Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यत् पवित्रं विपुलं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / रुद्रकोटिरिति ख्यातं रुद्रस्य परमेष्ठिनः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕੂਰਮਪੁਰਾਣ ਦੀ ਛਟਸਾਹਸਤ੍ਰੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੌਂਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ‘ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਖਿਆਤ ਹੈ।

Verse 2

पुरा पुण्यतमे काले देवदर्शनतत्पराः / कोटिब्रह्मर्षयो दान्तास्तं देशमगमन् परम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਰਮ ਪੁੰਨਮਈ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਤਪਰ, ਦਮਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਦਾਂਤ ਕਰੋੜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 3

अहं द्रक्ष्यामि गिरिशं पूर्वमेव पिनाकिनम् / अन्यो ऽन्यं भक्तियुक्तानां व्याघातो जायते किल

“ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਰੀਸ਼—ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।”

Verse 4

तेषां भक्तिं तदा दृष्ट्वा गिरिशो योगिनां गुरुः / कोटिरूपो ऽभवद् रुद्रो रुद्रकोटिस्ततः स्मृतः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗਿਰੀਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਰੋੜਾਂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ‘ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਿਮਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 5

ते स्म सर्वे महादेवं हरं गिरिगुहाशयम् / पश्यन्तः पार्वतीनाथं हृष्टपुष्टधियो ऽभवन्

ਤਦ ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ—ਹਰ, ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਰਵਤੀਨਾਥ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਚੇ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 6

अनाद्यन्तं महादेवं पूर्वमेवाहमीश्वरम् / दृष्टवानिति भक्त्या ते रुद्रन्यस्तधियो ऽभवन्

“ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਨਾਦਿ-ਅਨੰਤ ਮਹਾਦੇਵ—ਈਸ਼ਵਰ—ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਮਨ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 7

अथान्तरिक्षे विमलं पश्यन्ति स्म महत्तरम् / ज्योतिस्तत्रैव ते सर्वे ऽभिलषन्तः परं पदम्

ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਵੇਖੀ; ਪਰਮ ਪਦ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਉੱਚੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 8

एतत् सदेशाध्युषितं तीर्थं पुण्यतमं शुभम् / दृष्ट्वा रुद्रं समभ्यर्च्य रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्

ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ, ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ-ਸਾਮੀਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 9

अन्यच्च तीर्थप्रवरं नाम्ना मधुवनं स्मृतम् / तत्र गत्वा नियमवानिन्द्रस्यार्धासनं लभेत्

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ‘ਮਧੁਵਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਾਤਰੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਰਧ-ਆਸਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

अथान्यत्पुष्पनगरी देशः पुण्यतमः शुभः / तत्र गत्वा पितॄन् पूज्य कुलानां तारयेच्छतम्

ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਪੁਸ਼ਪਨਗਰੀ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਅਤਿ ਪੁੰਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਸੌ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 11

कालञ्जरं महातीर्थं लोके रुद्रो महेश्वरः / कालं जरितवान् देवो यत्र भक्तिप्रियो हरः

ਕਾਲੰਜਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਕਾਲ ਨੂੰ ਘਿਸ ਕੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਸ ਥਾਂ ਭਗਤੀ-ਪ੍ਰਿਯ ਹਰ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 12

श्वेतो नाम शिवे भक्तो राजर्षिप्रवरः पुरा / तदाशीस्तन्नमस्कारः पूजयामास शूलिनम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਵੇਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 13

संस्थाप्य विधिना लिङ्गं भक्तियोगपुरः सरः / जजाप रुद्रमनिशं तत्र संन्यस्तमानसः

ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਭਗਤੀ-ਯੋਗ ਨਾਲ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰੰਤਰ ਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ।

Verse 14

स तं कालो ऽथ दीप्तात्मा शूलमादाय भीषणम् / नेतुमभ्यागतो देशं स राजा यत्र तिष्ठति

ਤਦੋਂ ਤੇਜਸਵੀ ਕਾਲ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 15

वीक्ष्य राजा भयाविष्टः शूलहस्तं समागतम् / कालं कालकरं घोरं भीषणं चण्डदीधितिम्

ਸ਼ੂਲ-ਹਸਤ, ਕਾਲ-ਕਰ, ਘੋਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਹਕਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਉਠਿਆ।

Verse 16

उबाभ्यामथ हस्ताभ्यां स्पृट्वासौ लिङ्गमैश्वरम् / ननाम शिरसा रुद्रं जजाप शतरुद्रियम्

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਜਪ ਕੀਤਾ।

Verse 17

जपन्तमाह राजानं नमन्तमसकृद् भवम् / एह्येहीति पुरः स्थित्वा कृतान्तः प्रहसन्निव

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ (ਮੌਤ) ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਤਾਣੇ ਵਾਲੀ ਹੰਸੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ—“ਆ, ਆ!”

Verse 18

तमुवाच भयाविष्टो राजा रुद्रपरायणः / एकमीशार्चनरतं विहायान्यं निषूदय

ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ-ਪਰਾਇਣ ਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ—“ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ; ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਕਰ।”

Verse 19

इत्युक्तवन्तं भगवानब्रवीद् भीतमानसम् / रुद्रार्चनरतो वान्यो मद्वशे को न तिष्ठति

ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਰੁਦ੍ਰ-ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ—ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੌਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?”

Verse 20

एवमुक्त्वा स राजानं कालो लोकप्रकालनः / बबन्ध पाशै राजापि जजाप शतरुद्रियम्

ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ ਕਾਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਰਾਜਾ ਤਦ ਵੀ ਸ਼ਤਰੁਦਰੀਯ ਦਾ ਜਪ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 21

अथान्तरिक्षे विमलं दीप्यमानं तेजोराशिं भूतभर्तुः पुराणम् / ज्वालामालासंवृतं व्याप्य विश्वं प्रादुर्भूतं संस्थितं संददर्श

ਫਿਰ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਨਿਰਮਲ, ਦਿਪਦਿਪਾਉਂਦਾ ਤੇਜ-ਪੁੰਜ ਵੇਖਿਆ—ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ ਪੁਰਾਤਨ ਦਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਜੋ ਜਵਾਲਾ-ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ।

Verse 22

तन्मध्ये ऽसौ पुरुषं रुक्मवर्णं देव्या देवं चन्द्रलेखोज्ज्वलाङ्गम् / तेजोरूपं पश्यति स्मातिहृष्टो मेने चास्मन्नाथ आगच्छतीति

ਉਸ ਤੇਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਰਣੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ ਦੇਵ ਨੂੰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਚੰਦ ਦੀ ਲਕੀਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਜੋਤਿਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ—“ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਨਾਥ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।”

Verse 23

आगच्छन्तं नातिदूरे ऽथ दृष्ट्वा कालो रुद्रं देवदेव्या महेशम् / व्यपेतभीरखिलेशैकनाथं राजर्षिस्तं नेतुमभ्याजगाम

ਫਿਰ ਕਾਲ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਹਚਰ ਮਹੇਸ਼ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ। ਨਿਡਰ, ਸਭ ਅਧੀਸ਼ਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਨਾਥ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦੀ ਅਗਵਾਨੀ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

Verse 24

आलोक्यासौ भगवानुग्रकर्मा देवो रुद्रो भूतभर्ता पुराणः / एकं भक्तं मत्परं मां स्मरन्तं देहीतीमं कालमूचे ममेति

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਗ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ—ਪੁਰਾਤਨ ਭੂਤ-ਭਰਤਾ ਦੇਵ ਰੁਦ੍ਰ—ਉਸੇ ਪਲ ਕਾਲ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: “ਇਹ ਇਕ ਭਗਤ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ।”

Verse 25

श्रुत्वा वाख्यं गोपतेरुग्रभावः कालात्मासौ मन्यमानः स्वभावम् / बद्ध्वा भक्तं पुनरेवाथ पाशैः क्रुद्धो रुद्रमभिदुद्राव वेगात्

ਗੋਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਗ੍ਰ, ਕਾਲ-ਸਰੂਪ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਉ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ ਭਗਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।

Verse 26

प्रेक्ष्यायान्तं शैलपुत्रीमथेशः सो ऽन्वीक्ष्यान्ते विश्वमायाविधिज्ञः / सावज्ञं वै वामपादेन मृत्युं श्वेतस्यैनं पश्यतो व्याजघान

ਤਦ ਵਿਸ਼ਵ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਈਸ਼ ਨੇ ਸ਼ੈਲਪੁਤਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖਿਆ। ਸ਼ਵੇਤ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਤਿਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

ममार सो ऽतिभीषणो महेशपादघातितः / रराज देवतापतिः सहोमया पिनाकधृक्

ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਪੈਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ, ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ।

Verse 28

निरीक्ष्य देवमीश्वरं प्रहृष्टमानसो हरम् / ननाम साम्बमव्ययं स राजपुङ्गवस्तदा

ਈਸ਼ਵਰ-ਦੇਵ ਹਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਸਾਂਬ—ਉਮਾ ਸਮੇਤ ਸ਼ਿਵ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 29

नमो भवाय हेतवे हराय विश्वसंभवे / नमः शिवाय धीमते नमो ऽपवर्गदायिने

ਹੇ ਕਾਰਣ-ਸਰੂਪ ਭਵ, ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸੰਭਵ ਹਰ, ਪ੍ਰਣਾਮ। ਹੇ ਧੀਮਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਨਮਃ। ਹੇ ਅਪਵਰਗ—ਮੋਖ਼ਸ਼—ਦਾਤਾ, ਨਮੋ ਨਮਃ।

Verse 30

नमो नमो नमो ऽस्तु ते महाविभूतये नमः / विभागहीनरूपिणे नमो नराधिपाय ते

ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੇਰੀ ਮਹਾਵਿਭੂਤੀ ਨੂੰ ਨਮਹ। ਜੋ ਵੰਡ-ਰਹਿਤ ਸਰੂਪ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਹ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 31

नमो ऽस्तु ते गणेश्वर प्रपन्नदुः खनाशन / अनादिनित्यभूतये वराहशृङ्गधारिणे

ਹੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਅਨਾਦਿ-ਨਿੱਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਹ; ਵਰਾਹ-ਸਿੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 32

नमो वृषध्वजाय ते कपालमालिने नमः / नमो महानटाय ते नमो वृषध्वजाय ते

ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਪਾਲ-ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਹ। ਮਹਾਨਟ—ਮਹਾਨਰਤਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 33

अथानुगृह्य शङ्करः प्रणामतत्परं नृपम् / स्वगाणपत्यमव्ययं सरूपतामथो ददौ

ਫਿਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਦ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ-ਸਾਦ੍ਰਸ਼੍ਯ ਵੀ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

सहोमया सपार्षदः सराजपुङ्गवो हरः / मुनीशसिद्धवन्दितः क्षणाददृश्यतामगात्

ਉਮਾ ਸਮੇਤ, ਪਰਸ਼ਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਰ—ਮੁਨੀਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਇੱਕ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 35

काले महेशाभिहते लोकनाथः पितामहः / अयाचत वरं रुद्रं सजीवो ऽयं भवत्विति

ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਲੋਂ ਕਾਲ ਦੇ ਨਿਹਤ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਲੋਕਨਾਥ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ—“ਇਹ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।”

Verse 36

नास्ति कश्चिदपीशान दोषलेशो वृषध्वज / कृतान्तस्यैव भवता तत्कार्ये विनियोजितः

ਹੇ ਈਸ਼ਾਨ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ! ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਲੇਸ਼ ਨਹੀਂ; ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 37

स देवदेववचनाद् देवदेवेश्वरो हरः / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा सो ऽपि तादृग्विधो ऽभवत्

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਦੇਵਦੇਵੈਸ਼ਵਰ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਤਥਾਸਤੁ”; ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 38

इत्येतत् परमं तीर्थं कालञ्जरमिति श्रुतम् / गत्वाभ्यर्च्य महादेवं गाणपत्यं स विन्दति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਰਮ ਤੀਰਥ ‘ਕਾਲੰਜਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਾਣਪਤ੍ਯ (ਸ਼ਿਵਗਣਤਾ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।