Adhyaya 39: Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

Verse 1

सत्यतपा उवाच । भगवन् द्वे शरीरे तु इति यत्परिकीर्तितम् । तन्मे कथय भेदं वै के ते ब्रह्मविदां वर ॥ ३९.१ ॥

ସତ୍ୟତପା କହିଲେ—“ହେ ଭଗବନ, ‘ଦୁଇଟି ଶରୀର’ ବୋଲି ଯାହା କୀର୍ତିତ ହୋଇଛି, ତାହାର ଭେଦ ମୋତେ କହନ୍ତୁ—ହେ ବ୍ରହ୍ମବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।”

Verse 2

दुर्वासा उवाच । न द्वे त्रीणि शरीराणि वाच्यं तद्विपरीतकम् । विभोगायतनं चैव त्रिशरीराणि प्राणिनाम् ॥ ३९.२ ॥

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—‘ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଶରୀର ଅଛି’ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତାହାର ବିପରୀତଟି କହିବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତିନି ଶରୀର ଅଛି, ଯାହା କର୍ମଫଳ ଭୋଗର ଆଧାର।

Verse 3

प्रागवस्थमधर्माख्यं परिज्ञानविवर्जितम् । अपरं सव्रतं तद्धि ज्ञेयमत्यन्तधार्मिकम् ॥ ३९.३ ॥

ପୂର୍ବାବସ୍ଥାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯାହା, ତାହା ‘ଅଧର୍ମ’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ବିବେକଜ୍ଞାନରହିତ। କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥା ବ୍ରତସହିତ ଥିବାରୁ ତାହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧାର୍ମିକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍।

Verse 4

धर्माधर्मोपभोगाय यत् तृतीयमतीन्द्रियम् । तत्त्रिभेदं विनिर्दिष्टं ब्रह्मविद्भिर्विचक्षणैः । यातना धर्मभोगश्च भुक्तिश्चेति त्रिभेदकम् ॥ ३९.४ ॥

ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ଭୋଗ ପାଇଁ ଯେ ତୃତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ, ତାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ ତିନି ଭେଦରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି—(୧) ଯାତନା, (୨) ଧର୍ମଭୋଗ, (୩) ଭୁକ୍ତି—ଏହି ତ୍ରିଭେଦ।

Verse 5

यस्तु भावः पुरा ह्यासीत् प्राणिनो निघ्नतः स वै । तत्पापाख्यं शरीरं ते पापसंज्ञं तदुच्यते ॥ ३९.५ ॥

ପୂର୍ବେ ପ୍ରାଣୀହନ୍ତା ଜୀବରେ ଯେ ଭାବ ଥିଲା, ସେଇ ଭାବ ତୁମ ପାଇଁ ‘ପାପ’ ନାମକ ଶରୀର ହୋଇଯାଏ; ତେଣୁ ତାହାକୁ ‘ପାପସଂଜ୍ଞ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 6

इदानीं शुभवृत्तिं तु कुर्वतस्तप आर्जवम् । अपरं धर्मरूपं तु शरीरं ते व्यवस्थितम् । तेन वेदपुराणानि ज्ञातुमर्हस्यसंशयम् ॥ ३९.६ ॥

ଏବେ ତୁମେ ଶୁଭବୃତ୍ତି, ତପ ଓ ଆର୍ଜବ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛ; ତେଣୁ ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମରୂପ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶରୀର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ତାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଜାଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 7

यदाष्टकं संपरिवर्तते पुमां- स्तदा त्र्यवस्थः परिकीर्त्यते तु वै । गताष्टवर्गस्त्रिगतः सदा शुभः स्थिरो भवेदात्मनि निश्चयात्मवान् ॥ ३९.७ ॥

ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟରେ ‘ଅଷ୍ଟକ’ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ରିବିଧ ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥାପିତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅଷ୍ଟବର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ତ୍ରୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ସେ ସଦା ଶୁଭ ରହେ; ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିର ହୁଏ।

Verse 8

यदा पञ्च पुनः पञ्च पञ्च पञ्चापि संत्यजेत् । एकमार्गस्तदा ब्रह्म शाश्वतं लभते नरः ॥ ३९.८ ॥

ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ‘ପାଞ୍ଚ’, ପୁଣି ‘ପାଞ୍ଚ’, ଏବଂ ‘ପାଞ୍ଚର ପାଞ୍ଚ’କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏକମାର୍ଗରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 9

सत्यतपा उवाच । भगवन् यदि विज्ञानं शरीरं नोपजायते । तदा केन प्रकारेण परं ब्रह्मोपलभ्यते ॥ ३९.९ ॥

ସତ୍ୟତପା କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍, ଯଦି ବିଜ୍ଞାନମୟ ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ, ତେବେ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ?

Verse 10

दुर्वासा उवाच । कर्मकाण्डं ज्ञानमूलं ज्ञानं कर्मादिकं तथा । एतयोरन्तरं नास्ति यथाश्ममृदयोर्मुने ॥ ३९.१० ॥

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ— କର୍ମକାଣ୍ଡର ମୂଳ ଜ୍ଞାନ; ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ କର୍ମାଦିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ହେ ମୁନେ, ଏ ଦୁଇଟିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ— ପଥର ଓ ମାଟି (ର ଭେଦ) ପରି।

Verse 11

कर्मकाण्डं चतुर्भेदं ब्राह्मणादिषु कीर्तितम् । तत्र वेदोक्तकर्माणि त्रयः कुर्वन्ति नित्यशः । त्रिशुश्रूषामथैकस्तु एषा वेदोदिता क्रिया ॥ ३९.११ ॥

କର୍ମକାଣ୍ଡ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦି ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ। ସେଠାରେ ତିନିଜଣ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ବେଦୋକ୍ତ କର୍ମ କରନ୍ତି; ଆଉ ଜଣେ ସେ ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଶୁଶ୍ରୂଷା (ସେବା) କରେ— ଏହା ମଧ୍ୟ ବେଦବିହିତ କ୍ରିୟା।

Verse 12

एतान् धर्मानवस्थाय ब्रह्मणोपास्तिं रोचते । तस्य मुक्तिर्भवेन्नूनं वेदवादरतस्य च ॥ ३९.१२ ॥

ଏହି ଧର୍ମମାନଙ୍କରେ ସ୍ଥିର ହେଲେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଉପାସନା ରୁଚିକର ହୁଏ; ବେଦବାକ୍ୟରେ ରତ ତାହାର ନିଶ୍ଚୟ ମୋକ୍ଷ ହୁଏ।

Verse 13

सत्यतपा उवाच । यदेतत् परमं ब्रह्म त्वया प्रोक्तं महामुने । तस्य रूपं न जानन्ति योगिनोऽपि महात्मनः ॥ ३९.१३ ॥

ସତ୍ୟତପା କହିଲେ—ହେ ମହାମୁନି! ଆପଣ କହିଥିବା ଏହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମର ରୂପକୁ ମହାତ୍ମା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 14

अनाममसगोत्रं च अमूर्तं मूर्तिवर्जितम् । कथं स ज्ञायते ब्रह्म संज्ञानामविवर्जितम् । तस्य संज्ञां कथय मे वेदमागविवस्थिताम् ॥ ३९.१४ ॥

ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ରହିତ, ଅମୂର୍ତ୍ତ ଓ ମୂର୍ତ୍ତିବର୍ଜିତ ଯେ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମକୁ କିପରି ଜାଣିବା? କାରଣ ସେ ସଂଜ୍ଞା ଓ ନାମରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିହୀନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବେଦମାର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ତାହାର ସଂଜ୍ଞା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 15

दुर्वासा उवाच । यदेतत् परमं ब्रह्म वेदव्यासेषु पठ्यते । स देवः पुण्डरीकाक्षः स्वयं नारायणः परः ॥ ३९.१५ ॥

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ବେଦ ଓ ବ୍ୟାସପ୍ରଣୀତ ଶିକ୍ଷାମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ‘ପରମ ବ୍ରହ୍ମ’ ବୋଲି ପଠିତ, ସେହି ଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ; ସେଇ ସ୍ୱୟଂ ପର ନାରାୟଣ।

Verse 16

स यज्ञैर्विविधैरिष्टैर्दानैर्दत्तैश्च सत्तम । प्राप्यते परमो देवः स्वयं नारायणो हरिः ॥ ३९.१६ ॥

ହେ ସତ୍ତମ! ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ସୁସମ୍ପନ୍ନ ଯଜ୍ଞମାନେ ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେହି ପରମ ଦେବ—ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ ହରି—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 17

सत्यतपा उवाच । भगवन् बहुवित्तेन ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । प्राप्यते पुण्यकृद्भिर्हि क्वचिद्यज्ञः कथञ्चन । तेन प्राप्तेन भगवान् लभ्यते दुःखतो हरिः ॥ ३९.१७ ॥

ସତ୍ୟତପା କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍! ବହୁ ଧନ ଓ ବେଦପାରଗ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ କିଛି ପ୍ରକାରେ ଯଜ୍ଞ ପାଆନ୍ତି। ସେହି ପ୍ରାପ୍ତିଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖହାରୀ ଭଗବାନ୍ ହରି ସତ୍ୟରେ ଲଭ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି କି?

Verse 18

वित्तेन च विना दानं दातुं विप्र न शक्यते । विद्यमानेऽपि न मतिः कुटुम्बासक्तचेतसः । तस्य मोक्षः कथं ब्रह्मन् सर्वथा दुर्लभो हरिः ॥ ३९.१८ ॥

ଧନ ବିନା, ହେ ବିପ୍ର, ଦାନ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ଚିତ୍ତ କୁଟୁମ୍ବରେ ଆସକ୍ତ, ତାହାର ଦାନମତି ଜାଗେ ନାହିଁ। ତେବେ, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତାହାର ମୋକ୍ଷ କିପରି? ତାହା ପାଇଁ ହରି ସର୍ବଥା ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 19

अल्पायासेन लभ्येत येन देवः सनातनः । तन्मे सामान्यतो ब्रूहि सर्ववर्णेषु यद्भवेत् ॥ ३९.१९ ॥

ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ସନାତନ ଦେବ ଲଭ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେଥିକୁ ମୋତେ ସାଧାରଣ ଭାବେ କହନ୍ତୁ— ଯାହା ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପ୍ରୟୋଜ୍ୟ ହେବ।

Verse 20

दुर्वासा उवाच । कथयामि परं गुह्यं रहस्यं देवनिर्मितम् । धरण्या यत्कृतं पूर्वं मज्जन्त्या तु रसातले ॥ ३९.२० ॥

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ— ମୁଁ ଦେବନିର୍ମିତ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ରହସ୍ୟ କହୁଛି; ପୂର୍ବେ ଧରଣୀ ରସାତଳରେ ମଜ୍ଜିଯାଉଥିବାବେଳେ ଯାହା କରିଥିଲା।

Verse 21

पृथिव्याः पार्थिवो भावः सलिले नातिरेचितः । तस्मिन् सलिलमग्ने तु पृथिवी प्रायाद्रसातलम् ॥ ३९.२१ ॥

ପୃଥିବୀର ପାର୍ଥିବ (ଘନ) ଭାବ ଜଳରେ ଅତିରିକ୍ତ ନ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସେହି ଜଳ ଅତ୍ୟଧିକ ହୋଇ ମୁହାଁ ଦେଲାବେଳେ ପୃଥିବୀ ରସାତଳକୁ ଗଲା।

Verse 22

सा भूतधारिणी देवी रसातलगता शुभा । आराधयामास विभुं देवं नारायणं परम् । उपवासव्रतैर्देवी नियमैश्च पृथग्विधैः ॥ ३९.२२ ॥

ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ଶୁଭା ଦେବୀ ରସାତଳକୁ ଯାଇ, ଉପବାସ-ବ୍ରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପରମଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 23

कालेन महता तस्याः प्रसन्नो गरुडध्वजः । उज्जहार स्थितौ चेमां स्थापयामास सोऽव्ययः ॥ ३९.२३ ॥

ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ (ବିଷ୍ଣୁ) ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ତାହାର ଯଥାସ୍ଥିତିରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିଶ୍ଚଳ କଲେ।

Verse 24

सत्यतपा उवाच । कोऽसौ धरन्या सञ्चीर्ण उपवासो महामुने । कानि व्रतानि च तथा एतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ३९.२४ ॥

ସତ୍ୟତପା କହିଲେ—ହେ ମହାମୁନେ, ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଆଚରିତ ସେଇ ଉପବାସ କ’ଣ? ଏବଂ ସେହିପରି କେଉଁ କେଉଁ ବ୍ରତ ଅଛି? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 25

दुर्वासा उवाच । यदा मार्गशिरे मासि दशम्यां नियतात्मवान् । कृत्वा देवार्चनं धीमानग्निकार्यं यथाविधि ॥ ३९.२५ ॥

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଦଶମୀ ତିଥିରେ ନିୟତାତ୍ମା ଓ ବିବେକୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ କରି, ବିଧିମତେ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ (ହୋମ) ସମ୍ପାଦନ କରୁ…

Verse 26

शुचिवासाः प्रसन्नात्मा हव्यं अन्नं सुसंस्कृतम् । भुक्त्वा पञ्चपदं गत्वा पुनः शौचं तु पादयोः ॥ ३९.२६ ॥

ଶୁଚି ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ହୋଇ, ହବ୍ୟଯୋଗ୍ୟ ସୁସଂସ୍କୃତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି, ପାଞ୍ଚ ପଦ ଚାଲି, ପୁନଃ ପାଦଦ୍ୱୟର ଶୌଚ (ଶୁଦ୍ଧି) କରିବ।

Verse 27

कृत्वाऽष्टाङ्गुलमात्रं तु क्षीरवृक्षसमुद्भवम् । भक्षयेद् दन्तकाष्ठं तु तत आचम्य यत्नतः ॥ ३९.२७ ॥

କ୍ଷୀରବୃକ୍ଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗୁଳମାତ୍ର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ତାହା ଚବାଇବ; ପରେ ଯତ୍ନରେ ଆଚମନ କରିବ।

Verse 28

स्पृष्ट्वा द्वाराणि सर्वाणि चिरं ध्यात्वा जनार्दनम् । शङ्खचक्रगदापाणिं किरीटिं पीतवाससम् ॥ ३९.२८ ॥

ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, କିରୀଟଧାରୀ, ପୀତବାସ ପରିଧାନ କରିଥିବା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 29

प्रसन्नवदनं देवं सर्वलक्षणलक्षितम् । ध्यात्वा पुनर्जलं हस्ते गृहीत्वा भानुं जनार्दनम् ॥ ३९.२९ ॥

ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଲକ୍ଷିତ ଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃ ଧ୍ୟାନ କରି, ହାତରେ ଜଳ ଧରି ଭାନୁ ଓ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।

Verse 30

ध्यात्वा अर्ध्यं दापयेत् तस्य करतोयेन मानवः । एवमुच्चारयेद् वाचं तस्मिन् काले महामुने ॥ ३९.३० ॥

ଧ୍ୟାନ କରି, ମାନବ ହାତର ଜଳଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ; ସେହି ସମୟରେ, ହେ ମହାମୁନି, ଏହିପରି ବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 31

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाहमपरेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ ३९.३१ ॥

ଏକାଦଶୀରେ ନିରାହାର ରହି, ପରଦିନ ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବି। ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ମୋର ଶରଣ ହେଉ।

Verse 32

एवमुक्त्वा ततो रात्रौ देवदेवस्य सन्निधौ । जपन्नारायणायेति स्वपेत् तत्र विधानतः ॥ ३९.३२ ॥

ଏଭଳି କହି ପରେ ରାତିରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ, ‘ନାରାୟଣାୟ ନମଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ବିଧିମତେ ସେଠାରେ ଶୟନ କରିବ।

Verse 33

ततः प्रभाते विमले नदीं गत्वा समुद्रगाम् । इतरां वा तडागं वा गृहे वा नियतात्मवान् ॥ ३९.३३ ॥

ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ ସମୁଦ୍ରଗାମୀ ନଦୀକୁ ଯାଇ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଳସ୍ରୋତ/ପୋଖରୀକୁ, ଅଥବା ଘରେଇ—ନିୟତମନ ବ୍ୟକ୍ତି (ସ୍ନାନ-ଶୁଦ୍ଧି) କରିବ।

Verse 34

आनीय मृत्तिकां शुद्धां मन्त्रेणानेन मानवः । धारणं पोषणं त्वत्तो भूतानां देवि सर्वदा । तेन सत्येन मे पापं यावन्मोचय सुव्रते ॥ ३९.३४ ॥

ଶୁଦ୍ଧ ମୃତ୍ତିକା ଆଣି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ—“ହେ ଦେବୀ! ଭୂତମାନଙ୍କର ଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ ସଦା ତୁମଠାରୁ ହୁଏ। ସେହି ସତ୍ୟବଳରେ, ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୋର ଯେତେ ପାପ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି ମୋଚନ କର।”

Verse 35

ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि देव ते । तेनैमां मृत्तिकां स्पृष्ट्वा मा लभामि त्वयोदिताम् ॥ ३९.३५ ॥

ହେ ଦେବ! ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ଗତ ତୀର୍ଥମାନେ ତୁମ କରସ୍ପର୍ଶରେ ସ୍ପୃଷ୍ଟ। ତେଣୁ ଏହି ମୃତ୍ତିକାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେହି ଫଳ ମୁଁ ପାଉ।

Verse 36

त्वयि सर्वे रसाः नित्याः स्थिताः वरुण सर्वदा । तेनैमां मृत्तिकां प्लाव्य पूतां कुरु ममाचिरम् ॥ ३९.३६ ॥

ହେ ବରୁଣ! ସମସ୍ତ ରସ ସଦା ସର୍ବଦା ତୁମଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତେଣୁ ଏହି ମୃତ୍ତିକାକୁ ଜଳରେ ପ୍ଲାବିତ କରି, ମୋ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର କର।

Verse 37

एवं मृदं तथा तोयं प्रसाद्यात्मानमालभेत् । त्रिः कृत्वा शेषमृदया कुण्डमालिख्य वै जले ॥ ३९.३७ ॥

ଏହିପରି ମୃତ୍ତିକା ଓ ଜଳକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପବିତ୍ର କରି ନିଜ ଦେହରେ ଲେପ କରିବା ଉଚିତ। ତିନିଥର ଏହା କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ମୃତ୍ତିକାରେ ଜଳରେ କୁଣ୍ଡ (ବିଧିପାତ୍ର) ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

ततस्तत्र नरः सम्यक् चक्रवर्त्युपचारतः । स्नात्वा चावश्यकं कृत्वा पुनर्देवगृहं व्रजेत् ॥ ३९.३८ ॥

ତାପରେ ସେଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଯଥୋଚିତ ଉପଚାର-ସେବା ପରି ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି ଆବଶ୍ୟକ ଆଚାର ସମ୍ପନ୍ନ କରି ପୁନଃ ଦେବଗୃହ (ମନ୍ଦିର)କୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 39

तत्राराध्य महायोगिं देवं नारायणं प्रभुम् । केशवाय नमः पादौ कटिं दामोदराय च ॥ ३९.३९ ॥

ସେଠାରେ ମହାଯୋଗୀ ଦେବ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି (ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସରେ) କହିବ—‘କେଶବାୟ ନମଃ’ (ପାଦଦ୍ୱୟରେ), ଏବଂ ‘ଦାମୋଦରାୟ ନମଃ’ (କଟିରେ) ମଧ୍ୟ।

Verse 40

ऊरुयुग्मं नृसिंहाय उरः श्रीवत्सधारिणे । कण्ठं कौस्तुभनाथाय वक्षः श्रीपतये तथा ॥ ३९.४० ॥

‘ନୃସିଂହାୟ’ କହି ଊରୁଯୁଗ୍ମ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ‘ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରିଣେ’ କହି ଉରଃ। ‘କୌସ୍ତୁଭନାଥାୟ’ କହି କଣ୍ଠ, ଏବଂ ‘ଶ୍ରୀପତୟେ’ କହି ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 41

त्रैलोक्यविजयायेति बाहू सर्वात्मने शिरः । रथाङ्गधारिणे चक्रं शंकरायेति वारिजम् ॥ ३९.४१ ॥

‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟବିଜୟାୟ’ କହି ବାହୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ‘ସର୍ବାତ୍ମନେ’ କହି ଶିରଃ। ‘ରଥାଙ୍ଗଧାରିଣେ’ କହି ଚକ୍ର, ଏବଂ ‘ଶଂକରାୟ’ କହି ୱାରିଜ (ପଦ୍ମ) ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

गम्भीरायेति च गदामम्भोजं शान्तिमूर्त्तये । एवमभ्यर्च्य देवेशं देवं नारायणं प्रभुम् ॥ ३९.४२ ॥

“ଗମ୍ଭୀରାୟ ନମଃ” ବୋଲି କହି ଶାନ୍ତିମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଅର୍ପଣ କରିବ। ଏଭଳି ଦେବେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବ।

Verse 43

पुनस्तस्याग्रतः कुम्भान् चतुरः स्थापयेद् बुधः । जलपूर्णान् समाल्यांश्च सितचन्दनलेपितान् ॥ ३९.४३ ॥

ପୁନଃ ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଚାରିଟି କୁମ୍ଭ ସ୍ଥାପନ କରିବ—ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁଶୋଭିତ ମାଳାଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଶ୍ୱେତ ଚନ୍ଦନଲେପିତ।

Verse 44

चूतपल्लवसग्रीवान् सितवस्त्रावगुण्ठितान् । स्थगितान् ताम्रपात्रैश्च तिलपूर्णैः सकाञ्चनैः ॥ ३९.४४ ॥

ସେମାନଙ୍କର କଣ୍ଠରେ ଆମ୍ବ ପଲ୍ଲବ ଥାଉ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ଥାଉ, ଏବଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ଢାକା ଥାଉ—ତିଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣସହିତ।

Verse 45

चत्वारस्ते समुद्रास्तु कलशाः परिकीर्तिताः । तेषां मध्ये शुभं पीठं स्थापयेद्वस्त्रगर्भितम् ॥ ३९.४५ ॥

ସେଇ ଚାରି କଳଶ ‘ସମୁଦ୍ର’ ବୋଲି ପରିକୀର୍ତ୍ତିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସ୍ତ୍ର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିବା ଶୁଭ ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 46

तस्मिन् सौवर्णरौप्यं वा ताम्रं वा दारवं तथा । अलाभे सर्वपात्राणां पालाशं पात्रमिष्यते ॥ ३९.४६ ॥

ସେଇ କର୍ମରେ ପାତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ, ତାମ୍ର କିମ୍ବା କାଠର ହୋଇପାରେ। ସମସ୍ତ ପାତ୍ର ନ ମିଳିଲେ ପଲାଶ କାଠର ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହ୍ୟ।

Verse 47

तोयपूर्णं तु तत्कृत्वा तस्मिन् पात्रे ततो न्यसेत् । सौवर्णं मत्स्यरूपेण कृत्वा देवं जनार्दनम् । वेदवेदाङ्गसंयुक्तं श्रुतिस्मृतिविभूषितम् ॥ ३९.४७ ॥

ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ସେହି ପାତ୍ରମଧ୍ୟରେ ମତ୍ସ୍ୟରୂପେ ଗଢ଼ା ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ—ଯିଏ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗସଂଯୁକ୍ତ ଓ ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତି ମହିମାରେ ଭୂଷିତ।

Verse 48

तत्रानेकविधैर्भक्षैः फलैः पुष्पैश्च शोभितम् । गन्धधूपैश्च वस्त्रैश्च अर्चयित्वा यथाविधि ॥ ३९.४८ ॥

ସେଠାରେ ନାନାପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଫଳ ଓ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି; ଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଆଦିଦ୍ୱାରା ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିଅନୁସାରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ।

Verse 49

रसातलगता वेदा यथा देव त्वयाहृताः । मत्स्यरूपेण तद्वन्मां भवानुद्धर केशव ॥ एवमुच्चार्य तस्याग्रे जागरं तत्र कारयेत् ॥ ३९.४९ ॥

“ହେ ଦେବ! ରସାତଳକୁ ଗତ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ମତ୍ସ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି ଯେପରି ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ସେପରି ହେ କେଶବ! ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।” ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରାଇବ।

Verse 50

यथाविभवसारेण प्रभाते विमले तथा । चतुर्णां ब्राह्मणानां च चतुरो दापयेद् घटान् ॥ ३९.५० ॥

ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତରେ, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟାନୁସାରେ, ଚାରିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାରିଟି ଘଟ (ଜଳକଳଶ) ଦାନ କରାଇବ।

Verse 51

पूर्वं तु बह्वृचे दद्याच्छन्दोगे दक्षिणं तथा । यजुःशाखान्विते दद्यात् पश्चिमं घटमुत्तमम् । उत्तरं कामतो तद्यादेष एव विधिः स्मृतः ॥ ३९.५१ ॥

ପୂର୍ବ ଭାଗର (ଘଟ) ବହ୍ୱୃଚ (ଋଗ୍ବେଦୀ)ଙ୍କୁ ଦେବ; ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗ ଛାନ୍ଦୋଗ (ସାମବେଦୀ)ଙ୍କୁ। ଯଜୁଃଶାଖାନ୍ୱିତ (ଯଜୁର୍ବେଦୀ)ଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗର ଉତ୍ତମ ଘଟ ଦେବ। ଉତ୍ତର ଭାଗ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦେଇପାରିବ—ଏହିଏ ହିଁ ବିଧି ସ୍ମୃତ।

Verse 52

ऋग्वेदः प्रीयतां पूर्वे सामवेदस्तु दक्षिणे । यजुर्वेदः पश्चिमतो अथर्वश्चोत्तरेण तु ॥ ३९.५२ ॥

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ; ଦକ୍ଷିଣରେ ସାମବେଦ; ପଶ୍ଚିମରେ ଯଜୁର୍ବେଦ; ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 53

अनेन क्रमयोगेन प्रीयतामिति वाचयेत् । मत्स्यरूपं च सौवर्णमाचार्याय निवेदयेत् ॥ ३९.५३ ॥

ଏହି କ୍ରମଯୋଗ ଅନୁସାରେ ‘ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପାଠ କରାଇବ; ଏବଂ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମତ୍ସ୍ୟାକୃତି ସୁବର୍ଣ୍ଣବସ୍ତୁ ନିବେଦନ କରିବ।

Verse 54

गन्धधूपादिवस्त्रैश्च सम्पूज्य विधिवत् क्रमात् । यस्त्विमं सरहस्यं च मन्त्रं चैवोपपादयेत् । विधानं तस्य वै दत्त्वा फलं कोटिगुणोत्तरम् ॥ ३९.५४ ॥

ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦିଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରମେ ସମ୍ପୂଜନ କରି, ଯେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ତାହାର ରହସ୍ୟ ସହିତ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରଦାନ କରେ—ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ—ତାହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ।

Verse 55

प्रतिपद्य गुरुं यस्तु मोहाद् विप्रतिपद्यते । स जन्मकोटि नरके पच्यते पुरुषाधमः । विधानस्य प्रदाता यो गुरुरित्युच्यते बुधैः ॥ ३९.५५ ॥

ଯେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧ୍ୟ ମୋହବଶତଃ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯାଏ, ସେ ପୁରୁଷାଧମ କୋଟି ଜନ୍ମ ନରକରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ। ଯେ ବିଧାନ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ ‘ଗୁରୁ’ କହନ୍ତି।

Verse 56

एवं दत्त्वा विधानॆन द्वादश्यां विष्णुमर्च्य च । विप्राणां भोजनं कुर्याद् यथाशक्त्या सदक्षिणम् ॥ ३९.५६ ॥

ଏହିପରି ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେଇ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରି, ଯଥାଶକ୍ତି ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବ।

Verse 57

ताम्रपात्रैश्च सतीलैः स्थगितान् कारयेद् घटान् । तत्र सज्जलपात्रस्थं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने ॥ ३९.५७ ॥

ତାମ୍ରପାତ୍ରରେ ଢାକା ଓ ତିଳସହିତ ଘଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ। ସେଠାରୁ ଜଳଭରା ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖି ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଉ।

Verse 58

देवं दद्यान्महाभागस्ततो विप्रांश्च भोजयेत् । भूरीणा परमान्नेन ततः पश्चात् स्वयं नरः । भुञ्जीत सहितो बालैर्वाग्यतः संयतेन्द्रियः ॥ ३९.५८ ॥

ଭାଗ୍ୟବାନ ପୁରୁଷ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରୁ, ପରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନରେ ଭୋଜନ କରାଉ। ତା’ପରେ ସେ ନିଜେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସହ ଭୁଞ୍ଜୁ, ବାକ୍‌ସଂଯମୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସଂଯତ ହୋଇ।

Verse 59

अनेन विधिना यस्तु धरणीव्रतकृन्नरः । तस्य पुण्यफलं चाग्र्यं शृणु बुद्धिमतां वर ॥ ३९.५९ ॥

ଏହି ବିଧିରେ ଯେ ନର ଧରଣୀ-ବ୍ରତ କରେ, ତାହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 60

यदि वक्त्रसहस्राणि भवन्ति मम सुव्रत । आयुश्च ब्रह्मणस्तुल्यं भवेद्यदि महाव्रत ॥ ३९.६० ॥

ହେ ସୁବ୍ରତ, ଯଦି ମୋର ହଜାର ମୁଖ ଥାଏ, ଏବଂ ହେ ମହାବ୍ରତ, ଯଦି ମୋର ଆୟୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇଯାଏ ମଧ୍ୟ—

Verse 61

तदानीमस्य धर्मस्य फलं कथयितुं भवेत् । तथाप्युद्देशतो ब्रह्मन् कथयामि शृणुष्व तत् ॥ ३९.६१ ॥

ସେତେବେଳେ ଏହି ଧର୍ମର ଫଳ କହିବା ସମ୍ଭବ ହେବ। ତଥାପି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି; ତାହା ଶୁଣ।

Verse 62

दश सप्त दश द्वे च अष्टौ चत्वार एव च । लक्षायुतानि चत्वारि एकस्थं स्याच्चतुर्युगम् ॥ ३९.६२ ॥

ଦଶ, ସପ୍ତଦଶ, ଦଶ, ଦ୍ୱେ; ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଓ ଚତ୍ୱାର—ଲକ୍ଷ ଓ ଅୟୁତର ଏହି ଚାରି ଗୋଷ୍ଠୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏକ ଚତୁର୍ୟୁଗ (ଚାରି ଯୁଗର ସମୁଚ୍ଚୟ) ହୁଏ।

Verse 63

तैरेकसप्ततियुगं भवेन्मन्वन्तरं मुने । चतुर्दशाहो ब्राह्मस्तु तावती रात्रिरिष्यते ॥ ३९.६३ ॥

ସେହି ଗଣନା ଅନୁସାରେ, ହେ ମୁନି, ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତର ଏକହତ୍ତର ଯୁଗର ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏକ ଦିନ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ (ଏମିତି) ମନ୍ୱନ୍ତରର; ସମାନ ଅବଧିର ରାତ୍ରି ମଧ୍ୟ ମନ୍ୟ।

Verse 64

एवं त्रिंशद्दिनो मासस्ते द्वादश समाः स्मृताः । तेषां शतं ब्रह्मणस्तु आयुर्नास्त्यत्र संशयः ॥ ३९.६४ ॥

ଏଭଳି ମାସ ତିରିଶ ଦିନର ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ଏମିତି ବାର ମାସ ଏକ ବର୍ଷ। ଏମିତି ବର୍ଷର ଶତକ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆୟୁ—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 65

यः सकृद्द्वादशीमेतामनेन विधिना क्षिपेत् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति तत्कालं चैव तिष्ठति ॥ ३९.६५ ॥

ଯେ କେହି ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ଏକଥର ମଧ୍ୟ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସେଇ ଅବଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ରହେ।

Verse 66

ततो ब्रह्मोपसंहारे तल्लयं तिष्ठते चिरम् । पुनः सृष्टौ भवेद् देवो वैराजानां महातपाः ॥ ३९.६६ ॥

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମୋପସଂହାର ରୂପ ମହାପ୍ରଳୟରେ ସେ ସେଇ ଲୟାବସ୍ଥାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ। ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାଳେ ମହାତପା ସେ ଦେବ ବୈରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭବେ।

Verse 67

ब्रह्महत्यादिपापानि इह लोककृतान्यपि । अकामे कामतो वापि तानि नश्यन्ति तत्क्षणात् ॥ ३९.६७ ॥

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପ, ଏହି ଲୋକରେ କୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଅକାମେ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ—(ସେହି ବିଧାନରେ) ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନଶିଯାଏ।

Verse 68

इह लोके दरिद्रो यो भ्रष्टराज्योऽथ वा नृपः । उपोष्य तां विधानॆन स राजा जायते ध्रुवम् ॥ ३९.६८ ॥

ଏହି ଲୋକରେ ଯେ ଦରିଦ୍ର ହେଉ କି ରାଜ୍ୟଭ୍ରଷ୍ଟ ରାଜା ହେଉ—ସେ ଉପବାସଟି ବିଧିଅନୁସାରେ କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜା ହୁଏ।

Verse 69

वन्ध्या नारी भवेद्या तु अनेन विधिना शुभा । उपोष्यति भवेत् तस्याः पुत्रः परमधार्मिकः ॥ ३९.६९ ॥

ବନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀ ଯଦି ଏହି ବିଧିରେ ଶୁଭ ହୋଇ ଉପବାସ କରେ, ତେବେ ତାହାର ପୁତ୍ର ପରମଧାର୍ମିକ ହୁଏ।

Verse 70

अगम्यागमनं येन कृतं जानाति मानवः । स इमं विधिमासाद्य तस्मात् पापाद् विमुच्यते ॥ ३९.७० ॥

ଯେ ମାନବ ଜାଣେ ଯେ ସେ ଅଗମ୍ୟାଗମନ (ନିଷିଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କ) କରିଛି, ସେ ଏହି ବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 71

ब्रह्मक्रियाया लोभेन बहुवर्षकृतेन च । उपोष्येमां सकृद् भक्त्या वेदसंस्कारमाप्नुयात् ॥ ३९.७१ ॥

ବ୍ରହ୍ମକ୍ରିୟା ପ୍ରତି ଲୋଭରୁ ଅବହେଳା ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ଏହି ବ୍ରତରେ ଏକଥର ଭକ୍ତିସହ ଉପବାସ କଲେ ବେଦସଂସ୍କାରରୂପ ଶୁଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 72

किमत्र बहुनोक्तेन न तदस्ति महामुने । अप्राप्यं प्राप्यते नैव पापं वा यन्न नश्यति ॥ ३९.७२ ॥

ହେ ମହାମୁନେ, ଏଠାରେ ବହୁତ କହିବାର କି ଆବଶ୍ୟକ? ଅପ୍ରାପ୍ୟ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ—ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ନ ନଶୁଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 73

अनेन विधिना ब्रह्मन् स्वयमेव ह्युपोषिता । धरण्या मग्नया तात नात्र कार्या विचारणा ॥ ३९.७३ ॥

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ବିଧିରେ ଉପବାସ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ତାତ, ପୃଥିବୀ ମଗ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 74

अदीक्षिताय नो देयं विधानं नास्तिकाय च । देवब्रह्मद्विषे वापि न श्राव्यं तु कदाचन । गुरुभक्ताय दातव्यं सद्यः पापप्रणाशनम् ॥ ३९.७४ ॥

ଅଦୀକ୍ଷିତକୁ ଏହି ବିଧାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନାସ୍ତିକକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀଙ୍କୁ ଏହା କେବେ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗୁରୁଭକ୍ତକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଏହା ସଦ୍ୟଃ ପାପନାଶକ।

Verse 75

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं वरस्त्रियः । भवन्ति विविधा यस्तु उपोष्य विधिना ततः ॥ ३९.७५ ॥

ଏହା ପରେ ଯେ ଲୋକ ବିଧିଅନୁସାରେ ଉପବାସ କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ହିଁ ସୌଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ (ସହଚରୀରୂପେ) ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଲଭ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 76

य इमं श्रावयेद् भक्त्या द्वादशीकल्पमुत्तमम् । श्रृणोति वा स पापैस्तु सर्वैरेव प्रमुच्यते ॥ ३९.७६ ॥

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାଦଶୀ-କଳ୍ପକୁ ପଢ଼ାଏ—କିମ୍ବା ଯେ ଏହାକୁ ଶୁଣେ—ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।