Adhyaya 21

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कथं दुर्गेति वै नाम देव्या जातंमुमासुत । कथं च काश्यां सा सेव्या समाचक्ष्वेति मामिह

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਉਮਾ-ਪੁੱਤਰ! ਦੇਵੀ ਦਾ ‘ਦੁਰਗਾ’ ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸਮਝਾ।

Verse 2

स्कंद उवाच । कथयामि महाबुद्धे यथा कलशसंभव । दुर्गा नामाभवद्देव्या यथा सेव्या च साधकैः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਬੁੱਧੀ, ਹੇ ਕਲਸ਼-ਸੰਭਵ ਅਗਸਤ੍ਯ! ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਦੁਰਗਾ’ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਹੜੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਕਰਨ।

Verse 3

दुर्गो नाम मदादैत्यो रुरु दैत्यांगजोभवत् । यश्च तप्त्वा तपस्तीव्रं पुंभ्योजेयत्वमाप्तवान्

ਰੁਰੂ ਦੈਤ੍ਯ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ‘ਦੁਰਗ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦੈਤ੍ਯ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਅਜੇਯ ਰਹੇ।

Verse 4

ततस्तेनाखिला लोका भूर्भुवःस्वर्मुखा अपि । स्वसात्कृता विनिर्जित्य रणे स्वभुजसारतः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੁਜਬਲ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਭੂਹ, ਭੁਵਹ ਅਤੇ ਸ੍ਵਹ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 5

स्वयमिंद्रः स्वयं वायुः स्वयं चंद्रः स्वयं यमः । स्वयमग्निः स्वयं पाशी धनदोभूत्स्वयं बली

ਇੰਦਰ ਆਪ, ਵਾਯੁ ਆਪ, ਚੰਦਰ ਆਪ, ਯਮ ਆਪ; ਅਗਨੀ ਆਪ, ਪਾਸਧਾਰੀ ਵਰੁਣ ਆਪ, ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਕੁਬੇਰ ਆਪ—ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਕਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 6

स्वयमीशानरुद्रार्क वसूनां पदमाददे । तत्साध्वसाद्विमुक्तानि तपांस्यति तपस्विभिः

ਉਸ ਨੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸੂਰ੍ਯ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਪਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਏ। ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਤਪਸ੍ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ।

Verse 7

न वेदाध्ययनं चक्रुर्ब्राह्मणास्तद्भयादिताः । यज्ञवाटा विनिर्ध्वस्तास्तद्भटैरतिदुःसहैः

ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਅਤਿ ਅਸਹਿਣ ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਯਜ੍ਞ-ਵਾਟਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

विध्वस्ता बहुशः साध्व्यस्तैरमार्गकृतास्पदैः । प्रसभं च परस्वानि अपहृत्य दुरासदाः

ਅਨੇਕ ਸਤੀ-ਸਾਧਵੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰੰਵਾਰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਅਤੇ ਅਦਮ੍ਯ ਉਹ ਪਰਾਏ ਧਨ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੁੱਟ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

Verse 9

अभोक्षिषुर्दुराचाराः क्रूरकर्मपरिग्रहाः । नद्यो विमार्गगा आसञ्ज्वलंति न तथाग्नयः

ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਹ ਉਪਦ੍ਰਵ ਮਚਾਉਂਦੇ ਰਹੇ; ਨਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਅੱਗਾਂ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਤਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਭੜਕਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 10

ज्योतींषि न प्रदीप्यंति तद्भयाकुलितान्यहो । दिग्वधूवसनन्यासन्विच्छायानि समंततः

ਹਾਏ! ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋਏ ਦੀਵੇ-ਜੋਤ ਨਹੀਂ ਜਗਮਗਾਉਂਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਚੌਹੀਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਰਛਾਇਆ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਸ਼ਾ-ਵਧੂਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰ ਰੱਖੇ ਹੋਣ।

Verse 11

धर्मक्रियाविलुप्ताश्च प्रवृत्ताः सुकृतेतराः । त एव जलदीभूय ववृषुर्निज लीलया

ਧਰਮ-ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਲੁਪਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਪੁੰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਗਏ; ਉਹੀ ਲੋਕ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 12

सस्यानि तद्भयात्सूते त्वनुप्तापि वसुंधरा । सदैव फलिनो जातास्तरवोप्यवकेशिनः

ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਬੀਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਅਨਾਜ ਉਗਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਦਾ ਫਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 13

बंदीकृताः सुरर्षीणां पत्न्यस्तेनातिदर्पिणा । दिवौकसः कृतास्तेन समस्ताः काननौकसः

ਉਸ ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੇ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਰਲੋਕ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਵਾਂਗ ਜੀਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 14

मर्त्या अमर्त्यान्स्वगृहं प्राप्तानपि भयार्दिताः । अपि संभाषमात्रेण नार्च्चयंति विपज्जुषः

ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਰਤ ਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਕਰਦੇ; ਵਿਪਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਲਾਮ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ।

Verse 15

स्कंद उवाच । न कौलीन्यं न सद्वृत्तं महत्त्वाय प्रकल्पते । एकमेव पदं श्रेयः पदभ्रंशो हि लाघवम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾ ਕੁਲਿਨਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਸਦਾਚਾਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਹਾਨਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪੱਕਾ ਕਦਮ ਮੰਗਲ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਦ ਤੋਂ ਡਿਗਣਾ ਨੀਚਤਾ ਹੈ।

Verse 16

विपद्यपि हि ते धन्या न ये दैन्यप्रणोदिताः । धनैर्मलिनचित्तानामालभंतेंगणं क्वचित्

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੈਨਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਰ ਧਨ ਨਾਲ ਮਲਿਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕੇਵਲ ਧਨ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 17

पंचत्वमेव हि वरं लोके लाघववर्ज्जितम् । नामरत्वमपि श्रेयो लाघवेन समन्वितम्

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨੀਚਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੌਤ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਰ ਹੈ; ਨੀਚਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਨਾਮ-ਰਹਿਤ ਅਮਰਤਾ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 18

त एव लोके जीवंति पुण्यभाजस्त एव वै । विपद्यपि न गांभीर्यं यच्चेतोब्धिः परित्यजेत्

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਹਿਰਦਾ ਵਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।

Verse 19

कदाचित्संपदुदयः कदाचिद्विपदुद्गमः । दैवाद्द्वयमपि प्राप्य धीरो धैर्यं न हापयेत्

ਕਦੇ ਸੰਪੱਤਾ ਉਗਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵਿਪਤਾ ਉੱਠਦੀ ਹੈ; ਦੈਵ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਧੀਰਜ ਨਾ ਗਵਾਏ।

Verse 20

उदयानुदयौ प्राज्ञैर्द्रष्टव्यौ पुष्पवंतयोः । सदैकरूपताऽत्याज्या हर्षाहर्षौ ततोऽध्रुवौ

ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਉ ਤੇ ਮੁਰਝਾਉ ਵੇਖੀਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਤ्थਾਨ-ਪਤਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ; ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਛੱਡੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੱਸਣਾ ਤੇ ਰੋਣਾ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।

Verse 21

यस्त्वापदं समासाद्य दैन्यग्रस्तो विपद्यते । तस्य लोकद्वयं नष्टं तस्माद्दैन्यं विवर्जयेत्

ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਪਤਾ ਆ ਪਏ ਤਾਂ ਦੈਨਤਾ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗੋ।

Verse 22

आपद्यपि हि ये धीरा इह लोके परत्र च । न तान्पुनः स्पृशेदापत्तद्धैर्येणावधीरिता

ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਭੀ ਜੋ ਧੀਰਜਵਾਨ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਪੱਤੀ ਨਹੀਂ ਛੂਹਦੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਧੈਰਜ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 23

भ्रष्टराज्याश्च विबुधा महेशं शरणं गताः । सर्वज्ञेन ततो देवीप्रेरिताऽसुरमर्दने

ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਗਏ। ਤਦ ਸਰਵਜ੍ਞ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਸੁਰ-ਮਰਦਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

Verse 24

माहेश्वरीं समासाद्य भवान्याज्ञां प्रहृष्टवत् । अमर्त्यायाऽभयं दत्त्वा समरायोपचक्रमे

ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾ ਕੇ, ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਮਰਾਂ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਯੁੱਧ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤ ਹੋਈ।

Verse 25

कालरात्रीं समाहूय कांत्या त्रैलोक्यसुंदरीम् । प्रेषयामास रुद्राणी तमाह्वातुं सुरद्रुहम्

ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਨੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ—ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਸੁੰਦਰੀ—ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਦ੍ਰੋਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।

Verse 26

कालरात्री समासाद्य तं दैत्यं दुष्टचेष्टितम् । उवाच दैत्याधिपते त्यज त्रैलोक्यसंपदम्

ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੀ ਸੰਪੱਤਾ (ਸਰਬਸੱਤਾ) ਤਿਆਗ ਦੇ।”

Verse 27

त्रिलोकीं लभतामिंद्रस्त्वं तु याहि रसातलम् । प्रवर्तंतां क्रियाः सर्वा वेदोक्ता वेदवादिनाम्

ਇੰਦ੍ਰ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ; ਤੂੰ ਤਾਂ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਜਾ। ਵੇਦ-ਉਕਤ ਕਰਮ, ਵੇਦ-ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਿਰਵਿਘਨ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ।

Verse 28

अथ चेद्गर्वलेशोऽस्ति तदायाहि समाजये । अथवा जीविताकांक्षी तदिंद्रं शरणं व्रज

ਜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਅੰਸ਼ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।

Verse 29

इति वक्तुं महादेव्या महामंगलरूपया । त्वदंतिके प्रेषिताहं मृत्युस्ते तदुपेक्षया

ਇਹ ਕਹਿਣ ਲਈ, ਮਹਾ-ਮੰਗਲ-ਸਰੂਪ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਉਸੇ ਉਪੇਖਾ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 30

अतो यदुचितं कर्तुं तद्विधेहि महासुर । परं हितं चेच्छृणुयाज्जीवग्राहं ततो व्रज

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ, ਜੋ ਉਚਿਤ ਹੈ ਉਹੀ ਕਰ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇਂ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਉਪਾਯ ਲੱਭ ਕੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ ਜਾ।

Verse 31

इत्याकर्ण्य वचो देव्या महाकाल्याः स दैत्यराट् । प्रजज्वाल तदा क्रोधाद्गृह्यतां गृह्यतामियम्

ਦੇਵੀ ਮਹਾਕਾਲੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਚੀਖਿਆ: “ਫੜੋ ਇਸ ਨੂੰ—ਫੜੋ ਇਸ ਨੂੰ!”

Verse 32

त्रैलोक्यमोहिनी ह्येषा प्राप्ता मद्भाग्यगौरवैः । त्रैलोक्यराज्यसंपत्ति वल्ल्याः फलमिदं महत्

ਸਚਮੁੱਚ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਦੇਵੀ ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਗੌਰਵ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਰਾਜ-ਸੌਭਾਗ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਰੂਪੀ ਲਤਾ ਦਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪੱਕਾ ਫਲ ਹੈ।

Verse 33

एतदर्थं हि देवर्षि नृपा बंदी कृता मया । अनायासेन मे प्राप्ता गृहमेषा शुभोदयात्

ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਇਸੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੈਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸ਼ੁਭ ਭਾਗ ਦੇ ਉਦਯ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਪ ਆ ਗਈ ਹੈ।

Verse 34

अवश्यं यस्य योग्यं यत्तत्तस्येहोपतिष्ठते । अरण्ये वा गृहे वापि यतो भाग्यस्य गौरवात्

ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ—ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਗ੍ਯ ਦੇ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਬਲ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 35

अंतःपुरचरा एतां नयंत्वंतःपुरं महत् । अनया सदलं कृत्या मम राष्ट्रमलंकृतम्

ਅੰਤਹਪੁਰ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਣ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 36

अहो महोदयश्चाद्य जातो मम महामते । केवलं न ममैकस्य सर्वदैत्यान्वयस्य च

ਅਹੋ! ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ! ਅਤੇ ਇਹ ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਇਕਲੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤ੍ਯ-ਵੰਸ਼ ਲਈ ਹੈ।

Verse 37

नृत्यंतु पितरश्चाद्य मोदंतां बांधवाः सुखम् । मृत्युः कालोंऽतको देवाः प्राप्नुवंत्वद्य मे भयम्

ਅੱਜ ਪਿਤਰ ਨੱਚਣ, ਮੇਰੇ ਬਾਂਧਵ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਮ੍ਰਿਤਿਉ, ਕਾਲ, ਅੰਤਕ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ—ਅੱਜ—ਮੇਰੇ ਭੈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ!

Verse 38

इति यावत्समायातास्तां नेतुं सौविदल्लकाः । तावत्तया कालरात्र्या प्रत्युक्तो दैत्यपुंगवः

ਇਤਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਸੌਵਿਦੱਲਕ ਸੇਵਕ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨੇ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 39

कालरात्र्युवाच । दैत्यराज महाप्राज्ञ नैतद्युक्तं भवादृशाम् । वयं दूत्यः परवशा राजनीतिविदुत्तम

ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ! ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਪਰਾਏ ਹੁਕਮ ਹੇਠ ਬੱਝੀਆਂ ਦੂਤੀਆਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਜਾਣਕਾਰ।’

Verse 40

अल्पोपि दूतसंबाधां न विदध्यात्कदाचन । किं पुनर्ये भवादृक्षा महांतो बलिनोऽधिपाः

ਛੋਟਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਜਾਂ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ, ਬਲਵਾਨ ਅਧਿਪਤੀ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ!

Verse 41

दूतीषु कोनुरागोयं महाराजाल्पिकास्विह । अनायासेन च वयमायास्यामस्तदागमात्

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਦੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮੋਹ ਹੈ? ਫਿਰ ਵੀ, ਜਦ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਸੀਂ ਬਿਨਾ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਆਪ ਹੀ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵਾਂਗੀਆਂ।

Verse 42

विजित्य समरे तां तु स्वामिनीं मम दैत्यप । मादृशीनां सहस्रणि परिभुंक्ष्व यथेच्छया

ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਪਤੀ! ਮੇਰੀ ਉਸ ਸਵਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ।

Verse 43

अद्यैव ते महासौख्यं भावितस्याविलोकनात् । बांधवानां सुखं तेद्य भविता सह पूर्वजैः

ਅੱਜ ਹੀ, ਜੋ ਭਾਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਮਿਲੇਗਾ; ਅਤੇ ਅੱਜ ਹੀ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੇਰੇ ਬਾਂਧਵਾਂ ਦਾ ਸੁਖ ਵੀ ਸਫਲ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 44

संपत्स्यंतेऽद्य ते कामाः सर्वे ये चिरचिंतिताः । अबला सा च मुग्धा च तस्यास्त्राता न कश्चन

ਅੱਜ ਤੇਰੀਆਂ ਉਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜੋ ਤੂੰ ਚਿਰੋਂ ਤੋਂ ਸੋਚਦਾ ਆਇਆ ਹੈਂ। ਉਹ ਅਬਲਾ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 45

सर्वरूपमयी चैव तां भवान्द्रष्टुमर्हति । अहं हि दर्शयिष्यामि यत्र साऽस्ति जगत्खनिः

ਉਹ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਆਪ ਤੈਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂਗੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹੈ—ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਖਾਣੀ, ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਹੈ।

Verse 46

धृतायामपि चैकस्यां कस्ते कामो भविष्यति । अहं ते सन्निधिं नैव त्यक्ष्याम्यद्य दिनावधि

ਜੇ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪਕੜ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਕਾਮਨਾ ਬਾਕੀ ਰਹੇਗੀ? ਮੈਂ ਅੱਜ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਸਨਿੱਧੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੀ।

Verse 47

ततो निवारयैतान्मामादित्सून्सौविदल्लकान् । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः स कामक्रोधमोहितः

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸੌਵਿਦੱਲਕ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਕੜਨ ਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕੋ!” ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 48

तामेव बह्वमंस्तैकां दूतीं मृत्योरिवासुरः । शुद्धांतरक्षिणश्चैतां शुद्धां तं प्रापयंत्वरम्

ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਉਸ ਇਕੱਲੀ ਦੂਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਹੀ ਸਮਝਿਆ। ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਹਰੀ, ਭਾਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ।

Verse 49

इति तेन समादिष्टाः सर्वे वर्पवरा मुने । तां धर्तुमुद्यमं चक्रुर्बलेन बलवत्तराः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਸੇਵਕ-ਯੋਧੇ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਬਲਵਾਨ, ਬਲਪੂਰਵਕ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 50

सा तान्भस्मीचकाराशु हुंकारजनिताग्निना । ततो दैत्यपतिः क्रुद्धो दृष्ट्वा तान्भस्मसात्कृतान्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁੰਕਾਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖ ਬਣਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ।

Verse 51

क्षणेनैव तया दूत्या दैत्त्यास्त्र्ययुतसंमितान् । दृशा व्यापारयामास दुर्धरं दुर्मुखं खरम्

ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੂਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਦੈਤ-ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮਾਨ ਬਲ ਚਲਾ ਦਿੱਤਾ—ਅਟੱਲ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ।

Verse 52

सीरपाणिं पाशपाणिं सुरेंद्रदमनं हनुम् । यज्ञारिं खङ्गलोमानमुग्रास्यं देवकंपनम्

“(ਸੱਦੋ) ਸੀਰਪਾਣੀ, ਪਾਸ਼ਪਾਣੀ, ਸੁਰੇਂਦ੍ਰ-ਦਮਨ ਹਨੂਮਾਨ; ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਵੈਰੀ ਖੰਗਲੋਮਨ, ਉਗ੍ਰਾਸ੍ਯ ਅਤੇ ਦੇਵਕੰਪਨ।”

Verse 53

बद्ध्वा पाशैरिमां दुष्टामानयंत्वाशु दानवाः । विध्वस्तकेशवेशां च विस्त्रस्तांबरभूषणाम्

“ਪਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟਣੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ, ਹੇ ਦਾਨਵੋ—ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਸ ਤੇ ਵੇਸ਼ ਵਿਖਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਬਰ-ਭੂਸ਼ਣ ਛਿਟਕੇ ਪਏ ਹਨ।”

Verse 54

इति दैत्याधिपादेशाद्दुर्धरप्रमुखास्ततः । पाशासिमुद्गरधरास्तामादातुं कृतोद्यमाः

ਇਉਂ ਦੈਤ੍ਯਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਦੁਰਧਰ ਆਦਿਕ ਪਾਸ਼, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਮੁਦਗਰ ਧਾਰੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲੇ।

Verse 55

गिरींद्रगुरुवर्ष्माणः शस्त्रास्त्रोद्यतपाणयः । दिगंतं ते परिप्राप्तास्तदुच्छ्वासानिलाहताः

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ; ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਉੱਠਾਏ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦੌੜੇ—ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 56

तेषूड्डीनेषु दैत्येषु शतकोटिमितेषु च । निर्जगाम ततः सा तु कालरात्रिर्नभोध्वगा

ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੈਤ੍ਯ—ਸੌ ਕਰੋੜ ਗਿਣਤੀ ਦੇ—ਉੱਡਾ ਕੇ ਛਿਤਰ-ਬਿਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਆਕਾਸ਼-ਗਾਮਿਨੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 57

ततस्तां तु विनिर्यांतीमनुजग्मुर्महासुराः । कोटिकोटिसहस्राणि पूरयित्वा तु रोदसी

ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲੀ, ਮਹਾ-ਅਸੁਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ; ਕਰੋੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੋੜਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 58

दुर्गोनाम महादैत्यः शतकोटि रथावृतः । गजानामर्बुदशतद्वयेनपारिवारितः

ਦੁਰਗਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਅੱਗੇ ਆਇਆ, ਸੌ ਕਰੋੜ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਅਰਬੁਦ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਿਤ ਸੀ।

Verse 59

कोट्यर्बुदेन सहितो हयानां वातरंहसाम् । पदातिभिरसंख्यातैः पच्चूर्णितशिलोच्चयैः

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਤ-ਵੇਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਕੋਟਿ-ਅਰਬੁਦ ਸੀ; ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਸਨ ਜੋ ਪੱਥਰੀਲੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

Verse 60

उदायुधैर्महाभीमैःकृतत्रिजगतीभयैः । समेतः स महादैत्यो दुर्गः क्रुद्धो विनिर्ययौ

ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾ-ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਉਹ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯ ਦੁਰਗਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।

Verse 61

अथ दृष्ट्वा महादेवी विंध्याचलकृतालयाम् । आगत्य कालरात्र्यां च निवेदित तदागसम्

ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਵਿਂਧਿਆਚਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆ ਕੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਗੱਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤੀ।

Verse 62

महाभुजसहस्राढयां महातेजोभिबृंहिताम् । तत्तद्घोरप्रहरणां रणकौतुकसादराम्

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਅਤਿਸ਼ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਭਰੀ ਹੋਈ; ਉਹ ਨਾਨਾ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਹਾਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਰਣ-ਕੌਤੁਕ ਲਈ ਸਾਦਰ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।

Verse 63

प्रौद्यच्चंद्रसहस्रांशु निर्मार्जित शुभाननाम् । लावण्यवार्धि निर्गच्छच्चंचच्चंद्रैकचंद्रिकाम्

ਹਜ਼ਾਰ ਉਗਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧੋ ਕੇ ਚਮਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੁਖ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਲਾਵਣ੍ਯ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਕੰਬਦੀ ਇਕੋ ਚੰਦਨੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਨਿਕਲੀ।

Verse 64

महामाणिक्यनिचय रोचिःखचितविग्रहाम् । त्रैलोक्यरम्यनगरी सुप्रकाशप्रदीपिकाम्

ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਮਹਾਮਾਣਿਕਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਮਣੀਯ ਨਗਰੀ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦੀਪਕ ਹੋਵੇ।

Verse 65

हरनेत्राग्निनिर्दग्ध कामजीवातुवीरुधम् । लसत्सौंदर्यसंभार जगन्मोहमहौषधिम्

ਹਰ ਦੇ ਨੇਤਰ-ਅਗਨਿ ਨਾਲ ਸੜੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬੂਟੀ; ਚਮਕਦੇ ਸੌੰਦਰ੍ਯ-ਸੰਭਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਮਹੌਸ਼ਧੀ ਸੀ।

Verse 66

विषमेषु शरैर्भिन्नहृदयो दैत्यपुंगवः । आदिष्टवान्महासैन्यनायकानुप्रशासनः

ਵਿਪਤ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿਦ੍ਰਿਤ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਦੈਤ੍ਯ-ਪੁੰਗਵ, ਮਹਾਸੈਨ੍ਯ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਰਕੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 67

अयि जंभ महाजंभ कुजंभ विकटानन । लंबोदर महाकाय महादंष्ट्र महाहनो

ਹੇ ਜੰਭ, ਮਹਾਜੰਭ, ਕੁਜੰਭ, ਵਿਕਟ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਲੰਬੋਦਰ, ਮਹਾਕਾਯ, ਮਹਾਦੰਸ਼ਟ੍ਰ, ਮਹਾਹਨੂ ਵਾਲੇ!

Verse 68

पिंगाक्ष महिषग्रीव महोग्रात्युग्रविग्रह । क्रूराक्ष क्रोधनाक्रंद संक्रंदन महाभय

ਹੇ ਪਿੰਗਾਖ਼, ਮਹਿਸ਼-ਗ੍ਰੀਵ, ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਕ੍ਰੂਰ-ਨੇਤਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ—ਹੇ ਸੰਕ੍ਰੰਦਨ, ਮਹਾਭਯ!

Verse 69

जितांतक महाबाहो महावक्त्र महीधर । दुंदुभे दुंदुभिरव महादुंदुभिनासिक

ਹੇ ਜਿਤਾਂਤਕ, ਮਹਾਬਾਹੋ! ਹੇ ਮਹਾਵਕਤ੍ਰ, ਮਹੀਧਰ! ਹੇ ਦੁੰਦੁਭੇ, ਦੁੰਦੁਭਿ-ਰਵ! ਹੇ ਮਹਾਦੁੰਦੁਭਿ-ਨਾਸਿਕ!

Verse 70

उग्रास्य दीर्घदशनमेवकेश वृकानन । सिंहास्य सूकरमुख शिवाराव महोत्कट

ਹੇ ਉਗ੍ਰਾਸ੍ਯ, ਦੀਰਘ-ਦਸ਼ਨ! ਹੇ ਏਵਕੇਸ਼, ਵ੍ਰਕਾਨਨ! ਹੇ ਸਿੰਹਾਸ੍ਯ, ਸੂਕਰਮੁਖ! ਹੇ ਸ਼ਿਵਾਰਾਵ, ਮਹੋਤਕਟ!

Verse 71

शुकतुंड प्रचंडास्य भीमाक्ष क्षुदमानस । उलूकनेत्र कंकास्य काकतुंड करालवाक्

ਹੇ ਸ਼ੁਕ-ਤੁੰਡ, ਪ੍ਰਚੰਡਾਸ੍ਯ! ਹੇ ਭੀਮਾਖ਼, ਖ਼ੁਦ-ਮਾਨਸ! ਹੇ ਉਲੂਕ-ਨੇਤਰ, ਕਂਕਾਸ੍ਯ! ਹੇ ਕਾਕ-ਤੁੰਡ, ਕਰਾਲ-ਵਾਕ੍!

Verse 72

दीर्घग्रीव महाजंघ क्रमेलक शिरोधर । रक्तबिंदो जपानेत्र विद्युज्जिह्वाग्नितापन

ਹੇ ਦੀਰਘਗ੍ਰੀਵ, ਮਹਾਜੰਘ, ਕਰਮੇਲਕ, ਸ਼ਿਰੋਧਰ; ਹੇ ਰਕਤਬਿੰਦੁ, ਜਪਾਨੇਤਰ, ਵਿਦ੍ਯੁੱਜਿਹਵਾ ਅਤੇ ਅਗਨਿਤਾਪਨ—

Verse 73

धूम्राक्ष धूमनिःश्वास चंडचंडांशुतापन । महाभीषणमुख्याश्च शृण्वंत्वाज्ञां ममादरात्

ਹੇ ਧੂਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਧੂਮਨਿਃਸ਼ਵਾਸ, ਚੰਡ, ਚੰਡਾਂਸ਼ੁਤਾਪਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਭੀਸ਼ਣ ਆਦਿ ਹੋਰੋ—ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

Verse 74

भवत्स्वेतेषु चान्येषु एतां विंध्यवासिनीम् । धृत्यानेष्यति बुद्ध्या वा बलेनापि च्छलेन वा

ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ—ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ—ਕੋਈ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਂਧ੍ਯਵਾਸਿਨੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਵੇ; ਚਾਹੇ ਯੁਕਤੀ ਨਾਲ, ਬਲ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਛਲ ਨਾਲ ਵੀ।

Verse 76

यांतु क्षिप्रं नयावन्मे पंचेषु शरपीडितम् । मनोविह्वलतां गच्छेदेतत्प्राप्तेरभावतः

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਾਵਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਉਣ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪੰਜਾਂ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ। ਜੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਤਿ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 77

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दुर्गस्य दनुजेशितुः । प्रोचुः सर्वे तदा दैत्याः प्रबद्धकरसंपुटाः

ਉਸ ਕਠੋਰ-ਹਿਰਦੇ ਦਾਨਵਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਸਭ ਦੈਤ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ।

Verse 78

अवधेहि महाराज किमेतत्कर्मदुष्करम् । अनाथायास्तथैकस्या अबलया विशेषतः

ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ—ਇਹ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲੀ, ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬਲਹੀਣ ਇਸਤਰੀ ਹੈ?

Verse 79

अस्या आनयने कोयं महायत्नविधिः प्रभो । कोऽस्मान्प्रलयकालाग्निमहाज्वालावलीसमान्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇਹਨਾ ਵੱਡਾ ਯਤਨ ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਉਪਾਅ ਕਿਉਂ? ਸਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ—ਜੋ ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਮਹਾ-ਜਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਹਾਂ—ਕੌਣ ਸਹਿ ਸਕੇਗਾ?

Verse 80

सहेत त्रिषु लोकेषु त्वत्प्रसादात्कृतोद्यमान् । यद्यादेशो भवेदद्य तदेंद्रं स मरुद्गणम्

ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉੱਦਮ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿ ਕੇ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਅੱਜ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰੁਦਗਣ ਸਮੇਤ ਵਸ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ।

Verse 81

सांतःपुरं समानीय क्षिप्नुमस्त्वत्पदाग्रतः । भूर्भुवःस्वरिदं सर्वं त्वदाज्ञावशवर्तितम्

ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਹਪੁਰ ਸਮੇਤ ਲਿਆ ਕੇ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਾਂਗੇ। ਭੂ, ਭੁਵਹ, ਸ੍ਵਰ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ।

Verse 82

महर्जनस्तपःसत्यलोकास्त्वदधिकारिणः । तत्राप्यसाध्यं नास्माकं त्वन्निदेशान्महासुर

ਮਹਰ, ਜਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਕਾਰ ਹੇਠ ਹਨ। ਹੇ ਮਹਾਸੁਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਲਈ ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੁਝ ਅਸਾਧ੍ਯ ਨਹੀਂ।

Verse 83

वैकुंठनायको नित्यं त्वदाज्ञापरिपालकः । यानि रम्याणि रत्नानि तानि संप्रेषयन्मुदा

ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਨਾਥ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ; ਜੋ ਜੋ ਰਮਣੀਕ ਰਤਨ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।

Verse 84

अस्माभिरेव संत्यक्तः कैलासाधिपतिः स वै । विपाशी चातिनिःस्वत्वाद्भस्मकृत्त्यहिभूषणः

ਉਹ ਕੈਲਾਸ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤਿ ਨਿਰਧਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਭਸਮ ਲਪੇਟੇ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ।

Verse 85

अर्धांगेनास्मद्भयतो योषिदेका निगूहिता । तस्य ग्रामेपि सकले द्वितीयो न चतुष्पदः

ਸਾਡੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੇ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਇਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਚੌਪਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 86

एकोऽजरद्गवः सोपि नान्यस्मात्परिजीवति । श्मशानवासिनः सर्वे सर्वे कौपीनवाससः

ਕੇਵਲ ਇਕ ਅਜਰ ਗੋਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦਾ; ਸਭ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੇਵਲ ਕੌਪੀਨ ਹੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।

Verse 87

सर्वे विभूतिधवला सर्वेप्येक कपर्द्दिनः । समस्ते नगरे तस्य वसंत्येवंविधा गणाः

ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਧਵਲੇ ਹਨ; ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਜਟਾ-ਗੁੱਛ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਹੀ ਗਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 88

तेषां गणानां किं कुर्मो दरिद्राणां वयं विभो । समुद्रा रत्नसंभारं प्रत्यहं प्रेषयंति च

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਹਨਾਂ ਗਣਾਂ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ ਜੋ ਦਰਿਦ੍ਰ ਹਨ? ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।

Verse 89

नागा वराकाश्चास्माकं सायंसायं स्वयं प्रभो । प्रदीपयंति सततं फणा रत्नप्रदीपकान्

ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਿਮਾਣੇ ਨਾਗ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਾਮ ਦਰ ਸ਼ਾਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫਣਾਂ ਉੱਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਸਦਾ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 90

कल्पद्रुमः कामगवी चिंतामणिगणा बहु । तव प्रसादादस्माकमपि तिष्ठंति वेश्मसु

ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਕਾਮਧੇਨੂ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਗੁੱਛੇ—ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਿਕੇ ਹਨ।

Verse 91

वायुर्व्यजनतां यातस्त्वां सेवेत प्रयत्नतः । स्वच्छान्यंबूनि वरुणः प्रत्यहं पूरयत्यहो

ਵਾਯੂ ਪੱਖਾ-ਧਾਰਕ ਬਣ ਕੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਰੁਣ—ਅਹੋ ਅਚੰਭਾ—ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਾਫ਼ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 92

वासांसि क्षालयेदग्निश्चंद्रश्छत्रधरः स्वयम् । सूर्यः प्रकाशयेन्नित्यं क्रीडावाप्यंबुजानि च

ਅਗਨੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ ਆਪ ਛਤ੍ਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਨਿੱਤ ਹੀ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 93

कस्त्वत्प्रसादं नेक्षेत मर्त्यामर्त्योरगेषु च । सर्वे त्वामुपजीवंति सुराऽसुरखगादयः

ਮਰਤਿਆਂ, ਅਮਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗ-ਕੁਲਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ-ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਨਾ ਤੱਕੇ? ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਪੰਛੀ ਆਦਿ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।

Verse 94

पश्य नः पौरुषं राजन्नानयामो बलादिमाम् । इत्युक्त्वा युगपत्सर्वे क्षुब्धास्तोयधयो यथा

“ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਾਡਾ ਪੌਰੁਸ਼ ਵੇਖੋ—ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਵਾਂਗੇ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਉੱਠ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਖਲਬਲੀ ਮਚ ਜਾਵੇ।

Verse 95

संवर्तकालमासाद्य प्लावितुं जगतीमिमाम् । रणतूर्य निनादश्च समुत्तस्थौ समंततः

ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਰਣ-ਤੂਰਿਆਂ ਦਾ ਨਿਨਾਦ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।

Verse 96

रोमांचिता यच्छ्रवणात्कातरा अप्यकातराः । ततो देवा भयत्रस्ताश्चकंपे च वसुंधरा

ਉਸ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰੋਮਾਂਚ ਛਾ ਗਿਆ; ਡਰਪੋਕ ਵੀ ਨਿਡਰ ਨਾ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਭੈ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹਿਲ ਗਈ।

Verse 97

क्षुब्धा अंबुधयः सर्वे पेतुर्नक्षत्रमालिकाः । रोदसीमंडलं व्याप्तं तेन तूर्यरवेण वै

ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਖੌਲ ਉੱਠੇ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਗ ਪਈ; ਉਸ ਤੂਰ੍ਯ-ਰਵ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੰਡਲ ਭਰ ਗਿਆ।

Verse 98

ततो भगवती देवी स्वशरीरसमुद्भवाः । शक्तीरुत्पादयामास शतशोऽथ सहस्रशः

ਤਦੋਂ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ—ਪਹਿਲਾਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ।

Verse 99

ताभिः शक्तिभिरेतेषां बलिनां दितिजन्मनाम् । प्रत्येकं परितो रुद्ध उद्वेलः सैन्यसागरः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਦਿਤੀ-ਜਨਮੇ ਬਲਵਾਨ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਉੱਛਲਦਾ ਸੈਨਿਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਹਰ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘੇਰ ਕੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

Verse 100

शस्त्रास्त्राणि महादैत्यैर्यान्युत्सृष्टानि संगरे । ताभिः शक्तिभिरुग्राणि तृणीकृत्योज्झितान्यरम्

ਸੰਗਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੈਤਾਂ ਨੇ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਅਸਤ੍ਰ ਸੁੱਟੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਣ ਸਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 110

स च बाणस्तया देव्या निज बाणैर्महाजवैः । निवारितोपि वेगेन तां देवीमभ्यगान्मुने

ਪਰ ਉਹ ਬਾਣ—ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਵੇਗੀ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 119

तावञ्जगज्जनन्याताः प्रेरिता निज शक्तयः । विचेरुर्दैत्यसैन्येषु संवर्ते मृत्युसैन्यवत्

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਗਤ-ਜਨਨੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਦੈਤ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਉਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯ ਵੇਲੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਦੀ ਸੈਨਾ।