
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰਲੋਕ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਬਾਰੇ ਉੱਠਦੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਮਠ ‘ਕਰਮ-ਫਲ-ਲੱਛਣ’ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—ਹਿੰਸਾ, ਚੋਰੀ, ਧੋਖਾ, ਵਿਭਿਚਾਰ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ, ਅਤੇ ਗਾਂ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਰੋਗ, ਅੰਗ-ਵਿਕਲਤਾ, ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤਿਰਸਕਾਰ ਜਿਹੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਫਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਚੀ ਨੈਤਿਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਰ ਧਰਮ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਿਸਕਰਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਧਰਮ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਦੁੱਖ; ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮ ਵਾਲੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਾਮਠ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜਦੇਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਥਾਈ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਮੰਗਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ‘ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਮਠ ਸਤੁਤੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਐਤਵਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨਾ, ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਸਨਾਨ, ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੱਸ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਫਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨਫਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 1
अतिथिरुवाच । यदेतत्परलोकस्य स्वरूपं व्याहृतं त्वया । आगमं समुपाश्रित्य तत्तथैव न संशयः
ਅਤਿਥੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਆਗਮਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸਰੂਪ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਓਹੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।”
Verse 2
किंत्वत्र नास्तिकाः पापाः सन्दिह्यन्तेऽल्पचेतनाः । तेषां निःसंशयकृते वद कर्मफलं हि यत्
“ਪਰ ਇੱਥੇ ਘੱਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਨਾਸਤਿਕ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ।”
Verse 3
इहैव कस्य कस्यैव कर्मणः पापकस्य च । प्रभावात्कीदृशो जायेत्कमठैतद्वदास्ति चेत्
ਇਥੇ ਹੀ ਦੱਸੋ—ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਦੇਹਕ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਕਮਠ, ਜੇ ਇਹ ਜਾਣਨਯੋਗ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਹੋ।
Verse 4
कमठ उवाच । सर्वमेतत्प्रवक्ष्यामि स्थिरो भूत्वा शृणुष्व तत् । यथा मम गुरुः प्राह यन्मे चेतसि संस्थितम्
ਕਮਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਸੁਣ। ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਹਾਂਗਾ।
Verse 5
ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात्सुरापः श्यावदंतकः । सुवर्णचौरः कुनखी दुश्चर्मा गुरुतल्पगः
ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖ਼ਸਰਾ-ਰੋਗ (ਖ਼ਯ ਰੋਗ) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦੰਦ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੋਨਾ ਚੁਰਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਖ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਜ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 6
संसर्गी सर्वरोगी स्यात्पंचपातकिनस्त्वमी । निंदामाकर्ण्य साधूनां बधिरः संप्रजायते
ਜੋ ਐਸੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੰਜ ਮਹਾਪਾਤਕੀ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹਿਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 7
स्वयं प्रकीर्तयेच्चापि मूकः पापोऽभिजायते । आज्ञालोपी गुरूणां च अपस्मारी भवेन्नरः
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਗੂੰਗਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਿਰਗੀ (ਅਪਸਮਾਰ) ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 8
अवज्ञाकारकस्तेषां कृमिरेवाभिजायते । उपेक्षतः पूज्यकार्यं दुष्प्रज्ञत्वं च जायते
ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਕੀੜਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੂਜਣਯਾਂ ਲਈ ਕਰਤਵ੍ਯ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 9
चौर्याय साधुद्रव्याणां दद्याद्यावत्पदानि च । तावद्वर्षाणि पंगुत्वं स प्राप्नोति नराधमः
ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਧਨ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਕਾਰਨ—ਜਿੰਨੇ ਕਦਮ ਉਹ ਚੱਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਉਹ ਨਰਾਧਮ ਲੰਗੜਾਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 10
दत्त्वा हरति तद्भूयो जायते कृकलासकः । कुपितानप्रसाद्यैव पूज्यान्स्याच्छीर्षरोगवान्
ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਫਿਰ ਉਹੀ ਵਸਤੂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛਿਪਕਲੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਰੁੱਸੇ ਹੋਏ ਪੂਜਣਯਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਿਰ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 11
रजस्वलामभिगच्छंश्च चंडालः संप्रजायते । वस्त्रापहारी चित्री स्यात्कृष्णकुष्ठी तथाग्निदः
ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਿਤ੍ਰੀ ਰੋਗੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲੇ ਕੋਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 12
दर्दुरो रूप्यहारी स्यात्कूटसाक्षी मुखारुजः । परदारांश्च कामेन द्रष्टा स्यादक्षिरोगवान्
ਚਾਂਦੀ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੇਡਕ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਏ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਾਮ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲਾ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਗ੍ਰਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 13
प्रतिज्ञायाप्रयच्छन्यो ह्यल्पायुर्जायते नरः । विप्रवृत्त्यपहारी स्यादजीर्णी सर्वदाऽधमः
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਅਲਪ-ਆਯੂ (ਥੋੜੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ) ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਦਾ ਰੋਗੀ ਅਤੇ ਨੀਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 14
नैष्ठिकान्नाशनाद्भूयो निवृत्तो रोगवान्सदा । पत्नीबहुत्वे त्वेकस्यां रेतोमोक्षः क्षयी भवेत्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਤਿਆਗੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਰੋਗੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹੋਣ ਪਰ ਉਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਛਈ ਰੋਗ (ਤਪਦਿਕ) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 15
स्वामिना धर्मयुक्तो यस्त्वन्यायेन समाचरेत् । स्वयं वा भक्षयेद्द्रव्यं स मूढः स्याज्जलोदरी
ਜੋ ਧਰਮੀ ਮਾਲਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਨਿਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਖੁਦ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਜਲੋਦਰ (ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰਨ) ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 16
दुर्बलं पीड्यमानं यो बलवान्समुपेक्षते । अंगहीनः स च भवेदन्नहृत्क्षुधितो भवेत्
ਜੋ ਬਲਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੇ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਚੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 17
व्यवहारे पक्षपाती जिह्वारोगी भवेन्नरः । धर्मप्रवृत्तिं सञ्चार्य पत्न्यादीष्टवियोगकृत्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਆਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 18
स्वयं पाकाग्रभोजी यो गलरोगमवाप्नुयात् । पंचयज्ञानकृत्वैव भुञ्जानो ग्रामशूकरः
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਕਵਾਨ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਲੇ ਦੇ ਰੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪੰਜ ਨਿੱਤ ਯਜਨਾਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੂਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 19
पर्वमैथुन कृन्मेही परित्यज्य स्वगेहिनीम् । वेश्यादिरक्तो मूढात्मा खल्वाटो जायते नरः
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਥੁਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਤਰ-ਰੋਗ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਰਕਤ ਹੋਇਆ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਗੰਜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 20
परिक्षीणान्मित्रबन्धून्स्वामिनं दयितानुगान् । अवमन्य निवृत्तात्मा क्लिष्टवृत्तिः सदा भवेत्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਫੇਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਬੰਧੂਆਂ, ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਭਾਵ ਨਾਲ ਅਨੁਗਾਮੀ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਕਲੇਸ਼ਭਰੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਜੀਵਨ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਵਾਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 21
छद्मनोपचरेद्यस्तु पितरौ स्वामिनं गुरून् । प्राप्तव्यार्थस्यातिकष्टात्परिभ्रंशोर्थजो भवेत्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਸਵਾਮੀ ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਛਲ-ਕਪਟ ਦਾ ਵਰਤਾਵ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਧਨ-ਸੰਪੱਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਯਤਨ ਕਰੇ—ਉਸੇ ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 22
विश्रब्धस्यापहारी तु दुःखानां भाजनं भवेत् । धार्मिके क्षुद्रकारी यो नरः स वामनो भवेत्
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਧਨ ਚੁਰਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਨੀਚਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵਾਮਨ (ਬੌਣਾ) ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 23
दुर्बलवृषवाही यः कटिलूती भवेत्स च
ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਬੋਝ ਲਾਦੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੰਕਾਏ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕਟੀਲੂਤੀ—ਨੀਚ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ—ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 24
जात्यंधश्चापि यो गोघ्नो निःपशुर्दुःखकृद्गवाम् । निर्दयो गोषु घाताद्यैः सदा सोध्वसु कष्टगः
ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ, ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ-ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਗੌਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰਦਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 25
निस्तेजकः सभायां यो गलगण्डी स जायते । सदा क्रोधी च चंडालः पूतिवक्त्रश्च सूचकः
ਜੋ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਘਟਾਏ, ਉਹ ਗਲਗੰਡ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਚੁਗਲਖੋਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੁਰਗੰਧੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
Verse 26
अजविक्रयकृद्व्याधः कुण्डाशी भृतको भवेत् । नास्तिकस्तिल पिंडी स्यादश्रद्धो गीतजीवनः
ਜੋ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵੇਚ ਕੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਸਾਈ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੰਡਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਨਾਸਤਿਕ ਤਿਲ-ਪਿੰਡੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੇਵਲ ਗਾਇਨ ਕਰ ਕੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 27
अभक्ष्यादो गण्डमाली स्त्रीखादी चाऽसुतस्य कृत् । अन्यायतो ज्ञानग्राही मूर्खो भवति मानवः
ਜੋ ਅਭੱਖ੍ਯ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ-ਹੀਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਹੜਪੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੂਰਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 28
शास्त्रचौरः केकराक्षः कथां पुण्यां च द्वेष्टि यः । कृमिवक्त्रः स च भवेद्विभ्रष्टो नरकात्कुधीः
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰੇ ਉਹ ਟੇਢੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁੰਨਮਈ ਧਰਮਕਥਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ ਜਨਮਦਾ ਹੈ; ਨਰਕ ਤੋਂ ਭਟਕਿਆ ਉਹ ਕੁਬੁੱਧੀ ਐਸੇ ਹੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 29
देवद्विजगवां वृत्तिहारको वांतभक्षकृत् । तडागारामभेत्ता यो भवेद्विकलपाणिकः
ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਜਾਂ ਗਊਆਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਜੋ ਉਲਟੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ—ਅਤੇ ਜੋ ਤਲਾਬਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਹਜ ਜਾਂ ਲੂਲ੍ਹੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
Verse 30
व्यवहारे च्छलग्राही भृत्यग्रस्तो भवेन्नरः । सदा पुरुषरोगी स्यात्परदाररतो नरः
ਜੋ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਛਲ-ਕਪਟ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੌਕਰਾਂ ਤੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਘੋਰ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 31
वात रोगी कुवैद्यः स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः । मधुमेही खरीगामी गोत्रस्त्रीमैथुनोऽप्रसूः
ਜੋ ਵਾਤ-ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ ਉਹ ਝੂਠਾ ਵੈਦ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਯਨ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰੇ ਉਹ ਰੋਗੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗਧੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰੇ ਉਹ ਮਧੁਮੇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੋਤ੍ਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰੇ ਉਹ ਨਿਸੰਤਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
Verse 32
स्वसारं मातरं पुत्रवधूं गच्छन्नबीजवान् । कृतघ्नः सर्व कार्याणां वैफल्यं समुपाश्नुते
ਜੋ ਆਪਣੀ ਭੈਣ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੀਜਹੀਨ (ਨਪੁੰਸਕ/ਬਾਂਝ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਮਨੁੱਖ, ਹੋਰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਹੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 33
इत्येष लक्षणोद्देशः पापिनां परिकीर्तितः । चित्रगुप्तोऽपि मुह्येत सकलस्यानुवर्णने
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਸਭ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਵੀ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 34
एते नरक विभ्रष्टा भुक्त्वा योनीः सहस्रशः । एवंविधैश्चिह्निताश्च जायंते लक्षणैर्नराः
ਇਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਨੀਆਂ ਭੋਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 35
ये हि धर्मं न मन्यंते तथा ये व्यसनैर्जिताः । अनुमानेन बोद्धव्यं यदेते शेषपापिनः
ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਉਹ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਪਾਪ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਹਨ।
Verse 36
येषां त्वंतगतं पापं स्वर्गाद्वा ये समागताः । सर्वव्यसननिर्मुक्ता धर्ममेकं भजन्ति ते
ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ—ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ—ਉਹ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਭਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 37
भवंति चात्र श्लोकाः । धर्मादनवमं सौख्यमधर्माद्दुःखसम्भवः । तस्माद्धर्मं सुखार्थाय कुर्यात्पापं विवर्जयेत्
ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ: ਧਰਮ ਤੋਂ ਅਟੱਲ ਸੁਖ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਖ ਲਈ ਧਰਮ ਕਰੇ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚੇ।
Verse 38
लोकद्वयेऽपि यत्सौख्यं तद्धर्मात्प्रोच्यते यतः । धर्ममेकमतः कुर्यात्सर्वकार्यार्थसिद्धये
ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਸੁਖ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕਾਰਜ ਤੇ ਹਰ ਲਕਸ਼ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 39
मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना
ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ (ਉਜਲੇ) ਕਰਮ ਨਾਲ ਤਾਂ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਵੀ ਜੀ ਲਵੇ; ਪਰ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਕਲਪ ਭਰ ਵੀ ਨਾ ਜੀਵੇ।
Verse 40
इति पृष्टं त्वया विप्र यथाशक्त्या मयेरितम् । असूक्तं सूक्तमथवा क्षंतव्यं किं वदामि च
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ! ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸੁਕਥਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਕਥਨ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਖ਼ਿਮਾ ਕਰੀਂ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ?
Verse 41
नारद उवाच । कमठस्यैतदाकर्ण्य अष्टवर्षस्य भाषितम् । भगवान्भास्करः प्रीतो बभूवातीव विस्मितः
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਠ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਕਮਠ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਯਦੇਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਰਹਿ ਗਏ।
Verse 42
प्रशशंस च तान्विप्रान्हारीतप्रमुखांस्तदा । अहो वसुमती धन्या द्विजैरेवंविधोत्तमैः
ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਹਾਰੀਤ ਆਦਿ ਅਗੇਵਾਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ: “ਅਹੋ! ਧਰਤੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਐਸੇ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।”
Verse 43
अथ प्रजापतिर्धन्यो यन्मर्यादाभिपाल्यते । अमीभिर्ब्राह्मणवरैर्धन्या वेदाश्च संप्रति
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਧੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰਯਾਦਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਵੇਦ ਵੀ ਧੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
Verse 44
येषां मध्ये बालबुद्धिरियमेतादृशी स्फुटा । हारीतप्रमुखानां हि का वै बुद्धिर्भविष्यति
ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਬਾਲਕ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਇੰਨੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਾਰੀਤ ਆਦਿ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਜ્ઞਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਵੇਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਉੱਚੀ ਹੋਵੇਗੀ!
Verse 45
असंशयं त्रिलोकस्थमेषामविदितं न हि । यथैतान्नारदः प्राह भूयस्तस्मादमी बहु
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਅਜਾਣ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹਨ।
Verse 46
इति प्रशस्य तान्विप्रान्प्रहृष्टो रविरव्रवीत् । अहं सूर्यो विप्रमुख्या युष्माकं दर्शनात्कृते
ਇਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨੋ, ਮੈਂ ਸੂਰਯ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਆਇਆ ਹਾਂ।”
Verse 47
समागतः सूर्यलोकात्प्राप्तं नेत्रफलं च मे । भवद्विधैर्विप्रमुख्यैः संजल्पनसहासनात्
“ਮੈਂ ਸੂਰਯਲੋਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ—ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਅਗੇਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ।”
Verse 48
अंत्यजा अपि पूयन्ते किं पुनर्मादृशा द्विजाः । सर्वथा नारदो धन्यो योऽसौ त्रैलोक्यतत्त्ववित्
ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਅੰਤਯਜ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦਵਿਜ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ! ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੰਨ ਹੈ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਦਾ ਜਾਨਣਹਾਰ ਹੈ।
Verse 49
युष्माभिर्बध्यते श्रेयो यस्य वै धूतकिल्विषैः । प्रणमामि च वः सर्वान्मनोबुद्धिसमाधिभिः । तपो विद्या च वृत्तं च यतो वार्द्धक्यकारणम्
ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਝੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਕਲਿਆਣ ਬੱਝਦਾ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤਪ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਹੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰੌਢਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹਨ।
Verse 50
वरं मत्तो वृणीध्वं च दुर्लभं यं हृदीच्छत । यूयं स्वयं हि वरदा मत्संगो मास्तु निष्फलः
ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ—ਜੋ ਵੀ ਦੁਲਭ ਦਾਨ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਰਦੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਵਰਦਾਤਾ ਹੋ; ਮੇਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਸੰਗ ਨਿਸ਼ਫਲ ਨਾ ਰਹੇ।
Verse 51
देवतानां हि संसर्गो निष्फलो नोपजायते । तस्मान्मत्तो वरं किंचिद्वृणुध्वं प्रददामि वः
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਦੇ ਨਿਸ਼ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 52
श्रीनारद उवाच । इति सूर्यवचः श्रुत्वा प्रहृष्टास्ते द्विजोत्तमाः
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਯ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦਵਿਜੋਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
Verse 53
संपूज्य परया भक्त्या पाद्यार्घ्यस्तुतिवंदनैः । मंडलादीन्महाजप्यान्गृणंतः प्रोचिरे रविम्
ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ—ਪਾਦ੍ਯ ਤੇ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਵੰਦਨਾ ਸਮੇਤ—ਮੰਡਲ ਆਦਿ ਮਹਾਜਪ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਵਿ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
Verse 54
जयादित्य जय स्वामिञ्जय भानो जयामल । जय वेदपते शश्वत्तारयास्मानहर्पते
ਜੈ ਹੋ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਸ੍ਵਾਮੀ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਭਾਨੁ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਜੈ ਹੋ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਤੀ—ਹੇ ਦਿਨਪਤੀ, ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਤਾਰੋ।
Verse 55
विप्राणां त्वं परो देवो विप्रसर्गोऽपि त्वन्मयः । नितरां पूतमेतन्नः स्थानं देव त्वयेक्षितम्
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸਮੁਦਾਇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਣ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਇਹ ਸਥਾਨ ਅਤਿਅੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 56
अद्य नः सफला वेदा अद्य नः सफलाः क्रियाः । अद्य नः सफलं गेहं त्वया संगम्य गोपते
ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਵੇਦ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ; ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਗੋਪਤੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਗਮ ਹੋ ਕੇ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਘਰ ਵੀ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 57
वरं यदि प्रदातासि तदेनं प्रवृणीमहे । आस्माकीनमिदं स्थानं न हि त्याज्यं कथंचन
ਜੇ ਤੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹੀ ਵਰ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ: ਸਾਡਾ ਇਹ ਸਥਾਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ।
Verse 58
श्रीसूर्य उवाच । यस्माद्भवद्भिः पूर्वं हि जयादित्येति चोदितम् । जयादित्य इति ख्यातस्तस्मात्स्थास्येऽत्र सर्वदा
ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ‘ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ’ ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ‘ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਅਤਏਵ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।
Verse 59
यावन्मही समुद्राश्च पर्वता नगराणि च । तावत्स्थानमिदं विप्रा न हि त्यक्ष्यामि कर्हिचित्
ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਤੀ—ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਨਗਰਾਂ ਸਮੇਤ—ਟਿਕੀ ਰਹੇਗੀ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੋ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਥਾਨ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇਗਾ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।
Verse 60
दारिद्र्यरोगसंघातान्दद्रवो मंडलानि च । कुष्ठादीन्नाशयिष्यामि भजतामत्र संस्थितः
ਇੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੋ ਭਗਤ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਭਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ—ਦਾਦ-ਮੰਡਲ ਆਦਿ ਅਤੇ ਕੋਢ ਵਰਗੇ ਰੋਗਾਂ ਸਮੇਤ।
Verse 61
यो मामत्र स्थितं चापि पूजयिष्यति मानवः । सूर्यलोकमिवागम्य पूजां तस्य भजाम्यहम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੈਨੂੰ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੇਗਾ, ਉਹ ਮਾਨੋ ਸੂਰਯਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਆਪ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
Verse 62
श्रीनारद उवाच । एवमुक्ते भगवता हारीताद्या द्विजोत्तमाः । मूर्तिं संस्थापयामासुर्वेदोदितविधानतः
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਣ ਉਪਰੰਤ, ਹਾਰੀਤ ਆਦਿ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ—ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਤ ਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ—ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
Verse 63
ततो द्विजाः प्राहुरेवं कमठं त्वत्कृते रविः । अत्र स्वामी स्थितस्तस्मात्प्रथमं स्तुहि त्वं रविम्
ਤਦੋਂ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਕਮਠ ਨੂੰ ਇਉਂ ਆਖਿਆ: ‘ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਇੱਥੇ ਵਿਦਮਾਨ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਰਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ।’
Verse 64
इत्युक्तो ब्राह्मणैः सर्वैः कमठो वाग्ग्मिनां वरः । प्रणिपत्य जयादित्यं महास्तोत्रमिदं जगौ
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਮਠ ਨੇ ਜਯ ਆਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਮਹਾ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਗਾਇਆ।
Verse 65
न त्वं कृतः केवलसंश्रुतश्च यजुष्येवं व्याहरत्यादिदेव । चतुर्विधा भारती दूरदूरं धृष्टः स्तौमि स्वार्थकामः क्षमैतत्
ਹੇ ਆਦਿ-ਦੇਵ! ਤੂੰ ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਨ ਕੇਵਲ ਸੁਣਿਆ-ਸੁਣਾਇਆ ਹੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਯਜੁਰਵੇਦ ਤੈਨੂੰ ਇਉਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰ ਰੂਪ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਭੀ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਧਿੱਠਾਈ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇਸ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰੀਂ।
Verse 66
मार्तंडसूर्यांशुरविस्तथेन्द्रो भानुर्भगश्चार्यमा स्वर्णरेताः
ਤੂੰ ਮਾਰਤੰਡ ਹੈਂ, ਸੂਰਯ ਹੈਂ, ਅੰਸ਼ੁ ਹੈਂ, ਰਵੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਭਾਨੁ ਹੈਂ, ਭਗ ਹੈਂ, ਅਰ੍ਯਮਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸੁਵਰਨ-ਬੀਜ (ਦੀਪਤ) ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
Verse 67
दिवाकरो मित्रविष्णुश्च देव ख्यातस्त्वं वै द्वादशात्मा नमस्ते । लोकत्रयं वै तव गर्भगेहं जलाधारः प्रोच्यसे खं समग्रम्
ਹੇ ਦੇਵ! ਤੂੰ ਦਿਵਾਕਰ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੂੰ ਬਾਰਾਂ-ਰੂਪੀ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਗਰਭ-ਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ; ਤੂੰ ਜਲਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਆਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।
Verse 68
नक्षत्रमाला कुसुमाभिमाला तस्मै नमो व्योमलिंगाय तुभ्यम्
ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੁੱਥੀ ਹੋਈ—ਹੇ ਵਿਓਮ-ਲਿੰਗ (ਆਕਾਸ਼-ਲਿੰਗ), ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
Verse 69
त्वं देवदेवस्त्वमनाथनाथस्त्वं प्राप्यपालः कृपणे कृपालुः । त्वं नेत्रनेत्रं जनबुद्धिबुद्धिराकाशकाशो जय जीवजीवः
ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਨਾਥਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਨੇਤਰ ਦਾ ਨੇਤਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਹੈਂ—ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵ!
Verse 70
दारिद्र्यदारिद्र्य निधे निधीनाममंगलामंगल शर्मशर्म । रोगप्ररोगः प्रथितः पृथिव्यां चिरं जयादित्य जयाप्रमेय
ਹੇ ਨਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਨਿਧਾਨ—ਤੂੰ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦੀ ਵੀ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੰਗਲਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲ, ਹੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹੌਸ਼ਧੀ—ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ; ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ, ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ।
Verse 71
व्याधिग्रस्तं कुष्ठरोगाभिभूतं भग्न प्राणं शीर्णदेहं विसंज्ञम् । माता पिता बांधवाः संत्यजंति सर्वैस्त्यक्तं पासि कोस्ति त्वदन्यः
ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਕੋੜ੍ਹ ਨਾਲ ਦਬਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ ਟੁੱਟਦੇ, ਦੇਹ ਖ਼ਸਤਾਹਾਲ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼—ਜਦ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਣ, ਤਦ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੂੰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ?
Verse 72
त्वं मे पिता त्वं जननी त्वमेव त्वं मे गुरुर्बान्धवाश्च त्वमेव । त्वं मे धर्मस्त्वं च मे मोक्षमार्गो दासस्तुभ्यं त्यज वा रक्ष देव
ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੇ ਬਾਂਧਵ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਮੋਖਸ਼-ਮਾਰਗ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ—ਹੇ ਦੇਵ, ਚਾਹੇ ਤਿਆਗ ਦੇ ਜਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ।
Verse 73
पापोऽस्मि मूढोऽस्मि महोग्रकर्मा रौद्रोऽस्मि नाचारनिधानमस्मि । तथापि तुभ्यं प्रणिपत्य पादयोर्जयं भक्तानामर्पय श्रीजयार्क
ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੂੜ੍ਹ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਹਨ। ਮੈਂ ਰੌਦ੍ਰ ਹਾਂ, ਸਦਾਚਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜਯਾਰਕ, ਆਪਣੇ ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਜੈ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼।
Verse 74
नारद उवाच । एवं स्तुतो जयादित्यः कमठेन महात्मना । स्निग्धगंभीरया वाचा प्राह तं प्रहसन्निव
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਕਮਠ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਹੋ ਕੇ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਨੇਹੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
Verse 75
जयादित्याष्टकमिदं यत्त्वया परिकीर्तितम् । अनेन स्तोष्यते यो मां भुवि तस्य न दुर्लभम्
ਇਹ ‘ਜਯਾਦਿਤ੍ਯਾਸ਼ਟਕ’ ਜੋ ਤੂੰ ਉਚਾਰਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
Verse 76
रविवारे विशेषेण मां समभ्यर्च्य यः पठेत् । तस्य रोगा न शिष्यंति दारिद्र्यं च न संशयः
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਰੋਗ ਟਿਕਦੇ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 77
त्वया च तोषितो वत्स तव दद्मि वरंत्वमुम् । सर्वज्ञो भुवि भूत्वा त्वं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵਤਸ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
Verse 78
त्वत्पिता स्मृतिकारश्च भविष्यति द्विजार्चितः । स्थानस्यास्य न नाशश्च कदाचित्प्रभविष्यति
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਇਕ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਬਣੇਗਾ, ਦਵਿਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 79
न चैतत्स्थानकं वत्स परित्यक्ष्यामि कर्हिचित् । एवमुक्ता स भगवान्ब्राह्मणैरर्चितः स्तुतः
ਅਤੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਵਤਸ, ਮੈਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਅਤੇ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
Verse 80
अनुज्ञाप्य द्विजेद्रांस्तांस्तत्रैवांतर्दधे प्रभुः । एवं पार्थ समुत्पन्नो जयादित्योऽत्र भूतले
ਉਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਵਿਜਾਂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 81
आश्विने मासि संप्राप्ते रविवारे च सुव्रत । आश्विने भानुवारेण यो जयादित्यमर्चयेत्
ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਕੋਈ ਆਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ (ਵਿਜੈ ਸੂਰਜ) ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੇ…
Verse 82
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति । पूजनाद्रक्तमाल्यैश्च रक्तचंदनकुंकुमैः
ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਤੱਕ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ—ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਲੇਪ ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਨਾਲ—
Verse 83
लेपनाद्गंधधूपाद्यै नैवेद्येर्घृतपायसैः । ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः
ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਲੇਪਨ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਧੂਪ ਆਦਿ ਅਤੇ ਘੀ ਤੇ ਖੀਰ ਵਰਗੇ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਨਾਲ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਸ਼ਯਨ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭੀ…
Verse 84
मुच्यते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं च गच्छति । पुत्रदारधनान्यायुः प्राप्य सां सारिकं सुखम्
…ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਧਨ ਅਤੇ ਆਯੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭੀ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
Verse 85
इष्टकामैः समायुक्तः सूर्यलोके चिरं वसेत्
ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੂਰਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਿਰਕਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
Verse 86
सर्वेषु रविवारेषु जयादित्यस्य दर्शनम् । कीर्तनं स्मरणं वापि सर्व रोगोपशांतिदम्
ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ—ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ, ਸਿਮਰਨ ਭੀ—ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 87
अनादिनिधनं देवमव्यक्तं तेजसां निधिम् । ये भक्तास्ते च लीयंते सौरस्थाने निरामये
ਉਹ ਦੇਵ ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ ਹੈ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਹੈ, ਤੇਜਾਂ ਦਾ ਨਿਧਾਨ ਹੈ। ਜੋ ਭਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਭੀ ਨਿਰਾਮਯ ਸੌਰ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Verse 88
सूर्योपरागे संप्राप्ते रविकूपे समाहितः । स्नानं यः कुरुते पार्थ होमं कुर्यात्प्रयत्नतः
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ-ਗ੍ਰਹਿਣ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਰਵਿਕੂਪ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੋਮ ਵੀ ਕਰੇ।
Verse 89
दानं चैव यथाशक्त्या जयादित्याग्रतः स्थितः । तस्य पुण्यस्य माहात्म्यं शृणुष्वैकमना जय
ਅਤੇ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਹੇ ਜਯਾ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ।
Verse 90
कुरुक्षेत्रेषु यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करेषु च । वाराणस्यां च यत्पुण्यं प्रयागे नैमिषेऽपि वा । तत्पुण्यं लभते मर्त्यो जयादित्यप्रसादतः
ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ; ਵਾਰਾਣਸੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਂ ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ—ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਮਰਤ੍ਯ ਜਯਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।