Shukla Yajur Veda — Adhyaya 10, Mantra 8

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school attribution)

Devata: Kṣatra (royal power) with Indra, Mitra, Varuṇa

Chandas: Yajus (prose with imperative cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

क्ष॒त्रस्योल्ब॑मसि क्ष॒त्रस्य॑ ज॒राय्व॑सि क्ष॒त्रस्य॒ योनि॑रसि क्ष॒त्रस्य॒ नाभि॑र॒सीन्द्र॑स्य॒ वार्त्र॑घ्नमसि मि॒त्रस्या॑सि॒ वरु॑णस्यासि॒ त्वया॒ऽयं वृ॒त्रं ब॑धेत् । दृ॒बाऽसि॑ रु॒जाऽसि॑ क्षु॒माऽसि॑ । पा॒तैनं॒ प्राञ्चं॑ पा॒तैनं प्र॒त्यञ्चं॑ पा॒तैनं॑ ति॒र्यञ्चं॑ दि॒ग्भ्यः पा॑त

Transliteration

kṣatrásyólbam asi kṣatrásya jarā́yur asi kṣatrásya yónir asi kṣatrásya nā́bhir asī́ndrasya vā́rtraghnam asi mitrásyāsi váruṇasyāsi tváyā ’yáṃ vr̥tráṃ badhet | dr̥bā́si rujā́si kṣumā́si | pā́tainaṃ prā́ñcaṃ pā́tainaṃ pratyáñcaṃ pā́tainaṃ tiryáñcaṃ dígbhyaḥ pāta

Translation

ਤੂੰ ਖ਼ਤ੍ਰ (ਰਾਜ-ਸੱਤਾ) ਦਾ ਉਲ੍ਬ (ਆਵਰਨ) ਹੈਂ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਜਰਾਯੁ (ਜਨਮ-ਪਟ) ਹੈਂ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਦੀ ਯੋਨੀ (ਗਰਭ-ਸਥਾਨ) ਹੈਂ; ਖ਼ਤ੍ਰ ਦੀ ਨਾਭਿ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਾਰ੍ਤ੍ਰਘ੍ਨ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਘ੍ਨ) ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਵਰੁਣ ਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ (ਪੁਰਖ) ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਧੇ। ਤੂੰ ਦ੍ਰੁਬਾ (ਚੂਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਰੁਜਾ (ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ) ਹੈਂ; ਤੂੰ ਖ਼ੁਮਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਞ੍ਚ (ਪੂਰਬ) ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤ੍ਯਞ੍ਚ (ਪੱਛਮ) ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚ (ਬਾਹੀਂ-ਸੱਜੀਂ) ਵੱਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।

Padapatha (Word Analysis)

क्षत्रस्य । उल्बम् । असि । क्षत्रस्य । जरायुः । असि । क्षत्रस्य । योनिः । असि । क्षत्रस्य । नाभिः । असि । इन्द्रस्य । वार्त्रघ्नम् । असि । मित्रस्य । असि । वरुणस्य । असि । त्वया । अयम् । वृत्रम् । बधेत् । दृबा । असि । रुजा । असि । क्षुमा । असि । पात । एनम् । प्राञ्चम् । पात । एनम् । प्रत्यञ्चम् । पात । एनम् । तिर्यञ्चम् । दिग्भ्यः । पात ।

Entities Mentioned

• Kṣatra (Royal Power)
• Indra
• Mitra
• Varuṇa