Adhyaya 74

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिर् नाम त्रिसप्ततितमो ऽध्यायः सूत उवाच देइत्य् => लिङ्ग लिङ्गानि कल्पयित्वैवं स्वाधिकारानुरूपतः विश्वकर्मा ददौ तेषां नियोगाद्ब्रह्मणः प्रभोः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪ੍ਰੋਕਤ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨ ਵਿਧੀ’ ਨਾਮਕ ਚੌਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿੰਗ ਰਚ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ।

Verse 2

इन्द्रनीलमयं लिङ्गं विष्णुना पूजितं सदा पद्मरागमयं शक्रो हैमं विश्रवसः सुतः

ਇੰਦ੍ਰਨੀਲਮਯ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਰਾਗਮਯ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦ੍ਰ) ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਵਰਨਮਯ ਲਿੰਗ ਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿੰਗ-ਤੱਤਵ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

विश्वेदेवास् तथा रौप्यं वसवः कान्तिकं शुभम् आरकूटमयं वायुर् अश्विनौ पार्थिवं सदा

ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵ ਰੌਪ੍ਯਮਯ ਲਿੰਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਸੂ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਕਾਂਤਿਮਯ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ। ਵਾਯੂ ਆਰਕੂਟ (ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰ ਧਾਤ) ਮਯ ਲਿੰਗ ਦੀ, ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵਿਨੀ-ਦੇਵ ਸਦਾ ਪਾਰਥਿਵ (ਮਿੱਟੀ ਮਯ) ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯ-ਵਿਧਾਨ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ।

Verse 4

स्फाटिकं वरुणो राजा आदित्यास्ताम्रनिर्मितम् मौक्तिकं सोमराड् धीमांस् तथा लिङ्गमनुत्तमम्

ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਸਫਟਿਕਮਯ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ। ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਨੇ ਤਾਂਬੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਧੀਮਾਨ ਸੋਮਰਾਜ ਨੇ ਮੌਕਤਿਕਮਯ ਅਨੁੱਤਮ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 5

अनन्ताद्या महानागाः प्रवालकमयं शुभम् दैत्या ह्ययोमयं लिङ्गं राक्षसाश् च महात्मनः

ਅਨੰਤ ਆਦਿ ਮਹਾਨਾਗਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਵਾਲਮਯ ਲਿੰਗ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਲੋਹਮਯ ਲਿੰਗ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲਿੰਗ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ। ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਨੇ ਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 6

त्रैलोहिकं गुह्यकाश् च सर्वलोहमयं गणाः चामुण्डा सैकतं साक्षान् मातरश् च द्विजोत्तमाः

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ, ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ ਦੇ ਗਣ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਵੀ ਸਨ; ਅਤੇ ਅਜੇਹੇ ਗਣ ਵੀ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਣ। ਚਾਮੁੰਡਾ, ਸੈਕਤ ਗਣ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾਵਾਂ ਵੀ—ਸਭ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

Verse 7

दारुजं नैरृतिर् भक्त्या यमो मारकतं शुभम् नीलाद्याश् च तथा रुद्राः शुद्धं भस्ममयं शुभम्

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨੈ਋ਤੀ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦਾ ਦਿਕਪਾਲ) ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਭਸਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਯਮ ਸ਼ੁਭ ਮਰਕਤ-ਵਰਨ ਭਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੀਲ ਆਦਿ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ, ਮੰਗਲਮਈ ਭਸਮ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 8

लक्ष्मीवृक्षमयं लक्ष्मीर् गुहो वै गोमयात्मकम् मुनयो मुनिशार्दूलाः कुशाग्रमयम् उत्तमम्

ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਗੁਹ (ਸਕੰਦ) ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰਦੂਲੋ, ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਅਗਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 9

वामाद्याः पुष्पलिङ्गं तु गन्धलिङ्गं मनोन्मनी सरस्वती च रत्नेन कृतं रुद्रस्य वाग्भवा

ਵਾਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ; ਮਨੋਨਮਨੀ ਨੇ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਵਾਗ੍ਭਵਾ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਲਿੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ।

Verse 10

दुर्गा हैमं महादेवं सवेदिकमनुत्तमम् उग्रा पिष्टमयं सर्वे मन्त्रा ह्याज्यमयं शुभम्

ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਵੇਦਿਕਾ ਸਮੇਤ ਸੋਨੇ ਦਾ ਅਨੁੱਤਮ ਮਹਾਦੇਵ ਬਣਾਇਆ। ਉਗਰਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਗੂੰਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।

Verse 11

वेदाः सर्वे दधिमयं पिशाचाः सीसनिर्मितम् लेभिरे च यथायोग्यं प्रसादाद्ब्रह्मणः पदम्

ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਦਹੀਂ-ਮਈ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਸਾਚਾਂ ਨੇ ਸੀਸੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਪਦ ਪਾਇਆ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਯਤ ਥਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।

Verse 12

बहुनात्र किमुक्तेन चराचरमिदं जगत् शिवलिङ्गं समभ्यर्च्य स्थितमत्र न संशयः

ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਰਾਚਰ ਜਗਤ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 13

त्य्पेस् ओफ़् लिङ्गस् अच्च्। तो मतेरिअल् षड्विधं लिङ्गमित्याहुर् द्रव्याणां च प्रभेदतः तेषां भेदाश्चतुर्युक्तचत्वारिंशदिति स्मृताः

ਦ੍ਰਵ੍ਯ (ਪਦਾਰਥ) ਦੇ ਭੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਭੇਦ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਚੁਆਲੀਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 14

शैलजं प्रथमं प्रोक्तं तद्धि साक्षाच्चतुर्विधम् द्वितीयं रत्नजं तच्च सप्तधा मुनिसत्तमाः

ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੈਲਜ (ਪੱਥਰ-ਜਨਿਤ) ਲਿੰਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਰਤਨਜ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ।

Verse 15

तृतीयं धातुजं लिङ्गम् अष्टधा परमेष्ठिनः तुरीयं दारुजं लिङ्गं तत्तु षोडशधोच्यते

ਤੀਜਾ ਧਾਤੁਜ (ਧਾਤੂ-ਨਿਰਮਿਤ) ਲਿੰਗ ਹੈ; ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਦਾਰੁਜ (ਲੱਕੜ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਹੈ; ਉਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 16

मृन्मयं पञ्चमं लिङ्गं द्विधा भिन्नं द्विजोत्तमाः षष्ठं तु क्षणिकं लिङ्गं सप्तधा परिकीर्तितम्

ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੋ, ਪੰਜਵਾਂ ਮ੍ਰਿਣ੍ਮਯ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਛੇਵਾਂ ਕ੍ਸ਼ਣਿਕ (ਅਸਥਾਈ) ਲਿੰਗ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕੀਰਤਿਤ ਹੈ।

Verse 17

श्रीप्रदं रत्नजं लिङ्गं शैलजं सर्वसिद्धिदम् धातुजं धनदं साक्षाद् दारुजं भोगसिद्धिदम्

ਰਤਨ-ਨਿਰਮਿਤ ਲਿੰਗ ਸ਼੍ਰੀ—ਮੰਗਲਮਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੈਲਜ ਲਿੰਗ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਤੁਜ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤੱਖ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਰੁਜ ਲਿੰਗ ਭੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਕਰਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 18

मृन्मयं चैव विप्रेन्द्राः सर्वसिद्धिकरं शुभम् शैलजं चोत्तमं प्रोक्तं मध्यमं चैव धातुजम्

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰੋ! ਮ੍ਰਿਣਮਯ (ਮਿੱਟੀ ਦਾ) ਲਿੰਗ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ਼ੈਲਜ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਾਤੁਜ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 19

बहुधा लिङ्गभेदाश् च नव चैव समासतः मूले ब्रह्मा तथा मध्ये विष्णुस्त्रिभुवनेश्वरः

ਲਿੰਗ ਦੇ ਭੇਦ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਪਰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨੌਂ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 20

रुद्रोपरि महादेवः प्रणवाख्यः सदाशिवः लिङ्गवेदी महादेवी त्रिगुणा त्रिमयांबिका

ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਮਹਾਦੇਵ—ਪ੍ਰਣਵ (ਓਂ) ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਹੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵੇਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਤ੍ਰਿਗੁਣ-ਸਰੂਪਾ, ਤ੍ਰਿਮਈ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ।

Verse 21

तया च पूजयेद्यस्तु देवी देवश् च पूजितौ शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम्

ਜੋ ਉਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵ—ਦੋਵੇਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ੈਲਜ, ਰਤਨਜ, ਧਾਤੁਜ ਜਾਂ ਦਾਰੁਜ—ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 22

मृन्मयं क्षणिकं वापि भक्त्या स्थाप्य फलं शुभम् सुरेन्द्राम्भोजगर्भाग्नियमाम्बुपधनेश्वरैः

ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦਾ—even ਅਸਥਾਈ—ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਇੰਦਰ, ਕਮਲਜ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਅਗਨੀ, ਯਮ, ਵਰੁਣ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ—ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

सिद्धविद्याधराहीन्द्रैर् यक्षदानवकिन्नरैः स्तूयमानः सुपुण्यात्मा देवदुन्दुभिनिःस्वनैः

ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼, ਦਾਨਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁੰਨਵਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁੰਦੁਭੀਆਂ ਦੇ ਗੂੰਜਦੇ ਨਾਦ ਵਿਚ ਸਭ ਥਾਂ ਕੀਰਤਿਤ ਹੋਇਆ।

Verse 24

भूर्भूवःस्वर्महर्लोकान् क्रमाद् वै जनतः परम् तपः सत्यं पराक्रम्य भासयन् स्वेन तेजसा

ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਭੂਹ, ਭੁਵਹ, ਸ੍ਵਹ ਅਤੇ ਮਹਰ ਲੋਕ ਲੰਘ ਕੇ, ਜਨਸ, ਤਪਸ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਜਾ ਕੇ, ਪਰਮ ਪਤੀ ਦੀ ਸਰਬਭੌਮ ਜੋਤ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਤੇਜ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

लिङ्गस्थापनसन्मार्गनिहितस्वायतासिना आशु ब्रह्माण्डमुद्भिद्य निर्गच्छन्निर्विशङ्कया

ਲਿੰਗ-ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਸਨਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਵ-ਸੰਯਮੀ ਤਲਵਾਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਖੋਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ੰਕਾ ਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।

Verse 26

शैलजं रत्नजं वापि धातुजं वापि दारुजम् मृन्मयं क्षणिकं त्यक्त्वा स्थापयेत्सकलं वपुः

ਚਾਹੇ ਪੱਥਰ, ਰਤਨ, ਧਾਤ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ (ਲਿੰਗ) ਹੋਵੇ—ਨਾਸਵੰਤ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅਸਥਾਈ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ‘ਸਕਲ-ਵਪੁ’ ਅਰਥਾਤ ਸਾਕਾਰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 27

विधिना चैव कृत्वा तु स्कन्दोमासहितं शुभम् कुन्दगोक्षीरसंकाशं लिङ्गं यः स्थापयेन्नरः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਕੰਦ ਅਤੇ ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ੁਭ, ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗਾ ਧਵਲ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਬਣਾਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

नृणां तनुं समास्थाय स्थितो रुद्रो न संशयः दर्शनात्स्पर्शनात्तस्य लभन्ते निर्वृतिं नराः

ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਧਾਰ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ, ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 29

तस्य पुण्यं मया वक्तुं सम्यग्युगशतैरपि शक्यते नैव विप्रेन्द्रास् तस्माद् वै स्थापयेत् तथा

ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 30

सर्वेषामेव मर्त्यानां विभोर्दिव्यं वपुः शुभम् सकलं भावनायोग्यं योगिनामेव निष्कलम्

ਸਾਰੇ ਮਰਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਰੂਪ ‘ਸਕਲ’ ਹੈ—ਧਿਆਨ-ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਯੋਗ; ਪਰ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ‘ਨਿਸ਼ਕਲ’—ਨਿਰਗੁਣ, ਅਖੰਡ—ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।