤ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਭਕਤ—ਨੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦਾ ਵੀ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 19

उग्रसेन उवाच । कृष्ण प्रक्ष्यामि त्वामेकं संशयं वद तं मम

ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।”

Verse 20

योऽयं नाम महाबुद्धिर्नारदो विश्ववंदितः । कस्मादेषोऽतिचपलो वायुवद्भ्रमते जगत्

“ਇਹ ਨਾਰਦ ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਇੰਨਾ ਚੰਚਲ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ?”

Verse 21

श्रीकृष्ण उवाच । सत्यं राजंस्त्वया पृष्टमेतत्सर्वं वदामि ते । दक्षेण तु पुरा शप्तो नारदो मुनिसत्तमः

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁਨਿਸੱਤਮ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।”

Verse 22

सृष्टिमार्गांस्तु तान्वीक्ष्य नारदेन विचालितान् । नावस्थानं च लोकेषु भ्रमतस्ते भविष्यति

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਨਾਰਦ ਨੇ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, (ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ‘ਹੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।’

Verse 23

पैशुन्य वक्ता च तथा द्वितीयानां प्रचालनात् । इति शापद्वयं प्राप्य द्विविधात्मजचालनात्

ਅਤੇ ਫਿਰ: ‘ਤੂੰ ਚੁਗ਼ਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ,’ ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਰਾ ਸ਼ਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 24

निराकर्तुं समर्थोऽपि मुनिर्मेने तथैव तत् । एतावान्साधुवादो हि यतश्च क्षमते स्वयम्

ਮੁਨੀ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚੀ ਸਾਧੁਤਾ ਦੀ ਮਿਆਰ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਹੀ ਸਹੇ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਕਰੇ।

Verse 25

विनाशकालं चावेक्ष्य कलिं वर्धयते यतः । सत्यं च वक्ति तस्मात्स न च पापेन लिप्यते

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਕਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਥ ਚਲਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਸੱਚ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 26

भ्रमतोऽपि च सर्वत्र नास्य यस्मात्पृथङ्मनः । ध्येयाद्भवति नैव स्याद्भ्रमदोषस्ततोस्य च । यच्च प्रीतिर्मयि तस्य परमा तच्छृणुष्व च

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰੇ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਿਆਨ ਦੇ ਲਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਭਟਕਾਵੇ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉੱਠਦਾ। ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤ ਵੀ ਸੁਣ।

Verse 27

अहं हि सर्वदा स्तौमि नारदं देवदर्शनम् । महेंद्रगदितेनैव स्तोत्रेण शृणु तन्नृप

ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਆ ਉਹੀ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ।

Verse 28

श्रुतचारित्रयोर्जाता यस्याहंता न विद्यते । अगुप्तश्रुत चारित्रं नारदं तं नमाम्यहम्

ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸ੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਗੁਪਤ ਨਹੀਂ—ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 29

अरतिक्रोधचापल्ये भयं नैतानि यस्य च । अदीर्घसूत्रं धीरं च नारदं तं नमाम्यहम्

ਜਿਸ ਲਈ ਬੇਚੈਨੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਚਾਪਲੂਸੀ ਦਾ ਕੋਈ ਭੈ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਟਾਲਮਟੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਸੰਯਤ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 30

कामाद्वा यदि वा लोभाद्वाचं यो नान्यथा वदेत् । उपास्यं सर्वजंतूनां नारदं तं नमाम्यहम्

ਕਾਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲੋਭ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਨਾ-ਯੋਗ ਹੈ—ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 31

अध्यात्मगतितत्त्वज्ञं क्षांतं शक्तं जितेंद्रियम् । ऋजुं यथार्थ वक्तारं नारदं तं नमाम्यहम्

ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਖ਼ਿਮਾਵਾਨ ਤੇ ਸਮਰੱਥ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ; ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਯਥਾਰਥ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ—ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 32

तेजसा यशसा बुद्ध्या नयेन विनयेन च । जन्मना तपसा वृद्धं नारदं तं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੇਜ, ਯਸ਼, ਬੁੱਧੀ, ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪਰਿਪੱਕ ਹੈ; ਜਨਮ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵੀ ਵੰਦਨੀਯ ਹੈ।

Verse 33

सुखशीलं सुखं वेषं सुभोजं स्वाचरं शुभम् । सुचक्षुषं सुवाक्यं च नारदं तं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹੈ, ਵੇਸ਼ ਸਾਦਾ ਹੈ, ਭੋਜਨ ਮਿਤ ਹੈ, ਆਚਰਨ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਮਧੁਰ ਹੈ।

Verse 34

कल्याणं कुरुते गाढं पापं यस्य न विद्यते । न प्रीयते परानर्थे यो ऽसौ तं नौमि नारदम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਗਹਿਰਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 35

वेदस्मृतिपुराणोक्तधर्मे यो नित्यमास्थितः । प्रियाप्रियविमुक्तं तं नारदं प्रणमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ-ਅਪ੍ਰਿਯ ਤੋਂ ਅਸੰਗ ਹੈ।

Verse 36

अशनादिष्वलिप्तं च पंडितं नालसं द्विजम् । बहुश्रुतं चित्रकथं नारदं प्रणमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਵਿਦਵਾਨ ਦਵਿਜ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਅਲਿਪਤ ਹੈ, ਕਦੇ ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ, ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤਰਮਈ ਵਕਤਾ ਹੈ।

Verse 37

नार्थे क्रोधे च कामे च भूतपूर्वोऽस्य विभ्रमः । येनैते नाशिता दोषा नारदं तं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਕਾਮ ਸੰਬੰਧੀ ਕਦੇ ਭ੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਉਠਿਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

Verse 38

वीतसंमोहदोषो यो दृढभक्तिश्च श्रेयसि । सुनयं सत्रपं तं च नारदं प्रणमाम्यहम्

ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੋਹ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਭਕਤੀ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਜਾਵਾਨ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 39

असक्तः सर्वसंगेषु यः सक्तात्मेति लक्ष्यते । अदीर्घसंशंयो वाग्ग्मी नारदं तं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਭ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਸੰਗ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਲੰਬੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਹੈ।

Verse 40

न त्यजत्यागमं किंचिद्यस्तपो नोपजीवति । अवंध्यकालो यस्यात्मा तमहं नौमि नारदम्

ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਗਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਪੱਖੋਂ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦਾ; ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨੂੰ ਜੀਵਿਕਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 41

कृतश्रमं कृतप्रज्ञं न च तृप्तं समाधितः । नित्यं यत्नात्प्रमत्तं च नारदं तं नमाम्यहम्

ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜ్ఞਾ ਉਪਜਾਈ; ਜੋ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਢਿੱਲਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਅਤੇ ਜੋ ਨਿੱਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 42

न हृष्यत्यर्थलाभेन योऽलाभे न व्यथत्यपि । स्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तमहं नौमि नारदम्

ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਧਨ-ਲਾਭ ਨਾਲ ਹੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਲਾਭ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਅਸੰਗ ਹੈ।

Verse 43

तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमकातरम् । कालज्ञं च नयज्ञं च शरणं यामि नारदम्

ਉਸ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਦੱਖ ਤੇ ਕਾਬਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਆਕੁਲ ਹੈ; ਜੋ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 44

इमं स्तवं नारदस्य नित्यं राजन्पठाम्यहम् । तेन मे परमा प्रीतिं करोति मुनिसत्तमः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਦਾ ਇਹ ਸਤਵ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 45

अन्योपि यः शुचिर्भूत्वा नित्यमेतां स्तुतिं जपेत् । अचिरात्तस्य देवर्षिः प्रसादं कुरुते परम्

ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਨਿੱਤ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਜਪੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਰਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 46

एतान्गुणान्नारदस्य त्वमथाकर्ण्य पार्थिव । जप नित्यं स्तवं पुण्यं प्रीतस्ते भविता मुनिः

ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ ਰਾਜਾ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਨਿੱਤ ਇਹ ਪੁੰਨ ਸਤਵ ਜਪ; ਮੁਨੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 47

बाभ्रव्य उवाच । इति कृष्णमुखाच्छ्रुत्वा नारदस्य गुणान्नृपः । बभूव परमप्री तश्चक्रे तच्च तथा वचः

ਬਾਭ੍ਰਵ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਨਾਰਦ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।

Verse 48

ततो नारदमानर्च दत्त्वा दानं च पुष्कलम् । नारदीयद्विजाग्र्याणां नारदः प्रीयतामिति

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚੁਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦਾ, “ਨਾਰਦ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ”—ਇਹ ਦਾਨ ਨਾਰਦ-ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਗ੍ਰਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ।

Verse 49

ययौ द्वारवतीं कृष्णः सभ्रातृजातिबांधवः । तीर्थयात्रामिमां कृत्वा विधिवत्पुरुषोत्तमः

ਫਿਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਹ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਭਰਾਵਾਂ, ਕੁਟੁੰਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਗੇ-ਸਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦ੍ਵਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 50

तथा त्वमपि कौरव्य नारदस्य गुणानिमान् । श्रुत्वा श्रद्धामयो भूत्वा शृणु कृत्यं यदत्र च

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਕੌਰਵ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਕਰਤਵ੍ਯ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ।

Verse 51

कार्तिके शुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यामसौ मुनिः । विष्णोर्ध्यानसमाधेश्च प्रबुद्धो जायते सदा

ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ—ਪ੍ਰਬੋਧਿਨੀ—ਨੂੰ ਇਹ ਮੁਨੀ (ਨਾਰਦ) ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਹੀ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 52

तस्मिन्दिने नारदेन निर्मितेऽत्रैव कूपके । स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्समाहितः

ਉਸ ਦਿਨ, ਇੱਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਇਸੀ ਕੂਏਂ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰ, ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰੇ।

Verse 53

तपो दानं जपश्चात्र कूपे भवति चाक्षयम्

ਇੱਥੇ ਇਸ ਕੂਏਂ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਤਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਜਪ—ਇਹ ਸਭ ਅਖੰਡ ਫਲ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 54

इदं विष्ण्विति मंत्रेण ततो विष्णुं प्रबोधयेत् । नारदं च मुनिं पश्चान्मन्त्रेणानेन पांडव

ਫਿਰ ‘ਇਦੰ ਵਿਸ਼్ణੁ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼్ణੁ ਨੂੰ ਜਗਾਏ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 55

योगनिद्रा यथा त्यक्ता हरिणा मुनिसत्तम । तथा लोकोपकाराय भवानपि परित्यज

ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।

Verse 56

इति मंत्रेण चोत्थाप्य नारदं परिपूजयेत् । कृष्णप्रोदितया स्तुत्या छत्रधोत्रार्चनैः शुभैः

ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਛਤਰ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ।

Verse 57

शक्त्या द्विजानां देयं च छत्रं धोत्रं कमंडलुम् । प्रणम्य ब्राह्मणान्भक्त्या नारदः प्रीयतामिति

ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਛਤਰ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕਹੋ: “ਨਾਰਦ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।”

Verse 58

एवं कृते प्रसादात्स मुनेः पापेन मुच्यते । जायते न कलिस्तस्य न चासौख्यं भवेदिह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਕਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ-ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।