Adhyaya 105
Devas Praise Śiva; Gaṇeśa Manifests as Vighneśvara and Receives the Primacy of Worship
ਸੂਤ ਜੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਗਣ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਰੁਣਾਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਤੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਦੇਵਦ੍ਰੋਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰੋਕੇ ਜਾਣ। ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਗਣੇਸ਼ਵਰ/ਵਿਨਾਇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੇਵ ਅਤੇ ਗਣ ਪੁਸ਼ਪਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਗਜਮੁਖ, ਆਯੁਧਧਾਰੀ, ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਰੂਪ ਗਣੇਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਕਾਰਜ ਸੌਂਪਦੇ ਹਨ—ਅਧਰਮੀ ਕਰਮਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੋਸ਼ਪੂਰਨ ਯਜ्ञਾਂ, ਅਨੁਚਿਤ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਧਰਮਚ੍ਯੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਹਰ ਉਮਰ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ। ਅਧਿਆਇ ਵਿਘਨਾਂ ਉੱਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦਾ ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਧਾਨਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੌਤ, ਸਮਾਰਤ ਅਤੇ ਲੋਕਿਕ ਕਰਮ ਨਿਸ਼ਫਲ; ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੈਵ ਵਿਧੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਠੀਕ ਪੂਰਵਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे देवस्तुतिर्नाम चतुरधिकशततमो ऽध्यायः सूत उवाच यदा स्थिताः सुरेश्वराः प्रणम्य चैवमीश्वरम् तदांबिकापतिर् भवः पिनाकधृङ् महेश्वरः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਦੇਵ-ਸਤੁਤੀ’ ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਅੰਬਿਕਾ-ਪਤੀ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਭਵ—ਪਾਸਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਪਤੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
Verse 2
ददौ निरीक्षणं क्षणाद् भवः स तान्सुरोत्तमान् प्रणेमुरादराद्धरं सुरा मुदार्द्रलोचनाः
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਵ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ-ਭਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਾਈ। ਤਦ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਸਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
Verse 3
भवः सुधामृतोपमैर् निरीक्षणैर्निरीक्षणात् तदाह भद्रमस्तु वः सुरेश्वरान् महेश्वरः
ਫਿਰ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੁਧਾ ਵਰਗੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਤੁਹਾਡਾ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸਨ।
Verse 4
वरार्थमीश वीक्ष्यते सुरा गृहं गतास्त्विमे प्रणम्य चाह वाक्पतिः पतिं निरीक्ष्य निर्भयः
ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਈਸ਼ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਗਏ। ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਪਾਸ-ਵਿਮੋਚਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵਾਕਪਤੀ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਬੋਲੇ।
Verse 5
सुरेतरादिभिः सदा ह्य् अविघ्नमर्थितो भवान् समस्तकर्मसिद्धये सुरापकारकारिभिः
ਹੇ ਪਤੀ! ਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਸਦਾ ਅਵਿਘਨ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Verse 6
ततः प्रसीदताद् भवान् सुविघ्नकर्मकारणम् सुरापकारकारिणाम् इहैष एव नो वरः
ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਸਾਡਾ ਇਹੀ ਵਰ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਬਣੋ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਪਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਕਰੋ। ਪਤੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਸ਼ ਨੂੰ ਢਿੱਲੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਸ਼ੂਜਨ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲ ਸਕਣ।
Verse 7
ततस्तदा निशम्य वै पिनाकधृक् सुरेश्वरः गणेश्वरं सुरेश्वरं वपुर्दधार सः शिवः
ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤਦ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ—ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ—ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
Verse 8
गणेश्वराश् च तुष्टुवुः सुरेश्वरा महेश्वरम् समस्तलोकसंभवं भवार्त्तिहारिणं शुभम्
ਤਦ ਗਣਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ-ਕਾਰਣ, ਸ਼ੁਭਸਰੂਪ ਅਤੇ ਭਵ-ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 9
इभाननाश्रितं वरं त्रिशूलपाशधारिणम् समस्तलोकसंभवं गजाननं तदांबिका
ਤਦ ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਗਜਾਨਨ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਇਭਾਨਨ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ-ਕਾਰਣ ਹੈ।
Verse 10
ददुः पुष्पवर्षं हि सिद्धा मुनीन्द्रास् तथा खेचरा देवसंघास्तदानीम् तदा तुष्टुवुश्चैकदन्तं सुरेशाः प्रणेमुर्गणेशं महेशं वितन्द्राः
ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਿੱਧਾਂ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਹਰਦੇ ਦੇਵ-ਸੰਘਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਨੇ ਏਕਦੰਤ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਸਤਾਪਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼—ਪਰਮ ਪਤੀ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 11
तदा तयोर्विनिर्गतः सुभैरवः स मूर्तिमान् स्थितो ननर्त बालकः समस्तमङ्गलालयः
ਤਦ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੂਰਤਿਮਾਨ ਸੁਭੈਰਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਬਾਲਕ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨੱਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੂਹ ਮੰਗਲ ਦਾ ਧਾਮ ਹੋਵੇ।
Verse 12
विचित्रवस्त्रभूषणैर् अलंकृतो गजाननः महेश्वरस्य पुत्रको ऽभिवन्द्य तातम् अम्बिकाम्
ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਗਜਾਨਨ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਨੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।
Verse 13
जातमात्रं सुतं दृष्ट्वा चकार भगवान्भवः गजाननाय कृत्यांस्तु सर्वान्सर्वेश्वरः स्वयम्
ਨਵਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਭਵ—ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ—ਨੇ ਗਜਾਨਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਆਪ ਹੀ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀਆਂ।
Verse 14
आदाय च कराभ्यां च सुसुखाभ्यां भवः स्वयम् आलिङ्ग्याघ्राय मूर्धानं महादेवो जगद्गुरुः
ਫਿਰ ਭਵ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੋਮਲ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਜਗਦਗੁਰੂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ/ਸੁੰਘਿਆ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਭਰੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।
Verse 15
तवावतारो दैत्यानां विनाशाय ममात्मज देवानामुपकारार्थं द्विजानां ब्रह्मवादिनाम्
ਹੇ ਮੇਰੇ ਆਤਮਜ, ਤੇਰਾ ਅਵਤਾਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਹੈ।
Verse 16
यज्ञश् च दक्षिणाहीनः कृतो येन महीतले तस्य धर्मस्य विघ्नं च कुरु स्वर्गपथे स्थितः
ਜੋ ਕੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਯਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯੱਗ ਕਰੇ, ਹੇ ਸੁਰਗ-ਪਥ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਦੇਵ, ਉਸ ਦੇ ਧਰਮ-ਫਲ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾ।
Verse 17
अध्यापनं चाध्ययनं व्याख्यानं कर्म एव च यो ऽन्यायतः करोत्यस्मिन् तस्य प्राणान्सदा हर
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਅਨਿਆਇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਵਿਆਖਿਆ ਜਾਂ ਕਰਮਕਾਂਡ ਕਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਸਦਾ ਹਰਨ ਕਰ।
Verse 18
वर्णाच्च्युतानां नारीणां नराणां नरपुङ्गव स्वधर्मरहितानां च प्राणानपहर प्रभो
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਰਪੁੰਗਵ! ਜੋ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਆਪਣੇ ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਚਿਉਤ ਹੋ ਕੇ ਸਵਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਅਪਹਰਣ ਕਰ।
Verse 19
याः स्त्रियस्त्वां सदा कालं पुरुषाश् च विनायक यजन्ति तासां तेषां च त्वत्साम्यं दातुमर्हसि
ਹੇ ਵਿਨਾਇਕ! ਜੋ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਖ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਮੰਗਲ ਅਵਸਥਾ ਬਖ਼ਸ਼।
Verse 20
त्वं भक्तान् सर्वयत्नेन रक्ष बालगणेश्वर यौवनस्थांश् च वृद्धांश् च इहामुत्र च पूजितः
ਹੇ ਬਾਲ-ਗਣੇਸ਼ਵਰ! ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਵੀ; ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ।
Verse 21
जगत्त्रये ऽत्र सर्वत्र त्वं हि विघ्नगणेश्वरः संपूज्यो वन्दनीयश् च भविष्यसि न संशयः
ਇਸ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਘਨਗਣੇਸ਼ਵਰ ਹੈਂ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਤੇ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੋਵੇਂਗਾ।
Verse 22
मां च नारायणं वापि ब्रह्माणम् अपि पुत्रक यजन्ति यज्ञैर्वा विप्रैर् अग्रे पूज्यो भविष्यसि
ਹੇ ਪੁੱਤਰ! ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ—ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਏ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣ; ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇਂਗਾ।
Verse 23
त्वाम् अनभ्यर्च्य कल्याणं श्रौतं स्मार्तं च लौकिकम् कुरुते तस्य कल्याणम् अकल्याणं भविष्यति
ਹੇ ਕਲਿਆਣਮਯ! ਤੈਨੂੰ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੌਤ, ਸਮਾਰਤ ਜਾਂ ਲੌਕਿਕ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਉਹ ‘ਕਲਿਆਣ’ ਵੀ ਅਕਲਿਆਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 24
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैश्चैव गजानन सम्पूज्य सर्वसिद्ध्यर्थं भक्ष्यभोज्यादिभिः शुभैः
ਹੇ ਗਜਾਨਨ! ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਭੱਖ੍ਯ-ਭੋਜ੍ਯ ਆਦਿ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਾ ਕਰਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 25
त्वां गन्धपुष्पधूपाद्यैर् अनभ्यर्च्य जगत्त्रये देवैरपि तथान्यैश् च लब्धव्यं नास्ति कुत्रचित्
ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ—ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Verse 26
अभ्यर्चयन्ति ये लोका मानवास्तु विनायकम् ते चार्चनीयाः शक्राद्यैर् भविष्यन्ति न संशयः
ਜੋ ਲੋਕ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 27
अजं हरिं च मां वापि शक्रमन्यान्सुरानपि विघ्नैर् बाधयसि त्वां चेन् नार्चयन्ति फलार्थिनः
ਜੇ ਤੂੰ ਅਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੂ), ਮੈਨੂੰ (ਸ਼ਿਵ), ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਫਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
Verse 28
ससर्ज च तदा विघ्नगणं गणपतिः प्रभुः गणैः सार्धं नमस्कृत्वाप्य् अतिष्ठत्तस्य चाग्रतः
ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਗਣਪਤੀ ਨੇ ਵਿਘਨ-ਗਣ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
Verse 29
तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् पूजयन्ति गणेश्वरम् दैत्यानां धर्मविघ्नं च चकारासौ गणेश्वरः
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹੀ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
Verse 30
एतद्वः कथितं सर्वं स्कन्दाग्रजसमुद्भवम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा सुखीभवेत्
ਸਕੰਦ ਦੇ ਅਗਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੇ, ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਸੁਣਾਵੇ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
Śiva grants Gaṇeśa ādyapūjā (primacy of worship) so that all śrauta, smārta, and worldly undertakings become ritually ‘unblocked’ and dharmically aligned; without honoring Vināyaka first, actions tend toward akalyāṇa (inauspicious outcome).
He is commissioned to place vighnas upon adharma—such as yajñas performed improperly (e.g., lacking due dakṣiṇā), unjust or illegitimate teaching/learning/practice, and those who abandon svadharma—while safeguarding sincere devotees.
It teaches that divine grace operates through ritual order: protecting yajña, śāstra, and svadharma preserves cosmic harmony, and Gaṇeśa’s governance of vighnas ensures that devotion produces stable, dharmic, and spiritually fruitful outcomes.