Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

भरतस्य प्रार्थना—रामस्य कालधर्मोपदेशः

Bharata’s Petition and Rama’s Instruction on Time and Mortality

आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः।स न शोच्यः पिता तात स्वर्गत स्सत्कृत स्सताम्।।2.105.36।।

āyur uttamam āsādya bhogān api ca rāghavaḥ | sa na śocyaḥ pitā tāta svargataḥ satkṛtaḥ satām || 2.105.36 ||

ਹੇ ਤਾਤ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਰਾਘਵ ਨੇ ਉੱਤਮ ਆਯੁ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ੋਕਯੋਗ ਨਹੀਂ।

आयुःlife-span
आयुः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (कर्म)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
कर्म (Karma/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (आयुः)
आसाद्यhaving attained
आसाद्य:
क्रियाविशेषण (absolutive)
TypeVerb
Rootआ- सद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
भोगान्pleasures
भोगान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अपिalso
अपि:
निपात (particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (particle: also/even)
and
:
समुच्चय (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
राघवःO Rāghava
राघवः:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधनार्थे नाम (here: addressing Rāma)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
निषेध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation)
शोच्यःto be mourned
शोच्यः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशुच् (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: 'to be mourned'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम्
पिताfather
पिता:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इत्यस्य विशेष्य (apposition)
तातO dear
तात:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
स्वर्गतःto heaven
स्वर्गतः:
गति/देश (adverbial goal)
TypeIndeclinable
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-अव्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverbial goal)
सत्कृतःhonoured
सत्कृतः:
विधेय/विशेषण (predicate/attribute)
TypeAdjective
Rootसत् + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (PPP; 'honoured'), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (पिता)
सताम्of the virtuous
सताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

O dear! our father, king Dasaratha, who was honoured by the virtuous and enjoyed the best of pleasures attained heaven after a long life. Therefore, he is not to be grieved over.

D
Daśaratha (Rāghava)
S
Svarga (heaven)
S
Sat (the virtuous)

FAQs

Grief should be governed by dharmic discernment: when a life is completed with honor and righteousness, excessive mourning is discouraged.

Bharata directly instructs his brother not to grieve for Daśaratha, presenting his death as an honorable transition.

Fortitude (dhairya) and clarity: Bharata models restrained, value-based mourning.