Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अगस्त्यमुनिरित्युक्त्वा चक्रतीर्थाश्रयां कथाम् । विभोर्विष्णुहरेश्चापि पुनराह द्विजोत्तमाः

ସୂତ କହିଲେ—ଚକ୍ରତୀର୍ଥାଶ୍ରିତ କଥା ଏବଂ ମହାବିଭୁ ବିଷ୍ଣୁ-ହରିଙ୍କ ବିଷୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।

Verse 2

अगस्त्य उवाच । पुरा ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विज्ञाय हरिमच्युतम् । अयोध्यावासिनं देवं तत्र चक्रे स्थितिं स्वयम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତ ହରିଙ୍କୁ ଜାଣି, ଅଯୋଧ୍ୟାବାସୀ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 3

आगत्य कृतवांस्तत्र यात्रां ब्रह्मा यथाविधि । यज्ञं च विधिवच्चक्रे नानासंभारसंयुतम्

ସେଠାକୁ ଆସି ବ୍ରହ୍ମା ଯଥାବିଧି ଯାତ୍ରା-କ୍ରିୟା କଲେ; ଏବଂ ନାନା ସମ୍ଭାରସହିତ ବିଧିମତେ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 4

ततः स कृतवांस्तत्र ब्रह्मा लोकपितामहः । कुण्डं स्वनाम्ना विपुलं नानादेवसमन्वितम्

ତାପରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ନିଜ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ବିଶାଳ କୁଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ନାନା ଦେବତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲା।

Verse 5

विस्तीर्णजलकल्लोलकलितं कलुषापहम् । कुमुदोत्पलकह्लारपुंडरीककुलाकुलम्

ସେ କୁଣ୍ଡ ବିସ୍ତୃତ ଜଳତରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, କଲୁଷ ନାଶକ ଥିଲା; କୁମୁଦ, ଉତ୍ପଳ, କହ୍ଲାର ଓ ପୁଣ୍ଡରୀକ ପଦ୍ମଗୁଚ୍ଛରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 6

हंससारसचक्राह्व विहंगममनोहरम् । तटांतविटपोल्लासि पतत्त्रिगणसंकुलम्

ହଂସ, ସାରସ ଓ ଚକ୍ରାହ୍ୱ ଆଦି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କରେ ତାହା ମନୋହର ଥିଲା; ତଟରେ ପ୍ରସାରିତ ଶାଖାମାନେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, କୂଳ ପକ୍ଷୀଗଣରେ ସଂକୁଳ ଥିଲା।

Verse 7

तत्र कुण्डे सुराः सर्वे स्नाताः शुद्धिसमन्विताः । बभूवुरद्धा विगतरजस्का विमलत्विषः

ସେଠାରେ ସେହି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧିସମନ୍ୱିତ ହେଲେ। ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର କଳୁଷ-ରଜ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 8

तदाश्चर्य्यं महद्दृष्ट्वा ते सर्वे सहसा सुराः । ब्रह्माणं प्रणिपत्योचुर्भक्त्या प्रांजलयस्तदा

ସେହି ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ହଠାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କରଯୋଡ଼ି, ଭକ୍ତିସହିତ ସେତେବେଳେ କହିଲେ।

Verse 9

देवा ऊचुः । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन माहात्म्यं कमलासन । अस्य कुण्डस्य सकलं खातस्य विमलत्विषः

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ, ହେ କମଳାସନ! ଏହି ଖୋଦିତ, ନିର୍ମଳ ଦୀପ୍ତିଯୁକ୍ତ କୁଣ୍ଡର ସମଗ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆମକୁ ତତ୍ତ୍ୱରୂପେ କହନ୍ତୁ।

Verse 10

अत्र स्नानेन सर्वेषामस्माकं विगतं रजः । महदाश्चर्यमेतस्य दृष्ट्वा कुंडस्य विस्मिताः । सर्वे वयं सुरश्रेष्ठ कृपया त्वमतो वद

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବାରୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ରଜ (କଳୁଷ) ଦୂର ହୋଇଗଲା। ଏହି କୁଣ୍ଡର ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଆମେ ବିସ୍ମିତ। ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃପାକରି ତେଣୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । शृण्वन्तु सर्वे त्रिदशाः सावधानाः सविस्मयाः । कुण्डस्यैतस्य माहात्म्यं नानाफलसमन्वितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ହେ ତ୍ରିଦଶମାନେ, ସମସ୍ତେ ବିସ୍ମୟସହିତ ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ; ଏହି କୁଣ୍ଡର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ନାନାପ୍ରକାର ଫଳଦାୟକ।

Verse 12

अत्र स्नानेन विधिवत्पापात्मानोऽपि जंतवः । विमानं हंससंयुक्तमास्थाय रुचिरांबराः । निवसंति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ ପାପସ୍ୱଭାବୀ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ହଂସଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି, ଦୀପ୍ତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଭୂତପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବସନ୍ତି।

Verse 13

अत्र दानेन होमेन यथाशक्त्या सुरोत्तमाः । तुलाश्वमेधयोः पुण्यं प्राप्नुयुर्मुनिसत्तम

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏଠାରେ ଯଥାଶକ୍ତି ଦାନ ଓ ଅଗ୍ନିହୋମ କଲେ ଦେବୋତ୍ତମମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁଲାଦାନ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 14

ममास्मिन्सरसि श्रीमाञ्जायते स्नानतो नरः । तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं जपादिकम्

ମୋର ଏହି ସରୋବରରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଆଦି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 15

सर्वयज्ञसमं स्याद्वै महापातकनाशनम् । ब्रह्मकुण्डमिति ख्यातिमितो यास्यत्यनुत्तमाम्

ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମହାପାତକନାଶକ ହେବ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ‘ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡ’ ନାମରେ ଅନୁତ୍ତମ ଖ୍ୟାତି ପାଇବ।

Verse 16

अस्मिन्कुण्डे च सांनिध्यं भविष्यति सदा मम । कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यां सुरोत्तमाः

ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ମୋର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ସଦା ରହିବ; ଏବଂ ହେ ଦେବୋତ୍ତମମାନେ! କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ…

Verse 17

यात्रा भविष्यति सदा सुराः सांवत्सरी मम । शुभप्रदा महापापराशिनाशकरी तदा

ହେ ଦେବମାନେ! ମୋର ଏହି ବାର୍ଷିକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସଦା ହେବ; ଏହା ଶୁଭପ୍ରଦ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ମହାପାପରାଶିକୁ ନାଶ କରିବ।

Verse 18

स्वर्णं चैव सदा देयं वासांसि विविधानि च । निजशक्त्या प्रकर्तव्या सुरास्तृप्तिर्द्विजन्मनाम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ନାନା ପ୍ରକାର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ; ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଏମିତି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ଯେ ଦେବମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 19

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवोऽयं ब्रह्मा लोकपितामहः । अन्तर्दधे सुरैः सार्द्धं तीर्थं दृष्ट्वा तपोधन

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ତପୋଧନ! ଏହିପରି କହି, ଦେବଦେବ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 20

तदाप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं परमं भुवि । चक्रतीर्थाच्च पूर्वस्यां दिशि कुण्डं स्थितं महत्

ସେହି ସମୟରୁ ସେ କୁଣ୍ଡ ପୃଥିବୀରେ ପରମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଚକ୍ରତୀର୍ଥର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସେ ମହାନ କୁଣ୍ଡ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 21

सूत उवाच । इत्युक्त्वा स तपोराशिरगस्त्यः कुंभसंभवः । पुनः पृष्टो मुनिवरो व्यासायावीवदत्कथाम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏହିପରି କହି, ତପୋରାଶି କୁମ୍ଭସମ୍ଭବ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନିତ ହେଲେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭ୍ୟାସଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 22

अगस्त्य उवाच । अन्यच्छृणु महाभाग तीर्थं दुष्कृतिदुर्ल्लभम् । ऋणमोचनसंज्ञं तु सरयूतीरसंगतम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ! ଆଉ ଶୁଣ; ସରୟୂତୀରସଙ୍ଗତ ‘ଋଣମୋଚନ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଦୁଷ୍କର୍ମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 23

ब्रह्मकुण्डान्मुनिवर धनुःसप्तशतेन च । पूर्वोत्तरदिशाभागे संस्थितं सरयूजले

ହେ ମୁନିବର! ବ୍ରହ୍ମକୁଣ୍ଡରୁ ସାତଶେ ଧନୁ ଦୂରେ, ଈଶାନ କୋଣରେ, ସେ ତୀର୍ଥ ସରୟୂଜଳମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 24

तत्र पूर्वं मुनिवरो लोमशो नाम नामतः । तीर्थयात्राप्रसंगेन स्नानं चक्रे विधानतः

ସେଠାରେ ପୂର୍ବେ ‘ଲୋମଶ’ ନାମକ ମହାମୁନି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ।

Verse 25

ततः स ऋणनिर्मुक्तो बभूव गतकल्मषः । तदाश्चर्यं महद्दृष्ट्वा मुनीन्सानन्दमब्रवीत्

ତାପରେ ସେ ଋଣମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେଇ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 26

पश्यन्त्वेतस्य महतो गुणांस्तीर्थवरस्य वै । भुजावूर्ध्वं तथा कृत्वा हर्षेणाहाऽश्रुलोचनः

“ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥର ମହାନ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖ!” ବୋଲି କହି, ସେ ଭୁଜା ଉପରକୁ ଉଠାଇଲେ; ହର୍ଷରେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।

Verse 27

लोमश उवाच । ऋणमोचनसंज्ञं तु तीर्थमेतदनुत्तमम् । यत्र स्नानेन जंतूनामृणनिर्यातनं भवेत्

ଲୋମଶ କହିଲେ—ଏହି ଅନୁତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ‘ଋଣମୋଚନ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଦେହଧାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କର ଋଣବନ୍ଧନ ମୋଚିତ ହୁଏ।

Verse 28

ऐहिकं पारलौकिक्यं यदृणत्रितयं नृणाम् । तत्सर्वं स्नानमात्रेण तीर्थेऽस्मिन्नश्यति क्षणात्

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଐହିକ ଓ ପାରଲୌକିକ ଯେ ତ୍ରିବିଧ ଋଣ ଅଛି, ଏହି ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ତାହା ସବୁ କ୍ଷଣେ ନଶିଯାଏ।

Verse 29

सर्वतीर्थोत्तमं चैतत्सद्यः प्रत्ययकारकम् । मया चास्य फलं सम्यगनुभूतमृणादिह

ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଦେଇଥାଏ। ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାରେ ଏହାର ଫଳ ଭଲଭାବେ ଅନୁଭବ କରିଛି—ଋଣମୋଚନ।

Verse 30

तस्मादत्र विधानेन स्नानं दानं च शक्तितः । कर्त्तव्यं श्रद्धया युक्तैः सर्वदा फलकांक्षिभिः

ଏହେତୁ ଏଠାରେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ। ଫଳକାମୀମାନେ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ କରନ୍ତୁ।

Verse 31

स्नातव्यं च सुवर्णं च देयं वस्त्रादि शक्तितः

ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବସ୍ତ୍ରାଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा तीर्थमाहात्म्यं लोमशो मुनिसत्तमः । अन्तर्दधे मुनिश्रेष्ठः स्तुवंस्तीर्थगुणान्मुदा

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏଭଳି ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟ କହି ସାରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋମଶ ଆନନ୍ଦରେ ତୀର୍ଥଗୁଣ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 33

इत्येतत्कथितं विप्र ऋणमोचनसंज्ञकम् । यत्र स्नानेन जन्तूनामृणं नश्यति तत्क्षणात् । ऋणमोचनतीर्थं तु पूर्वतः सरयूजले

ହେ ବିପ୍ର! ଏହାକୁ ‘ଋଣମୋଚନ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କହାଗଲା; ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଋଣ ସେହି କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ। ଏହି ଋଣମୋଚନ ତୀର୍ଥ ସରୟୂ ଜଳର ପୂର୍ବଦିଗରେ ଅଛି।

Verse 34

धनुर्द्विशत्या तीर्थं च पापमोचनसंज्ञकम् । सर्वपापविशुद्धात्मा तत्र स्नानेन मानवः । जायते तत्क्षणादेव नात्र कार्या विचारणा

ଦୁଇଶେ ଧନୁ ଦୂରେ ‘ପାପମୋଚନ’ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି କ୍ଷଣରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ହୁଏ; ଏଥିରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 35

मया तत्र मुनिश्रेष्ठ दृष्टं माहात्म्यमुत्तमम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେଠାରେ ମୁଁ ସେଇ ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ନିଜେ ଦେଖିଛି।

Verse 36

पांचालदेशसंभूतो नाम्ना नरहरिर्द्विजः । असत्संगप्रभावेन पापात्मा समजायत

ପାଞ୍ଚାଳ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ନରହରି ନାମକ ଏକ ଦ୍ୱିଜ, ଅସତ୍ସଙ୍ଗର ପ୍ରଭାବରେ ପାପାତ୍ମା ହୋଇଗଲା।

Verse 37

नाना विधानि पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । कृतवान्पापिसंगेन त्रयीमार्गविनिन्दकः

ପାପୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ନାନା ପ୍ରକାର ପାପ କଲା ଏବଂ ତ୍ରୟୀ-ବେଦମାର୍ଗର ନିନ୍ଦକ ହେଲା।

Verse 38

स कदाचित्साधुसंगात्तीर्थयात्राप्रसंगतः । अयोध्यामागतो विप्र महापातककृद्द्विजः

ହେ ବିପ୍ର! କେବେ ଏକ ସମୟରେ ସାଧୁସଙ୍ଗ ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ, ମହାପାତକକାରୀ ସେ ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଲା।

Verse 39

पापमोचनतीर्थे तु स्नातः सत्संगतो द्विजः । पापराशिर्विनष्टोऽस्य निष्पापः समभूत्क्षणात्

ପାପମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ସତ୍ସଙ୍ଗ ପାଇ ସେ ଦ୍ୱିଜର ପାପରାଶି ନଷ୍ଟ ହେଲା; ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ନିଷ୍ପାପ ହେଲା।

Verse 40

दिवः पपात तन्मूर्ध्नि पुष्पवृष्टिर्मुनीश्वर । दिव्यं विमानमारुह्य विष्णुलोके गतो द्विजः

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଆକାଶରୁ ତାହାର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା; ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ଦ୍ୱିଜ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଗଲା।

Verse 41

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं मया च द्विजपुंगव । श्रद्धया परया तत्र कृतं स्नानं विशेषतः

ହେ ଦ୍ୱିଜପୁଙ୍ଗବ! ସେଇ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ବିଶେଷ ନିୟମ ସହିତ, ସ୍ନାନ କଲି।

Verse 42

माघकृष्णचतुर्दश्यां तत्र स्नानं विशेषतः । दानं च मनुजैः कार्य्यं सर्वपापविशुद्धये

ମାଘମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ବିଶେଷ ଫଳଦାୟକ; ସମସ୍ତ ପାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 43

अन्यदा तु कृते स्नाने सर्वपापक्षयो भवेत्

ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପର କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 44

पापमोचनतीर्थे तु पूर्वं तु सरयूजले । धनुःशतप्रमाणेन वर्त्तते तीर्थमुत्तमम्

ପାପମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ—ସରୟୂ ଜଳର ପୂର୍ବ ଭାଗରେ—ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଶତ ଧନୁଷ ପ୍ରମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।

Verse 45

सहस्रधारासंज्ञं तु सर्वकिल्बिषनाशनम् । यस्मिन्रामाज्ञया वीरो लक्ष्मणः परवीरहा । प्राणानुत्सृज्य योगेन ययौ शेषात्मतां पुरा

ସେ ତୀର୍ଥ ‘ସହସ୍ରଧାରା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷନାଶକ। ସେଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ରାମାଜ୍ଞାନୁସାରେ ବୀର, ପରବୀରହନ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯୋଗବଳେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଶେଷ (ଅନନ୍ତ) ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 46

सार्द्धंहस्तत्रयेणैव प्रमाणं धनुषो विदुः । चतुर्भिर्हस्तकैः संख्या दण्ड इत्यभिधीयते

ଜ୍ଞାନୀମାନେ ‘ଧନୁଷ’ର ପ୍ରମାଣ ସାଢେ ତିନି ହସ୍ତ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ଚାରି ହସ୍ତର ଗଣନାକୁ ‘ଦଣ୍ଡ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 47

सूत उवाच । इत्थं तदा समाकर्ण्य कुम्भयोनिमुनेस्तदा । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पुनः पप्रच्छ कौतुकात्

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି କୁମ୍ଭଯୋନି ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, କୌତୁହଳବଶ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 48

व्यास उवाच । सहस्रधारामाहात्म्यं विस्तराद्वद सुव्रत । शृण्वंस्तीर्थस्य माहात्म्यं न तृप्यति मनो मम

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ହେ ସୁବ୍ରତ, ସହସ୍ରଧାରାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ କହ। ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣୁଥିବା ମୋ ମନ ତୃପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ।

Verse 49

अगस्त्य उवाच । सावधानः शृणु मुने कथां कथयतो मम । सहस्रधारातीर्थस्य समुत्पत्तिं महोदयात्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମୁନେ, ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ। ସହସ୍ରଧାରା ତୀର୍ଥର ମହୋଦୟମୟ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 50

पुरा रामो रघुपतिर्देवकार्यं विधाय वै । कालेन सह संगम्य मंत्रं चक्रे नरेश्वरः

ପୁରାତନ କାଳରେ ରଘୁପତି ରାମ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, କାଳ ସହିତ ମିଳି ନରେଶ୍ୱର ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।

Verse 51

मया त्याज्यो भवेत्क्षिप्रमित्थं चक्रे स संविदम्

“ମୋ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ତ୍ୟାଗ କରାଯିବ”—ଏପରି ଭାବେ ସେ ସେହି ସଂବିଦ୍/ନିୟମ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ।

Verse 52

तस्मिन्मंत्रयमाणे हि द्वारे तिष्ठति लक्ष्मणे । आगतः स तपोराशिर्दुर्वासास्तेजसां निधिः

ସେହି ପରାମର୍ଶ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ଦ୍ୱାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; ତେବେ ତପୋରାଶି, ତେଜସ୍‌ର ନିଧି ଦୁର୍ବାସା ମୁନି ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 53

आगत्य लक्ष्मणं शीघ्रं प्रीत्योवाच क्षुधाऽकुलः

ସେ ଶୀଘ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, କ୍ଷୁଧାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୀତିସହ କଥା କହିଲେ।

Verse 54

दुर्वासा उवाच । सौमित्रे गच्छ शीघ्रं त्वं रामाग्रे मां निवेदय । कार्यार्थिनमिदं वाक्यं नान्यथा कर्तुमर्हसि

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ— ହେ ସୌମିତ୍ରେ, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୋ ଆଗମନ ନିବେଦନ କର। ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥୀ ହୋଇ ଆସିଛି; ଏହି କଥାରେ ତୁମେ ଅନ୍ୟଥା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 55

अगस्त्य उवाच । शापाद्भीतः स सौमित्रिर्द्रुतं गत्वा तयोः पुरः । मुनिं निवेदयामास रामाग्रे दर्शनार्थिनम् । दुर्वाससं तपोराशिमत्रिनन्दनमागतम्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ଶାପଭୟରେ ସୌମିତ୍ରି ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚି, ରାମଙ୍କ ଆଗରେ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀ ହୋଇ ଆସିଥିବା ତପୋରାଶି, ଅତ୍ରିନନ୍ଦନ ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ଆଗମନ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 56

रामोऽपि कालमामंत्र्य प्रस्थाप्य च बहिर्ययौ । दृष्ट्वा मुनिं तं प्रणतः संभोज्य प्रभुरादरात्

ରାମ ମଧ୍ୟ କାଳଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମାଗି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରାଇ ବାହାରକୁ ଗଲେ। ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଆଦରସହ ଅତିଥି-ସତ୍କାର କଲେ।

Verse 57

दुर्वाससं मुनिवरं प्रस्थाप्य स्वयमादरात् । सत्यभंगभयाद्वीरो लक्ष्मणं त्यक्तवांस्तदा

ମୁନିବର ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ନିଜ ହାତେ ଆଦରପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସତ୍ୟଭଙ୍ଗର ଭୟରୁ ବୀର ଶ୍ରୀରାମ ସେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 58

लक्ष्मणोऽपि तदा वीरः कुर्वन्नवितथं वचः । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य सुमतिः सरयूतीरमाययौ

ସେତେବେଳେ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କ ବଚନକୁ ଅବିଥଥ କରି, ସୁମତି ସହ ସରୟୂ ତଟକୁ ଗଲେ।

Verse 59

तत्र गत्वाथ च स्नात्वा ध्यानमास्थाय सत्वरम् । चिदात्मनि मनः शान्तं संगम्यावस्थितस्तदा

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରି ସତ୍ୱର ଧ୍ୟାନ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଚିଦାତ୍ମାରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ସେଠାରେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ।

Verse 60

ततः प्रादुरभूत्तत्र सहस्रफणमण्डितः । शेषश्चक्षुःश्रवाः श्रेष्ठः क्षितिं भित्त्वा सहस्रधा । सुरलोकात्सुरेन्द्रोऽपि समागादमरैः सह

ତାପରେ ସହସ୍ର ଫଣାମଣ୍ଡଳରେ ଭୂଷିତ, ‘ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରବା’ (ସର୍ବଦର୍ଶୀ-ସର୍ବଶ୍ରୋତା) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶେଷ, ପୃଥିବୀକୁ ସହସ୍ର ଭାବେ ଭେଦି ସେଠାରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ; ଦେବଲୋକରୁ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅମରମାନଙ୍କ ସହ ଆସିଲେ।

Verse 61

ततः शेषात्मतां यातं लक्ष्मणं सत्यसंगरम् । उवाच मधुरं शक्रः सुराणां तत्र पश्यताम्

ତେବେ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ଶେଷାତ୍ମତା ପ୍ରାପ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେଠାରେ ମଧୁର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 62

इन्द्र उवाच । लक्ष्मणोत्तिष्ठ शीघ्रं त्वमारोह स्वपदं स्वकम् । देवकार्यं कृतं वीर त्वया रिपुनिषूदन

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶୀଘ୍ର ଉଠି ନିଜ ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱପଦକୁ ଆରୋହଣ କର। ହେ ବୀର, ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ! ତୁମେ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛ।

Verse 63

वैष्णवं परमं स्थानं प्राप्नुहि त्वं सनातनम् । भवन्मूर्तिः समायातः शेषोऽपि विलसत्फणः

ତୁମେ ସନାତନ ପରମ ବୈଷ୍ଣବ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ତୁମର ମୂର୍ତ୍ତି ନିଜେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି—ଦୀପ୍ତିମାନ ବିସ୍ତୃତ ଫଣାଯୁକ୍ତ ଶେଷ ମଧ୍ୟ।

Verse 64

सहस्रधा क्षितिं भित्त्वा सहस्रफणमण्डलैः । क्षितेः सहस्रच्छिद्रेषु यस्माद्भित्त्वा समुद्गताः

ସହସ୍ର ଫଣମଣ୍ଡଳଦ୍ୱାରା ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସହସ୍ରଧା ଭେଦି ଉପରକୁ ଉଠିଲା—ପୃଥିବୀର ସହସ୍ର ଛିଦ୍ରକୁ ଫାଡ଼ି ସେ ଉଦ୍ଗତ ହେଲା।

Verse 65

फणसाहस्रमणिभिर्दग्धाः शेषस्य सुव्रत । तस्मादेतन्महातीर्थं सरयूतीरगं शुभम् । ख्यातं सहस्रधारेति भविष्यति न संशयः

ହେ ସୁବ୍ରତ! ଏଠାରେ ଶେଷଙ୍କ ସହସ୍ର ଫଣମଣି ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା; ତେଣୁ ସରୟୂତୀରସ୍ଥ ଏହି ଶୁଭ ମହାତୀର୍ଥ ନିଶ୍ଚୟ ‘ସହସ୍ରଧାରା’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ହେବ।

Verse 66

एतत्क्षेत्रप्रमाणं तु धनुषां पञ्चविंशतिः । अत्र स्नानेन दानेन श्राद्धेन श्रद्धयान्वितः । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं व्रजेन्नरः

ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ପରିମାଣ ପଚିଶ ଧନୁଷ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 67

अत्र स्नातो नरो धीमाञ्छेषं संपूज्य चाव्ययम् । तीर्थं संपूज्य विधिवद्विष्णुलोकमवाप्नुयात्

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଧୀମାନ୍ ପୁରୁଷ ଅବ୍ୟୟ ଶେଷନାଗଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରୁ; ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ପୂଜି ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 68

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं स्नानं विधिपुरःसरम् । शेषरूपाहिवद्ध्येयाः पूज्या विप्रा विशेषतः

ଏହେତୁ ଏଠାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଚାର ସହିତ ସ୍ନାନ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷରୂପ ନାଗଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା-ସତ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 69

स्वर्णं चान्नं च वासांसि देयानि श्रद्धयान्वितैः । स्नानं दानं हरेः पूजा सर्वमक्षयतां व्रजेत्

ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ଲୋକେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ହରିପୂଜା—ଏ ସବୁ ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 70

तस्मादेतन्महातीर्थं सर्वकामफलप्रदम् । क्षितौ भविष्यति सदा नात्र कार्या विचारणा

ଏହେତୁ ଏହି ମହାତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ସଦା ରହିବ; ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାରଣା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 71

श्रावणे शुद्धपक्षस्य या तिथिः पञ्चमी भवेत् । तस्यामत्र प्रकर्तव्यो नागानुद्दिश्य यत्नतः

ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଏଠାରେ ନାଗମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବିଧି/କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 72

उत्सवो विपुलः सद्भिः शेषपूजापुरःसरम् । उत्सवे तु कृते तत्र तीर्थे महति मानवैः

ସଜ୍ଜନମାନେ ଶେଷପୂଜାକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ବିପୁଳ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ। ସେହି ମହାତୀର୍ଥରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଉତ୍ସବ କଲେ…

Verse 73

सन्तोष्य च द्विजान्भक्त्या नागपूजापुरस्सरम् । सन्तुष्टाः फणिनः सर्वे पीडयन्ति न मानुषान्

ଭକ୍ତିରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ କରି, ନାଗପୂଜା ସହ—ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଫଣିଧର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 74

वैशाखमासे ये स्नानं कुर्वंत्यत्र समाहिताः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ବୈଶାଖ ମାସରେ ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କଳ୍ପକୋଟିଶତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 75

तस्मादत्र प्रकर्तव्यं माधवे यत्नतो नरैः । स्नानं दानं हरिः पूज्यो ब्राह्मणाश्च विशेषतः । तीर्थे कृतेऽत्र मनुजैः सर्वकामफलप्रदः

ଏହେତୁ ମାଧବ (ବୈଶାଖ) ମାସରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ହରିଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଏମିତି କର୍ମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମନାର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 76

विष्णुमुद्दिश्य यो दद्यात्सालंकारां पयस्विनीम् । सवत्सामत्र सत्तीर्थे सत्पात्राय द्विजन्मने

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ଏହି ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥରେ ଅଳଙ୍କାରଭୂଷିତ ଦୁଧାଳୁ ଗାଈକୁ ବଛୁରା ସହିତ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯେ ଦାନ କରେ—

Verse 77

तस्य वासो भवेन्नित्य विष्णुलोके सनातने । अक्षयं स्वर्गमाप्नोति तीर्थ स्नानेन मानवः

ତାହାର ବାସ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ନିତ୍ୟ ହୁଏ। ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ।

Verse 78

अत्र पूज्यौ विशेषेण नरैः श्रद्धासमन्वितः । वैशाखे मास्यलंकारैर्वस्त्रैश्च द्विजदंपती

ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଲୋକେ ବିଶେଷକରି ବୈଶାଖ ମାସରେ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 79

लक्ष्मीनारायणप्रीत्यै लक्ष्मीप्रात्यै विशेषतः । वैशाखे मासि तीर्थानि पृथिवीसंस्थितानि वै

ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରାପ୍ତି ନିମିତ୍ତେ, ବୈଶାଖ ମାସରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପ୍ରକଟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ।

Verse 80

सर्वाण्यपि च संगत्य स्थास्यंत्यत्र न संशयः । तस्मादत्र विशेषेण वैशाखे स्नानतो नृणाम् । सर्वतीर्थावगाहस्य भविष्यति फलं महत्

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏଠାରେ ରହିବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ ବୈଶାଖରେ ଏଠାରେ ବିଶେଷ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବତୀର୍ଥସ୍ନାନର ମହାଫଳ ପାଏ।

Verse 81

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा मुनिराजेंद्रो लक्ष्मणं सुरसं गतम् । शेषं संस्थाप्य तत्तीर्थे भूभारहरणक्षमम् । लक्ष्मणं यानमारोप्य प्रतस्थे दिवमादरात्

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ଏପରି କହି ମୁନିରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଦେବସମୂହସହିତ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ପରେ ପୃଥିବୀର ଭାର ହରିବାରେ ସମର୍ଥ ଶେଷଙ୍କୁ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରାଇ, ଆଦରପୂର୍ବକ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 82

तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातिं परमां ययौ । वैशाखे मासि तीर्थस्य माहात्म्यं परमं स्मृतम्

ସେହି ସମୟରୁ ସେ ତୀର୍ଥ ପରମ ଖ୍ୟାତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ବୈଶାଖ ମାସରେ ସେ ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 83

पञ्चम्यामपि शुक्लायां श्रावणस्य विशेषतः । अन्यदा पर्वणि श्रेष्ठं विशेषं स्नानमाचरेत् । सहस्रधारातीर्थे च नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

ବିଶେଷକରି ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ବିଶେଷ ସ୍ନାନ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସହସ୍ରଧାରା ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 84

विधिवदिह हि धीमान्स्नानदानानि तीर्थे नरवर इह शक्त्या यः करोत्यादरेण । स इह विपुलभोगान्निर्मलात्मा च भक्त्या भजति भुजगशायिश्रीपतेरात्मनैक्यम्

ଏଠାରେ ଏହି ତୀର୍ଥରେ ବିଧିପୂର୍ବକ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ, ଆଦର-ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ—ଇହଲୋକରେ ବିପୁଳ ଭୋଗ-ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ; ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ନିର୍ମଳ କରି ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଭୁଜଗଶାୟୀ ଶ୍ରୀପତିଙ୍କ ସହ ଆତ୍ମୈକ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।