Adhyaya 18

Verse 1

सूत उवाच । अथाहं संप्रवक्ष्यामि सर्वधर्मोत्तमोत्तमम् । उमामहेश्वरं नाम व्रतं सर्वार्थसिद्धिदम्

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ—‘ਉਮਾਮਹੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਵਰਤ, ਜੋ ਸਭ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 2

आनर्त्त संभवः कश्चिन्नाम्ना वेदरथो द्विजः । कलत्रपुत्रसंपन्नो विद्वानुत्तमवंशजः

ਆਨਰਤ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਦਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦ੍ਵਿਜ ਸੀ। ਉਹ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 3

तस्यैवं वर्तमानस्य ब्राह्मणस्य गृहाश्रमे । बभूव शारदानाम कन्या कमललोचना

ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ ਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 4

तां रूपलक्षणोपेतां बालां द्वादशहायनाम् । ययाचे पद्मनाभाख्यो मृतदारश्च स द्विजः

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਬਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਬਾਲਾ ਨੂੰ ਪਦਮਨਾਭ ਨਾਮਕ ਦਵਿਜ—ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ—ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗਣ ਆਇਆ।

Verse 5

महाधनस्य शांतस्य सदा राजसखस्य च । याञ्चाभंगभयात्तस्य तां कन्यां प्रददौ पिता

ਉਹ ਮਹਾਧਨੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਠੁਕਰਾਉਣ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

Verse 6

मध्यंदिने कृतोद्वाहः स विप्रः श्वशुरालये । संध्यामुपासितुं सायं सरस्तटमुपाययौ

ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸਸੁਰਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਪ੍ਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 7

उपास्य संध्यां विधिवत्प्रत्यागच्छत्तमोवृते । मार्गे दष्टो भुजंगेन ममार निजकर्मणा

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਧਿਆ-ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਜਦ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ।

Verse 8

तस्मिन्मृते कृतोद्वाहे सहसा तस्य बांधवाः । चुक्रुशुः शोकसंतप्तौ श्वशुरावस्य कन्यका

ਉਹ ਨਵ-ਵਿਵਾਹਿਤ ਅਚਾਨਕ ਮਰ ਗਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਚੀਖ ਪਏ, ਅਤੇ ਸਸੁਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਲਹਨ ਵੀ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ।

Verse 9

निर्हृत्य तं बंधुजना जग्मुः स्वं स्वं निवेशनम् । शारदा प्राप्तवैधव्या पितुरेवालये स्थिता

ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਕੇ ਬੰਧੂ-ਜਨ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਏ। ਸ਼ਾਰਦਾ, ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

Verse 10

भूताच्छादनभोज्येन भर्त्रा विरहिता सती । निनाय कतिचिन्मासान्सा बाला पितृमंदिरे

ਜੋ ਪਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਕੇ ਉਹ ਸਤੀ ਬਾਲਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।

Verse 11

एकदा नैध्रुवो नाम कश्चिद्वृद्धतरो मुनिः । अन्धः शिष्यकरग्राही तन्मंदिरमुपाययौ

ਇੱਕ ਵਾਰ ਨੈਧ੍ਰੁਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੁਨੀ—ਅੰਨ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 12

तस्मिन्वृद्धे गृहं प्राप्ते क्वापि यातेषु बंधुषु । साक्षादिवात्मनो दैवं सा बाला समुपागमत्

ਜਦ ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੁਨੀ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਬੰਧੂ-ਜਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਾਲਾ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇਉਂ ਗਈ ਜਿਵੇਂ ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੈਵੀ ਵਿਧੀ ਹੋਵੇ।

Verse 13

स्वागतं ते महाभाग पीठेस्मिन्नुपविश्यताम् । नमस्ते मुनिनाथाय प्रियं ते करवाणि किम्

“ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ, ਮਹਾਭਾਗ! ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ। ਮੁਨੀਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਲੱਗੇ?”

Verse 14

इत्युक्त्वा भक्तिमास्थाय कृत्वा पादावनेजनम् । वीजयित्वा परिश्रांतं तं मुनिं पर्यतोषयत्

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਭਕਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਧੋਏ; ਫਿਰ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੱਖਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 15

श्रांतं पीठे समावेश्य कृत्वाभ्यंगं स्वपाणिना । कृतस्नानं च विधिवत्कृतदेवार्चनं मुनिम्

ਥੱਕੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਭ੍ਯੰਗ (ਮਾਲਿਸ਼) ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕਰਵਾਈ।

Verse 16

सुखासनोपविष्टं तं धूपमाल्यानुलेपनैः । अर्चयित्वा वरान्नेन भोजयामास सादरम्

ਜਦ ਉਹ ਸੁਖਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਧੂਪ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉੱਤਮ ਅੰਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ।

Verse 17

भुक्त्वा च सम्यक्छनकैस्तृप्तश्चानंदनिर्भरः । चकारांधमुनिस्तस्यै सुप्रीतः परमाशिषम्

ਉਸ ਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅੰਧ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

विहृत्य भर्त्रा सहसा च तेन लब्ध्वा सुतं सर्वगुणैर्वरिष्ठम् । कीर्तिं च लोके महतीमवाप्य प्रसादयोग्या भव देवतानाम्

“ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਸੁਖ ਭੋਗੇਂਗੀ; ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਯੋਗ ਬਣੀਂ।”

Verse 19

इत्यभिव्याहृतं तेन मुनिना गतचक्षुषा । निशम्य विस्मिता बाला प्रत्युवाच कृतांजलिः

ਉਸ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਲਾ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ ਬੋਲੀ।

Verse 20

ब्रह्मंस्त्वद्वचनं सत्यं कदाचिन्न मृषा भवेत् । तदेतन्मंदभाग्यायाः कथमेतत्फलिष्यति

“ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਨੀ, ਤੇਰਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ; ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਜਿਹੀ ਮੰਦ-ਭਾਗਣ ਲਈ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ?”

Verse 21

शिलाग्र्यामिव सद्वृष्टिः शुनक्यामिव सत्क्रिया । विफला मंदभाग्यायामाशीर्ब्रह्मविदामपि

“ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰੀਲੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਵਰਖਾ ਵਿਅਰਥ ਵਹਿ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸਤਕ੍ਰਿਆ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋਵੇ—ਤਿਵੇਂ ਮੰਦ-ਭਾਗਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵੀ ਫਲਹੀਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 22

सैषाहं विधवा ब्रह्मन्दुष्कर्मफलभागिनी । त्वदाशीर्वचनस्यास्य कथं यास्यामि पात्रताम्

“ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਭਾਗੀਣੀ। ਤੇਰੇ ਇਸ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਬਚਨ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਬਣਾਂ?”

Verse 23

मुनिरुवाच । त्वामनालक्ष्य यत्प्रोक्तमंधेनापि मयाऽधुना । तदेतत्साधयिष्यामि कुरु मच्छासनं शुभे

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਬਿਨਾ ਜੋ ਹੁਣ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਫਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਮੰਨ।”

Verse 24

उमामहेश्वरं नाम व्रतं यदि चरिष्यसि । तेन व्रतानुभावेन सद्यः श्रेयोऽनुभोक्ष्यसे

ਜੇ ਤੂੰ ‘ਉਮਾ–ਮਹੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰੇਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 25

शारदोवाच । त्वयोपदिष्टं यत्नेन चरिष्याम्यपि दुश्चरम् । तद्व्रतं ब्रूहि मे ब्रह्मन्विधानं वद विस्तरात्

ਸ਼ਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਅਵਸ਼੍ਯ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਵਰਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹੋ।

Verse 26

मुनिरुवाच । चैत्रे वा मार्गशीर्षे वा शुक्लपक्षे शुभे दिने । व्रतारंभं प्रकुर्वीत यथावद्गुर्वनुज्ञया

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੈਤਰ ਜਾਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 27

अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुभयोरपि पर्वणोः । संकल्पं विधिवत्कृत्वा प्रातःस्नानं समाचरेत्

ਅੱਠਮੀ ਅਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ—ਦੋਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀਆਂ ਉੱਤੇ—ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਕਲਪ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਤਹਕਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

सन्तर्प्य पितृदेवादीन्गत्वा स्वभवनं प्रति । मंडपं रचयेद्दिव्यं वितानाद्यैरलंकृतम्

ਪਿਤ੍ਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਵਿਤਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਮੰਡਪ ਬਣਾਵੇ।

Verse 29

फलपल्लवपुष्पाद्यैस्तोरणैश्च समन्वितम् । पंचवर्णैश्च तन्मध्ये रजोभिः पद्ममुद्धरेत्

ਫਲਾਂ, ਕੋਮਲ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਤੋਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰੋ; ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰਜ ਨਾਲ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਉਕੇਰੋ।

Verse 30

चतुर्दशदलैर्बाह्ये द्वाविंशद्भिस्तदंतरे । तदंतरं षोडशभिरष्टभिश्च तदंतरे

ਬਾਹਰੀ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਹੋਣ; ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਈ; ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਦਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ; ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਬਣਾਓ।

Verse 31

एवं पद्मं समुद्धत्य पंचवर्णैर्मनोरमम् । चतुरस्रं ततः कुर्यादंतर्वर्तुलमुत्तमम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਕਮਲ ਉਕੇਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਚੌਕੋਰ ਘੇਰਾ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਤਮ ਗੋਲ ਮੰਡਲ ਰਚੋ।

Verse 32

व्रीहितंडुलराशिं च तन्मध्ये च सकूर्चकम् । कूर्चोपरि सुसंस्थाप्य कलशं वारिपूरितम्

ਉੱਥੇ ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਢੇਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਭਾ ਦਾ ਕੂರ್ಚ (ਰਸਮੀ ਗੁੱਛਾ) ਟਿਕਾਓ; ਕੂರ್ಚ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਲਸ਼ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।

Verse 33

कलशोपरि विन्यस्य वस्त्रं वर्णसमन्वितम् । तस्योपरिष्टात्सौवर्ण्यौ प्रतिमे शिवयोः शुभे । निधाय पूजयेद्भक्त्या यथाविभवविस्तरम्

ਕਲਸ਼ ਉੱਤੇ ਰੰਗੀਨ ਵਸਤ੍ਰ ਵਿਛਾਓ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਸ਼ੁਭ ਸੁਵਰਨ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ—ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਚਰੀ—ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਭਕਤੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

Verse 34

पंचामृतैस्तु संस्नाप्य तथा शुद्धोदकेन च । रुद्रैकादशकं जप्त्वा पंचाक्षरशताष्टकम्

ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਇਕਾਦਸ਼ ਜਪ ਕਰੇ; ਤਦ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਮੰਤਰ ੧੦੮ ਵਾਰ ਜਪੇ।

Verse 35

अभिमंत्र्य पुनः स्थाप्य पीठं मध्ये तथार्चयेत् । स्वयं शुद्धासनासीनो धौतशुक्लांबरः सुधीः

ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਪੀਠ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ। ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਉਪਾਸਕ ਆਪ ਸ਼ੁੱਧ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਧੋਏ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ।

Verse 36

पीठमामंत्र्य मंत्रेण प्राणायामान्समाचरेत् । संकल्पं प्रवदेत्तत्र शिवाग्रे विहितांजलिः

ਪੀਠ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸੰਕਲਪ ਉਚਾਰੇ।

Verse 37

यानि पापानि घोराणि जन्मांतरशतेषु मे । तेषां सर्वविनाशाय शिवपूजां समारभे

ਮੇਰੇ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਹੋਏ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 38

सौभाग्यविजयारोग्यधर्मैश्वर्याभिवृद्धये । स्वर्गापवर्गसिद्ध्यर्थं करिष्ये शिवपूजनम्

ਸੌਭਾਗ੍ਯ, ਵਿਜਯ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰ੍ਯ ਦੀ ਅਭਿਵ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਅਪਵਰਗ (ਮੋਖਸ਼) ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ-ਪੂਜਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 39

इति संकल्पमुच्चार्य यथावत्सुसमाहितः । अंगन्यासं ततः कृत्वा ध्यायेदीशं च पार्वतीम्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਸਮਾਧਾਨਤਾ ਨਾਲ; ਫਿਰ ਅੰਗ-ਨਿਆਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਤੇ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।

Verse 40

कुंदेंदुधवलाकारं नागाभरणभूषितम् । वरदाभयहस्तं च बिभ्राणं परशुं मृगम्

ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਜੋ ਕੁੰਦ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਧਵਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਗ-ਆਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਵਰਦ ਅਤੇ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਵਾਲੇ ਹੱਥਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਰਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

सूर्यकोटिप्रतीकाशं जगदानंदकारणम् । जाह्नवीजलसंपर्काद्दीर्घपिंगजटाधरम्

ਕੋਟਿ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਣ; ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਜਲ-ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋਏ ਲੰਮੇ ਪਿੰਗਲ ਜਟਾ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।

Verse 42

उरगेंद्रफणोद्भूतमहामुकुटमंडितम् । शीतांशुखंडविलसत्कोटीरांगदभूषणम्

ਨਾਗਰਾਜ ਦੇ ਫਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਮਹਾਨ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਮੰਡਿਤ; ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਦੇ ਖੰਡ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਕੋਟੀਰ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਆਦਿ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।

Verse 43

उन्मीलद्भालनयनं तथा सूर्येंदुलोचनम् । नीलकंठं चतुर्बाहुं गजेंद्राजिनवाससम्

ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਲ-ਨੇਤਰ ਉਨਮਿਲਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਸ ਦੇ ਨੇਤਰ ਹਨ; ਨੀਲਕੰਠ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਗਜੇਂਦ੍ਰ ਦੀ ਖਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ।

Verse 44

रत्नसिंहासनारूढं नागाभरणभूषितम् । देवीं च दिव्यवसनां बालसूर्यायुतद्युतिम्

ਰਤਨਾਂ ਜੜੇ ਸਿੰਹਾਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਨਾਗ-ਆਭਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਿਤ; ਅਤੇ ਕੋਲ ਹੀ ਦੇਵੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 45

बालवेषां च तन्वंगीं बालशीतांशुशेखराम् । पाशांकुशवराभीतिं बिभ्रतीं च चतुर्भुजाम्

ਅਤੇ ਦੇਵੀ—ਬਾਲ-ਵੇਸ਼ ਵਾਲੀ, ਸੁਕੁਮਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕੋਮਲ ਚੰਦਰਕਲਾ ਨੂੰ ਮੌਲੀ ਵਾਂਗ ਧਾਰਣ ਕੀਤੇ; ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਾਸ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਧਾਰੇ, ਵਰਦ ਅਤੇ ਅਭਯ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ।

Verse 46

प्रसादसुमुखीमंबां लीलारसविहारिणीम् । लसत्कुरबकाशोकपुन्नागनवचंपकैः

ਕਿਰਪਾਲੂ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਅੰਬਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਦਿਪਤ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ, ਕੁਰਬਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਚੰਪਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਲਸਦੀ।

Verse 47

कृतावतंसामुत्फुल्लमल्लिकोत्कलितालकाम् । कांचीकलापपर्यस्तजघनाभोगशालिनीम्

ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਅਵਤੰਸ ਧਾਰੇ, ਪੂਰੀ ਖਿੜੀ ਮੱਲਿਕਾ (ਚੰਬੇਲੀ) ਨਾਲ ਗੂੰਥੀਆਂ ਅਲਕਾਂ ਵਾਲੀ; ਕਾਂਚੀ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਗੋਲਾਈ ਵਾਲੇ ਨਿਤੰਬਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ।

Verse 48

उदारकिंकिणीश्रेणीनूपुराढ्यपदद्वयाम् । गंडमंडलसंसक्तरत्नकुंडलशोभिताम्

ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਚਰਨ ਨੂਪੁਰਾਂ ਅਤੇ ਝੰਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿੰਕਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਨੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ; ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਡਲਾਂ ਕੋਲ ਲੱਗੇ ਰਤਨ-ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਛਬਿ ਹੋਰ ਨਿਖਰਦੀ ਹੈ।

Verse 49

बिंबाधरानुरक्तांशुलसद्दशन कुड्मलाम् । महार्हरत्नग्रेवेयतारहारविराजिताम्

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜਿਸ ਦੇ ਹੋਠ ਪੱਕੇ ਬਿੰਬਾ-ਫਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੰਦ ਕਲੀ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਮੋਲਕ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗ੍ਰੀਵੇਯ ਤੇ ਤਾਰਾ-ਸਮਾਨ ਰਤਨ-ਹਾਰ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੈ।

Verse 50

नवमाणिक्यरुचिरकंकणांगदमुद्रिकाम् । रक्तांशुकपरीधानां रत्नमाल्यानुलेपनाम्

ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜੋ ਨਵੇਂ ਮਾਣਿਕਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਕੰਗਣ, ਬਾਜੂਬੰਦ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੈ; ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ।

Verse 51

उद्यत्पीनकुचद्वंद्वनिंदितांभोजकुड्मलाम् । लीलालोलासितापांगीं भक्तानुग्रहदायिनीम्

ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਭਰਪੂਰ ਸਤਨ-ਯੁਗਲ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਲੀਲਾ-ਭਰੀ, ਹੌਲੀ ਹਿਲਦੀ ਤਿਰਛੀ ਨਿਗਾਹ ਭਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 52

एवं ध्यात्वा तु हृत्पद्मे जगतः पितरौ शिवौ । जप्त्वा तदात्मकं मंत्रं तदंते बहिरर्चयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੇ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 53

आवाह्य प्रतिमायुग्मे कल्पयेदासनादिकम् । अर्घ्यं च दद्याच्छिवयोर्मंत्रेणानेन मंत्रवित्

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਆਸਨ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 54

नमस्ते पार्वतीनाथ त्रैलोक्यवरदर्षभ । त्र्यंबकेश महादेव गृहाणार्घ्यं नमोऽस्तु ते

ਹੇ ਪਾਰਵਤੀਨਾਥ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਰੂਪ! ਹੇ ਤ੍ਰਿਯੰਬਕੇਸ਼ ਮਹਾਦੇਵ, ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 55

नमस्ते देवदेवेशि प्रपन्नभयहारिणि । अंबिके वरदे देवि गृहाणार्घ्यं शिवप्रिये

ਹੇ ਦੇਵਦੇਵেশੀ! ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਹੇ ਅੰਬਿਕੇ, ਵਰਦਾਇਨੀ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯੇ—ਇਹ ਅਰਘ੍ਯ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 56

इति त्रिवारमुच्चार्य दद्यादर्घ्यं समाहितः । गन्धपुष्पाक्षतान्सम्यग्धूपदीपान्प्रकल्पयेत्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਪਕ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਜਾਵੇ।

Verse 57

नैवेद्यं पायसान्नेन घृताक्तं परिकल्पयेत् । जुहुयान्मूलमंत्रेण हविरष्टोत्तरं शतम्

ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਲਈ ਘੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਖੀਰ-ਅੰਨ ਤਿਆਰ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਮੂਲ-ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਹਵਿ ੧੦੮ ਵਾਰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ।

Verse 58

तत उद्वास्य नैवेद्यं धूपनीराजनादिकम् । कृत्वा निवेद्य तांबूलं नमस्कुर्यात्समाहितः

ਫਿਰ ਉਦ੍ਵਾਸਨ ਕਰਕੇ, ਧੂਪ-ਨੀਰਾਜਨ ਆਦਿ ਸਮੇਤ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦੀ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇ; ਤਦ ਤਾਮਬੂਲ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਸਮਾਧਾਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 59

अथाभ्यर्च्योपचारेण भोजयेद्विप्रदंपती

ਫਿਰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਤੇ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 60

एवं सायंतनीं पूजां कृत्वा विप्रानुमोदितः । भुंजीत वाग्यतो रात्रौ हविष्यं क्षीरभावितम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਝ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮੋਦਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੌਨ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹਵਿਸ਼੍ਯ ਆਹਾਰ ਭੁੰਜੇ।

Verse 61

एवं संवत्सरं कुर्याद्व्रतं पक्षद्वये बुधः । ततः संवत्सरे पूर्णे व्रतोद्यापनमाचरेत्

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵਰਤ ਦਾ ਉਦਯਾਪਨ (ਸਮਾਪਨ-ਕਰਮ) ਕਰੇ।

Verse 62

शतरुद्राभिजप्तेन स्नापयेत्प्रतिमे जलैः । आगमोक्तेन मन्त्रेण संपूज्य गिरिजाशिवौ

ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਵੇ; ਅਤੇ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਿਰਿਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 63

सवस्त्रं ससुवर्ण च कलशं प्रति मान्वितम् । दत्त्वाचार्याय महते सदाचाररताय च । ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या यथाशक्त्याभिपूज्य च

ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਵਰਨ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਲਸ਼ ਮਹਾਨ ਆਚਾਰਯ—ਜੋ ਸਦਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ—ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ ਅਤੇ ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 64

दद्याच्च दक्षिणां तेभ्यो गोहिरण्यांबरादिकम् । भुंजीत तदनुज्ञातः सहेष्टजनबंधुभिः

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਖਿਣਾ ਦੇਵੇ—ਗਾਂ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇੱਛਿਤ ਜਨਾਂ ਤੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 65

एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । त्रिःसप्तकुलमुद्धृत्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सि तान्

ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਕੇ, ਇੱਛਿਤ ਭੋਗ ਤੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

Verse 66

इन्द्रादिलोकपालानां स्थानेषु रमते धुवम् । ब्रह्मलोके च रमते विष्णुलोके च शाश्वते

ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 67

शिवलोकमथ प्राप्य तत्र कल्पशतं पुनः । भुक्त्वा भोगान्सुविपुलाञ्छिवमेव प्रपद्यते

ਫਿਰ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 68

महाव्रतमिदं प्रोक्तं त्वमपि श्रद्धया चर । अत्यंतदुर्लभं वापि लप्स्यसे च मनोरथम्

ਇਹ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰ। ਜੋ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 69

इत्यादिष्टा मुनींद्रेण सा बाला मुदिता भृशम् । प्रत्यग्रहीत्सुविश्रब्धा तद्वाक्यं सुमनोहरम्

ਮੁਨੀੰਦਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਬਾਲਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ; ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨੋਹਰ, ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਏ।

Verse 70

अथ तस्याः समायाताः पितृमातृ सहोदराः । तं मुनिं सुखमासीनं ददृशुः कृतभोजनम्

ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾਲ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਭੋਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

Verse 71

सहसागत्य ते सर्वे नमश्चक्रुर्महात्मने । प्रसीद नः प्रसीदेति गृणतः पर्यपूज यन्

ਉਹ ਸਭ ਦੌੜ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ‘ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 72

श्रुत्वा च ते तया साध्व्या पूजितं परमं मुनिम् । अनुग्रहवतं तस्यै श्रुत्वा हर्षं परं ययुः

ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਵੱਲੋਂ ਪਰਮ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਰਮ ਹರ್ಷ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।

Verse 73

ते कृतांजलयः सर्वे तमूचुर्मुनि पुंगवम्

ਤਦ ਉਹ ਸਭ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 74

अद्य धन्या वयं सर्वे तवागमनमात्रतः । पावितं नः कुलं सर्वं गृहं च सफलीकृतम्

ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਧੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ। ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਘਰ ਸਫਲ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 75

इयं च शारदा नाम कन्या वैधव्यमागता । केनापि कर्मयोगेन दुर्विलंघ्येन भूयसा

ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅਟੱਲ ਚੱਕਰ ਕਾਰਨ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।

Verse 76

सैषाद्य तव पादाब्जं प्रपन्ना शरणं सती । इमां समुद्धरासह्यात्सुघोराद्दुःख सागरात्

ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਇਸਨੇ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਸਹਿ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ।

Verse 77

त्वयापि तावदत्रैव स्थातव्यं नो गृहांतिके । अस्मद्गृहमठेऽप्यस्मिन्स्नानपूजाजपोचिते

ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਇਸ ਘਰੇਲੂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਾਪ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।

Verse 78

एषा बालापि भगवन्कुर्वंती त्वत्पदार्चनम् । व्रतं त्वत्सन्निधावेव चरिष्यति महामुने

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬਾਲਿਕਾ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਂਮੁਨੀ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।

Verse 79

यावत्समाप्तिमायाति व्रतमस्यास्त्वदंतिके । उषित्वा तावदत्रैव कृतार्थान्कुरु नो गुरो

ਹੇ ਗੁਰੂਦੇਵ! ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਦਾ ਵਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ-ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਕਰੋ।

Verse 80

एवमभ्यर्थितः सर्वैस्तस्या भ्रातृजनादिभिः । तथेति स मुनिश्रेष्ठस्तत्रोवास मठे शुभे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ—ਉਸ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰਜਨਾਂ ਨੇ—ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਤਦ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਮਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।

Verse 81

सापि तेनोपदिष्टेन मार्गेण गिरिजाशिवौ । अर्चयंती व्रतं सम्यक्चचार विमला सती

ਉਹ ਵੀ—ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਤੀ—ਉਸ ਦੇ ਦੱਸੇ ਮਾਰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਰਿਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਵਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।