Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच । एवं शिवतमः पंथाः शिवेनैव प्रदर्शितः । नृणां संसृतिबद्धानां सद्योमुक्तिकरः परः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ-ਮਯ ਪਰਮ ਮਾਰਗ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

अथ दुर्मेधसां पुंसां वेदेष्वनधिकारिणाम् । स्त्रीणां द्विजातिबंधूनां सर्वेषां च शरीरिणाम्

ਹੁਣ ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ; ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ; ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੇਦਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ; ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ—

Verse 3

एष साधारणः पंथाः साक्षात्कैवल्यसाधनः । महामुनिजनैः सेव्यो देवैरपि सुपूजितः

ਇਹ ਸਾਰਵਭੌਮ ਮਾਰਗ ਹੈ—ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਕੈਵਲ੍ਯ (ਮੋਖ) ਦਾ ਸਾਧਨ। ਮਹਾਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪੂਜਨਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

Verse 4

यत्कथाश्रवणं शंभोः संसारभयनाशनम् । सद्योमुक्तिकरं श्लाघ्यं पवित्रं सर्वदेहिनाम्

ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਯ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

अज्ञानतिमिरांधानां दीपोऽयं ज्ञानसिद्धिदः । भवरोगनिबद्धानां सुसेव्यं परमौषधम्

ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਅੰਨੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ ਇਹ ਦੀਵਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਵ-ਰੋਗ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਪਰਮ ਔਖਧ ਹੈ—ਸਦਾ ਸੇਵਨਯੋਗ।

Verse 6

महापातकशैलानां वज्रघातसुदारुणम् । भर्जनं कर्मबीजानां साधनं सर्व संपदाम्

ਇਹ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਜ੍ਰ-ਘਾਤ ਵਰਗੀ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ-ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਸੰਪਦਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 7

ये शृण्वंति सदा शम्भोः कथां भुवनपावनीम् । ते वै मनुष्या लोकेस्मिन्रुद्रा एव न संशयः

ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਭੁਵਨ-ਪਾਵਨੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 8

शृण्वतां शूलिनो गाथां तथा कीर्तयतां सताम् । तेषां पादरजांस्येव तीर्थानि मुनयो जगुः

ਜੋ ਸਤਪੁਰਖ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 9

तस्मान्निश्रेयसं गन्तुं येभिवांछंति देहिनः । ते शृण्वंतु सदा भक्त्या शैवीं पौराणिकीं कथाम्

ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਦੇਹਧਾਰੀ ਨਿਹਸ਼੍ਰੇਯਸ—ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ—ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ੈਵ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਸੁਣਨ।

Verse 10

यद्यशक्तः सदा श्रोतुं कथां पौराणिकीं नरः । मुहूर्तं वापि शृणुयान्नियतात्मा दिनेदिने

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਪੁਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਸੁਣਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਯਤ ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਦਿਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ ਤਾਂ ਸੁਣੇ।

Verse 11

अथ प्रतिदिनं श्रोतुमशक्तो यदि मानवः । पुण्यमासेषु वा पुण्ये दिने पुण्यतिथिष्वपि

ਅਤੇ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨਾਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ (ਇਹ ਕਥਾ) ਸੁਣੇ।

Verse 12

यः शृणोति कथां रम्यां पुराणैः समुदीरिताम् । स निस्तरति संसारं दग्ध्वा कर्ममहाटवीम्

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰੀ ਗਈ ਇਸ ਰਮਣੀਕ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

मुहूर्त्तं वा तदर्द्धं वा क्षणं वा पावनीं कथाम् । ये शृण्वंति सदा भक्त्या न तेषामस्ति दुर्गतिः

ਚਾਹੇ ਇਕ ਮੁਹੂਰਤ, ਅੱਧਾ ਮੁਹੂਰਤ ਜਾਂ ਇਕ ਪਲ ਹੀ—ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਾਵਨ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਰਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 14

यत्फलं सर्वयज्ञेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । सकृत्पुराणश्रवणात्तत्फलं विंदते नरः

ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

कलौ युगे विशेषेण पुराणश्रवणादृते । नास्ति धर्मः परः पुंसां नास्ति मुक्तिपथः परः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਪੁਰਾਣ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ।

Verse 16

पुराणश्रवणाच्छंभोर्नास्ति संकीर्तनं परम् । अत एव मनुष्याणां कल्पद्रुममहाफलम्

ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਲਈ ਪੁਰਾਣ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਸੰਕੀਰਤਨ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਫਲ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਫਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 17

कलौ हीनायुषो मर्त्या दुर्बलाः श्रमपीडिताः । दुर्मेधसो दुःखभाजो धर्माचारविवर्जिताः

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਰਤਭੋਗੀ ਜੀਵ ਅਲਪ ਆਯੁ ਵਾਲੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬੁੱਧੀ ਮੰਦ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਗੀ, ਅਤੇ ਧਰਮਾਚਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 18

इति संचिंत्य कृपया भगवान्बादरायणः । हिताय तेषां विदधे पुराणाख्यं सुधारसम्

ਇਉਂ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਬਾਦਰਾਯਣ (ਵਿਆਸ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਪੁਰਾਣ ਨਾਮਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਰਸ ਦੀ ਸਾਰ ਰਚੀ।

Verse 19

पिबन्नेवामृतं यत्नादेतत्स्यादजरामरः । शम्भोः कथामृतं कुर्यात्कुलमेवाजरामरम्

ਜਤਨ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਜਰਾ-ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੁਲ ਨੂੰ ਹੀ ਅਜਰਾ-ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 20

बालो युवा दरिद्रो वा वृद्धो वा दुर्बलोऽपि वा । पुराणज्ञः सदा वन्द्यः पूज्यश्च सुकृतार्थिभिः

ਚਾਹੇ ਬਾਲਕ ਹੋਵੇ, ਜਵਾਨ, ਗਰੀਬ, ਬੁੱਢਾ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀ—ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਪੁੰਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਨਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੈ।

Verse 21

नीचबुद्धिं न कुर्वीत पुराणज्ञे कदाचन । यस्य वक्त्रांबुजाद्वाणी कामधेनुः शरीरिणाम्

ਪੁਰਾਣ-ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨੀਚ ਬੁੱਧੀ ਨਾ ਧਾਰੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਵਾਣੀ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਾਂਗ ਵਰਦਾਨ ਬਣ ਕੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 22

गुरवः संति लोकेषु जन्मतो गुणतस्तथा । तेषामपि च सर्वेषां पुराणज्ञः परो गुरुः

ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਕਰਕੇ ਵੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣ-ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਗੁਰੂ ਹੈ।

Verse 23

भवकोटिसहस्रेषु भूत्वाभूत्वावसीदति । यो ददात्यपुनर्वृत्तिं कोऽन्यस्तस्मात्परो गुरुः

ਕੋਟਿ-ਕੋਟਿ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਜੰਮ ਕੇ ਮਰ ਕੇ ਜੀਵ ਥੱਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ‘ਅਪੁਨਰਾਵ੍ਰਿਤੀ’ ਬਖ਼ਸ਼ੇ, ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 24

पुराणज्ञः शुचिर्दांतः शांतो विजितमत्सरः । साधुः कारुण्यवान्वाग्मी वदेत्पुण्यकथां सुधी

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਦਮਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ, ਸਾਧੁ, ਕਰੁਣਾਵਾਨ ਅਤੇ ਵਾਕਚਾਤੁਰ ਹੋਵੇ—ਉਹੀ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪੁੰਨਮਈ ਧਰਮਕਥਾ ਉਚਾਰੇ।

Verse 25

व्यासासनं समारूढो यदा पौराणिको द्विजः । असमाप्तप्रसंगश्च नमस्कुर्यान्न कस्य चित्

ਜਦੋਂ ਪੌਰਾਣਿਕ ਦਵਿਜ ਵਿਆਸਾਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਜੇ ਅਧੂਰਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਠੇ ਨਾ।

Verse 26

ये धूर्ता ये च दुर्वृत्ता ये चान्ये विजिगीषवः । तेषां कुटिलवृत्तीनामग्रे नैव वदेत्कथाम्

ਜੋ ਧੂਰਤ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਕੂਟਿਲ ਚਾਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਥਾ ਕਦੇ ਨਾ ਕਹੀਏ।

Verse 27

न दुर्जनसमाकीर्णे न शूद्रश्वापदावृते । देशे न द्यूतसदने वदेत्पुण्यकथां सुधीः

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਪੁੰਨਮਈ ਕਥਾ ਨਾ ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਹੇ, ਨਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਵਪਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਜੂਏ ਦੇ ਅੱਡੇ ਵਿੱਚ।

Verse 28

सद्ग्रामे सुजनाकीर्णे सुक्षेत्रे देवतालये । पुण्ये नदनदीतीरे वदेत्पुण्यकथां सुधीः

ਸੁਜਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਚੰਗੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਜਾਂ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪੁੰਨਯ ਨਦੀ-ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤਟਾਂ ਉੱਤੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਧਰਮ-ਕਥਾ ਉਚਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 29

शिवभक्तिसमायुक्ता नान्यकार्येषु लालसा । वाग्यताः सुश्रवोऽव्यग्राः श्रोतारः पुण्यभागिनः

ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਹਨ, ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਚੌਕਸ ਹਨ ਅਤੇ ਅਵਿਆਗ੍ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹਨ।

Verse 30

अभक्ता ये कथां पुण्यां शृण्वंति मनुजाधमाः । तेषां पुण्यफलं नास्ति दुःखं स्याज्जन्मजन्मनि

ਜੋ ਅਭਕਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਮ, ਪੁੰਨਯ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਦੁੱਖ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

Verse 31

पुराणं ये त्वसंपूज्य तांबूलाद्यैरुपायनैः । शृण्वंति च कथां भक्त्या दरिद्राः स्युर्न पापिनः

ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਤਾਮਬੂਲ ਆਦਿ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਣ, ਪਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦਰਿਦ੍ਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 32

कथायां कीर्त्यमानायां ये गच्छंत्यन्यतो नराः । भोगांतरे प्रणश्यंति तेषां दाराश्च संपदः

ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਠ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 33

सोष्णीषमस्तका ये च कथां शृण्वंति पावनीम् । ते बलाकाः प्रजायन्ते पापिनो मनुजाधमाः

ਜੋ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ-ਅਧਮ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਢੱਕੇ ਹੋਏ (ਅਦਬ ਬਿਨਾ) ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਲਾਕਾ ਪੰਛੀ—ਬਗਲੇ/ਕਰੌਂਚ—ਵਜੋਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 34

तांबूलं भक्षयन्तो ये कथां शृण्वंति पावनीम् । स्वविष्ठां खादयंत्येतान्नरके यमकिंकराः

ਜੋ ਤਾਂਬੂਲ (ਪਾਨ) ਚਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਿਸ਼ਠਾ ਖਵਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 35

ये च तुंगासनारूढाः कथां शृण्वंति दांभिकाः । अक्षयान्नरकान्भुक्त्वा ते भवंत्येव वायसाः

ਜੋ ਦੰਭੀ ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ‘ਅਖ਼ਯ’ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਾਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

ये च वीरासनारूढा ये च मंचकसंस्थिताः । शृण्वंति सत्कथां ते वै भवंत्यनृजुपादपाः

ਜੋ ਵੀਰਾਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ/ਲੰਮੇ ਪੈ ਕੇ ਸਤਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਟੇਢੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 37

असंप्रणम्य शृण्वंतो विषवृक्षा भवंति ते । कथां शयानाः शृण्वन्तो भवंत्यजगरा नराः

ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ (ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ) ਬਣਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਲੰਮੇ ਪੈ ਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਜਗਰ ਸੱਪ (ਵੱਡੇ ਅਜਗਰ) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 38

यः शृणोति कथां वक्तुः समानासनमाश्रितः । गुरुतल्पसमं पापं संप्राप्य नरकं व्रजेत्

ਜੋ ਵਕਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਆਸਨ ਧਾਰ ਕੇ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਰੂ-ਤਲਪ ਭੰਗ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

ये निंदंति पुराणज्ञं कथां वा पापहारिणीम् । ते वै जन्मशतं मर्त्याः शुनका संभवंति च

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਜਾਂ ਪਾਪ-ਹਾਰਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਕੁੱਤੇ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 40

कथायां वर्तमानायां ये वदंति नराधमाः । ते गर्दभाः प्रजायन्ते कृकलासास्ततः परम्

ਕਥਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਧੇ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛਿਪਕਲੀਆਂ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 41

कदाचिदपि ये पुण्यां न शृण्वंति कथां नराः । ते भुक्त्वा नरकान्घोरान्भ वंति वनसूकराः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ—ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ—ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਭੋਗ ਕੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 42

ये कथामनुमोदन्ते कीर्त्यमानां नरोत्तमाः । अशृण्वंतोऽपि ते यांति शाश्वतं परमं पदम्

ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਕਥਾ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਮਨ ਅਨੁਮੋਦਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਸੁਣ ਨਾ ਵੀ ਸਕਣ, ਉਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 43

कथायां कीर्त्यमानायां विघ्नं कुर्वंति ये शठाः । कोट्यब्दान्नरकान्भुक्त्वा भवंति ग्रामसूकराः

ਜਦ ਪਵਿੱਤਰ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਛਲੀਆ ਲੋਕ ਵਿਘਨ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰੋੜ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੂਰ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 44

ये श्रावयंति मनुजान्पुण्यां पौराणिकीं कथाम् । कल्पकोटिशतं साग्रं तिष्ठंति ब्रह्मणः पदम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੁੰਨਮਈ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ—ਬ੍ਰਹਮਪਦ—ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 45

आसनार्थं प्रयच्छंति पुराणज्ञस्य ये नराः । कम्बलाजिनवासांसि मञ्चं फलकमेव च

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਕੰਬਲ, ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ, ਵਸਤ੍ਰ, ਮੰਜਾ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੱਕੜ ਦਾ ਫਲਕ ਵੀ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 46

स्वर्गलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । स्थित्वा ब्रह्मादिलोकेषु पदं यांति निरामयम्

ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮਨਚਾਹੇ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਾਮਯ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 47

पुराणज्ञस्य यच्छंति ये सूत्रवसनं नवम् । भोगिनो ज्ञानसंपन्नास्ते भवंति भवेभवे

ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸੂਤਰ-ਵਸਤ੍ਰ (ਤਾਜ਼ਾ ਕਪੜਾ) ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੱਕ ਭੋਗੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਸੰਪੰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 48

ये महापातकैर्युक्ता उपपातकिनश्च ये । पुराणश्रवणादेव ते यांति परमं पदम्

ਜੋ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਉਪਪਾਤਕੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕੇਵਲ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 49

अत्र वक्ष्ये महापुण्यमितिहासं द्विजोत्तमाः । शृण्वतां सर्वपापघ्नं विचित्रं सुमनोहरम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮੋ! ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਇਤਿਹਾਸ ਕਹਾਂਗਾ—ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ।

Verse 50

दक्षिणापथमध्ये वै ग्रामो बाष्कलसंज्ञितः । तत्र संति जनाः सर्वे मूढाः कर्मविवर्जिताः

ਦੱਖਿਣਾਪਥ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਬਾਸ਼ਕਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੋਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

Verse 51

न तत्र ब्राह्मणाचाराः श्रुतिस्मृतिपराङ्मुखाः । जपस्वाध्यायरहिताः परस्त्री विषयातुराः

ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਆਚਾਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹਨ। ਜਪ ਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹਨ।

Verse 52

कृषीवलाः शस्त्रधरा निर्देवा जिह्मवृत्तयः । न जानंति परं धर्मं ज्ञानवैराग्यलक्षणम्

ਉਹ ਕੇਵਲ ਖੇਤੀਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਹਨ, ਨਿਰਦੇਵ ਅਤੇ ਟੇਢੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਪਰਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

Verse 53

स्त्रियश्च पापनिरताः स्वैरि ण्यः कामलालसाः । दुर्बुद्धयः कुटिलगाः सद्गताचारवर्जिताः

ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ—ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਾਮ-ਭੋਗ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲੀਆਂ; ਕੁਬੁੱਧੀ ਤੇ ਟੇਢੇ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਗਤਿ-ਮਾਰਗ ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।

Verse 54

तत्रैको विदुरो नाम दुरात्मा ब्राह्मणाधमः । आसीद्वेश्यापतिर्योऽसौ सदारोऽपि कुमार्गगः

ਉੱਥੇ ਵਿਦੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੀ—ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਸ਼ਟ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਮ। ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੁਮਾਰਗ, ਅਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੁਰਦਾ ਸੀ।

Verse 55

स्वपत्नीं बंदुलां नाम हित्वा प्रतिनिशं तथा । वेश्याभवनमासाद्य रमते स्मरपीडितः

ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬੰਦੁਲਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹਰ ਰਾਤ ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਰਮਣ ਕਰਦਾ—ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ।

Verse 56

सापि तस्यांगना रात्रौ वियुक्ता नवयौवना । असहंती स्मरावेशं रेमे जारेण संगता

ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਨਵ-ਯੌਵਨਾ ਪਤਨੀ ਵੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ; ਕਾਮ-ਆਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਜਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਮਣ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

Verse 57

तां कदाचिद्दुराचारां जारेण सह संगताम् । दृष्ट्वा तस्याः पतिः क्रोधादभि दुद्राव सत्वरः

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਜਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 58

जारे पलायिते पत्नीं गृहीत्वा स दुराशयः । संताड्य मुष्टिबंधेन मुहुर्मुहुरताडयत्

ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਭੱਜ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੱਠੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕੁੱਟਿਆ।

Verse 59

सा नारी पीडिता भर्त्रा कुपिता प्राह निर्भया । भवान्प्रतिनिशं वेश्यां रमते का गतिर्मम

ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਤਾਈ ਹੋਈ ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਰਾਤ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਰਲੀਆਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋ; ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?"

Verse 60

अहं रूपवती योषा नवयौवनशालिनी । कथं सहिष्ये कामार्ता तव संगतिवर्जिता

"ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਹਾਂ, ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ। ਕਾਮ-ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿਣ ਕਰਾਂ?"

Verse 61

इत्युक्तः स तया तन्व्या प्रोवाच ब्राह्मणाधमः । युक्तमेव त्वयोक्तं हि तस्माद्वक्ष्यामि ते हितम्

ਉਸ ਪਤਲੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।"

Verse 62

जारेभ्यो धनमाकृष्य तेभ्यो देहि परां रतिम् । तद्धनं देहि मे सर्वं पण्यस्त्रीणां ददामि तत्

"ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਤੋਂ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਆਨੰਦ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਧਨ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਉਹ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।"

Verse 63

एवं संपूर्यते कामो ममापि च वरानने । तथेति भर्तृवचनं प्रतिजग्राह सा वधूः

“ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁਖੀ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।” ਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਧੂ ਨੇ “ਤਥਾਸਤੁ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 64

एवं तयोस्तु दंपत्योर्दुराचारप्रवृत्तयोः । कालेन निधनंप्राप्तः स विप्रो वृषलीपतिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਕੁਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ; ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਪਤੀ—ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 65

मृते भर्तरि सा नारी पुत्रैः सह निजालये । उवास सुचिरं कालं किंचिदुत्क्रांतयौवना

ਪਤੀ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੀ; ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਢਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

Verse 66

एकदा दैवयोगेन संप्राप्ते पुण्यपर्वणि । सा नारी बंधुभिः सार्धं गोकर्णं क्षेत्र माययौ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੈਵ-ਯੋਗ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਪੁੰਨ-ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਵ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗਈ।

Verse 67

तत्र तीर्थजले स्नात्वा कस्मिंश्चिद्देवतालये । शुश्राव देवमुख्यानां पुण्यां पौराणिकीं कथाम्

ਉੱਥੇ ਤੀਰਥ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੇਵ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਗਰਗਣ੍ਯ ਬਾਰੇ ਪੁੰਨਮਈ ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾ ਸੁਣੀ।

Verse 68

योषितां जारसक्तानां नरके यमकिंकराः । संतप्तलोहपरिघं क्षिपंति स्मरमंदिरे

ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਪਰ-ਪੁਰਖਾਂ ਨਾਲ ਆਸਕਤ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤਪਤ ਲਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਗੁਰਜ਼ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ—ਕਾਮ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਅਰਥਾਤ ਵਾਸਨਾ-ਜਨਿਤ ਯਾਤਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ।

Verse 69

इति पौराणिकेनोक्तां सा श्रुत्वा धर्मसंहिताम् । तमुवाच रहस्येषा भीता ब्राह्मणपुंगवम्

ਪੌਰਾਣਿਕ ਵਾਚਕ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀ ਧਰਮ-ਸੰਹਿਤਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਗਈ ਅਤੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਬੈਠੀ।

Verse 70

ब्रह्मन्पापमजानंत्या मयाचरितमुल्बणम् । यौवने कामचारेण कौटिल्येन प्रवर्तितम्

“ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਪਾਪ ਸਮਝੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਭਾਰੀ ਅਪਰਾਧ ਕਰ ਬੈਠੀ—ਕਾਮਚਾਰ ਅਤੇ ਕਪਟ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ।”

Verse 71

इदं त्वद्वचनं श्रुत्वापुराणार्थविजृंभि तम् । भीतिर्मे महती जाता शरीरं वेपते मुहुः

“ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਬਚਨ—ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ—ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਉੱਠਿਆ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੰਬਦਾ ਹੈ।”

Verse 72

धिङ्मां दुरिंद्रियासक्तां पापां स्मरविमोहिताम् । अल्पस्य यत्सुखस्यार्थे घोरां यास्यामि दुर्गतिम्

“ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ ਮੈਨੂੰ—ਪਾਪਣ ਨੂੰ, ਦੁਰਿੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਨੂੰ, ਕਾਮ-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਭਟਕੀ ਹੋਈ ਨੂੰ! ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਸੁਖ ਲਈ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਦੁਰਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੀ।”

Verse 73

कथं पश्यामि मरणे यमदूतान्भयंकरान् । कथं पाशैर्बलात्कंठे बध्यमाना धृतिं लभे

ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਯਮਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗਾ? ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਬੰਨ੍ਹਣ, ਤਦ ਮੈਂ ਮਨ ਦੀ ਧੀਰਜ ਕਿਵੇਂ ਪਾਵਾਂਗਾ?

Verse 74

कथं सहिष्ये नरके खंडशो देहकृंतनम । पुनः कथं पतिष्यामि संतप्ता क्षारकर्दमे

ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਂਗਾ? ਅਤੇ ਫਿਰ ਤਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਖਾਰੇ ਕਿਚੜ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਡਿਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ?

Verse 75

कथं च योनिलक्षेषु क्रिमिकीटखगादिषु । परिभ्रमामि दुःखौघात्पीड्यमाना निरंतरम्

ਅਤੇ ਮੈਂ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਕੀੜਿਆਂ, ਮਕੌੜਿਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ—ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੈਲਾਬ ਨਾਲ ਨਿਰੰਤਰ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਾਂਗਾ?

Verse 76

कथं च रोचते मह्यमद्यप्रभृति भोजनम् । रात्रौ कथं च सेविष्ये निद्रां दुःखपरिप्लुता

ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਭੋਜਨ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੁਚੇਗਾ? ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੇਵਾਂਗਾ?

Verse 77

हाहा हतास्मि दग्धास्मि विदीर्णहृदयास्मि च । हा विधे मां महापापे दत्त्वा बुद्धिमपातयः

ਹਾਏ! ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਸੜ ਗਿਆ; ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਵੀ ਚਿਰ ਗਿਆ। ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਕੇ ਫਿਰ ਮਹਾਪਾਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਡਿਗਾ ਦਿੱਤਾ?

Verse 78

पततस्तुंगशैलाग्राच्छूलाक्रांतस्य देहिनः । यद्दुःखं जायते घोरं तस्मात्कोटिगुणं मम

ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਛਿਦਰਿਆ ਜੀਵ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।

Verse 79

अश्वमेधायुतं कृत्वा गंगां स्नात्वा शतं समाः । न शुद्धिर्जायते प्रायो मत्पापस्य गरीयसः

ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰ ਲਵਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਇः ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

Verse 80

किं करोमि क्व गच्छामि कं वा शरणमाश्रये । को वा मां त्रायते लोके पतंती नरकार्णवे

ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵਾਂ? ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਵੇਗਾ ਜਦ ਮੈਂ ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ?

Verse 81

त्वमेव मे गुरुर्ब्रह्मंस्त्वं माता त्वं पितासि च । उद्धरोद्धर मां दीनां त्वामेव शरणं गताम्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ, ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ, ਉੱਠਾ ਲੈ—ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹਾਂ।

Verse 82

इति तां जातनिर्वेदां पतितां चरणद्वये । उत्थाप्य कृपया धीमान्बभाषे द्विजपुंगवः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 83

ब्राह्मण उवाच । दिष्ट्या काले प्रबुद्धासि श्रुत्वेमां महतीं कथाम् । मा भैषीस्तव वक्ष्यामि गतिं चैव सुखावहाम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਠੀਕ ਵੇਲੇ ਜਾਗ ਪਈ ਹੈਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ। ਡਰ ਨਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਗਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 84

सत्कथाश्रवणादेव जाता ते मतिरीदृशी । इंद्रियार्थेषु वैराग्यं पश्चात्तापो महानभूत्

ਕੇਵਲ ਸਤਿ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਐਸੀ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰਾਗ ਉੱਠਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।

Verse 85

पश्चात्तापो हि सर्वेषामघानां निष्कृतिः परा । तेनैव कुरुते सद्यः प्रायश्चित्तं सुधीर्नरः

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਧੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 86

प्रायश्चित्तानि सर्वाणि कृत्वा च विधिवत्पुनः । अपश्चात्तापिनो नार्या न यांति गतिमुत्तमाम्

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ।

Verse 87

सत्कथाश्रवणान्नित्यं संयाति परमां गतिम् । पुण्यक्षेत्रनिवासाच्च चित्तशुद्धिः प्रजायते

ਸਤਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਪੁਣ੍ਯ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 88

यथा सत्कथया नित्यं संयाति परमां गतिम् । तथान्यैः सद्व्रतैर्जंतोर्नभवेन्मतिरुत्तमा

ਜਿਵੇਂ ਨਿੱਤ ਸਤਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਦਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

Verse 89

यथा मुहुः शोध्यमानो दर्पणो निर्मलो भवेत् । तथा सत्कथया चेतो विशुद्धिं परमां व्रजेत्

ਜਿਵੇਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਦਰਪਣ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਤਕਥਾ ਨਾਲ ਚਿੱਤ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 90

विशुद्धे चेतसि नृणां ध्यानं सिध्यत्युमापतेः । ध्यानेन सर्वं मलिनं मनोवाक्कायसंभृतम्

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਮਾਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਨ, ਬਾਣੀ ਤੇ ਕਾਇਆ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 91

सद्यो विधूय कृतिनो यांति शम्भोः परं पदम् । अतः संन्यस्तपुण्यानां सत्कथा साधनं परम्

ਤੁਰੰਤ ਮੈਲ ਝਾੜ ਕੇ ਧਨ੍ਯ ਪੁਰਖ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਪੁੰਨ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਤਕਥਾ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਧਨ ਹੈ।

Verse 92

कथया सिध्यति ध्यानं ध्यानात्कैवल्यमुत्तमम् । असिद्धपरमध्यानः कथामेतां शृणोति यः । सोऽन्यजन्मनि संप्राप्य ध्यानं याति परां गतिम्

ਸਤਕਥਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਸਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੈਵਲ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

Verse 93

नामोच्चारणमात्रेण जप्त्वा मंत्रमजामिलः । पश्चात्तापसमायुक्तस्त्ववाप परमां गतिम्

ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਾਮਿਲ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਿਆ; ਫਿਰ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 94

सर्वेषां श्रेयसां बीजं सत्कथाश्रवणं नृणाम् । यस्तद्विहीनः स पशुः कथं मुच्येत बन्धनात्

ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਬੀਜ ਸਤਕਥਾ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਸਮਾਨ ਹੈ—ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟੇ?

Verse 95

अतस्त्वमपि सर्वेभ्यो विषयेभ्यो निवृत्तधीः । भक्तिं परां समाधाय सत्कथां शृणु सर्वदा । शृण्वंत्याः सत्कथां नित्यं चेतस्ते शुद्धिमेष्यति

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵੀ ਸਭ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀ ਹਟਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਸਦਾ ਸਤਕਥਾ ਸੁਣ। ਨਿੱਤ ਸਤਕਥਾ ਸੁਣਦਿਆਂ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 96

तेन ध्यायसि विश्वेशं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि । ध्यायतः शिवपादाब्जं मुक्तिरेकेन जन्मना

ਉਸ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇਂਗਾ, ਫਿਰ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ। ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਹੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Verse 97

भविष्यति न सन्देहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । इत्युक्ता तेन विप्रेण सा नारी बाष्पसंकुला

“ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ—ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ, ਸੱਚ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।” ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਨਾਰੀ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।

Verse 98

पतित्वा पादयोस्तस्य कृतार्थास्मीत्यभाषत । तस्मिन्नेव महाक्षेत्रे तस्मादेव द्विजोत्तमात्

ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਸਫਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।” ਉਸੇ ਮਹਾ-ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

Verse 99

शुश्राव सत्कथां साध्वीं कैवल्यफल दायिनी । स उवाच द्विजस्तस्यै कथां वैराग्यबृंहिताम्

ਉਸ ਨੇ ਕੈਵਲ੍ਯ—ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਤਗੁਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ। ਤਦ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਉਪਦੇਸ਼-ਕਥਾ ਕਹੀ।

Verse 100

यां श्रुत्वा मनुजः सद्यस्त्यजेद्विषयवासनाम् । तस्याश्चित्तं यथा शुद्धं वैराग्यरसगं यथा

ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਐਸਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 110

इत्थं प्रतिदिनं भक्त्या प्रार्थयंती महेश्वरम् । शृण्वंती सत्कथां सम्यक्कर्मबंधं समाच्छिनत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੀ, ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਤਕਥਾ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ; ਇਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।

Verse 120

देव्युवाच । सोऽस्मत्कथां महापुण्यां कदाचिच्छृणुयाद्यदि । निस्तीर्य दुर्गतिं सर्वामिमं लोकं प्रयास्यति

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਸਾਡੀ ਇਸ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯਮਈ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਦੁৰ্গਤੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਪੁਨੀਤ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏਗਾ।”

Verse 130

विमानमारुह्य स दिव्यरूपधृक्स तुंबुरुः पार्श्वगतः स्वकांतया । गायन्महेशस्य गुणान्मनोरमाञ्जगाम कैवल्यपदं सनातनम्

ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੁੰਬੁਰੂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਪਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਮਹੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਗੁਣ ਗਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਪਦ—ਅੰਤਿਮ ਮੁਕਤੀ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 136

विविधगुणविभेदैर्नित्यमस्पृष्टरूपं जगति च बहिरंतर्वा समानं महिम्ना । स्वमहसि विहरंतं वाङ्मनोवृत्तिदूरं परमशिवमनंतानंदसांद्रं प्रपद्ये

ਮੈਂ ਪਰਮਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਭੇਦਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸਪਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਵਿਹਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨੰਤ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਸੰਘਣ।