Adhyaya 39

Verse 1

नारद उवाच । अथ संध्यां समासाद्य स विद्यांतीर्थमुत्तमम् । उपस्पृश्य नरो विद्वान्भवेन्नास्त्यत्र संशयः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਿਆ-ਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਉਸ ਸਰਵੋਤਮ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਆਚਮਨ ਕਰੇ; ਵਿਦਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 2

रामस्य च प्रसादेन तीर्थराजं कृतं पुरा । तल्लौहित्यं समासाद्य विंद्याद्बहुसुवर्णकम्

ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ‘ਤੀਰਥਰਾਜ’ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੌਹਿਤ੍ਯ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

करतोयां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । अश्वमेधमवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਤੋਯਾ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 4

गंगायास्त्वथ राजेंद्र सागरस्य च संगमे । अश्वमेधं दशगुणं प्रवदंति मनीषणः

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ, ਮਨੀਸ਼ੀ ਜਨ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਨੂੰ ਦਸ ਗੁਣਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 5

गंगायास्तु परं द्वीपं प्राप्य यः स्नाति भारत । त्रिरात्रोपोषितो राजन्सर्वकाममवाप्नुयात्

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਰੇਲੇ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 6

ततो वैतरणीं गत्वा नदीं पापप्रमोचनीम् । विरजं तीर्थमासाद्य विराजति यथा शशी

ਫਿਰ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ—ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ, ‘ਵਿਰਜ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ।

Verse 7

प्रभावे च कुलं पूत्वा सर्वपापं व्यपोहति । गोसहस्रफलं लब्ध्वा पुनाति स्वकुलं नरः

ਇਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 8

शोणस्य ज्योतिरथ्याश्च संगमे निवसञ्छुचिः । तर्पयित्वा पितॄन्देवानग्निष्टोमफलं लभेत्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੋਣ ਅਤੇ ਜੋਤਿਰਥਿਆ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

शोणस्य नर्मदायाश्च प्रभवे कुरुपुंगव । वंशगुल्ममुपस्पृश्य वाजिमेधफलं लभेत्

ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਸ਼ੋਣ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉਦਗਮ ਸਥਾਨ ਤੇ ਵੰਸ਼-ਗੁਲਮ (ਬਾਂਸ ਦੀ ਝਾੜੀ) ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਲਭਦਾ ਹੈ।

Verse 10

ऋषभं तीर्थमासाद्य कोशलायां नराधिप । वाजिमेधमवाप्नोति त्रिरात्रोपोषितो नरः

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਕੋਸ਼ਲਾ ਵਿੱਚ ‘਋ਸ਼ਭ’ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 11

कोशलायां समासाद्य कालतीर्थमुपस्पृशेत् । वृषभैकादशगुणं लभते नात्र संशयः

ਕੋਸ਼ਲਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕਾਲ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਗਿਆਰਾਂ ਗੁਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 12

पुष्पवत्यामुपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । गोसहस्रफलं विंद्यात्कुलं चैव समुद्धरेत्

ਪੁਸ਼ਪਵਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਧਾਰਦਾ ਹੈ।

Verse 13

ततो बदारिकातीर्थे स्नात्वा प्रयतमानसः । दीर्घायुष्यमवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति

ਫਿਰ ਬਦਰੀਕਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਸੰਯਮਿਤ ਤੇ ਏਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

ततो महेंद्रमासाद्य जामदग्न्यनिषेवितम् । रामतीर्थे नरः स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत्

ਫਿਰ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ—ਜੋ ਜਾਮਦਗ್ನ੍ਯ (ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ) ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਹੈ—ਰਾਮ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

मतंगस्य तु केदारं तत्रैव भरतर्षभ । तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत्

ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਤੰਗ ਦਾ ਕੇਦਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਊਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

श्रीपर्वतं समासाद्य नदीतीरमुपस्पृशेत् । अश्वमेधमवाप्नोति परां सिद्धिं च गच्छति

ਸ਼੍ਰੀਪਰਵਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਪਰਸ਼-ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

श्रीपर्वते महादेवो देव्या सह महाद्युतिः । न्यवसत्परमप्रीतो ब्रह्मा च त्रिदशैर्वृतः

ਸ਼੍ਰੀਪਰਵਤ ਉੱਤੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ।

Verse 18

तत्र देवह्रदे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः । अश्वमेधमवाप्नोति परां सिद्धिं च गच्छति

ਉੱਥੇ ਦੇਵਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ್ಞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

ऋषभं पर्वतं गत्वा भांडेषु सुरपूजितम् । वाजपेयमवाप्नोति नाकपृष्ठे च मोदते

਋ਸ਼ਭ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ—ਜਿੱਥੇ ਭਾਂਡਾਂ ਵਿਚਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਮਨੁੱਖ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ्ञ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਉੱਚਾਈਆਂ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 20

ततो गच्छेत कावेरीं वृतामृप्सरसां गणैः । तत्र स्नात्वा नरो राजन्गोसहस्रफलं लभेत्

ਫਿਰ ਕਾਵੇਰੀ ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

तत्र तीर्थे समुद्रस्य कन्यातीर्थमुपस्पृशेत् । तत्रोपस्पृश्य राजेंद्र सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਉੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਕਨਿਆ-ਤੀਰਥ ਦਾ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 22

अथ गोकमर्णमासाद्य त्रिषुलोकेषु विश्रुतम् । समुद्रमध्ये राजेंद्र सर्वलोकनमस्कृतम्

ਫਿਰ ਗੋਕਮਰਣ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 23

यत्र ब्रह्मादयो देवा मुनयश्च तपोधनाः । भूतयक्षाः पिशाचाश्च किन्नराः समहोरगाः

ਉੱਥੇ—ਜਿਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਤਪ-ਧਨ ਮੁਨੀ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ, ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

Verse 24

सिद्धचारणगंधर्वा मानुषाः पन्नगास्तथा । सरितः सागराः शैला उपासंते उमापतिम्

ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਨਾਗ ਵੀ; ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਭੀ—ਉਮਾ-ਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ), ਉਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 25

तत्रेशानं समभ्यर्च्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । दशाश्वमेधमाप्नोति गाणपत्यं च विंदति

ਉੱਥੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਮਭਾਵ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 26

उपोष्य द्वादशरात्रं कृतार्थो जायते नरः । तस्मिन्नेव तु गायत्र्याः स्थानं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਉਹ ਆਸਨ ਹੈ ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 27

त्रिरात्रमुषितस्तत्र गोसहस्रफलं लभेत् । निदर्शनं च प्रत्यक्षं ब्राह्मणानां नराधिप

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਪੁੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ, ਦਿੱਖਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 28

गायत्रीं पठते यस्तु योनिसंकरजो द्विजः । गाथा वा गीतिका वाणी तस्य संपद्यते नृप

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਾਲਾ ਦਵਿਜ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਾਣੀ ਗਾਥਾ ਜਾਂ ਗੀਤਿਕਾ-ਕਾਵਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 29

अब्राह्मणस्य पठतः सावित्री तूपनश्यति । संवर्तस्य तु विप्रर्षे वापीमासाद्य दुर्ल्लभाम्

ਜੋ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ (ਗਾਇਤ੍ਰੀ) ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜਦੋਂ ਸੰਵਰਤ ਨੇ ਇਕ ਦੁਰਲੱਭ ਕੂਏਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ…

Verse 30

रूपस्य भागी भवति सुभगश्चाभिजायते । ततो वेणां समासाद्य तर्पयेत्पितृदेवताः

ਉਹ ਰੂਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੇਣਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤ੍ਰਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ (ਜਲਾਂਜਲੀ) ਦੇਵੇ।

Verse 31

मयूरहंससंयुक्तं विमानं लभते नरः । ततो गोदावरीं प्राप्य नित्यसिद्धनिषेविताम्

ਮਨੁੱਖ ਮੋਰਾਂ ਅਤੇ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁਤਾ ਹੋਇਆ ਵਿਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਦਾ-ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਤ ਸੇਵਿਤ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ (ਅਗਲੇ ਪੁੰਨਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 32

गवामयमवाप्नोति वायुलोकं च गच्छति । वेणायाः संगमे स्नात्वा वाजपेयफलं लभेत्

ਉਹ ਗਊਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਯੁਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਣਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਲਭਦਾ ਹੈ।

Verse 33

वरदासंगमं स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । ब्रह्मस्थूणां समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः

ਵਰਦਾ-ਸੰਗਮ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਥੂਣਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਤੰਭ/ਧਾਮ) ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਰਮ-ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

गोसहस्रफलं विंद्यात्स्वर्गलोकं च गच्छति । कुब्जावनं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः

ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਬਜਾਵਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧਾਨ ਵਾਲਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ (ਉਚਿਤ ਕਰਮ) ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 35

त्रिरात्रोपोषितः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । ततो देवह्रदे स्नात्वा कृष्णवेणा जलोद्भवे

ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਵੇਣਾ ਦੇ ਜਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਦੇਵ-ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 36

ज्योतिर्मात्र ह्रदे चैव तथा कन्याश्रमे नृप । यत्र क्रतुशतैरिष्ट्वा देवराजो दिवं गतः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋਤਿਰਮਾਤ੍ਰ-ਹ੍ਰਦ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਨਿਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਰਾਜ ਨੇ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 37

अग्निष्टोमशतं विंद्याद्गमनादेव तत्र तु । सर्वदेवह्रदे स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत्

ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੌ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਰਵਦੇਵ-ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

जातिमात्र ह्रदे स्नात्वा भवेज्जातिस्मरो नरः । शरभंगाश्रमं गत्वा शुकस्य च महात्मनः

ਜਾਤਿਮਾਤ੍ਰ ਹ੍ਰਦ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸਿਮਰਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਰਭੰਗ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਹੋਰ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 39

पितृदेवार्चनरतो गोसहस्रफलं लभेत् । दंडकारण्यमासाद्य महाराज उपस्पृशेत्

ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੰਡਕਾਰਣਯ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਜਲ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ।

Verse 40

शरभंगाश्रमं गत्वा शुकस्य च महात्मनः । न दुर्गतिमवाप्नोति पुनाति स्वकुलं नरः

ਸ਼ਰਭੰਗ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

ततः सूर्यारकं गच्छेज्जमदग्निनिषेवितम् । रामतीर्थं नरः स्नात्वा विंद्याद्बहुसुवर्णकम्

ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਤ ਸੂਰਿਆਰਕ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਰਾਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ—ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਨ ਫਲ—ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 42

सप्तगोदावरीं स्नात्वा नियतो नियताशनः । महापुण्यमवाप्नोति देवलोकं च गच्छति

ਸਪਤਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਨਿਯਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਪੁੰਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 43

ततो देवपथं गच्छेन्नियतो नियताशनः । देवसत्रस्य यत्पुण्यं तदवाप्नोति मानवः

ਤਦੋਂ ਨਿਯਮ-ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵ-ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚਲੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੇਵ-ਸਤਰ (ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਯਜ્ઞ-ਸਤਰ) ਦਾ ਹੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 44

तुंगकारण्यमासाद्य ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । वेदानध्यापयत्तत्र मुनीन्सारस्वतः पुरा

ਤੁੰਗਾ ਦੇ ਅਰਣ੍ਯ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ—ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਰਸਵਤ ਸੀ—ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਏ।

Verse 45

तत्र वेदान्प्रणष्टांस्तु मुनेरांगिरसः सुतः । उपविष्टो महर्षीणामुत्तरीयेषु भारत

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅੰਗਿਰਸ ਮੁਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰੀਯ (ਚਾਦਰਾਂ) ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਵੇਦ ਲੁਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।

Verse 46

ओंकारेण यथान्यायंसम्यगुच्चारितेन ह । येन यत्पूर्वमभ्यस्तं तस्य तत्समुपस्थितम्

ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ, ਓੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 47

ऋषयस्तत्र देवाश्च वरुणोऽग्निप्रजापतिः । हरिर्नारायणो देवो महादेवस्तथैव च

ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ—ਵਰੁਣ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ; ਅਤੇ ਹਰਿ, ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਵੀ।

Verse 48

पितामहश्च भगवान्देवैस्सह महाद्युतिः । भृगुं नियोजयामास याजनार्थे महाद्युतिम्

ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਯਜ੍ਞ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਬੈਠੇ।

Verse 49

ततः स चक्रे भगवानृषीणां विधिवत्तदा । सर्वेषां पुनराधानं देवदृष्टेन कर्मणा

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਰਸਾਏ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀਆਂ ਦਾ ਪੁਨਰਾਧਾਨ (ਮੁੜ ਸਥਾਪਨ) ਕੀਤਾ।

Verse 50

आज्यभागेन वै तत्र तर्पितास्तु यथाविधि । देवास्त्रिभुवनं याता ऋषयश्च यथासुखम्

ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਘੀ ਦੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ।

Verse 51

तदरण्यं प्रविष्टस्य तुंगकं राजसत्तम । पापं विनश्यते सद्यः स्त्रिया वै पुरुषस्य वा

ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਤੁੰਗਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ।

Verse 52

तत्र मासं वसेद्धीरो नियतो नियताशनः । ब्रह्मलोकं व्रजेद्राजन्पुनीते च कुलं पुनः

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਉੱਥੇ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਵੱਸੇ—ਨਿਯਮਬੱਧ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਹਾਰ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖੇ। ਤਦ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 53

मेधावनं समासाद्य पितृदेवांश्च तर्पयेत् । अग्निष्टोममवाप्नोति स्मृतिं मेधां च विंदति

ਮੇਧਾਵਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦੇਵੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮੇਧਾ (ਬੁੱਧੀ) ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 54

तत्र कालंजरं गत्वा गोसहस्रफलं लभेत् । आत्मानं साधयेत्तत्र गिरौ कालंजरे नृप

ਉੱਥੇ ਕਾਲੰਜਰ ਜਾ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਾਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 55

स्वर्गलोके महीयेत नरो नास्त्यत्र संशयः । ततो गिरिवरश्रेष्ठे चित्रकूटे विशांपते

ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਤੀ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 56

मंदाकिनीं समासाद्य नदीं पापविमोचनीम् । अत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः

ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਪਾਪ-ਵਿਮੋਚਨੀ ਨਦੀ, ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ।

Verse 57

अश्वमेधमवाप्नोति गतिं च परमां व्रजेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र गुहस्थानमनुत्तमम्

ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਉਹ ਗੁਹਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁੱਤਮ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

यत्र देवो महासेनो नित्यं सन्निहितो नृप । पुमांस्तत्र नरःश्रेष्ठ गमनादेव सिध्यति

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ ਮਹਾਸੇਨ ਸਦਾ ਸਨਿੱਧ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉੱਤਮ ਨਰ ਪੂਰਨਤਾ (ਸਿੱਧੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 59

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । प्रदक्षिणमुपावृत्य यशःस्थानं व्रजेन्नरः

ਕੋਟਿਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹ ਯਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

अभिगम्य महादेवं विराजति यथा शशी । तत्र कूपो महाराज विश्रुतो भरतर्षभ

ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ—ਹੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ—ਇੱਕ ਕੂਆਂ ਹੈ ਜੋ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 61

समुद्रा यत्र चत्वारो निवसंति युधिष्ठिर । ततोपस्पृश्य राजेंद्र कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्

ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਜਲ-ਸਪਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਵੀ ਕਰੇ…

Verse 62

नियतात्मा नरः पूतो गच्छेत परमां गतिम् । ततो गच्छेत्कुरुश्रेष्ठ शृंगवेरपुरं महत्

ਨਿਯਮਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਨਗਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ।

Verse 63

यत्र तीर्णो महाप्राज्ञो रामो दाशरथिः पुरा । गंगायां तु नरः स्नात्वा ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਰਾਮ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਉੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏ, ਉਹ ਧਰਮ-ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 64

विधूतपाप्मा भवति वाजपेयं च विंदति । ततो मुंजवटं गछेत्स्थानं देवस्य धीमतः

ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਧੋਤਾ ਹੋਇਆ ਨਿਰਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ્ઞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦੇਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਮੁੰਜਵਟ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।

Verse 65

अभिगम्य महादेवमभ्यर्च्य च नराधिप । प्रदक्षिणमुपावृत्य गाणपत्यमवाप्नुयात्

ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਾਲਾ ਗਾਣਪਤਯ ਪੰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

ततो गच्छेत राजेंद्र प्रयागमृषिसंस्तुतम् । यत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः

ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵੱਲ ਜਾਵੇ—ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਸਦਿਗੀਸ਼ਵਰ ਵੀ ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ।

Verse 67

लोकपालाश्च सिद्धाश्च निरताः पितरस्तथा । सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव च महर्षयः

ਉੱਥੇ ਲੋਕਪਾਲ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਕਰਤਵ੍ਯ-ਨਿਰਤ ਪਿਤਰ ਵੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਵੀ (ਵਿਦਮਾਨ ਹਨ)।

Verse 68

तथा नागाः सुपर्णाश्च सिद्धाः शुक्रधरास्तथा । सरितः सागराश्चैव गंधर्वाप्सरसस्तथा

ਉਥੇ ਨਾਗ ਅਤੇ ਸੁਪਰਨ (ਗਰੁੜ-ਵੰਸ਼ੀ) ਵੀ ਹਨ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਧਰ ਭੀ; ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤਥਾ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।

Verse 69

हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः । तत्र त्रीण्यपि कुंडानि तयोर्मध्येन जाह्नवी

ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸਨਮੁੱਖ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 70

प्रयागात्समतिक्रांता सर्वतीर्थपुरस्कृता । तपनस्य सुता तत्र त्रिषु लोकेषु विश्रुता

ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਕੇ—ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਥੇ ਤਪਨ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਵੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 71

यमुनागंगया सार्द्धं संगता लोकभाविनी । गंगायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम्

ਉਥੇ ਯਮੁਨਾ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਧਰਤੀ ਦਾ ‘ਜਘਨ’ (ਕਮਰ ਹੇਠਲਾ ਅੰਗ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 72

प्रयागं जघनस्यांतमुपस्थमृषयो विदुः । प्रयागं सुप्रतिष्ठानं कंबलाश्वतरावुभौ

ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ‘ਜਘਨ ਦਾ ਅੰਤ’ ਅਤੇ ‘ਉਪਸਥ’ (ਕਟਿ-ਦੇਸ਼) ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੁੜਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਕੰਬਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਤਰ ਵੀ।

Verse 73

तीर्थं भोगवती चैव वेदी प्रोक्ता प्रजापतेः । तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्त्तिमंतो युधिष्ठिर

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ‘ਭੋਗਵਤੀ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵੇਦੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਯਜ્ઞ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦਯਮਾਨ ਹਨ।

Verse 74

प्रजापतिमुपासंत ऋषयश्च महानघाः । यजंते क्रतुभिर्देवांस्तथा चक्रधरा नृप

ਨਿਰਮਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕ੍ਰਤੁ-ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 75

ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत । प्रयागं सर्वतीर्थेभ्यः प्रभावेणाधिकं प्रभो

ਹੇ ਭਾਰਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਣਯਮਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

Verse 76

श्रवणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मूर्धका नमनाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

ਉਸ ਤੀਰਥ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸੰਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 77

तत्राभिषेकं यः कुर्यात्संगमे संशितव्रतः । पुण्यं सुमहदाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः

ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਸੰਗਮ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਪੁਣਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ।

Verse 78

एषा यजनभूमिर्हि देवानामपि तत्कथा । दत्तं तत्र स्वल्पमपि महद्भवति भारत

ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਯਜ੍ਞ-ਭੂਮੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਵੀ ਫਲ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 79

न देववचनात्तात न लोकवचनादपि । मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागमरणं प्रति

ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਤਾਤ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮਤਿ ਡਿਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਤੇਰਾ ਨਿਸਚਯ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ।

Verse 80

दशतीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथापराः । येषां सान्निध्यमत्रैव कीर्त्तितं कुरुनंदन

ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੱਠ ਕਰੋੜ ਹੋਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਨਿਧ੍ਯਤਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 81

चतुर्विद्ये च यत्पुण्यं सत्यवादिषु चैव यत् । स्नातएवतदाप्नोतिगंगायामुनसंगमे

ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੋ ਪੁੰਨ ਹੈ—ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

ततो भोगवती नाम वासुकेस्तीर्थमुत्तमम् । तत्राभिषेकं यः कुर्यात्सोऽश्वमेधमवाप्नुयात्

ਫਿਰ ਭੋਗਵਤੀ ਨਾਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਸੁਕੀ ਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਅਭਿਸੇਕ-ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 83

तत्र हंसप्रपतनं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दशाश्वमेधिकं चैव गंगायां कुरुनंदन

ਉੱਥੇ ਹੰਸਪ੍ਰਪਤਨ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਅਤੇ ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧਿਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੈ।

Verse 84

कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्र तत्रावगाहिता । विशेषो वै कनखले प्रयागं परमं महत्

ਜਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਨਖਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪਰਮ ਮਹਾਨ ਹੈ।

Verse 85

यद्यकार्यशतं कृत्वा कृतं गंगावसेवनम् । सर्वं तत्तस्य गंगापो दहत्यग्निरिवेंधनम्

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੌ ਗੁਣਾ ਅਕਰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਇੰਧਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਭਸਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 86

सर्वं दहति गंगापस्तूलराशिमिवानलः । सर्वं कृतयुगे पुण्यं त्रेतायां पुष्करं स्मृतम्

ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਰੂਈ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ (ਸਰਵੋਤਮ) ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 87

द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं गंगा कलियुगे स्मृता । पुष्करे तु तपस्तप्येद्दानं दद्यान्महालये

ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਲਯ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 88

मलये त्वग्निमारोहेद्भृगुतुंगे त्वनाशनम् । पुष्करे तु कुरुक्षेत्रे गंगापो मध्यगेषु च

ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੱਧ ਧਾਰਾ-ਜਲ ਵਿੱਚ ਭੀ।

Verse 89

सद्यस्तारयते जंतुः सप्तसप्तावरांस्तथा । पुनाति कीर्त्तिता पापं दृष्ट्वा पुण्यं प्रयच्छति

ਇਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਜੀਵ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਗੁਣਾ ਸੱਤ ਹੇਠਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਉਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਕੀਰਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 90

अवगाढा च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् । यावदस्थि मनुष्यस्य गंगायाः स्पृशते जलम्

ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਛੂਹ ਲਵੇ।

Verse 91

तावत्स पुरुषो राजन्स्वर्गलोके महीयते । यथा पुण्यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਤਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮਹਿਮਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਯਤਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 92

उपास्य पुण्यं लब्ध्वा च भवति परलोकभाक् । न गंगा सदृशं तीर्थं न देवः केशवात्परः

ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਦੇਵ ਨਹੀਂ।

Verse 93

ब्राह्मणेभ्यः परं नास्ति एवमाह पितामहः । यत्र गंगा महाराज स देशस्तत्र योजनम्

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ—ਇਉਂ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਇਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 94

सिद्धक्षेत्रं च विज्ञेयं गंगातीरसमाश्रितम् । इदं सत्यं द्विजातीनां साधूनां मानसेषु च

ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸਿੱਧ-ਖੇਤਰ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਸੱਚ ਦਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 95

मुक्तिं चैव जपेत्कर्णे शिष्टस्यानुगतस्य च । इदं धर्म्यमिदं मेध्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सुखम्

ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮੀ ਪੁਰਖ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਖ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 96

इदं पुण्यतमं रम्यं पावनं धर्ममुत्तमम् । महीशीर्षमिदं गुह्यं सर्वपापप्रमोचनम्

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁੰਨਵਾਨ ਤੇ ਰਮਣੀਕ ਹੈ—ਪਾਵਨ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਹੈ। ‘ਮਹੀਸ਼ੀਰਸ਼’ ਨਾਮਕ ਇਹ ਗੁਹ੍ਯ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 97

अधीत्य द्विजमध्ये च निर्मलत्वमवाप्नुयात् । श्रीमत्स्वर्ग्यं महापुण्यं सपत्नशमनं शिवम्

ਦਵਿਜਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪਦਾ, ਸਵਰਗ-ਫਲ, ਮਹਾ-ਪੁੰਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਮੰਗਲ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 98

मेधाजननमग्र्यं वै तीर्थवंशानुकीर्त्तनम् । अपुत्रो लभते पुत्रमधनो धनमाप्नुयात्

ਤੀਰਥਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਬੁੱਧੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨਹੀਨ ਨੂੰ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 99

महीं विजयते राजा वैश्यो धनमवाप्नुयात् । शूद्रो यातीप्सितान्कामान्ब्राह्मणः पारगः पठन्

ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼੍ਯ ਧਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਇੱਛਿਤ ਕਾਮਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਗਾਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 100

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं तीर्थपुण्यं सदा शुचि । जातिस्मरत्वमाप्नोति नाकपृष्ठे च मोदते

ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਤੀਰਥ-ਪੁਣ੍ਯ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।

Verse 101

गम्यान्यपि च तीर्थानि कीर्तितान्यगमान्यपि । मनसाप्यभिगच्छेत सर्वतीर्थमनीषया

ਚਾਹੇ ਜੋ ਤੀਰਥ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਨਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਿ ਸਭ ਤੀਰਥ ਉਸ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਏ ਹਨ।

Verse 102

एतानि वसुभिः साध्यैरादित्यैर्मरुदश्विभिः । ऋषिभिर्देवकल्पैश्च कृतानि सुकृतैषिभिः

ਇਹ ਕਰਮ-ਪੁਣ੍ਯ ਵਸੂਆਂ, ਸਾਧ੍ਯਾਂ, ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ—ਸੁਕਰਮ ਦੇ ਖੋਜੀ ਹੋ ਕੇ—ਕੀਤੇ ਹਨ।

Verse 103

एवं त्वमपि कौरव्य विधिनानेन सुव्रत । व्रज तीर्थानि नियतः पुण्यं पुण्येन वर्द्धते

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਕੌਰਵ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ! ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਿਤ ਰਹਿ ਕੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾ; ਪੁੰਨ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 104

भावितैः करणैः पूर्वमास्तिक्याछ्रुतिदर्शनात् । प्राप्यंते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः

ਇਹ ਤੀਰਥ ਉਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਤਪੁਰਖ ਹਨ—ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਰਣਹਾਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਆਸਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

Verse 105

नाकृतो नाकृतात्मा च नाशुचिर्न च तस्करः । स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्नरः

ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੁਕਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਵਿਕਾਰਿਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਚੋਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਕਰੀ ਨਹੀਂ—ਉਹੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ)।

Verse 106

त्वया तु सम्यग्वृत्तेन नित्यं धर्मार्थदर्शिना । पितरस्तर्पितास्तात सर्वे च प्रपितामहाः । पितामहपुरोगाश्च देवाः सर्षिगणास्तथा

ਪਰ ਤੇਰੇ ਸਦਾ ਧਰਮਮਈ ਸੁਚੱਜੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ—ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ—ਹੇ ਤਾਤ, ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਵੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਗੇਵਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣ ਸਮੇਤ ਵੀ।

Verse 107

वसिष्ठ उवाच । त्वं च धर्मेण धर्मज्ञ नित्यमेवाभितोषिताः । दिलीपकीर्तिं महतीं प्राप्स्यसे भुवि शाश्वतीम्

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਮਜ੍ਞ! ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਿਲੀਪ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।”

Verse 108

नारद उवाच । एवमुक्त्वाभ्यनुज्ञाप्य वसिष्ठो भगवानृषिः । प्रीतः प्रीतेनमनसा तत्रैवांतरधीयत

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਸੇ ਥਾਂ ਹੀ ਅੰਤਰਧਿਆਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 109

दिलीपः कुरुशार्दूल शास्त्रतत्त्वार्थदर्शनात् । वसिष्ठवचनाच्चैव पृथिवीमनुचक्रमे

ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ! ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਤੱਤਵ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ-ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।

Verse 110

एवमेषा महाभाग प्रतिष्ठाने प्रतिष्ठिता । तीर्थयात्रा महापुण्या सर्वपापप्रमोचनी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 111

अनेन विधिना यस्तु पृथिवीं पर्यटिष्यति । अश्वमेधशतं साग्रं फलं प्रेत्यैष भोक्ष्यते

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਭੋਗੇਗਾ।

Verse 112

ततश्चाष्टगुणं पार्थ प्राप्स्यसे धर्ममुत्तमम् । दिलीपः पार्थ नृपतिर्यथापूर्वमवाप्तवान्

ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਰਥ! ਤੂੰ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਉੱਤਮ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਰਾਜਾ ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।

Verse 113

नेता च त्वमृषीन्यस्मात्तस्मात्तेष्टगुणं फलम् । रक्षोगणविकीर्णानि तीर्थान्येतानि भारत

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਉੱਤਮਤਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਰਾਖਸ਼-ਗਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਖੇਰੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 114

न गतिर्विद्यतेऽन्यस्य त्वामृते कुरुनंदन । इदं देवर्षिचरितं सर्वतीर्थानुसंश्रितम्

ਹੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।

Verse 115

यः पठेत्कल्यमुत्थाय सर्वपापैः प्रमुच्यते । ऋषिमुख्याः सदा यत्र वाल्मीकिस्त्वथ कश्यपः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ (ਇਸ ਦਾ) ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਦਾ ਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਵਾਲਮੀਕਿ ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਵੀ।

Verse 116

आत्रेयस्त्वथ कौंडिन्यो विश्वामित्रोऽथ गौतमः । असितो देवलश्चैव मार्कंडेयोऽथ गालवः

ਉੱਥੇ ਆਤ੍ਰੇਯ, ਕੌਂਡਿਨ੍ਯ, ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗੌਤਮ; ਅਤੇ ਅਸਿਤ, ਦੇਵਲ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਅਤੇ ਗਾਲਵ ਵੀ (ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ)।

Verse 117

भरद्वाजस्य शिष्यश्च मुनिरुद्दालकस्तथा । शौनकः सह पुत्रेण व्यासश्च तपतां वरः

ਅਤੇ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਮੁਨੀ ਉੱਦਾਲਕ; ਸ਼ੌਨਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ; ਅਤੇ ਤਪਸ੍ਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਆਸ ਵੀ (ਉੱਥੇ ਸਨ)।

Verse 118

दुर्वासाश्च मुनिश्रेष्ठो जाबालिश्च महातपाः । एते ऋषिवराः सर्वे त्वत्प्रतीक्ष्यास्तपोधनाः

ਦੁਰਵਾਸਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਠ ਅਤੇ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਜਾਬਾਲੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ਿਵਰ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

Verse 119

एभिः सह महाभाग तीर्थान्येतान्यनुव्रज । प्राप्स्यसे महतीं कीर्तिं यथा राजा महाभिषः

ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਕੀਰਤੀ ਪਾਵੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਮਹਾਭਿਸ਼ ਨੇ ਪਾਈ ਸੀ।

Verse 120

यथा ययातिर्धर्मात्मा यथा राजा पुरूरवाः । तथा त्वं कुरुशार्दूल स्वेन धर्मेण शोभसे

ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯਯਾਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਪੁਰੂਰਵਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ—ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ—ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।

Verse 121

यथा भगीरथो राजा यथा रामश्च विश्रुतः । यथा वै वृत्रहा सर्वान्सपत्नानदहत् पुरा

ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਭਗੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ।

Verse 122

त्रैलोक्यं पालयामास देवराट्विगतज्वरः । तथा शत्रुक्षयं कृत्वा त्वं प्रजाः पालयिष्यसि

ਦੇਵਰਾਜ, ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 123

स्वधर्मेणार्जितामुर्वीं प्राप्य राजीवलोचन । ख्यातिं यास्यसि वीर्येण कार्त्तवीर्यार्जुनो यथा

ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ! ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਆਂਯੋਗ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਹੀ ਕੀਰਤੀ ਪਾਵੇਂਗਾ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਤਵੀਰ੍ਯ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪਾਈ ਸੀ।

Verse 124

सूत उवाच । एवमाभाष्य राजानं नारदो भगवानृषिः । अनुज्ञाप्य महाराजं तत्रैवांतरधीयत

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਹੀ ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 125

युधिष्ठिरोऽपि धर्मात्मा ऋषिभिः सह सुव्रतः । जगामाखिलतीर्थानि सादरः पृथिवीपतिः

ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੀ, ਸੁਵ੍ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆ—ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ।

Verse 126

मयोक्तामृषयः सर्वे तीर्थयात्राश्रयां कथाम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि स मुक्तः सर्वपातकैः

ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਇਹ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਆਧਾਰਿਤ ਕਥਾ ਜੋ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 127

मयोक्तमखिलं तत्त्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छथ । ऋषीणां पुण्यकीर्तीनां नावक्तव्यं ममास्ति वै

ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਤੱਤਵ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਪੁੰਨ ਕੀਰਤੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ।