Adhyaya 5

Verse 1

सूत उवाच । शिवो गुरुः शिवो देवः शिवो बंधुः शरीरिणाम् । शिव आत्मा शिवो जीवःशिवादन्यन्न किञ्चन

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਦੇਵ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੰਧੂ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਜੀਵ ਹੈ—ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।

Verse 2

शिवमुद्दिश्य यत्किंचिद्दत्तं जप्तं हुतं कृतम् । तदनंतफलं प्रोक्तं सर्वागमविनिश्चितम्

ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਪਿਆ, ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਅਨੰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਆਗਮਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 3

भक्त्या निवेदितं शंभोः पत्रं पुष्पं फलं जलम् । अल्पादल्पतरं वापि तदानंत्याय कल्पते

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਜਲ—ਅਤਿ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਭੇਟ ਵੀ—ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 4

विहाय सकलान्धर्मान्सकलागमनिश्चितान् । शिवमेकं भजेद्यस्तु मुच्यते सर्वबन्धनात्

ਸਾਰੇ ਆਗਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਏ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 5

या प्रीतिरात्मनः पुत्रे या कलत्रे धनेपि सा । कृता चेच्छिवपूजायां त्रायतीति किमद्भुतम्

ਜੋ ਪ੍ਰੀਤ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਜੋ ਲਗਾਵ ਧਨ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਜੇ ਉਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਰ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਕੀ ਹੈ?

Verse 6

तस्मात्केचिन्महात्मानः सकलान्विषयासवान् । त्यजंति शिवपूजार्थे स्वदेहमपि दुस्त्यजम्

ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਮਹਾਤਮਾ ਸਭ ਵਿਸ਼ਯ-ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਵੀ—ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ—ਤਿਆਗ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

Verse 7

सा जिह्वा या शिवं स्तौति तन्मनो ध्यायते शिवम् । तौ कर्णौ तत्कथालोलौ तौ हस्तौ तस्य पूजकौ

ਉਹੀ ਜੀਭ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਮਨ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਕੰਨ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਹੱਥ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

ते नेत्रे पश्यतः पूजां तच्छिरः प्रणतं शिवे । तौ पादौ यौ शिवक्षेत्रं भक्त्या पर्यटतः सदा

ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਨੇਤਰ ਜੋ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਸਿਰ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਅੱਗੇ ਨਮਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਪੈਰ ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 9

यस्येन्द्रियाणि सर्वाणि वर्तंते शिवकर्मसु । स निस्तरति संसारं भुक्तिं मुक्तिं च विंदति

ਜਿਸ ਦੇ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਗ ਵੀ ਤੇ ਮੋਖ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

शिवभक्तियुतो मर्त्यश्चांडालः पुल्कसोपि च । नारी नरो वा षंढो वा सद्यो मुच्येत संसृतेः

ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਤਯ—ਚਾਹੇ ਚਾਂਡਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਲਕਸ; ਇਸਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਪੁਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਲਿੰਗ-ਅਸਪਸ਼ਟ—ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 11

किं कुलेन किमाचारैः किंशीलेन गुणेन वा । भक्तिलेशयुतः शंभोः स वंद्यः सर्वदेहिनाम्

ਕੁਲ ਦਾ ਕੀ ਮੋਲ, ਆਚਾਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮੋਲ, ਸੁਭਾਵ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮੋਲ? ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਦਾ ਇਕ ਕਣ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੈ।

Verse 12

उज्जयिन्यामभूद्राजा चन्द्रसेनसमाह्वयः । जातो मानवरूपेण द्वितीय इव वासवः

ਉੱਜਯਿਨੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਸੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਹੋਵੇ।

Verse 13

तस्मिन्पुरे महाकालं वसंतं परमेश्वरम् । संपूजयत्यसौ भक्त्या चन्द्रसेनो नृपोत्तमः

ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪਰਮੇਸ਼्वर ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚੰਦਰਸੇਨ ਰਾਜਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 14

तस्याभवत्सखा राज्ञः शिवपारिषदाग्रणीः । मणिभद्रो जिताभद्रः सर्वलोकनमस्कृतः

ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਾਰਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗ੍ਰਣੀ ਮਣਿਭਦ੍ਰ ਸੀ—ਜਿਤਾਭਦ੍ਰ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।

Verse 15

तस्यै कदा महीभर्तुः प्रसन्नः शंकरानुगः । चिन्तामणिं ददौ दिव्यं मणिभद्रो महामतिः

ਇੱਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਸ ਸੁਆਮੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਮਹਾਮਤੀ ਮਣਿਭਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 16

स मणिः कौस्तुभ इव द्योतमानोर्कसन्निभः । दृष्टः श्रुतो वा ध्यातो वा नृणां यच्छति चिंतितम्

ਉਹ ਮਣੀ ਕੌਸਤੁਭ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਸੂਰਜ ਸਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਸੁਣਨ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 17

तस्य कांतिलवस्पृष्टं कांस्यं ताम्रमयस्त्रपु । पाषाणादिकमन्यद्वा सद्यो भवति कांचनम्

ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਦੇ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਂਸਾ, ਤਾਂਬਾ, ਲੋਹਾ, ਟਿਨ—ਅਥਵਾ ਪੱਥਰ ਆਦਿਕ ਵੀ—ਤੁਰੰਤ ਸੋਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 18

स तं चिन्तामणिं कंठे बिभ्रद्राजासनं गतः । रराज राजा देवानां मध्ये भानुरिव स्वयम्

ਉਸ ਨੇ ਚਿੰਤਾਮਣਿ ਰਤਨ ਗਲ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਕੇ ਰਾਜਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋਇਆ; ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕ ਉਠਿਆ।

Verse 19

सदा चिन्तामणिग्रीवं तं श्रुत्वा राजसत्तमम् । प्रवृद्धतर्षा राजानः सर्वे क्षुब्धहृदोऽभवन्

ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾਮਣਿ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਹਿਲ ਗਏ।

Verse 20

स्नेहात्केचिदयाचंत धार्ष्ट्यात्केचन दुर्मदाः । दैवलब्धमजानंतो मणिं मत्सरिणो नृपाः

ਕੁਝ ਨੇ ਝੂਠੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਮੰਗਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਧਿੱਠਾਂ ਨੇ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਮੰਗ ਲਿਆ; ਈਰਖਾਲੂ ਰਾਜੇ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕਿ ਮਣਿ ਭਾਗ੍ਯ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

Verse 21

सर्वेषां भूभृतां याञ्चा यदा व्यर्थीकृतामुना । राजानः सर्वदेशानां संरंभं चक्रिरे तदा

ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਧਰਤੀ-ਧਾਰਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਫਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਦ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 22

सौराष्ट्राः कैकयाः शाल्वाः कलिंगशकमद्रकाः । पांचालावंतिसौवीरा मागधा मत्स्यसृंजयाः

ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੈਕਯ, ਸ਼ਾਲਵ; ਕਲਿੰਗ, ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਮਦ੍ਰਕ; ਪਾਂਚਾਲ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਸੌਵੀਰ; ਮਾਗਧ, ਮਤਸ੍ਯ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯ—

Verse 23

एते चान्ये च राजानः सहाश्वरथकुमजराः । चन्द्रसेनं मृधे जेतुमुद्यमं चक्रुरोजसा

ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਰਾਜੇ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਦਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਲ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ।

Verse 24

ते तु सर्वे सुसंरब्धाः कंपयंतो वसुन्धराम् । उज्जयिन्याश्चतुर्द्वारं रुरुधुर्बहुसैनिकाः

ਉਹ ਸਭ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ, ਬਹੁਤ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਉੱਜਯਿਨੀ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਬੈਠੇ।

Verse 25

संरुध्यमानो स्वपुरीं दृष्ट्वा राजभिरुद्धतैः । चंद्रसेनो महाकालं तमेव शरणं ययौ

ਅਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਨਗਰੀ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੇ ਕੇਵਲ ਮਹਾਕਾਲ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸੇ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 26

निर्विकल्पो निराहारः स राजा दृढनिश्चयः । अर्चयामास गौरीशं दिवा नक्त मनन्यधीः

ਅਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਉਪਵਾਸੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਗੌਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे गोपी काचित्तत्पुरवासिनी । एकपुत्रा भर्तृहीना तत्रैवासीच्चिरंतना

ਇਸ ਦਰਮਿਆਨ ਉਸੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ—ਪੁਰਾਣੀ ਵਸਨੀਕ—ਇੱਕੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੋਈ ਵਿਧਵਾ।

Verse 28

सा पंचहायनं बालं वहंती गत भर्तृका । राज्ञा कृतां महापूजां ददर्श गिरिजापतेः

ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਇਸਤ੍ਰੀ, ਪੰਜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਗਿਰਿਜਾਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕੀਤੀ ਮਹਾਪੂਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ।

Verse 29

सा दृष्ट्वा सर्वमाश्चर्यं शिवपूजामहोदयम् । प्रणिपत्य स्वशिबिरं पुनरेवाभ्यपद्यत

ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼—ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ—ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਡੇਰੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ।

Verse 30

एतत्सर्वमशेषेण स दृष्ट्वा बल्लवीसुतः । कुतूहलेन विदधे शिवपूजां विरक्तिदाम्

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਤੂਹਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਰਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 31

आनीय हृद्यं पाषाणं शून्ये तु शिबिरोत्तमे । नातिदूरे स्वशिबिराच्छिवलिंगमकल्पयत्

ਮਨੋਹਰ ਪੱਥਰ ਲਿਆ ਕੇ, ਡੇਰੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ।

Verse 32

यानि कानि च पुष्पाणि हस्तलभ्यानि चात्मनः । आनीय स्नाप्य तल्लिंगं पूजयामास भक्तितः

ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਫੁੱਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਲਿਆਇਆ; ਉਸ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 33

गंधालंकारवासांसि धूपदीपाक्षतादिकम् । विधाय कृत्रिमैर्दिव्यैर्नैवेद्यं चाप्यकल्पयत्

ਉਸ ਨੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਅਲੰਕਾਰ, ਵਸਤ੍ਰ, ਧੂਪ-ਦੀਪ, ਅਕਸ਼ਤ ਆਦਿਕ ਸਜਾਏ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਪਰ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਭੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।

Verse 34

भूयोभूयः समभ्यर्च्य पत्रैः पुष्पैर्मनोरमैः । नृत्यं च विविधं कृत्वा प्रणनाम पुनःपुनः

ਮਨੋਹਰ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 35

एवं पूजां प्रकुर्वाणं शिवस्यानन्यमानसम् । सा पुत्रं प्रणयाद्गोपी भोजनाय समा ह्वयत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗੋਪੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

Verse 36

मात्राहूतोपि बहुशः स पूजासक्तमानसः । बालोपि भोजनं नच्छत्तदा माता स्वयं ययौ

ਮਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਮਿਆ ਰਿਹਾ; ਬਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਲਈ ਨਾ ਗਿਆ—ਤਦ ਮਾਤਾ ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 37

तं विलोक्य शिवस्याग्रे निषण्णं मी लितेक्षणम् । चकर्ष पाणिं संगृह्य कोपेन समताडयत्

ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੈਠਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।

Verse 38

आकृष्टस्ताडितो वापि नागच्छत्स्वसुतो यदा । तां पूजां नाशयामास क्षिप्त्वा लिंगं विदूरतः

ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਖਿੱਚਣ ਤੇ ਮਾਰਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 39

हाहेति रुदमानं तं निर्भर्त्स्य स्वसुतं तदा । पुनर्विवेश स्वगृहं गोपी रोषसमन्विता

ਫਿਰ “ਹਾ! ਹਾ!” ਕਰਕੇ ਰੋਂਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੋਪੀ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ।

Verse 40

मात्रा विनाशितां पूजां दृष्ट्वा देवस्य शूलिनः । देवदेवेति चुक्रोश निपपात स बालकः

ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਸ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਲਕ “ਦੇਵਦੇਵ!” ਕਹਿ ਚੀਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

Verse 41

प्रनष्टसंज्ञः सहसा बाष्पपूरपरिप्लुतः । लब्धसंज्ञो मुहूर्तेन चक्षुषी उदमीलयत्

ਅਚਾਨਕ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈਆਂ; ਫਿਰ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ।

Verse 42

ततो मणिस्तंभविराजमानं हिरण्मयद्वारकपाटतोरणम् । महार्हनीलामलवज्रवेदिकं तदेव जातं शिबिरं शिवालयम्

ਫਿਰ ਉਹੀ ਮੰਡਪ ਸ਼ਿਵਾਲਯ ਬਣ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਮਣੀ-ਜੜੇ ਸਤੰਭਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ, ਕਿਵਾੜਾਂ ਤੇ ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਨੀਲਮ ਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੜੀ ਮਹਾਰ੍ਹ ਵੇਦਿਕਾ ਵਾਲਾ।

Verse 43

संतप्तहेम कलशैर्बहुभिर्विचित्रैः प्रोद्भासितस्फटिकसौधतलाभिरामम् । रम्यं च तच्छिवपुरं वरपीठमध्ये लिंगं च रत्नसहितं स ददर्श बालः

ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਸ਼ਿਵਪੁਰ ਦਾ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਵੇਖਿਆ—ਤਪੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਦਭੁਤ ਕਲਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਫਟਿਕ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ; ਅਤੇ ਵਰ-ਪੀਠ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਲਿੰਗ ਵੀ।

Verse 44

स दृष्ट्वा सहसोत्थाय भीतविस्मितमानसः । निमग्न इव संतोषात्परमानंदसागरे

ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ; ਡਰ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਭਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 45

विज्ञाय शिवपूजाया माहात्म्यं तत्प्रभावतः । ननाम दंडवद्भूमौ स्वमातुरघशांतये

ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੰਡਵਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 46

देव क्षमस्व दुरितं मम मातुरुमापते । मूढायास्त्वामजानंत्याः प्रसन्नो भव शंकर

ਹੇ ਦੇਵ! ਹੇ ਉਮਾ-ਪਤੀ! ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁਰਿਤ ਨੂੰ ਖ਼ਿਮਾ ਕਰੋ; ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ। ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।

Verse 47

यद्यस्ति मयि यत्किंचित्पुण्यं त्वद्भक्तिसंभवम् । तेनापि शिव मे माता तव कारुण्यमाप्नुयात्

ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਰੁਣਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।

Verse 48

इति प्रसाद्य गिरिशं भूयोभूयः प्रणम्य च । सूर्ये चास्तं गते बालो निर्जगाम शिवालयात्

ਇਉਂ ਗਿਰੀਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਬਾਲਕ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।

Verse 49

अथापश्यत्स्वशिबिरं पुरंदरपुरोपमम् । सद्यो हिरण्मयीभूतं विचित्रविभवोज्ज्वलम्

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਨਗਰ ਵਰਗਾ ਸੀ; ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਦਭੁਤ ਠਾਠ-ਬਾਠ ਤੇ ਵਿਭਵ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ।

Verse 50

सोंतः प्रविश्य भवनं मोदमानो निशामुखे । महामणिगणाकीर्णं हेमराशिसमुज्ज्वलम्

ਸੰਧਿਆ ਪੈਂਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਘਰ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਭਰੇ ਸਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੇ ਚਮਕਦੇ।

Verse 51

तत्रापश्यत्स्वजननीं स्मरंतीमकुतोभयाम् । महार्हरत्न पर्यंके सितशय्यामधिश्रिताम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਿਡਰ; ਅਮੋਲਕ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਚਿੱਟੀ ਸੇਜ ਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ।

Verse 52

रत्नालंकारदीप्तांगीं दिव्यांबरविराजिनीम् । दिव्यलक्षणसंपन्नां साक्षात्सुरवधूमिव

ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ; ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੌਣਕਮਈ ਸੀ—ਸੁਰਗਿਕ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

Verse 53

जवेनोत्थापयामास संभ्रमोत्फुल्ललोचनः । अंब जागृहि भद्रं ते पश्येदं महदद्भुतम्

ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲੱਗਾ: “ਅੰਬੇ, ਜਾਗੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ! ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਦਭੁਤ ਵੇਖੋ।”

Verse 54

इति प्रबोधिता गोपी स्वपुत्रेण महात्मना । ततोऽपश्यत्स्वजननी स्मयन्ती मुकुटोज्ज्वला

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਜਗਾਈ ਗਈ ਗੋਪੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਖਿਆ—ਮਾਨੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਨਨੀ—ਮੁਸਕੁਰਾਂਦੀ, ਮਕੁਟ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ।

Verse 55

ससंभ्रमं समुत्थाय तत्सर्वं प्रत्यवेक्षत । अपूर्वमिव चात्मानमपूर्वमिव बालकम्

ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ, ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ।

Verse 56

अपूर्वं च स्वसदनं दृष्ट्वा सीत्सुखविह्वला । श्रुत्वा पुत्रमुखात्सर्वं प्रसादं गिरिजापतेः

ਆਪਣਾ ਹੀ ਘਰ ਅਪੂਰਵ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਗਿਰਿਜਾਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਰਤਾਂਤ ਸੁਣ ਕੇ।

Verse 57

राज्ञे विज्ञापयामास यो भजत्यनिशं शिवम् । स राजा सहसागत्य समाप्त नियमो निशि

ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ: “ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਜਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—” ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਦਾ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 58

ददर्श गोपिकासूनोः प्रभावं शिवतोषजम् । हिरण्मयं शिवस्थानं लिंगं मणिमयं तथा

ਉਸ ਨੇ ਗੋਪਿਕਾ-ਸੂਤ ਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾ ਵੇਖੀ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੀ—ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੁਵਰਨਮਯ ਧਾਮ ਅਤੇ ਮਣਿਮਯ ਲਿੰਗ ਭੀ।

Verse 59

गोपवध्वाश्च सदनं माणि क्यवरकोज्ज्वलम् । दृष्ट्वा महीपतिः सर्वं सामात्यः सपुरोहितः

ਗੋਪਵਧੂ ਦਾ ਸਦਨ ਉੱਤਮ ਮਾਣਿਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਦਿਪਦਿਪ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਮੇਤ ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 60

मुहूर्तं विस्मितधृतिः परमानंदनिर्भरः । प्रेम्णा वाष्पजलं मुंचन्परिरेभे तम र्भकम्

ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਲਈ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਿਆ, ਧੀਰਜ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਪਰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦਾ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।

Verse 61

एवमत्यद्भुताकाराच्छिवमाहात्म्यकीर्त्तनात् । पौराणां संभ्रमाच्चैव सा रात्रिः क्षणतामगात्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਉਤਸਾਹ ਭਰੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਪਲ ਭਰ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਈ।

Verse 62

अथ प्रभाते युद्धाय पुरं संरुध्य संस्थिताः । राजानश्चारवक्त्रेभ्यः शुश्रुवुः परमाद्भुतम्

ਫਿਰ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਗਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹੋਏ; ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਚਾਰਣਾਂ ਅਤੇ ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣਿਆ।

Verse 63

ते त्यक्तवैराः सहसा राजानश्चकिता भृशम् । न्यस्तशस्त्रा निविविशुश्चंद्रसेनानुमोदिताः

ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਰਾਜੇ ਵੈਰ ਤਿਆਗ ਬੈਠੇ; ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਕਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਦਰਸੇਨ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 64

तां प्रविश्य पुरीं रम्यां महाकालं प्रणम्य च । तद्गोपवनितागेहमाजग्मुः सर्वभूभृतः

ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਫਿਰ ਉਸ ਗੋਪਣੀ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 65

ते तत्र चंद्रसेनेन प्रत्युद्गम्याभि पूजिताः । महार्हविष्टरगताः प्रीत्यानंदन्सुविस्मिताः

ਉੱਥੇ ਚੰਦਰਸੇਨ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮਹਾਮੁੱਲੇ ਆਸਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਵਿਸਮਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।

Verse 66

गोपसूनोः प्रसादाय प्रादुर्भूतं शिवालयम् । लिंगं च वीक्ष्य सुमहच्छिवे चक्रुः परां मतिम्

ਗੋਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਧਾਰ ਲਈ।

Verse 67

तस्मै गोपकुमाराय प्रीतास्ते सर्वभूभुजः । वासोहिरण्यरत्नानि गोमहिष्यादिकं धनम्

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਗੋਪ-ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ, ਰਤਨ ਅਤੇ ਗਾਂ-ਮਹੀਂਸ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।

Verse 68

गजानश्वान्रथान्रौक्माञ्छत्र यानपरिच्छदान् । दासान्दासीरनेकाश्च ददुः शिवकृपार्थिनः

ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ, ਛਤਰ, ਸਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਅਨੇਕ ਦਾਸ ਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ।

Verse 69

येये सर्वेषु देशेषु गोपास्तिष्ठंति भूरिशः । तेषां तमेव राजानं चक्रिरे सर्व पार्थिवाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੋਪ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਦੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 70

अथास्मिन्नंतरे सर्वैस्त्रिदशैरभिपूजितः । प्रादुर्बभूव तेजस्वी हनूमान्वानरेश्वरः

ਫਿਰ ਉਸੇ ਪਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਤੇਜਸਵੀ ਹਨੂਮਾਨ—ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 71

तस्याभिगमनादेव राजानो जातसंभ्रमाः । प्रत्युत्थाय नमश्चक्रुर्भक्तिनम्रात्ममूर्त्तयः

ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਰਾਜੇ ਆਦਰ-ਭਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ।

Verse 72

तेषां मध्ये समासीनः पूजितः प्लवगेश्वरः । गोपात्मजं समाश्लिष्य राज्ञो वीक्ष्येदमववीत्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਿਆ, ਪੂਜਿਤ ਪਲਵਗੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਗੋਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਫਿਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 73

सर्वे शृणुत भद्रं वो राजानो ये च देहिनः । शिवपूजामृते नान्या गतिरस्ति शरीरिणाम

ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੁਣੋ—ਤੁਹਾਡਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ—ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਓ; ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾਂ ਗਤੀ ਨਹੀਂ।

Verse 74

एष गोपसुतो दिष्ट्या प्रदोषे मंदवा सरे । अमंत्रेणापि संपूज्य शिवं शिवमवाप्तवान्

ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਗੋਪ-ਪੁੱਤਰ ਮੰਡਵਾ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 75

मंदवारे प्रदोषोऽयं दुर्लभः सर्वदेहिनाम् । तत्रापि दुर्लभतरः कृष्णपक्षे समागते

ਮੰਡਵਾਰ (ਸੋਮਵਾਰ) ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ (ਕਾਲੀ ਪੱਖ) ਵਿੱਚ ਪਵੇ, ਤਦੋਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਅਤਿ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 76

एष पुण्यतमो लोके गोपानां कीर्तिवर्धनः । अस्य वंशेऽष्टमो भावी नंदोनाम महायशाः । प्राप्स्यते तस्य पुत्रत्वं कृष्णो नारा यणः स्वयम्

ਇਹ ਪੁਰਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਤਿ-ਪੁਣ੍ਯਵਾਨ ਹੈ, ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ‘ਨੰਦ’ ਨਾਮਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਆਪ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ—ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ।

Verse 77

अद्यप्रभृति लोकेस्मिन्नेष गोपालनंदनः । नाम्ना श्रीकर इत्युच्चैर्लोके ख्यातिं गमिष्यति

ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੋਪਾਲ-ਨੰਦਨ ‘ਸ਼੍ਰੀਕਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।

Verse 78

सूत उवाच । एवमुक्त्वांजनीसूनुस्तस्मै गोपकसूनवे । उपदिश्य शिवाचारं तत्रैवांतरधीयत

ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅੰਜਨੀ-ਸੂਤ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਗੋਪਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾਚਾਰ ਦੇ ਵਰਤ-ਨਿਯਮ ਉਪਦੇਸ਼ੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਧਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 79

ते च सर्वे महीपालाः संहृष्टाः प्रतिपूजिताः । चन्द्रसेनं समामंत्र्य प्रतिजग्मुर्यथागतम्

ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ; ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਮੰਗ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 80

श्रीकरोऽपि महातेजा उपदिष्टो हनूमता । ब्राह्मणैः सह धर्मज्ञैश्चक्रे शम्भोः समर्हणम्

ਮਹਾਤੇਜੀ ਸ਼੍ਰੀਕਰ ਨੇ ਵੀ ਹਨੂਮਾਨ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 81

कालेन श्रीकरः सोऽपि चंद्रसेनश्च भूपतिः । समाराध्य शिवं भक्त्या प्रापतुः परमं पदम्

ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕਰ ਅਤੇ ਭੂਪਤੀ ਚੰਦਰਸੇਨ ਨੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ ਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 82

इदं रहस्यं परमं पवित्रं यशस्करं पुण्यमहर्द्धिवर्धनम् । आख्यानमाख्यातमघौघनाशनं गौरीशपादांबुजभक्तिवर्धनम्

ਇਹ ਪਰਮ ਰਹੱਸ, ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਯਸ਼-ਦਾਤਾ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਗੌਰੀਸ਼ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।